تعریف اول– ترس از مورد تمسخر قرار گرفتن. نوعی کناره‌گیری اجتماعی برای خودداری از تمسخر عمومی است که به دلیل یک سری الگوهای حرکتی در میان افرادی که چنین واکنشی را انتخاب می‌کنند چنین نامی را به خود گرفته است. فرد با قرار گرفتن در این موقعیت احساس می‌کند دیگران به حالت غیرعادی و عجیب‌وغریب او که شبیه عروسک‌های چوبی است می‌خندند.

تعریف دوم– تعریف دوم خیلی شبیه به همان افسانه شنیدنی پینوکیو است و مربوط به زمانی می‌شود که فرد دروغ می‌گوید. برخی می‌گویند که افزایش جریان خون در بینی فرد دروغ‌گو باعث قرمز شدن بینی او می‌شود.

بعد نوبت خاراندن بینی می‌شود که این یعنی «دارم دروغ می‌گویم!». همراه با چنین حالتی باید منتظر نشانه‌های دیگری مثل هیجان غیرعادی، خشکی لب‌ها، انگشتان به هم فشرده‌شده، تنفس عمیق و ترس از نگاه کردن مداوم به چشم‌های طرف مقابل و حتی سکسکه هم بود.

پیشینه سندرم پینوکیو به چه سالی برمی‌گردد؟

این سندرم را برای اولین بار کارمندان دانشگاه گرانادای اسپانیا در دسامبر ۲۰۱۲ گزارش دادند. اثر این سندرم، پیامدهای چشمگیری برای اجرای قانون دارد که بسیار برتر از دستگاه‌های دروغ‌سنج عمل می‌کند این اثر در ثبت دروغ حدود ۵۳% از موارد مؤثر است.

بعدازاین مطالعه بود که سندرم موردنظر نام پینوکیو را به خود گرفت؛ درست مثل پسرک چوبی قصه‌ای کودکانه که با هر بار دروغ گفتن بینی‌اش درازتر می‌شد.

سندرم پینوکیو؛ بیماری صرع

سندرم پینوکیو را در ارتباط با صرع هم می‌دانند. این بیماری شامل یک مکانیزم فعال‌کننده می‌شود که به‌صورت معمول عامل تحریک بخش زیادی از انواع تشنج‌هاست. جالب اینجاست که گزارش‌های غیرعادی از تشنج زمانی ثبت شده که فرد در حال دروغ گفتن بوده است.

بیمار با کاهش هوشیاری و تشنج‌های عمومی از حملات صرع آسیب می‌بیند. حملات با احساساتی شروع می‌شود که فرد در طول روز چندین مرتبه و در زمان‌های مشخص آن‌ها را تجربه می‌کند. این احساسات شامل انقباض بخش فوقانی معده، احساس گرگرفتگی از ناحیه شکم تا گوش‌ها و بعد توهمات شنیداری و تصویری مثل صدای ترسناک شدیدی که طنین‌انداز می‌شود، خواهد بود.

با دروغ گفتن بیمار، بیش از یک‌سوم حملات عصبی شروع می‌شوند که بدون علائم مشخصی در بخش‌های دیگر هم اتفاق می‌افتند. در یک سری از گزارش‌ها که البته موارد بسیار نادری هم هستند، عواطف فردی مرتباً باعث تشنج شده است. دستگاه لیمبیک مغز مربوط به همین احساسات می‌شود و فرد ناظر ممکن است با دروغ گفتن بیمار احساسات خاصی را در او مشاهده کند.

سندرم پینوکیو با مغز چه می‌کند؟

وقتی صحبت از اثر effect می‌شود اصطلاح مرسومی است که با دروغ گفتن و تغییر ظاهری بینی خودش را نشان می‌دهد که به دلیل واکنش بخش کورتکس اینسولا insula در مغز اتفاق می‌افتد- اینسولای مغز کار کنترل هیجانات، ادراک و رفتارهای شناختی فرد را انجام می‌دهد-.

به گفته پژوهشگران وقتی حقیقت گفته می‌شود باعث افزایش فعالیت اینسولا و کاهش قرمزی بینی می‌شود. درحالی‌که دروغ گفتن فعالیت این بخش مغز را کم می‌کند و بینی فرد قرمز می‌شود و آن‌ها این بررسی‌ها را با دستگاه دمانگار انجام می‌دهند.

همان‌طور که بالاتر برایتان نوشتم این اثر جالب برای اولین بار در دانشگاه گرانادا شناسایی شد و کمک بزرگی به اجرای قانون بعد از تأیید دروغ یا حقیقت فرد گوینده کرد.

سندرم پینوکیو چرا به این نام معروف شد؟

درواقع این نام‌گذاری یک‌جور اسم خودمانی در توصیف حالت‌های بیرونی افرادی بود که در جمع نشان می‌دهند. اگر احساس می‌کردند که رفتار ناشایست یا غیرقابل قبولی از آن‌ها سر زده است، بدن و بخشی از رفتارهای آن‌ها تحت تأثیر چنین موقعیتی دچار تغییر می‌شود درحالی‌که حتی ممکن است خودشان متوجه این تغییرات نشوند.

پینوکیوی دوست‌داشتنی درواقع نمادی از همان تغییرات غیرارادی و عجیب‌وغریب است که انسان‌ها در موقعیت‌های احساسی آن را تجربه می‌کنند و شکل اغراق‌شده آن، تکان خوردن ناهماهنگ دست و پای چوبی پینوکیو و شلختگی رفتار اوست.

اثرات بیرونی سندرم پینوکیو چیست؟

فرد دروغ‌گو قصه‌هایی می‌بافد که نه توهم آلود است و نه کاملاً راست و درست. در دروغ‌های او خط‌های کمرنگی از حقیقت وجود دارد. توجه داشته باشید که تمایل فرد به دروغ گفتن یک رفتار درونی شده دائمی است و باید آن را یک ویژگی شخصیتی دانست نه مربوط به‌موقعیت‌های بیرونی یا شرایط اجتماعی.

«فرد دروغ‌گو، دروغ می‌گوید و می‌خواهد دروغ‌هایش مثبت و خوشایند به نظر برسد.»

شاید برایتان جالب باشد که بدانید دروغ‌گوی وسواسی واقعاً باور کرده است تصورات و توهماتش اتفاق افتاده‌اند و مرتب هم انکار می‌کند که این خیالات و اوهام بخشی از تخیلات ذهن شخصی خود است و بس.

بلوف‌زنی یا جنون دروغ Mythomania شاید کشنده نباشد ولی ضرر چندانی هم ندارد. باید بیشتر به اثرات جانبی آن توجه داشت که در فضای اجتماعی قابل‌مشاهده و بررسی بیشتر است. چرا روی فضای اجتماعی تأکید کردم؟ بلوف‌زن به‌تدریج اعتبار خودش را از دست می‌دهد و بعد از مدتی آن را «چوپان دروغ‌گو» صدا می‌زنند.

چوپان‌های دروغ‌گو در جمع‌های خودمانی افراد نامحترمی هستند و کم‌کم همه دستشان می‌آید که نباید به او اعتماد کنند. بااینکه جمع و دوستانی برای خودشان دارند ولی مایل به کناره‌گیری هستند و علاقه کمی برای پیوستن به گروه نشان می‌دهند.

آیا سندرم پینوکیو حقیقت دارد؟

در بررسی‌های انجام‌شده مشخص شد که سندرم جنون دروغ باعث سکسکه می‌شود که این واکنش به دلیل به وجود آمدن مشکلاتی در سیستم عصبی خودکار است. جالب است بدانید که این سندرم تقریباً درمانی ندارد و یک نفر از ۴۳ نفر درگیر آن می‌شوند.

شاید اگر کسی سکسکه کند، بقیه بگویند او دچار اضطراب شده ولی نمی‌توانند آن را دلیل بر دروغ‌گویی فرد بدانند. کسی که دروغ می‌گوید شاید نگران موقعیت و وضعیت‌های متفاوت است، ممکن است هراس از طرد شدن داشته باشد یا حتی نگران رویارویی با کسی باشد که طرف حساب اوست.

حتماً تابه‌حال به واکنش‌های ظاهری خودتان وقتی عصبی می‌شوید دقت کرده‌اید؛ بخش‌هایی از مغز فرمان‌هایی صادر می‌کند و اعضای بدنتان علائم غیرعادی دارند. اعصاب دیافراگم تحریک می‌شود و درنتیجه سکسکه می‌کنید. همچنین شوک شدن و موقعیت‌های تنش‌زا هم باعث سکسکه می‌شوند. حالا اگر با این سکسکه ما شاهد دروغ‌گویی شما هم باشیم، اینکه دلیل نمی‌شود! این فقط یک اتفاق است.

سکسکه تغییراتی در دمای شکمتان ایجاد می‌کند. وقتی دروغ می‌گویید هم این تغییر دما در چهره‌تان مشخص می‌شود که ابتدای مقاله در موردش برایتان نوشتم. با این اوصاف احتمالاً بین سکسکه و دروغ‌گویی ارتباطی پیدا می‌کنید.

حقایقی در مورد سندرم پینوکیو

خیلی از ما پیش از آنکه همه حقیقت را بگوییم، اگر دروغ ساده‌ای نباشد، تمایل به گفتن فقط نیمی از حقیقت را داریم. دروغ می‌گوییم چون:

• نمی‌خواهیم در محل کارمان مشکلی داشته باشیم یا با دردسر کمتری روبه‌رو شویم.
• می‌خواهیم آن‌هایی را که دنبال سردرآوردن از افکارمان هستند سر جایشان بنشانیم و ذهنشان را به مسیر اشتباه بکشانیم.
• می‌خواهیم کسی را که دردسر درست کرده است فریب بدهیم.
• نمی‌خواهیم بحث راه بیندازیم.
• لاف‌زنی کنیم و از کاری که هرگز انجام نداده‌ایم حرف بزنیم.
• می‌خواهیم قوی‌تر یا متفاوت باشیم.

چطور از ابتلا به سندرم پینوکیو دوری‌کنیم؟

خیلی از افراد هستند که دستکم یک یا دو بار را در زندگی دروغ گفته‌اند. کسی چه می‌داند! شاید دروغ گفتن آن‌ها یک سد حفاظتی برای مراقبت از کسی بوده باشد یا شاید خواسته باشند با این رفتار فرصت پیشرفت کسی را از او بگیرند. جمع دیگری هم هستند که در مورد احساسات واقعی خودشان، به خودشان دروغ می‌گویند.

احتمالاتی که برایتان نوشتم ممکن است پیامدی نداشته باشد درحالی‌که بعضی دروغ‌ها عواقب بدی دارند و ممکن است کار را به‌جای باریک بکشانند. احتمالاً از نزدیک با چنین افرادی- چوپان دروغ‌گو- آشنا و متوجه شده‌اید که دروغ جزوی از عادت آن‌هاست و در این مورد چندآن‌هم به خودشان سخت نمی‌گیرند.

اگر چنین فردی را نزدیک خود می‌شناسید و متوجه شده‌اید که نیاز به کمک دارد از او خیلی دوستانه بخواهید با خودش روراست باشد. بهتر است راهکار شکستن این الگوی خراب را پیدا کند و با کمی سبک و سنگین کردن، ارزش راستی را در مقایسه با دروغ بسنجد.

اما چطور می‌توان این الگوی آزاردهنده را شکست؟ چند الگو و تمرین زیر قطعاً مفید خواهد بود:

چرا دروغ می‌گویم؟

سری بعدی که در موقعیت دروغ گفتن قرار گرفتید باید دقت بیشتری به رفتار خود داشته باشید. لازم است تا چند سؤال زیر را از خودتان بپرسید:

• کجا هستم؟
• با چه کسی هستم؟
• چه احساسی دارم؟

و مهم‌ترین سؤال اینکه این دروغ قرار است کمک کند احساس بهتری داشته باشید یا اینکه فرد دیگری احساس بد نداشته باشد؟

سؤال‌ها ساده و سرراست هستند ولی به‌خوبی محرک‌هایی را که باعث دروغ گفتن می‌شوند هدف قرار می‌دهند. با شناسایی این انگیزه‌ها و موقعیت‌ها می‌توانید بهتر در مورد اتفاقی و دلیل آن فکر و برای حل مسئله راه‌حل مناسبی پیدا کنید.

مثلاً اگر در موقعیتی قرار است باشید که دروغ گفتن را در شما تقویت می‌کند، بهتر است پاسخ‌های احتمالی را پیش از قرار گرفتن در آن موقعیت بررسی کنید.

چه دروغ‌هایی می‌گویم؟

احتمالاً تابه‌حال به موضوع این‌طور نگاه نکرده‌اید و دروغ فقط برای شما دروغ بوده و شدت و ضعفی برایش در نظر نگرفته‌اید. اما باید خدمت شما عرض کنم که آرین برایانت Erin Bryant در یک مطالعه کوچک در سال ۲۰۰۸ به دنبال این حقیقت بود که چطور دانشجوهای یک دانشکده دروغ‌های سفید را از انواع دیگر آن جدا می‌کنند. با این اوصاف او نشان داد که دروغ‌ها را می‌شود دسته‌بندی کرد:

◄ دروغ های سفید (این دروغ‌ها آسیبی نمی‌رسانند و گذرا هستند.)

◄ دروغ‌های بدون آگاهی (از روی بی‌خبری به زبان می‌آیند.)

◄ اغراق کردن و بلوف زدن (موفقیت کم فرد در مقایسه با موقعیت خوب دیگران او را وادار به اغراق کردن می‌کند.)

◄ دروغ‌های خاکستری یا نامحسوس (دروغ‌هایی با در نظر منفعت شخصی و کمتر به خاطر دیگران)

وقتی این طبقه‌بندی مهم را همیشه در نظر داشته باشیم، در زمان افتادن در دام دروغ متوجه می‌شویم چه دلیلی پشت آن نهفته است.

مرزهای مشخصی برای خودم داشته باشم

به گفت‌وگوی‌های زیر دقت کنید:

–          البته که میام بیرون باهات! خیلی هم خوش میگذره.

–           هیچ نگران نباش. تا هر وقت که دوست داری پیشم بمون. اصلاً تو دیگه مهمون نیستی!

–           نه بابا! خیلی هم سرم شلوغ نیست. میتونم تو این پروژه کمک کنم عزیزم.

قطعاً زمانی یا خودتان گوینده این جملات بوده‌اید یا آن‌ها را از دهان دیگری شنیده‌اید. اگر گوینده خودتان بوده باشید لازم است صادقانه به یک سؤال جواب بدهید؛ «حرف دلم را گفتم؟». شاید فقط نیمی از این جملات واقعی بوده باشد و در اصل شما نتوانید آن‌ها را انجام بدهید.

سندرم پینوکیو این‌گونه است که فرد قدرتی برای ساختن مرزهای شخصی‌اش ندارد و درنتیجه با دروغ گفتن خودش را وارد موقعیت متفاوتی می‌کند. شاید مشکل خاصی برای او ایجاد نکند ولی قطعاً در بلندمدت اثر می‌گذارد.

بله، البته که نه گفتن می‌تواند در مواقعی آزاردهنده باشد و شما دلتان نخواهد تا دوستی از شما دلگیر شود. ولی تا زمانی که شما را با پیامدهایی که دارد روبه‌رو نکند. اینکه بتوانید جرئت ورزانه حرف دلتان را بگویید بهترین راهکار است. شک نکنید.

بدتر از این هم می‌تواند اتفاق بیفتد؟

اگرچه ممکن است این جمله، سیاست سیاستمداران نباشد ولی

«صداقت بهترین سیاست است.»

فکر می‌کنید که گفتن حقیقت باعث دلخوری یا آسیب دیدن کسی می‌شود؟ پس یک لطفی در حق خودتان بکنید و بی‌رودربایستی از خودتان بپرسید که بدتر از این هم می‌تواند اتفاق بیفتد؟ نکته اینجاست که آن‌قدرها هم که منفی فکر می‌کنید، منفی اتفاق نمی‌افتد.

مراقبت تدریجی

دیده‌اید که یک فرد معتاد چطور به‌مرورزمان و با مراقبت تدریجی دوباره سلامتی‌اش را به دست می‌آورد و به قول گفتنی زهر اعتیاد از جانش مکیده می‌شود؟ این اتفاق در مورد هر عادت ناسالم دیگری هم می‌تواند بیفتد.

حتی منی که ازجمله ترسناک‌ترین اتفاقات زندگی‌ام، دروغ گفتن است باور دارم «با تمرین است که استاد می‌شوی!» فراموش نکنیم که تعهد به راست‌گویی سخت است ولی ارزش زندگی کردن با واقعیت را دارد.

حقیقت را بگو ولی نه همه آن را

تقریباهمه ما تجربه کنجکاوی‌های عجیب و غیرعادی دیگران را در مورد زندگی شخصی خودمان داشته‌ایم. این کنکاش لزوماً از طرف دوستان دور نیست که حتی اعضای خانواده هم ممکن است گرفتار این گرداب شوند. فقط کافی است به خاطر بسپارید که شما تعهدی برای گفتن همه حقیقت در مورد خودتان به کسی ندارید و آن‌ها هم دسترسی نامحدودی به حریم شخصی شما نخواهند داشت.

به این گفت‌وگوی کوتاه آشنا دقت کنید:

–           راستی شنیدم باهم حرفتون شده.

–           از کی شنیدی دقیقاً؟

–           حالا بماند.

–           عزیزم. این موضوعیه بین من و اون. بهتره ناگفته بمونه.

و این مکالمه قطعاً یا دیگر تکرار نخواهد شد و یا به‌ندرت اتفاق می‌افتد.

هدف من از دروغ گفتن

روراست نبودن شاید برای مدتی کمک کند تصمیم‌گیری و مشکل را حل کنید ولی به‌طورکلی باعث شکل نگرفتن ذهنیت حل مسئله در فرد دروغ‌گو می‌شود. چه بسیار مکالماتی که با پشت گوش انداختن و به‌موقع برقرار نشدن باعث ریشه‌دار شدن مشکل و ایجاد سوءتفاهم می‌شود. شاید بهتر باشد به‌جای «نمیدونم کی بتونم دعوتتون کنم» خیلی شفاف بگوییم «متأسفم ولی فکر نمی‌کنم دوستیمون درحد دعوت کردن از همدیگه باشه. بهتره همین‌طوری که الآن هستیم بمونیم.»

تمرین پذیرش

کیم ایگل معتقد است هرکسی برای دروغ‌گویی‌اش دلیلی دارد. او اضافه می‌کند که برخی دروغ‌گویی را در برابر فشاری که حقیقت وارد می‌کند، بهتر می‌پذیرند. به‌عبارت‌دیگر «وقتی حاشیه امن ما با گفتن حقیقت در معرض خطر قرار می‌گیرد پس دروغ میگوییم.»

چند مرتبه در زندگی آن‌قدر از روبه‌رو شدن با حقیقت هراس داشته‌اید که برای کنترل یا تغییر وضعیت، دهان به دروغ گفتن باز کردید؟ تجربه آشنایی است که خودمان را فریب می‌دهیم به‌جای اینکه احساس واقعی‌مان را بپذیریم.

درحالی‌که اگر میانه خوبی با حقیقت داشته باشیم بیشتر مواقع چالش‌ها را می‌پذیریم و از سختی واقعیت دوری نمی‌کنیم و حتی این قدرت را داریم که بپذیریم «ما اشتباه کردیم» و این قدرت پذیرش اشتباه محکم‌ترین مانع در برابر ابتلا به سندرم پینوکیو است.

در برابر بی‌صداقتی اعتراض می‌کنم

این بند را با یک جمله ناراحت‌کننده شروع می‌کنم

« ما دروغ میگوییم چون این‌طور یاد گرفته‌ایم. »

چه بسیار پدر و مادرهایی که از کودکشان خواسته‌اند اگر هدیه‌ای برای تولدش می‌گیرد و آن را دوست ندارد، جز تعریف از هدیه هیچ حرفی نزند چون «ممکن است به هدیه دهنده بربخورد.»

در بررسی‌های سال ۲۰۰۸ براینت مشخص شد که خیلی از ما دروغ‌های سفید را بدون ضرر میدانیم و حتی درمواردی این نوع دروغ‌ها بخشی از تعامل اجتماعی هستند. به باور کیم ایگل همیشه راهی هست تا بتوانیم حقیقت را بدون قصد بد و منطقی بیان کنیم. درحالی‌که دروغ گفتن نه‌تنها آسیب بلندمدت به روابط ما می‌زند بلکه ارتباط خود با فرد را هم دچار بحران می‌کند.

تمرین مقاومت در برابر دروغ و اصرار به گفتن حقیقت گرچه ممکن است افراد کمتری را اطراف ما نگه دارد ولی در بلندمدت باعث آرامش و رسیدن به خود با اصالتمان می‌شود. پس به اعتراض خود تردید نکنید!

لازم است دروغ بگویم؟

پیش می‌آید در موقعیت‌هایی قرار بگیرید که واقعاً روش مستقیم و مشخصی برای مدیریت آن به ذهنتان نرسد. روانشناسان در چنین موقعیت‌هایی فرد را تشویق به استفاده از مهارت‌هایی مثل شهود و زمان‌بندی می‌کنند. لازم است حتی ببینید گفت‌وگو قرار است به چه نتیجه‌ای برسد پیش از آنکه تصمیم به گفتن حرفی بگیرید و بخواهید روش دیگری برای هدایت مسیر گفت‌وگو انتخاب کنید.

سندرم پینوکیو زمانی خودش را نشان می‌دهد که فرد هنوز شناخت کافی از موقعیتی که در آن قرار گرفته نداشته باشد و بخواهد با شتاب‌زدگی تصمیم به برداشتن قدم بعدی بگیرد.

ارزیابی

اینکه بخواهید حقیقت‌جو باشید با خودتان است. اما قبل از اینکه تصمیم بگیرید دروغ بگویید چند نکته زیر را به خاطر بسپارید:

• برای خودتان و دیگران احترام قائل شوید.
• نه‌فقط منافع شخصی بلکه منافع دیگرآن‌هم باید در نظر گرفته شود.
• ممکن است در آینده پیامدهایی داشته باشد.
• ممکن است دروغی که میگویید از سر ناچاری باشد.

مهم: دروغ از سر ناچاری یا همان دروغ مصلحتی نوع خاصی از بی‌صداقتی است. به باور کارشناسان این نوع دروغ شبیه انواع دیگر نیست و نشانه خاصی هم ندارد. اگر دروغی که می‌گویید نشانه‌های زیر را داشته باشد، دروغ اجباری یا از سر ناچاری است:

• احساسی است.
• برنامه‌ریزی نشده است.
• خارج از کنترل است.
• هدف خاصی از گفتن آن وجود ندارد.
• همیشه اتفاق می‌افتد.

چگونه برای درمان سندرم پینوکیو اقدام کنیم؟

این سندرم اگر فرد را تبدیل به یک دروغ‌گوی همیشگی کند تا در هر موقعیتی دروغ بگوید بدون تردید او از چنین موقعیتی به‌تنهایی نمی‌تواند بیرون بیاید و حالت طبیعی پیدا کند. لزوم کمک گرفتن از یک درمانگر قطعاً احساس می‌شود.

در فرایند درمان- گفت‌وگو درمانی- فرد با دلایل مشخصی که او را وادار به دروغ‌گویی می‌کند روبه‌رو می‌شود. نکته مهم اینجاست که بسیاری از افراد مبتلابه سندرم جنون دروغ، کودکی دشواری داشتند و از این ترفند برای کنار آمدن با چنین موقعیت روانی سخت استفاده می‌کنند.

افرادی با پیشینه کودکی سخت، وقتی دروغ اجباری می‌گویند آن را باور می‌کنند درحالی‌که می‌توانند تشخیص بدهند این دروغ‌ها عجیب هستند. درمانگر در فرایند درمان به فرد کمک می‌کند تا روی تجربیاتی که داشته کار کند تا به‌مرورزمان نیاز کمتری به دروغ گفتن داشته باشد. در این مسیر او از خانواده و دوستان صمیمی فرد می‌خواهد تا با اعتماد به او، سختی مسیر را کمتر کنند تا شخص هم هدف و دلیل خوبی برای روی آوردن به راست‌گویی داشته باشد.

در پایان

اگر احساس می‌کنید برای کار کردن روی خودتان یا فردی که نمی‌تواند دست از دروغ‌گویی بردارد نیاز به زمان و تمرکز بیشتری دارید، چرا اپلیکیشن ذهن را معرفی نکنم؟! می‌توانید با دانلود رایگان این برنامه، گشتی در کتابخانه صوتی مجموعه بزنید و یک حجم قابل‌توجه از کتاب را در کمتر از سی دقیقه گوش کنید. فراموش نکنید که این اپلیکیشن مرتب به‌روزرسانی می‌شود و دسترسی شما به کتاب‌های صوتی متنوع و جدید را به‌مراتب دل‌چسب‌تر می‌کند.

راستی! شاید بهتر باشد از تجربیات متفاوت خود برای ما بنویسید؛ وقتی نباید دروغ می‌گفتید و گفتید یا زمانی که تصمیم گرفتید حقیقت را بگویید و پای تبعات آن‌هم ایستادید.

منبع:

https://healthandhealthier.com/the-pinocchio-syndrome-reality-2021/

https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/Pinocchio+effect

https://having-a-baby.com/news/2014/3/19/pinocchio-syndrome-what-happens-when-parents-lie-to-kids

https://www.verywellfamily.com/steps-help-child-stop-lying-tell-the-truth-1094945

https://www.healthline.com/health/how-to-stop-lying#takeaway

این نوشته سندرم پینوکیو یا جنون دروغ در عصر مدرن را بیشتر بشناسیم برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

با آناتومی فکر کردن بیشتر آشنا شویم

با افکار صبحگاهی شروع کنیم: «حوصله بیرون اومدن از تخت رو ندارم!» دانشمندان در ابتدا می‌گفتند که چنین فکری اتفاقی و خودانگیخته نیست و در عوض به این دلیل اتفاق می افتد که واکنشی نسبت به اطراف فرد می‌توانست باشد.

با تکرار این فکر در ذهن دلایلی مثل زنگ ساعت، چک کردن گوشی همراه برای فهمیدن ساعت یا شنیدن صدای ماشین شهرداری که برای جمع کردن زباله‌ها آمده باعث می‌شود که متوجه شویم زمان در حال سپری شدن است. به معنای دیگر، افکار با خاطراتی که داریم خودشان را نشان می‌دهند.

بد نیست بدانید که وقتی درحال فکر کردن و تصمیم گرفتن درمورد موضوعی هستید، شبکه‌های عصبی متفاوتی در حال رقابت باهم هستند. در نهایت یکی از این شبکه‌ها فعال و رفتاری که دلخواه شماست، تولید می‌شود. این فرایند از طریق سلول‌های عصبی موجود در نخاع اتفاق می افتد که معروف است به عصب حرکتی. شبکه مورد نظر پیام مورد نظر را به ماهیچه‌ها ارسال می‌کند و نتیجه؟ بله، پتو را روی سرتان می‌کشید یا اینکه برعکس از تخت بیرون می‌آیید.

اگر بخواهیم با خودمان روراست باشیم، بیشتر ما اینطور زندگی می‌کنیم که حرکت فوری، توجه به یک کار (که معمولاً چندکار است) و بازدهی نیاز به همین رفتارهای پرپیچ و تاب روزانه دارد. پس چندان هم عجیب نیست که در لحظه تصمیم گیری برای بیدار شدن حسابی با خودمان درگیر می‌شویم. این درگیری بیش از آنکه نتیجه بخش باشد می‌تواند حواسمان را پرت کند.

بااین اوصاف، باوجود اینکه لازم است بهترین نتیجه را از فکرهایمان بگیریم اما بیش از آن باید به راحتی در نقطه‌ای آرام بگیریم، ذهنمان را از شلوغی دور کنیم و در لحظه قرار بگیریم. پس منظور از بهترین مکان برای فکر کردن درواقع همین موقعیت آرامش است که مغز حرکت و رفتار طبیعی خودش را دارد و ارتباطات درستی بین شبکه‌های عصبی برقرار می‌شود.

وقتی فکر می‌کنیم چه اتفاقی می افتد؟

حتی اگر در بهترین مکان برای فکر کردن هم نباشید و بخواهید برای لحظه‌ای به موضوعی فکر کنید بد نیست با تعریف دانشمندان علم اعصاب درمورد فرایند فکر کردن بیشتر آشنا شوید.

ظرفیت فعالیت: انفجار ناگهانی ولتاژعصبی به دلیل تغییرات شیمیایی (به دلیل سیگنال دادن عصب‌ها به هم)

عصب: سلول‌های عصبی که ارسال کننده این سیگنال‌ها هستند.

انتقال دهنده عصبی: پیام رسان‌های شیمیایی که عصب‌ها آنها را آزاد می‌کنند و باعث ارتباط سلول‌ها با یکدیگر می‌شوند (پیام رسان‌های عصبی شامل دپامین، اپی نفرین و نوروپی نفرین و موارد دیگر هستند).

قشر پیش پیشانی مغز: بخشی از مغز که کار برنامه یزی، شخصیت سازی، تصمیم گیری و رفتارهای اجتماعی را انجام می‌دهد.

هیپوکامپوس Hippocampus: بخشی از مغز که نقش بسیار مهمی در انواع کارکردهای حافظه دارد.

سیناپس: ساختاری که بستر انتقال سیگنال الکتریکی یا شیمیایی را به سلول هدف، برای عصب فراهم می‌کند.

همانطور که متوجه شدید مغز به روشی پیچیده و شگفت انگیز با بخش‌های زیادی که باهم ارتباط همزمان دارند عملیات فکر کردن را مدیریت می‌کند. بنابراین همان یک فکر کوتاه و ساده صبحگاهی کاری می‌کند تا همه این اجزای متفاوت مغز در آن واحد درگیر شوند.

حالا تصور کنید که نتیجه این فکر کردن، فکر دیگری مثل بی میلی برای بیرون آمدن از تخت و کشیدن پتو روی سرتان باشد. اینبار چه اتفاقی برای مغز می افتد؟ یا اینکه تصمیم بگیرید کامل بیدار شوید و به کارهایتان برسید؟ فرایند شگفت انگیزی است، اینطور نیست؟!

بهترین مکان برای فکر کردن کدام است؟

با این توضیحات حالا می‌توانید تصور کنید یک نقطه دنج، یک فضای مناسب چطور عملکرد مغز را برای فکر کردن بهبود می‌بخشد و بهترین تصمیم را در نهایت می‌گیرید. پیشنهاد می‌کنم با سیزده مکانی که احتمالاً چند مورد از آنها همیشه انتخاب شما هستند بیشتر آشنا شوید.

در حمام

حرف و حدیث‌ها را جدی بگیرید! راست می گویند که بهترین فکرها و راه حل‌ها را زیر دوش حمام پیدا می‌کنیم. اگر میانه خوبی با دوش آب گرم دارید باید عرض کنم که نه تنها کمک می‌کند هورمون دپامین بیشتری در مغزتان ترشح شود بلکه به جسمتان هم آرامش می‌بخشد. در نتیجه افکار درونی شما متمرکز می‌شوند و به آنچه که می‌خواهید می‌رسید.

در اتوبوس یا تاکسی

عموماً در وسایل حمل و نقل عمومی، چه سوار مترو باشید یا از پنجره کوچک هواپیما به اقیانوس ابرها زل زده باشید، چنین فضاهایی به معنای واقعی کلمه ذهن شما را به جاهای جدید هدایت می‌کنند. داشتن حس جهت و مسیر به هدف مسافرتی کوتاه مدتی که دارید خیلی از مواقع روی جریان افکارتان تأثیر می‌گذارد و چشم اندازهای تازه‌ای در اختیارتان قرار می‌دهد.

نکته: ناگفته نماند همسفر شدن با غریبه‌ها که معمولاً احساس خوب و امنی در شما به وجود می‌آورند هم کاری می‌کند تا حواستان پرت شود و فرایند پردازش اطلاعات و فکر کردن در ذهنتان بهتر اتفاق بیفتد.

در سالن نمایش

کافی ست نور کم جانی تابیده شده باشد، صندلی راحتی در اختیار داشته باشید، کمی پاپکورن یا ساندویچ مختصر کنار دستتان و اتفاقاً نمایشی که درحال تماشایش هستید، چه تئاتر چه فیلم، هم تماشایی باشد. چنین محیطی یکی از انواع بهترین مکان برای فکر کردن می‌تواند به حساب بیاید تا ذهنتان را درست و حسابی کشف کنید.

سالن‌های نمایش نه به خوبی طبیعت، اما به اندازه آن می‌توانند فرصت تنفس عمیق و آرامش روحی را برایتان به ارمغان بیاورند.

گوشه دنجی در یک کافه

از جایی با بوهای اشتهابرانگیز تا نقطه جذابی برای تماشای هرجور آدمی، کافه‌ها و قهوه خانه‌ها ترکیب بی نظیری از آرامش خیال و نوعی حواس پرتی ظریف هستند.

اگر مثل من اهل قهوه خانه‌های قدیمی و کافه‌های نه چندان تاریک هستید حتماً موافقید که داشتن یک کنج آشنا با یک سفارش نوشیدنی یا میان وعده سبک چه تجربه خوشایندی است تا اجازه دهید زندگی همانقدر ساده، در اطرافتان اتفاق بیفتد. تجربه شفافیت ذهن و الهام گرفتن بعد از خروج از چنین فضاهایی حتماً برای شما هم لذت بخش و خاص است.

در جنگل

اگر حتی نویز محیطی خفیف هم برایتان خوشایند نیست پیشنهاد می‌کنم مدتی از چنین محیطی دل بکنید. خودتان را در یک فضای چوبی رها کنید چرا که نه تنها امنیت و خلوص را برایتان به همراه دارد بلکه کمک می‌کند تا یک بار دیگر با مادر طبیعت ارتباط برقرار کنید. ارتباطی که گاهی هرگز موفق به تجربه آن نبوده‌اید. از تازگی و لذت بخش بودن هوا که دیگر نگویم!

لب ساحل

البته بعید است که گزینه جنگل و ساحل نزدیک به هم نباشند یا اگر ساحلی در کار نیست، کرانه رودی وجود نداشته باشد. اما اگر سبزی نزدیک خودتان سراغ ندارید، به سراغ آبی سیر بروید. تجربه قدم زدن در مکانی که می‌توانید آزادانه انگشتانتان را در شنها فرو کنید، مشتی صدف ریز و درشت بردارید و یا دمی گوشه‌ای بنشینید و از تماشای اینهمه زیبایی لذت ببرید، قطعاً در گشایش هرذهنی مؤثر بوده است.

شما غرق تماشای امواج کوتاه و بلند دریا هستید و دسته‌های پرندگان مهاجر بالای سرتان در حال پرواز هستند، شاید تنها باشید ولی کاملاً تنها نیستید و از اینهمه شکوه و لطف برای بهتر فکر کردن کمک می‌گیرید بی آنکه بدانید.

در پشت بام یا هرنقطه بلند دیگر

فراموش نکنید که بهترین مکان برای فکر کردن باید ویژگی و قدرت دیدن اطراف با چشم پرنده را به شما بدهد. چون کاری می‌کند تغییرات مثبتی درچشم اندازی که دارید ایجاد شود. لازم به یادآوری نیست که قرار گرفتن در موقعیت‌هایی بالاتر از سروصدا و سطوح استرس زا بیشتر مواقع کمک می‌کند آن شفافیتی که برای فکر کردن در جست و جویش هستید آنقدرها هم دست نیافتنی به نظر نرسد.

در مسیر پیاده روی

شخصاً از جمله طرفداران پیاده روی طولانی مدت هستم. این روش از جمله مفیدترین ابزارها برای شناخت و مدیریت استرس، دسته بندی سؤالاتی که درمورد زندگی داریم و البته تصمیم گیری‌های مهم است. حتی به نظرمن، مسیر پیاده روی از جمله بهترین دوستان می‌تواند شمرده شود.

اگر نزدیکی محل زندگی یا محل کارتان یک مسیر پیاده روی پردار و درخت یا نه، مسیری مناسب و به دور از آلودگی‌های معمول صوتی دارید، آن را از دست ندهید. شنیدن صداهای طبیعی وقتی نیاز به درست فکر کردن دارید واقعاً تأثیر خوبی دارد.

مبل دوست داشتنی خانه

چرا راه دور برویم؟ گاهی ما فقط یک نقطه امن و دنج در خانه خودمان می‌خواهیم. بعضی وقتها میگویند زمان کافی را در فضای شخصی خودتان سپری کنید و این فضا لزوماً نباید بیرون از خانه باشد.

شاید فکر بدی نباشد گاهی که از سر کار می‌آیید و فکرتان مشغول است، روی مبل دوست داشتنی‌تان لم بدهید و اجازه دهید افکارتان به صورت طبیعی و بدون دخالت شما دسته بندی شوند. حتی این مدت زمان می‌تواند پنج دقیقه باشد و همه آن تفاوتی را که دنبالش هستید می‌تواند ایجاد کند.

سوپرمارکت محله

انتخاب یک فعالیت روتین که می‌تواند راهی برای تنظیم دوباره ذهنتان باشد. همین که بین قفسه‌های فروشگاه قدم بزنید بی آنکه نیاز به تمرکز برای خرید خاصی داشته باشید می‌تواند مفید باشد. البته مراقب باشید این کار آنقدر ادامه پیدا نکند که فضایی برای فکر کردن پیدا نکنید و فقط سرگرم پرسه زدن شوید.

بهترین مکان برای فکر کردن همیشه بقالی سرکوچه نیست، بین‌هایت انتخاب کوچک و بزرگ دارید و می‌توانید برای تقویت ذهنیت حل مسئله یکی از آنها را انتخاب کنید. بازارماهی فروشان شمال و میدان تره بار شهرتان از جمله بهترین انتخاب‌هاست.

مکانی ساکت در محل کار

باتوجه به اینکه یک محیط کار ناراحت بیشتر مواقع ریشه بسیاری از نگرانی‌ها و حواس پرتی‌ها می‌تواند باشد، سازمان‌های زیادی هم هستند که فضاهای نیم شخصی آرام بخش را برای کارمندانشان طراحی کرده‌اند.

این چنین محیطی با توجه به نیاز آنها برای دور شدن موقت از میز کار طراحی شده است. این مکان‌های مشخص نه تنها برای افراد درونگرا- یک سوم کارمندان هرمحیط کاری از این افراد هستند- مناسب است بلکه به برونگراها هم فرصت کمی سکوت را می‌دهد که احتمالاً به آن نیاز دارند.

در کتابخانه

اگرچه سفر در میان قفسه‌های کتابخانه‌ها سالهاست جزو ماجراجویی‌های پرطرفدار نیست ولی همیشه بخش جدایی ناپذیر وقت گذرانی با بزرگترین متفکرین بوده است.

فرقی نمی‌کند که واقعاً بخواهید در کتابخانه باشید یا فقط می‌خواهید وقتتان را پر کنید، قدرت کنترل را به ذهنتان بدهید و در این مسیر روی اپلیکیشن ذهن حساب کنید! با دانلود رایگان این برنامه می‌توانید بهترین مکان برای فکر کردن آنهم به شکل مجازی داشته باشید و از انتخاب هزاران کتاب صوتی شنیدنی غافلگیر شوید.

در سالن یوگا

تمرین ذهنی مثل یوگا از جمله روش‌های مهم برای کار کشیدن از جسم و ذهن است. همانطور که به بدنتان فرصت تجربه حالت‌های مختلف را می‌دهید و با کشش و تقویت، باقی مانده استرس را بیرون می‌ریزید، فرصت پرورش فکرهایتان را هم به خودتان می‌دهید.

شما در طول تمرین‌های یوگا متوجه می‌شوید که با هجوم افکار گوناگون روبه رو شده‌اید. طبیعی است و اگر کمی به خودتان فرصت بدهید، به مرور زمان چشمهایتان را در تمرین شاواسانا savasana- تمرین بدون حرکت ماندن و خاموش کردن ذهن- باز و لحظه باشکوه بعدی را در خودتان تماشا می‌کنید.

چطور بهترین مکان برای فکر کردن باعث تفکر خلاقانه می‌شود؟

همیشه قرار نیست فکر کردن برای ما یک فرایند تعریف شده باشد که مثلاً به یافتن راه حل برای مدیریت مخارج ماهانه یا رابطه احساسی با یک شخص ختم شود. گاهی جایی را انتخاب می‌کنیم که در آن بتوانیم نوآوری و تفکر خلاقانه را در ذهنمان پرورش دهیم.

در ادامه قصد دارم چند مکان دیگر را که باعث تولد فکرهای خلاقانه می‌شود معرفی کنم. شاید هنوز تجربه‌ای شبیه به «یافتم» نیوتن نداشته باشید!

تخت خواب؛ صبح زود یا قبل از خواب

میدانید چه چیزی می‌تواند حیرت انگیز و الهام بخش باشد؟ اینکه چشمهایتان را آرام آرام باز کنید درحالیکه هیچ آلودگی صوتی انسانی نمی‌شنوید مگر صدای پرندگان که با احساس لطیف گرمای خورشید روی پوستتان در هم آمیخته است. البته ممکن است آدم سحرخیزی نباشید و دلتان بخواهد لحظات مکاشفه‌تان را دیروقت و قبل از خواب تجربه کنید.

شما جزو کدام دسته هستید؟ جزو آنها که بلبل سحرخیزند یا آنها که با به خواب رفتن همه، تازه می‌توانند سروسامانی به افکارشان بدهند؟

هتل‌ها

آنجا را باید برزخ زندگی تنظیم شده دانست! هم برایتان سخت است که راحت باشید و هم فضایی را در اختیار دارید که می‌توانید فعالیت‌های عادی روزمره‌تان را انجام دهید؛ خوابیدن، مسواک زدن و غذاخوردن.

وقتی از بهترین مکان برای فکر کردن با هدف نوآوری حرف می‌زنم درواقع نقش هتل بیشتر خودش را نشان می‌دهد. تغییرات غیرمنتظره‌ای که در این فضاها اتفاق می افتد به خوبی می‌تواند زندگی تنظیم شده فرد را از حالت روزانه وارد آمادگی برای زیستن در لحظه کند.

عتیقه فروشی

حتماً که قرار نیست برای خرید پا به این سرزمین عجایب بگذارید. حتی قدم زدن لابه لای مشتی وسیله قدیمی که عمری بیش از صدسال ممکن است داشته باشند می‌تواند یک منبع الهام بخش عالی به حساب بیاید.

مکان‌های خاطره انگیز

این مکان خاطره انگیز می‌تواند به دلیل تغییراتی که در زندگی شما پیش آمده است به خاطره تبدیل شده باشد؛ ازدواج، نقل مکان، مهاجرت یا بچه دار شدن. لزوماً نباید مکان خیلی خاص و چشمگیری باشد و حتی یک رستوران سنتی معمولی در گوشه ایاز شهر یا حتی در مسیر بین دوشهر می‌تواند سالها قلب شما را ربوده باشد و لبخند روی لبهایتان بنشاند.

موزه

اگر فرزند زمانه خویش هستید که می‌خواهید بیشتر یاد بگیرید، چرا از بزرگان یاد نگیرید؟ موزه تاریخ در هرشهر از جمله بهترین باغهای مخفی برای سفر به گذشته است که ذهنتان را برای فکر کردن و یافتن راه حل‌های خلاقانه ورزیده می‌کند.

موزه گربه از جمله موزه‌های جالبی است که به تازگی در تهران افتتاح شده و نظر خیلی از موزه گردهای ماجراجو و خوش فکر را به خود جلب کرده است.

بازی‌ها و مسابقات باشگاهی

برنامه ریزی برای تماشای یک بازی تیمی همیشه هیجان انگیز است و نه تنها جنبه سرگرم کننده تماشای دیگران را به خوبی درخودش جای داده است، می‌توانید از دیدن همکاری تیمی، نظم در برگزاری مسابقه، عوامل پشت صحنه و گروه فیلم بردار و عکاسی که اطراف زمین حضور دارند به اندازه کافی الهام بگیرید و احساس خوبی را تجربه کنید.

آیا می‌توانیم جلوی فکر کردن را بگیریم؟

خیلی از ما تجربه گرفتار شدن در چرخه همیشه در چرخش افکار را داریم و خیلی از مواقع هم به زحمت تلاش می‌کنیم جلوی چرخیدنش را بگیریم و زیر لب زمزمه می‌کنیم که «کافیه! چقدر داری فکر می‌کنی؟». ولی واقعاً امکان چنین کاری هست یا ما توانش را داریم؟

مایکل هالاسا Michael Halassa استادیار دپارتمان علوم شناختی و مغز MIT به تعریف هرکسی از فکر کردن تأکید می‌کند و ادامه می‌دهد که تفکر، فرایند آن را بالاتر برایتان توضیح دادم، در هردو سطح خودآگاه و ناخودآگاه می‌تواند اتفاق بیفتد.

آن نوع از فکر که درموردش میدانیم، مثل افکار بی پایان که در زمان خواب به سراغ ما می‌آید حالت خاموش دارند و احتمالاً کار مدیتیشن با همین نوع از افکار است. اما باوجود تلاش مدیتیشن کننده ها-البته مشخص نیست که چقدر در کنترل و مدیریت چنین افکاری موفق هستند- هنوز هم از نظر تئوری کاملاً مشخص نیست آیا می‌توان جلوی فکر کردن را گرفت یا نه. میدانیم که آزمایش چنین نظریه‌ای هم سخت است.

جولیا کام Julia Kam، پژوهشگر شناختی در آزمایشگاه Knight دانشگاه کالیفرنیا در ادامه تأیید می‌کند که افراد متمرکز روی انواع تمرین‌های آرام سازی بدن و ذهن بیش از دیگران قدرت شناخت افکارشان را دارند. بنابراین وقتی روی موضوعی تمرکز می‌کنند و ذهنشان لحظه‌ای منحرف می‌شود، بهتر از دیگران می‌توانند به موقعیت قبلی خودشان برگردند.

وقتی در بهترین مکان برای فکر کردن نشسته‌اید شاید بد نباشد به این موضوع با حوصله بیشتری فکر کنید؛ بین فکری در سر داشتن و دانستن اینکه فکری در سر دارید، تفاوت است. کمی پیچیده شد؟ لازم است تا این موضوع جالب را بازتر کنیم.

چند مثال از قدرت توقف فکر کردن

این مرتبه که با رفیقتان وعده دارید و مشغول قدم زدن یا سفارش نوشیدنی در کافه دنجتان هستید، از او بپرسید به چه فکر می‌کند. احتمالاً این جواب را زیاد شنیده‌اید که «هیچی». درست است! آن‌ها نمی‌دانند که درحال فکر کردن هستند. اما اگر کمی بیشتر کنکاش کنید متوجه می‌شوید آنها داشتند به تصمیم به مهاجرت فلانی یا زمان آزمون رانندگی فکر می‌کردند.

فکر دقیق آنها زمانی مشخص شد که شما تلنگری به ذهنشان زدید تا واضح‌تر با آن روبه رو شوند. بنابراین وقتی کسی در جواب «به چی داری فکرمیکنی؟» می‌گوید «هیچی» در واقع جریانی از افکار خودآگاه را تجربه می‌کند که ساختار منسجمی ندارد.

یک مثال دیگر؛ حتماً برایتان پیش آمده که دربازار یا هرموقعیت دیگری باشید و کسی را ببینید. اما هرچه به ذهنتان فشار می‌آورید یادتان نمی‌آید او را دقیقاً کجا دیدید. چندساعت بعد از جا می‌پرید و به خودتان می‌گوید که فلانی را جایی دیده‌اید و آنجا مثلاً سینما بوده است. وقتی صحبت از پس زمینه مغز می‌شود دقیقاً با این مثال متوجه حقیقت خواهید شد.

به اعتقاد خانم کام تعریف هرکسی از فکر کردن، پاسخ به سؤال چگونه می‌شود فکر کردن را متوقف کرد، است. اگر برای شما چنین فرایندی یک گفت و گوی درونی با خودتان است پس می‌توانید جلوی آن را بگیرید. اما اگر فکر کردن به معنی توجه نکردن به چیز مشخصی باشد، بنابراین نباید انتظار داشته باشیم که هرکسی از عهده آن بربیاید.

جالب است که بگویم حتی همین حالا که مشغول خواندن این مقاله هستید هم به فکر کردن فکر می‌کنید و رشته‌ای از عصب‌ها در مغز درحال پیام رسانی هستند. پس اگر قدرت توقف آگاهانه افکارمان را داشته باشیم و بتوانیم به لطف مدیتیشن «جای خالی در ذهن» بسازیم باز هم مغز دست از کار نمی‌کشد و افکار ما در پس زمینه ذهنمان زاد و ولد می‌کنند بی آنکه خبر داشته باشیم.

پایان بخش

بهترین مکان برای فکر کردن، بهترین غذا برای مهمانی، بهترین روش برای حل مسئله، بهترین مکان برای سفر کردن و خلاصه ریز و درشت بهترین‌ها که همیشه وسوسه انگیز هستند و باعث می‌شوند شما برای انتخاب‌هایتان گزینه‌های محدود و مشخصی داشته باشید.

درحالیکه اینطور نیست و باوجود مواردی که در این مقاله نوشته شد، باز هم فضاها و محیط‌های بکر و شخصی و متفاوتی هستند که حتماً با سلیقه فرد برای فکر کردن و هرکار دیگری هماهنگی دارند.

پیشنهادهای این مقاله لزوماً وحی منزل نیستند ولی جزو پرطرفدارترین مکان‌هایی به حساب می‌آیند که علاوه بر تفکر فرصت خوبی برای خلاقیت و خلوت فردی فراهم می‌کنند.

کنج دنج شما کجاست؟ اسم باغ مخفی را رویش گذاشته‌اید یا همه آنجا رفت و آمد دارند؟!

منبع:

https://www.huffpost.com/entry/best-places-to-think_n_5474634

https://www.lifehack.org/articles/productivity/15-common-places-that-can-inspire-your-creativity.html

https://www.verywellmind.com/what-happens-when-you-think-4688619

https://www.livescience.com/can-you-ever-stop-thinking.html

این نوشته بهترین مکان برای فکر کردن از نظر شما کجاست؟! برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

اجازه بدهید با معرفی یک شخصیت جهانی شروع کنم؛ آبراهام مازلو. Abraham Maslow روانشناسی که در سال‌های ۱۹۴۳- ۵۴ به جای تمرکز بر روانشناسی و اینکه اشتباه افراد چیست و چطور مانع پیشرفت خودشان می‌شوند، شکل مثبت‌تری از رفتار انسانی را زیر نظر گرفت که تمرکز اصلی آن روی «چه چیزی درست است» بود. این روانشناس انسان‌شناس برجسته در هرم مازلو به ظرفیت روح انسان و اینکه چگونه می‌تواند این ظرفیت را تکمیل کند علاقه‌مند بود.

به باور او انگیزه انسان مبتنی بر این است که فرد در جست‌وجوی تکامل و رشد فردی باشد. در این مسیر، آن‌هایی که علاقه‌مند به خود شکوفایی Self-actualization باشند بیشتر به دنبال تکامل و بهره‌مند شدن از تمام ظرفیت خود هستند.

مازلو و رشد خود شکوفایی

در هرم مازلو تأکید بر نیاز انسان به رشد و کشف حقیقت همیشگی بودن این نیاز در تمام زندگی اوست. به باور مازلو انسان همیشه در حال «دگرگون شدن» است و هرگز باوجوداین فعل دچار ایستایی نمی‌شود. خود شکوفایی که به تعالی فردی هم معروف است، نشان می‌دهد همه ما تشنه معنای زندگی هستیم و برای رسیدن به آن تلاش می‌کنیم. این مفهوم برای ما مهم است.

همان‌طور که میدانید، کره زمین زیستگاه تفاوت‌هاست و هرکسی باوجود تفاوت‌هایش، انگیزه متفاوتی هم برای تعالی فردی دارد. گروهی گرایش به هنر و ادبیات دارند، برخی هم عاشق ورزش هستند، عده‌ای اهل فعالیت‌های گروهی و مشارکتی‌اند و جمع دیگری هم فردمحوراند.

این روانشناس انسان‌گرای آمریکایی معتقد بود که حس شکوفایی فردی می‌تواند با تجربیات عالی ارزیابی شود. مثلاً جهان را به خاطر داشته‌هایش که شامل شگفتی، رضایت و لذت می‌شود تجربه کند. محشر است، نه؟ اگرچه رسیدن به چنین احساسی در شرایط روحی خاص که با خلأهای روحی مختلف همراه است، قطعاً به این سادگی اتفاق نمی‌افتد.

ناگفته نماند که خود شکوفایی یک فرایند ادامه‌دار از دگرگونی است نه اینکه موقعیت بی‌نقصی از شادی بی‌پایان باشد. مازلو این احساس را که در رأس هرم قرار گرفته است با جمله زیر توصیف می‌کند:

«تمایل فردی برای بهتر شدن تا جاییکه ظرفیت او اجازه می‌دهد. شکل خاصی که این تمایل دارد طبعاً در هر شخصی متفاوت است. شاید یک نفر تعالی فردی را در مادر شدن می‌داند و دیگری در ورزشکار شدن. ممکن است کسی شیفته نقاشی باشد یا آن یکی به دنبال فعالیت‌های نوآورانه برود.»

با هرم مازلو بیشتر آشنا شوید

هرم نیازهای مازلو یکی از نمونه‌های قوی برای درک بهتر تعالی فردی است. بنا بر نظریه او، افراد قبل از رسیدن به شکوفایی فردی نیاز دارند تا چهار نیاز اصلی‌شان را برآورده کنند. به عبارت ساده‌تر، قدم گذاشتن روی پله بالاتر نیازمند بالا آمدن از پله زیرین است. این طبقه‌بندی را با هم می‌خوانیم:

◄ کف هرم؛ نیازهای اصلی مثل آب و غذا و جان‌پناه

◄ طبقه دوم هرم؛ نیاز به امنیت

◄ طبقه سوم هرم؛ نیاز به تعلق‌خاطر یا ارتباط

◄ طبقه چهارم هرم؛ نیاز به احترام و خودباوری (هم برای خود و هم برای دیگران)

◄ طبقه پنجم (نوک هرم)؛ خودشکوفایی

نکته جالب‌توجه در مورد این هرم وجود محدودیت‌هایی باوجود کلی بودن دستورالعمل است و نمی‌شود آن‌ها را نادیده گرفت. مثلاً خیلی از افراد هستند که غذا و سرپناه مناسبی ندارند ولی روح سرخوش و آرام و صلح‌جویی دارند و همچنین روابط قوی و احترام متقابل را تجربه می‌کنند؛ بنابراین اگرچه هرم مازلو تصویر تمام نمایی از کشف فردی می‌دهد ولی تنها راه رسیدن به آن نیست.

خودشکوفایی و رسیدن به بهترین نسخه از خود

در ادامه توضیحات ساده و گویای مازلو این جمله زیبای کیم ایگل Kim Egel درمانگر را هم به خاطر بسپارید:

«می‌خواهم بهترین نسخه از خودم باشم.»

به جمله بحث‌برانگیزی رسیدیم! چطور می‌شود که بهترین نسخه از خودمان باشیم؟ اصلاً چطور متوجه می‌شویم که به بهترین نسخه خودمان تبدیل شده‌ایم؟

خانم ایگل که یک درمانگر و مشاور ازدواج است در ادامه جمله‌اش می‌نویسد «نسخه‌ای برای انجامش وجود ندارد. هرکدام از ما باید راه شخصی خودمان را پیدا کنیم تا بتوانیم صدای خرد درونی‌مان را بشنویم. این صدا می‌تواند کمک کند یک زندگی واقعی را تجربه کنیم.»

همان‌طور که بالاتر هم برایتان نوشتم هرکسی تعریفی از خودشکوفایی برای خودش دارد؛ اما این همه ماجرا نیست! این مقاله قرار است کمک دست شما باشد تا با پیچیدگی کمتری مسیر خودشناسی و تعالی خودتان را طی کنید.

خود شکوفایی چه چیزی نیست؟

همان‌طور که نوشته بودم، هر شخصی به‌تناسب ظرفیت و گرایش خود به دنبال تعالی است؛ اما این جمله می‌تواند برای بعضی مبهم باشد؛ بنابراین شاید بد نباشد در این مورد بنویسم که دقیقاً چه چیزهایی نمی‌تواند شکوفایی فردی باشد.

این شکوفاشدن ارتباطی با کمال‌گرایی ندارد. حتی برای تجربه این حس عالی نباید انتظار داشته باشید همه‌چیز بر وفق مراد باشد. می‌توانید در مسیر متعالی شدن قدم بردارید و همچنان دردسرهایی را تحمل کنید.

پس وقتی صحبت از تعالی می‌شود شما هم باید محدودیت‌هایتان را در نظر بگیرید و هم به نقاط قوطى که منحصر به خود شماست توجه کنید و این شامل مهارت‌های عملی، پذیرفتن نقش پدر و مادر، استعداد هنری یا نظر‌گاه‌های احساسی شما می‌شود.

با این اوصاف طوری زندگی می‌کنید که تقویت‌کننده نقاط قوت شما باشد ضمن اینکه بتوانید به آرزوهای کوچک و بزرگی که دارید هم برسید. مثلاً من دوست دارم حنجره خوبی برای آوازخوانی سنتی داشته باشم. موسیقی را دوست دارم ولی نمی‌توانم به آن خوبی که انتظار می‌رود، بخوانم. ولی به‌مرورزمان متوجه می‌شوم که استعداد خوبی برای نواختن سازدهنی دارم.

به کلاس آموزشی می‌روم، مرتب تمرین می‌کنم و اگرچه ممکن است خواننده نشوم ولی حالا متوجه شده‌ام که می‌توانم این نیاز را با نواختن یک ساز برآورده کنم.

چه کسانی بهترین تعریف از خود شکوفایی هستند؟

تا اینجا باهم در مورد تعریف و ضد تعریف تعالی فردی گپ زدیم و حالا مرزبندی‌هایی داریم که به ما برای درک بهتر این مفهوم کمک می‌کند؛ اما واقعاً افرادی که چنین خصلتی دارند یا در حال تجربه این احساس شگفت‌انگیز هستند، چگونه افرادی هستند؟

مهم: لازم است به خاطر بسپارید افرادی که در جست‌وجوی تعالی هستند ممکن است در هیچ‌کدام از دسته‌بندی زیر قرار نگیرند. به همان اندازه هم این احتمال وجود دارد که با داشتن این ویژگی‌ها به شکوفایی برسند.

او آزادانه زندگی می‌کند

زندگی‌اش در بند نظرات و حرف‌های دیگران نیست. بازخوردهای اجتماعی تأثیری بر او ندارد. برای فردیتی که دارد ارزش قائل است و همیشه نیاز به جمع و گروه ندارد.

میانه خوبی با واقعیت و حقیقت دارد

ممکن است این‌طور به نظر برسد که با احتمالات واقعی بیشتر ارتباط دارد و در مقایسه با دیگران، وقت بیشتر و کم دردسرتری برای شناخت نادرستی و اشتباهات می‌گذارد.

مشکلی با ناشناخته‌ها ندارد

به اینکه نداند در آینده چه پیش خواهد آمد اهمیت نمی‌دهد.

او دلسوز، مهربان و پذیراست

چنین احساسات شکوهمند و عمیقی را هم نسبت به خودش و هم نسبت به دیگران تجربه می‌کند.

او شوخ‌طبعی جالب‌توجه و عادی دارد

اگر جزو چنین افرادی هستید و در برابر اشتباهاتی که از شما سر میزند، خنده‌تان می‌گیرد. یک چراغ سبز به نفع شما! چنین فردی حتی به دیگران هم احساس سرگرم شدن در موقعیت‌های چالش‌برانگیز می‌دهد.

از دوستی‌های واقعی لذت می‌برد

دوستی‌های انگشت‌شمار، کهنه و معنادار را به فهرست بلندبالایی از دوستان موقتی ترجیح می‌دهد.

او یک فرد خودانگیخته است

از طبیعت خودش پیروی می‌کند و کمتر پیش می‌آید که دنباله‌روی یک روتین تعریف شده باشد. هراسی از دنبال کردن آنچه در لحظه اتفاق می‌افتد ندارد.

خلاق است

مهم است که بدانید خلاقیت فقط مربوط به توانمندی‌های هنری نیست. برخی از افراد خودشکوفا ممکن است قابلیت حل مسئله به روشی تازه و متفاوت را داشته باشند یا ذهنیت حل مسئله آن‌ها چارچوب جذاب و متفاوت از دیگرانی داشته باشد. ممکن است نتواند جلوی احساسات خودش را بگیرد که این هم یکی دیگر از خصلت‌های شخصیت خودانگیخته است.

از تجربه فراوان لذت می‌برد

تجربیات زیاد باعث خلق لحظه‌ای سرشار از رضایت، شگفتی و لذت می‌شود و بیشتر اوقات روح فرد را به جهان هستی وصل می‌کند. فردی که بهره‌مند از ویژگی خودشکوفایی است با چشمانی باز به تماشای لحظات می‌نشیند. لحظاتی که در آن معنای عمیقی نهفته است. البته ناگفته نماند که او لزوماً یک آدم معنوی نیست.

مسائلی بزرگ‌تر از خودش، برای او اهمیت دارد

او علاقه‌مند به تفکر تصویر بزرگ است و به جای اینکه جهان را در زندگی خودش خلاصه کند تلاش می‌کند تا برای هدف عمیق‌تر، علت چشمگیرتر و مأموریت بزرگ‌تری قدم بردارد.

از خوشی‌های کوچک استقبال می‌کند

او به لحظات لذت‌بخش مثبت توجه می‌کند- از تماشای آخرین تیغه‌های خورشید پیش از غروب بگیر تا یک بوسه محبت‌آمیز- حتی لبخند کودکی می‌تواند در لحظه او را سرحال کند. چنین فردی باوجود تکراری بودن یک لذت، بازهم به استقبال آن می‌رود.

او عادل است

برای دیگران خیر می‌خواهد و طوری رفتار و عمل می‌کند که غیرمنصفانه و غیراخلاقی نباشد.

او احساس اجتماعی دارد

این واژه را روانشناس برجسته آلفرد آدلر توصیف و آن را دغدغه حال خوب برای همه تعریف کرده است.

** نکته: اگر ویژگی‌های بالا را در خودتان نمی‌بینید فراموش نکنید که خودشکوفایی یک فرایند است نه اینکه پایان بازی باشد. نقطه‌ای وجود ندارد که شما باید پایانی برای سفرتان در نظر بگیرید. ازنظر یک درمانگر تعالی فردی یک کار مداوم است. ازنظر انسانی، ما هرگز همان‌که هستیم باقی نمی‌مانیم.

چه رفتارهایی باعث خودشکوفایی می‌شود؟

در ادامه شاید بهتر باشد به هفت رفتار ساده و خوشایند که شما را به شکوفاشدن نزدیک می‌کند اشاره‌کنم:

• زندگی را مثل یک کودک تجربه کنید؛ همان‌قدر باعلاقه و پیگیر.
• به دنبال چیزهای جدید باشید نه دنبال کردن همان راه امن همیشگی.
• وقتی پای سنجیدن تجربه‌ها به میان می‌آید، به صدای قلبتان گوش دهید نه سنت، اکثریت یا نفوذ و قدرت.
• از تظاهر دوری‌کنید و کاملاً روراست باشید.
• خودتان را آماده کنید تا اگر دیدگاه مخالفی دارید، موردتوجه قرار نگیرید.
• مسئولیت‌پذیر باشید و سخت‌کوش.
• ببنید چه گاردی دارید و سعی کنید آن‌ها را از میان بردارید.

چگونه خودشکوفایی را رفتار ثابت خود کنیم؟

اگر هدف شما تعالی فردی است که باید تبریک گفت چون هدف قابل‌تحسینی دارید. کافی است دقت کنید اگر هدفی در زندگی دنبال می‌کنید و به دیگران اهمیت می‌دهید پس شما در مسیر شکوفاشدن قرار دارید.

با تمرین چند ترفند زیر، متعالی بودن به‌خوبی جزوی از عادات شخصی‌تان خواهد شد.

پذیرا باشید

وقتی برای آنچه پیش‌آمده پذیرا باشید به خودتان کمک می‌کنید که شکوفا بمانید. شاید یک‌شب برنامه ریخته باشید که روز بعد با دوستانتان به پیک‌نیک بروید ولی همین‌که بیدار می‌شوید صدای بارش سیل‌آسا را می‌شنوید!

چنین خصلتی همچنین به معنی آسودگی خیال شما در برابر موقعیت‌های ناشناخته است یا شاید نشانه‌ای دیگر از این باشد که اهل تفکر آرزومندانه نیستید و اوضاع را همان‌طور که هست، می‌بینید.

قدرت پذیرش به تجربه فردی هم برمی‌گردد. بله میدانم که همیشه هم دوست داشتن آدم‌هایی نامهربان یا سخت، آسان نیست. هرچند همچنان می‌توانید دلسوزی خودتان را حفظ کنید چون «هرکسی گرفتاری‌های خودش را دارد و ما از آن‌ها بی‌خبریم.»

◄ فراموش نکنید که

پذیرفتن یک نفر به معنی وقت گذراندن با او نیست.

خودتان، انگیزه خودتان باشید

برای انگیزه داشتن باید در لحظه زندگی کرد. باید ببینیم چطور می‌شود بدون نگرانی از آینده از حال لذت ببریم. البته که «دانستن» و «آماده بودن» احساس امنیت بیشتری به شما می‌دهد و زندگی را آسان‌تر می‌کند ولی چرا با آن نجنگیم؟! شاید بد نباشد به استقبال فرصت‌های چشیدن چیزهایی جدید و غیرمنتظره برویم.

خیلی از ما خاطراتی از کودکی‌مان داریم؛ بچگی خوشایندی که بی‌پروا می‌دویدیم بی‌آنکه فکر کنیم قرار است مقصد کجا باشد یا ترس از به زمین خوردن داشته باشیم. حتی شاید جوان‌تر که بودیم بدون فکر و برنامه‌ریزی آماده یک سفر چندروزه می‌شدیم و به دل جاده می‌زدیم. چرا که نه؟ مگر زندگی قرار است طور دیگری باشد؟!

درواقع تمرین‌های ذهن آگاهی کمک می‌کند تا شما بهتر صدای قلب و غریزه‌تان را بشنوید و به سراغ چیزهایی بروید که احتمالاً برای روبه‌رو شدن با آن آمادگی نداشتید.

روابط باید حال شما را خوب کند

همه ما ارتباطاتی در زندگی فردی داریم که به نحوی نقش مهمی در زندگی ما دارند؛ اما نباید فراموش کنیم که به همان اندازه هم ارتباط با خودمان اهمیت دارد. تقریباً بیشتر ما یک «زمان شخصی» یا خلوت برای خودمان داریم. برای یکی بیشتر و برای دیگری کمتر است. مهم این است که دستاورد شما در این خلوت شخصی چیست نه اینکه چطور آن را می‌گذرانید.

افرادی که عادت به تعالی دارند معمولاً آدم‌هایی آرام و صلح‌جو هستند. با این اوصاف تمرکزتان روی این باشد که با خود در ارتباط باشید و بیش از آنکه با دیگران وقت بگذرانید، برای خودتان وقت داشته باشید.

برای هر موضوع کوچکی، قدرشناس باشید

کلیشه؟ احساس می‌کنید این عنوان یک جمله تکراری و بی‌معنی است؟ فکر می‌کنید اگر مثل زمانی که بعد از خوردن غذا از دست‌پخت میزبان تشکر می‌کنید، در طول روز هم قدردان خودتان باشید رفتار عجیبی است؟ نگاهی به دوروبرتان بیندازید! چیزهایی که معمولاً برای شکر گذاری نادیده می‌گیریم موارد زیر می‌توانند باشند:

• غذای خوشمزه‌ای که دیشب خوردم.
• پیاده‌روی کوتاه با یک گربه ناشناس
• هوای خوب که نفس کشیدن در آن لذت‌بخش است.
• شغلی که احساس خوبی از انجام دادنش دارم.

با اصالت زندگی کنید

این جمله می‌تواند معانی زیادی داشته باشد. دقیقاً منظور من چیست؟ اینکه بتوانیم اصیل باشیم یعنی به خودمان و حقیقت وجودی خود افتخار کنیم، از بی‌صداقتی دور بمانیم، از نفوذ و قدرتمان سوءاستفاده نکنیم و نیازهای خود را نادیده نگیریم. همچنین چندان نگران این موضوع نباشیم که دیگران چه فکری در مورد ما دارند.

همچنان یادآوری می‌کنم که به جای اهمیت دادن به حرف‌وحدیث مردم بهترین کار این است که به تجربیات خودمان توجه کنیم و راهنمای ما، قلب ما باشد. چراکه ما، دستکم با خودمان نمی‌توانیم روراست نباشیم و نیازهایی که داریم را نادیده بگیریم. البته که رعایت حقوق دیگران و احترام به حریم آن‌ها برای ما مهم است ولی تلاش می‌کنیم که در مسیر درستی به اهداف شخصی‌مان هم برسیم.

وقتی صحبت از خودشکوفایی می‌شود دقیقاً تلاش با بالاترین حد ظرفیت خود است نه با تکیه بر ظرفیت دیگران.

مشفق و همدل باشید

دلسوزی افرادی که روحی متعالی دارند نسبت به آفریده‌های دیگر هستی قابل‌تحسین است. این توجه و مراقبت آن‌ها از دیگران فقط مختص به دایره اجتماعی‌شان یا آن‌هایی که در زندگی روزانه می‌شناسند نیست. آن‌ها به خاطر انسانیت این‌گونه هستند.

اگر دقت کرده باشید، رفتار دلسوزانه برخی کاملاً در ارتباطات آن‌ها به چشم می‌آید. شاید در این مسیر دنبال کردن زندگی افرادی با تجربه‌های متفاوت کمک‌کننده باشد که بخشی از آن با مطالعه کتاب، شدنی است.

همچنین با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن می‌توانید از فرصت بی‌نظیر سفر کوتاه به کتابخانه صوتی مجموعه بهره ببرید و با خیال راحت کتاب‌های موردعلاقه خود در حوزه توسعه فردی و روانشناسی را مطالعه کنید.

اما چطور می‌شود این حس زیبا و تأثیرگذار انسانی را در خودمان تقویت کنیم؟ تلاش کنیم تا:

• کارهای داوطلبانه بیشتری برای خیریه و امور بشری انجام دهیم.
• دایره ارتباطات اجتماعی خود را گسترش دهیم.
• به هر قدمی که برمی‌داریم دقت کنیم و مراقب باشیم قدم‌ها، سازنده و مثبت باشند.

شرکت در جلسات با درمانگر

برای رسیدن به هر هدفی، موقعیت‌هایی در زندگی پیش می‌آید که نیاز داریم با یک متخصص حرف بزنیم. منظور من اینجا حضور یک روانشناس است و تقویت خودشکوفایی هم ازجمله این اهداف می‌تواند باشد. از طرفی، منتظر نباشید که درگیر یک مشکل ذهنی نگران‌کننده شوید تا بعد برای گفت‌وگو با درمانگر اقدام کنید.

حتی نیاز به درک مفهوم دلسوزی، خود انگیزشی و قدرت و نفوذ شخصی هم می‌تواند دلیل گرفتن شماره یک درمانگر و تنظیم جلسه باشد؛ بنابراین روی این راهکار برای شناخت بهتر تعالی فردی و تقویت آن در خودتان حتماً حساب جدی بازکنید.

در این مورد، گفت‌وگو درمانی که عموم آن را درمان یا تراپی می‌خوانند یکی از روش‌های درمانی انسانی است که مازلو تعریف دقیق‌تری در مورد آن با توجه به روانشناسی انسان‌گرا ارائه داد.

خودشکوفایی؛ قله دست‌نیافتنی

اینکه تصمیم بگیرید به یکی از حس‌های بسیار ناب و ارزشمند زندگی و البته رهایی‌بخش برسید، قابل‌تحسین است اما مراقب باشید تلاش برای تجربه این حس و درونی کردنش شما را به مرز خستگی و دل‌زدگی نرساند! قرار نیست شکوفایی به معنی غرق شدن در همه خوبی‌ها و درک تمام استانداردهای انسان درست باشد.

به باور مازلو تعالی فردی حقیقی به‌ندرت اتفاق می‌افتد. این عقیده موردقبول بسیاری دیگر از همکاران او هم است. واقعاً چند نفر را می‌شناسید که ۱۰۰% درست زندگی کنند؟ از طرف دیگر، همه چالش‌هایی که در گذشته داشتیم و شرایطی که اکنون در آن زندگی می‌کنیم باعث می‌شوند خیلی سخت‌تر رشد کنیم، خودمان را بشناسیم و به قدرت و نفوذ دلخواهمان برسیم.

حتی همان فردی که یک شخصیت متعالی دارد هم هنوز جایی برای بهتر شدن در خودش می‌بیند.

به یاد داشته باشید که رشد حقیقی تا لحظه مرگ انسان ادامه دارد و رسیدن به نقطه شکوفاشدن باید با عادات و رفتارهای سالم حفظ شود. اینکه با این حقیقت روبه‌رو شویم، خودش یک راهنمایی مهم برای رسیدن به تعالی است.

در پایان

خودشکوفایی یک لباس تک سایز نیست! بلکه باید آن را free size حساب کنید. هیچ دونفری شبیه هم نیستند پس هر کسی مسیر خودش را برای تعالی انتخاب می‌کند. حتی فراموش نکنید که قرار نیست مثل سفر چندروزه به کلاردشت در تابستان باشد! قرار نیست همه‌چیز یکهو و سریع اتفاق بیفتد.

شکوفایی ممکن است یک هدف بلندمدت (به بلندی تمام عمر) باشد تا به کوتاهی جاده‌ای به مقصد بهبود فردی؛ بنابراین فراموش نکنید که بهترین راه تکامل زندگی این است که ظرفیت خودتان را به بالاترین حد ممکن برسانید و به تماشای بهترین خودتان بنشینید.

داشتن قدرت پذیرش بالا، تقویت خود انگیزشی، داشتن خلوت شخصی در کنار روابط سالم اجتماعی، شکر گذاری بابت خوبی و نعمات، اصیل بودن و ماندن، همدلی و دلسوزی و شرکت در جلسات با درمانگر از مهم‌ترین راهکارهای تقویت حس شکوفایی فردی است که به‌راحتی با کمی پشتکار و تمرکز می‌توانید آن‌ها را در خودتان تثبیت کنید.

منبع:

https://www.healthline.com/health/self-actualization#things-to-keep-in-mind

https://www.simplypsychology.org/maslow.html#self

این نوشته خودشکوفایی چیست و چه ترفندهایی برای زیباتر کردن روح خود سراغ دارید؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

این صدای درونی ترکیبی است از افکار آگاهانه و تمایلات و باورهای ناخودآگاه که به لطف آن می‌توانیم بخش زیادی از تجربیات روزانه خودمان را تفسیر و پردازش کنیم. همان‌طور که نوشتم چنین حالتی یا می‌تواند لذت‌بخش و دلگرم‌کننده باشد یا برعکس، منفی و علیه خود.

زمانی که خودگویی‌ها حالت مثبت می‌گیرند ازجمله امتیازهای دوست داشتن خود به‌حساب می‌آیند که ترس‌های آشنا و فروخورده را خاموش و اعتمادبه‌نفسمان را تقویت می‌کند. اما جالب اینجاست هرچه قدر هم در مورد امتیازات خودگویی‌های مثبت بنویسم و حرف بزنیم باز هم به همان پیشینه باستانی خودمان بازمی‌گردیم؟! کدام پیشینه؟

متأسفانه طبیعت بشری عادت دارد که با خودش منفی حرف بزند که این خودگویی‌ها شامل ادعاهایی مثل «من هیچ کاری ازم برنمیاد» یا «اصولاً بازنده‌ای بیش نیستم» می‌شود. این اتفاق دست خودمان نیست. مغز نیاکان ما عادت داشت به روبه‌رو شدن با خطر خورده شدن و ربوده شدن و در کل زنده نماندن در طبیعت.

بنابراین آن‌ها همواره در حالت آماده‌باش و فکر کردن به دشواری‌های زنده ماندن بودند و همیشه به خطر فکر می‌کردند و اینکه چطور دوام بیاورند.

چرا حرف زدن با خود مهم است؟

عده‌ای فکر می‌کنند وقتی با خودشان حرف‌های مثبت قشنگ بزنند می‌توانند موفقیت تضمین‌شده‌ای برای خودشان رقم بزنند. حتی در مواردی هم همین صدای درونی وقتی لباس منتقد بر تن می‌کند قدرت آگاهی بخشی چشمگیری به فرد می‌دهد تا در برابر موانع درونی و بیرونی کم نیاورد و درنهایت به خواسته‌اش برسد.

اگرچه این‌طور نیست. چنین صدایی به مرور زمان روی اعتماد به نفس فرد اثر بدی می‌گذارد و باعث خجالت زدگی و محدودشدن رشد فردی او می‌شود.

چه درونی و چه با صدای بلند، خیلی از ما با خودمان حرف می‌زنیم تا انگیزه داشته باشیم. پژوهش‌های مرتبط نشان می‌دهند که چنین رفتاری فوایدی دارد اما به شرطی که درست از آن استفاده شود.

حرف زدن با خود کاری می‌کند تا عملکرد فردی و سلامت عمومی شما در حالت خوبی باشد. مثلاً ورزشکارها به لطف همین خودگویی‌ها فعالیت بهتری دارند. از طرف دیگر مزیت‌هایی که برای خودگویی‌های مثبت با توجه به زمان حال شمرده شده جالب و قابل‌تأمل است:

• افزایش نشاط
• رضایت‌مندی بیشتر از زندگی
• بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن
• کاهش درد
• سلامت قلب و عروق
• سلامت بدنی بهتر
• کاهش خطر مرگ
• استرس کمتر

البته هنوز دقیقاً مشخص نشده است که واقعاً چرا حرف زدن با خود آن‌هم به شیوه‌ای مثبت و دلگرم‌کننده می‌تواند چنین امتیازاتی داشته باشد. اگرچه افرادی که چنین خودگویی‌هایی دارند احتمالاً مهارت‌های ذهنی‌شان برای حل مسئله ، متفاوت فکر کردن و غلبه بر سختی‌ها و چالش‌ها بیشتر و چشمگیرتر است.

نکته جالب در این مطالعه نشان داد افرادی که پیش از شروع کار از ضمیر اول شخص مفرد – من- برای حرف زدن با خودشان استفاده می‌کنند تأثیر کمتری می‌گیرند تا گروهی که از ضمایر دوم و سوم شخص مفرد استفاده می‌کنند. به زبان ساده‌تر، ایجاد فاصله روان‌شناختی با خودمان وقتی خودگویی داریم کمک می‌کند آرامش داشته باشیم و درست با لحظات چالش‌برانگیز روبه‌رو شویم.

چطور از امتیازات حرف زدن با خود بهره ببرم؟

روی این رفتار خودتان نظارت داشته باشید. سخت نیست که صدای درونمان شروع به انتقاد کند یا دیگران را زیر سؤال ببرد. بنا بر مطالعات انجام‌شده، وقتی منتقد درون بیدار می‌شود نتیجه خوبی برای یافتن راه‌حل‌های خلاقانه و حل مسئله نمی‌گیریم. چنین احساسی حتی باور دیگران در مورد ما را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد.

با اصلاح خودگویی‌ها وقتی اثر مثبتی ندارند کمک می‌کنید تا تمرکزتان برای بهتر شدن باشد تا نادیده گرفتن خود واقعی‌تان.

کاربردی‌ترین روش حرف زدن با خود چیست؟

وقتی از این رفتار برای شکوفا کردن خودمان و نه «فقط زنده ماندن و دوام آوردن» استفاده کنیم، انگیزه لازم برای رسیدن به اهداف را به دست می‌آوریم. خودگویی‌ها، به جای اینکه که بر خطرات و تهدیدها تمرکز بدهیم، کمک می‌کنند نگاه گسترده‌تری به زندگی و فرصت‌هایمان داشته باشیم.

تردیدها و ترس‌های ما با همین صدای درونی است که شنیده و تأیید می‌شود و درنهایت می‌توانیم به احساس خوشی و رهایی برسیم.

صدای درونی ما وقتی به گذشته پرتاب می‌شویم و در مورد همه آنچه می‌توانست خوب پیش برود و نرفت فکر می‌کنیم، تبدیل به یک خودگویی منفی می‌شود. حتی وقتی از آینده‌ای مملو از اشتباهات و احتمالات غیرممکن برای خودمان تصویرسازی می‌کنیم، بازهم این صدای درونی، زمخت و ناراحت‌کننده می‌شود.

در عوض بررسی‌های علمی تأکید کرده‌اند که با تمرکز بر زمان حال و تماشای آنچه اکنون اتفاق می‌افتد و فرصت‌هایی که در دسترس ما قرار دارد، قدرت بیشتری برای رسیدن به برنامه‌های شخصی خود پیدا می‌کنیم.

صدای درونی مثبت با تمرکز بر زمان اکنون

کمتر کسی را سراغ دارم که در طول روز با صدای درونی خودش سر نکند! این‌طور نیست؟ احتمالاً ازجمله افرادی باشید که ناگهان مچ خودتان را وقتی در حال حرف زدن با خودتان هستید می‌گیرید و متوجه می‌شوید دقیقاً به هیچ چیزی فکر نمی‌کردید و حرف مشخصی با خودتان نمی‌زدید.

چه اتفاقی می‌افتد اگر صدای درونی شما همیشه یک منتقد جدی باشد؟ چندساعتی درگیر شکست یا اشتباه احتمالی خودتان می‌شوید. افکارتان مرتب در دایره‌ای می‌چرخد تا بشنوید «می‌توانستم بهتر عمل کنم» درحالی‌که «به‌اندازه کافی خوب نبودم» یا اینکه چطور شد به سؤال فلانی در جمع، جواب درستی ندادم و همین باعث شد آدم آماده‌ای به نظر نرسم. با ادامه سرزنش کردن خودتان، نیروی خودباوری‌تان را ضعیف می‌کنید.

چطور با خودم در زمان حال حرف بزنم؟

پیش از اینکه شروع کنیم باید خدمت شما عرض کنم که اول لازم است بدانیم افکار منفی دقیقاً چه هستند؟ این نوع از تفکر و حرف زدن با خود شامل چهار دسته‌بندی می‌شود:

◄ افکار مربوط به شخص– در مورد هر چیزی خودم را سرزنش می‌کنم.

◄ افکار بزرگ‌نمایی شده– تمرکز اصلی ذهن من روی جنبه‌های بد موقعیت یا موضوع است بدون آنکه هیچ نقطه مثبتی پیدا کنم.

◄ افکار مصیبت‌بار– انتظار بدترین اتفاقات را دارم بدون آنکه حتی کمی از منطق و عقل کمک بگیرم.

◄ افکار دوقطبی– زندگی یا سیاه است یا سفید مطلق. حد وسطی وجود ندارد. اتفاقات زندگی یا واقعاً وحشتناک هستند یا حقیقتاً زیبا و دلپذیر.

وقتی تکلیفتان بااینکه کدام نوع از افکار منفی سد راهتان شده است، روشن شود می‌توانید برای چنگ زدن به افکار مثبت با خیال راحت یک پرش مطمئن داشته باشید. فراموش نکنید «با تمرین است که استاد می‌شوی»! فقط کافی است نتیجه یکی از مطالعات در سال ۲۰۲۱ را به یاد بسپرید:

«کودکان هم می‌توانند افکار منفی خودشان را اصلاح کنند.»

حرف زدن با خود را چطور شروع کنم؟

بدون تعارف از شما می‌پرسم؛ هیچ‌وقت فکرش را می‌کردید رفتاری که زمانی ازنظر عوام عجیب و احتمالاً مرض گونه تعریف شده بود، در زندگی مدرن تبدیل به یک تصمیم سازنده شخصی شود؟! در ادامه بد نیست بدانیم چطور خودمان را برای شنیدن صدای درونی آماده کنیم.

گوش کن و یادبگیر

قدم اول این است که یکی دو روز با دقت و البته دلسوزانه به گفت‌وگوهای درونی خودتان گوش کنید.

• این صدا می‌خواهد از شما حمایت کند؟
• این صدا مثبت است یا منفی؟
• آیا از گفتن چنین جملاتی به کسی که برایتان عزیزاست هم احساس خوشایندی دارید؟
• آیا جملات تکراری را در مورد مسائل جاری خودتان می‌شنوید؟

حالا وقت آن رسیده است که با صبر و حوصله جواب این پرسش‌ها را در دفترچه روزانه‌تان بنویسید.

فکر کن و پاسخ بده

سؤالاتی که بالاتر از خودتان پرسیدید برگرفته از افکار شما هستند. با طرح پرسش‌های زیر قصد داریم عمیق‌تر به فکرهایمان فکر کنیم:

• به نظر زیاده‌روی نمی‌کنم؟ واقعاً مسئله مهمی است؟ آیا در بلندمدت اهمیت دارد؟
• به نظر تعمیم نمی‌دهم؟ شاید بیشتر بر اساس احساسات و تجربیات شخصی‌ام دارم نتیجه می‌گیرم نه واقعیت.
• من ذهن‌خوانی نمی‌کنم؟ آیا فرض می‌کنم دیگران باورهای خاصی دارند یا طور ویژه‌ای فکر می‌کنند؟ به نظر واکنش دیگران را حدس نمی‌زنم؟
• آیا در برچسب زدن به خودم تند نمی‌روم؟ مثلاً خودم را نادان، ناامید یا چاق صدا کنم.

به نظر درگیر تفکر کمال‌گرایی منفی نشده‌ام؟ انگار هر ماجرا را یا خوب مطلق میدانم یا بد محض بدون آنکه باور داشته باشم در واقعیت چنین چیزی به‌ندرت اتفاق می‌افتد.

این مرحله را باید با صبر و حوصله بیشتری رد کنید. پس ممکن است چند ساعت یا حتی روز درگیرش شوید. صبور باشید!

تغییر مسیر

دو تمرین قبلی به‌اندازه کافی شما را با صدای درونی خودتان آشنا کرد. بله، حرف زدن با خود یعنی رعایت همین ریزه‌کاری‌های مهم و اثرگذار. حالا که مشخص شد خودگویی‌های شما معمولاً به کدام جهت شکل می‌گیرد وقت آن رسیده که از لوازم جدید برای شنیدن صدای درونی مهربان‌تر و مثبت استفاده کنید.

◄ مثال یک-

• قبلی: عجب نادونی هستم! واقعاً گندزدم به ارائه مقاله م. تبریک میگم به خودم. بهتره آماده اخراج بشم.
• اکنون: میشه بهتر از این انجامش داد. برای ارائه بعدی بیشتر روی خودم کار می‌کنم. بهتره تو فکر گذروندن یک دوره آموزشی برای صحبت کردن در جمع باشم.

◄ مثال دو-

• قبلی: فقط یک هفته وقت دارم؟ عمراً بتونم انجامش بدم!
• اکنون: حجم کار خیلی زیاده. بهتره زمان‌بندی کنم و قدم‌های شمرده بردارم. میتونم روی کمک دوستانم حساب کنم.

◄ مثال سه-

• قبلی: عجب نادانی هستم! نمیتونم مثبت فکر کنم.
• اکنون: مثبت فکر کردن خیلی جاها به دردم میخوره. بهتره امتحان کنم.

این سه مثال یک جنبه انگیزشی مهم هم دارد و آن «تشویق به عمل‌گرا بودن» است. برای اینکه بهتر بتوانید خودتان را در موقعیت واقعی محک بزنید بهتر است دست‌به‌کار شوید و از بدنتان کمک بگیرید؛ پیاده‌روی، ورزش، پذیرش یک مسئولیت جدید در محیط کار و خلاصه هر فعالیت بدنی که شما را به پاسخ نزدیک می‌کند مفید است.

حرف زدن با خود چگونه مثبت و خوش‌آیند می‌شود؟

همان‌طور که بالاتر هم تکرار کردم خودگویی‌های مثبت یک ویژگی طبیعی و مادرزادی نیست بلکه با تمرین و حوصله است که در وجود شما شکوفا می‌شود. اگر در خودتان یک الهام، صادق، رضا و سمانه بدبین پیداکرده‌اید، با آموزش حتماً می‌توانید این صدای درونی آزاردهنده را به موتور محرک انگیزه‌بخش و رشد دهنده تبدیل کنید.

بله، البته که ترک عادت موجب ناراحتی است و برای مهار آن نیاز به زمان و تلاش زیادی دارید. اما به خودتان باور داشته باشید و شک نکنید که با گذر زمان، این ذهن شماست که مغلوب شما می‌شود مگر اینکه شما خلاف آن را بخواهید!

شاید بهتر باشد چند گام زیر را برای اینکه دستتان بیاید داستان از چه قرار است بردارید. این رفتارها به‌اندازه کافی به شما کمک می‌کنند:

شناسایی دام‌های خودگویی منفی

آن‌ها را با نکته‌سنجی و بدون تعارف بشناسید. یک سری اتفاقات قطعی و مشخص ممکن است باعث حس تردید به خود و درنهایت بلند شدن صدای منفی درون شما شود. خیلی از ما درگیر مسائل جدی و گاهی آزاردهنده شغلی می‌شویم تاجاییکه کار به منفی‌بافی می‌رسد و افکار مزاحم به ما هجوم می‌آورند. بهترین کار، روبه‌رو شدن دقیق و فوری با آن‌هاست تا در ذهنتان رسوب نکنند.

اشاره محکم و دقیق به مشکلاتی که در زمان حال با آن‌ها روبه‌رو می‌شویم کاری می‌کند دچار خودگویی‌های منفی نشویم و بتوانیم احتمالات ناخوشایند را پیش‌بینی و برای موقعیت‌های سخت آماده‌باشیم.

با چه احساساتی، چه زمانی روبه‌رو می‌شوم؟

یک نقطه‌ای از ذهنتان باید دکمه stop را بزرگ کنید! هرزمان که حس کردید دوروبر اتفاقات و خودگویی‌های بد می‌گردید این دکمه را فشار دهید و به این فکر کنید چطور می‌توانید جلوی آن را بگیرید. شاید باید با صدای بلند به خودتان نهیب بزنید که «بسه، کافیه!»

شوخ‌طبعی، نجات‌بخش است

هنوز باور نکرده‌اید که خندیدن و خنده‌درمانی مثل یک معجزه عمل می‌کند؟ فقط کافی است بدانید تنش و استرس با کمی خندیدن از ذهنتان دور می‌شود. زمانی که نیاز به شنیدن صدای درونی مثبت خودتان دارید کمی بخندید؛ کلیپ‌های اینستاگرام و شوخی روز با مسائل اجتماعی و سیاسی کشور واقعاً خنده‌دار هستند!

دوستان مثبت غیر سمی من کجا هستند؟

باور کنید ذهن انسان قدرت جذب انرژی‌ها و احساسات دیگران را دارد. پس روی آن‌ها که مثبت و مفید هستند کار کنید. این روزها تأکید و یادآوری برای دور کردن از هر موقعیت و فرد سمی فراوان شده است.

قدردانی و یادآوری‌های مثبت را فراموش نمی‌کنم

چند روز پیش در توییتر خواندم که «شما چطور میتونید برای خودتون یادداشت‌های خوشگل مثبت بنویسید و اینور و اونور خونه و اطراف میز کارتون تو اداره بچسبونید؟ من واقعاً هیچی به ذهنم نمیاد!»

این حس در روزهای پرتنشی که همه در حال تجربه آن هستیم و با تکمیل فرایند واکسیناسیون امیدواریم که بخشی از آن از بین برود، قابل‌درک و مدیریت است. ما انسانیم و قدرت سازگاری و تغییرپذیری فوق‌العاده‌ای داریم. با بیشتر کردن پشتکار و تمرکز به نتیجه می‌رسیم. همین دو جمله برای شروع کافی نیست؟!

خطرات منفی حرف زدن با خود چیست؟

حدی از بدبینی شاید مناسب و همسو با قانون «نزاع برای بقا» Survival of the fittest باشد ولی لازم است تا بدانید مشکل اصلی خودگویی‌های منفی این است که معمولاً واقعیت ندارد و درنتیجه به‌اشتباه، فرد را قانع می‌کند نه‌تنها به‌اندازه کافی خوب نیست بلکه اصلاً جایی برای بهتر شدن هم وجود ندارد.

افرادی که دچار افسردگی و اختلالات اضطراب هستند بیش از دیگران از صدای درونی غیرمفید و مخرب آزار می‌بینند. این صدا ممکن است در کل، منتقد و نامناسب باشد. گاهی قدرت خودگویی‌های منفی به‌اندازه‌ای می‌شود که فرد نیاز به درمان دارویی و بالینی جدی پیدا می‌کند.

چرا گاهی صدای درونی ما یک منتقد سخت‌گیر می‌شود؟

برخی که فکر می‌کنند خودگویی‌های منفی یک رفتار صادقانه با خود است به این نتیجه رسیده‌اند که این رفتار جلوی خودخواهی آن‌ها را می‌گیرد، آن‌ها را برای ناامید شدن آماده می‌کند یا به زبان ساده شاید لیاقت چنین حالی را دارند.

یکی از راهکارهای مفید در مورد چنین افرادی صحبت کردن با یک رفیق است. پیشنهاد شده است که در مورد هر آنچه فکر می‌کنند و به خود میگویند با یک دوست صمیمی حرف بزنند تا دست از جلب رضایت منتقد درون خود بردارند در عوض آن را ساکت کنند.

حرف زدن با خود چطور باعث رضایت از هویت جنسی می‌شود؟

خودگویی‌های منفی مثل یک فیلتر قوی برابر همه جنبه‌های زندگی شخصی عمل می‌کند و هویت جنسی ازجمله مهم‌ترین آن‌هاست. وقتی نگاه مثبتی نسبت به‌ظاهر، تناسب‌اندام و حتی مهارت‌های جنسی خود نداشته باشیم درنهایت گرفتار اضطراب می‌شویم و به این نتیجه می‌رسیم که نه برای خودمان جذاب هستیم نه برای دیگران.

در تمرین سه مرحله‌ای که بالاتر برایتان نوشتم می‌توانید با چنین مانعی به‌خوبی برخورد کنید و در مورد واقعی یا دروغین بودنش با خودتان صادقانه حرف بزنید. فراموش نکنید که رسیدن به رضایت از هویت جنسی اول‌ازهمه فقط با مهربانی و نوازش خودتان اتفاق می‌افتد نه با دست و کلام دیگری.

خودگویی‌های منفی چطور روی ظاهر فرد اثر می‌گذارد؟

سروشکل دادن به صدای درونی منفی مخصوصاً زمانی اثر خودش را نشان می‌دهد که فرد روی بدن و ظاهر خودش متمرکز شده باشد. این مشکل، تقریباً یک رفتار همه‌گیر است و آمار نشان می‌دهد که افراد به دلیل شنیدن همین صدای درونی منتقد مدام به دنبال جراحی‌های زیبایی و تغییرات کم‌وزیاد و گاهی عجیب در ظاهرشان هستند.

«من دوپا برای سفر به نقطه‌نقطه کشور و جهان دارم و دو بازو برای در آغوش کشیدن عزیزانی که عاشقشان هستم؛ این کافی نیست؟»

اما خیلی از افراد را سراغ داریم که گفتن جمله بالا حالشان را خوب نمی‌کند و همچنان ازآنچه هستند ناراضی‌اند.

چهار مانترا (ذکر) برای تقویت تصویر ذهنی

ما فرزند زمانه‌ای هستیم که به‌صورت طبیعی یک تمرکز سمی روی ظاهر فیزیکی و مسائل زیبایی داریم. این به لطف سیستم سرمایه‌داری است که هرروز احساسات و سلامت روان ما را هدف قرار می‌دهد. بنابراین ما هم نباید کم بیاوریم و پیشنهاد می‌کنم چهار تمرین مانترای زیر را به خاطر بسپارید. جالب و شگفت‌انگیز هستند!

بدنم را برای انجام کارهایم می‌خواهم

البته که مهم‌ترین پیام دنیای رقابتی و مصرف‌گرای امروز «من خیلی جذاب هستم» است. باوجود محصولات زیبایی که مرتب به‌روز می‌شوند و رژیم‌های غذایی که دورتادور ما را محاصره کرده‌اند خیلی از ما فراموش می‌کنیم اصلاً برای چه به این دنیا آمده‌ایم و قرار است با این بدن چه کاری را انجام دهیم؟

از خودتان صادقانه بپرسید؛ با این بدن قرار است چه بکنید؟ آیا صرف هزینه‌های غیرعادی و بی‌دلیل برای مثلاً زیباتر شدن لازم است یا با همان پاها و دست‌ها و چشم‌ها هم می‌توانید از زندگی‌تان لذت ببرید؟

من با بدنم مهربانم و قدر سلامتی و زیبایی‌اش را می‌دانم

اگر کسی را در اطرافتان سراغ دارید که برای زیباتر و متناسب شدن دست به انتخاب‌های ناسالم می‌زند تنهایش نگذارید. همه ما وظیفه داریم نه‌تنها با بدن واقعی‌مان مهربان باشیم بلکه اطرافیان را هم با این پیام صلح‌آمیز و سالم به آرامش و زندگی سالم دعوت کنیم.

فراموش نکنید که حرف زدن با خود شامل همین یادآوری‌ها و تکرارها می‌شود. پس بهتر است هوشمندانه مراقب صدای درونتان باشید تا اینکه با هر تبلیغ و اخباری تحت تأثیر قرار بگیرید.

من فراتر از تصویر خودم در آینه هستم

لطفاً بعد از خواندن این جملات دچار سوءتفاهم نشوید. قصد من بی‌اهمیت جلوه دادن جذابیت ظاهری نیست. تأکید من کنار گذاشتن سخت‌گیری‌های زیاد از حد در مورد ظاهر است. برای شروع، چند ساعت از شبکه‌های اجتماعی و آینه‌های خانه فاصله بگیرید.

چه اتفاقی می‌افتد؟ با این جدایی فرصتی به ذهنتان می‌دهید تا نقاط قوت و صدای درونی مثبت خودتان را بشنوید. همه آنچه دقیقاً هیچ ارتباطی با ظاهر و بدن شما ندارد. چیزی که اهمیت دارد هدف شما با این بدن است تا با آن چطور زندگی کنید.

امروز کاری می‌کنم تا یک نفر دیگر هم راضی باشد

مانترای بی‌ربطی شد؟ نکته همین‌جاست! با تغییر تمرکز از خود به دیگری کمک می‌کنید تا حالتان خوب شود و همچنین باعث شکسته شدن چرخه‌ای می‌شوید که در آن خودگویی‌های شما فقط منحصر به خودتان شده است.

در ضمن تا یادماننرفته اضافه کنیم که با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن که خوشبختانه مرتب در حال به روز رسانی کتاب های صوتی است، میتوانید دسترسی نامحدود به کتابهایی داشته باشید که در حوزه روانشناسی و توسعه فردی به درد شما میخورد.

پایان‌بخش

مقالاتی که باهدف توسعه فردی و با تکیه‌بر مطالعات روان‌شناختی منتشر می‌شوند اول‌ازهمه برای نویسنده، جذاب و خواندنی هستند. حرف زدن با خود ازجمله همین موضوعات است که واقعاً توجه ذهن خسته از تکنولوژی و دنیای رقابت را جلب می‌کند.

در این نوشته تلاش کردم باعلاقه در مورد یکی از چالش‌برانگیزترین دغدغه‌های انسان در عصر مدرن بگویم و نه‌تنها تشویق می‌کنم که خودگویی‌های درونی را جدی پیگیری کنید بلکه مراقب تغییر مسیر این صدا و اثری که روی زندگی فردی و کاری‌تان می‌گذارد هم باشید.

مشتاقیم تا از تجربه شنیدن صدای درونی‌تان برای ما بنویسید.

منبع:

https://www.psychologytoday.com/us/basics/self-talk

https://www.psychologytoday.com/us/blog/fulfillment-any-age/201909/keep-your-self-talk-positive-focusing-the-here-and-now

https://www.psychologytoday.com/us/blog/beauty-sick/201809/4-mantras-improve-body-image

https://www.psychologytoday.com/us/blog/what-mentally-strong-people-dont-do/201801/7-ways-overcome-toxic-self-criticism

https://www.healthline.com/health/positive-self-talk

این نوشته حرف زدن با خود : لطفاً بلندگوهای ذهنتان را روشن کنید! برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

درواقع سرچشمه این محبوبیت جهانی شرکت مشاوران طراحی IDEO در آمریکا بود. فعالیت اصلی با حضور مدیر ارشد اجرایی شرکت آقای تیم براون Tim Brown که در سال ۲۰۰۸ برای مدرسه کسب‌وکار هاروارد مقاله‌ای نوشت با عنوان کاربرد تفکر خارج از چهارچوب در تجارت- این حوزه شامل بیمارستانی در کالیفرنیا، یک شرکت دوچرخه‌سازی در ژاپن و صنعت بهداشت و سلامت در هند می‌شد-.

شاید برایتان جالب باشد اگر بدانید

این سیستم تفکر این روزها یکی از دوره‌های آموزشی پرطرفدار در دانشگاه استنفورد است که با عنوان «طراحی زندگی شخصی» معرفی شده. در کشور خودمان هم ‌دوره‌های آنلاین تفکر نوآوری برگزار می‌شود که با گذراندن این دوره توانایی ساختن یک زندگی شغلی و فردی لذت‌بخش را به دست می‌آورید.

پیشنهاد می‌کنم برای آشنایی بیشتر با این مفهوم، اینکه دقیقاً چه تأثیری در زندگی مدرن و سراسر تغییر امروز دارد و دلیل اهمیت روزافزون آن، خواننده این مقاله بمانید.

با تفکر خارج از چهارچوب آشنا شوید

فرایندی برای حل مسئله است که فرد با کمک آن قصد دارد نیازهای مشتری/ مصرف‌کننده را در اولویت قرار دهد. این یعنی باید یک مشاهده‌گر دقیق و همدل باشد و بتواند درک درستی از ارتباط افراد با محیط داشته باشد. پس باید بتواند برای رسیدن به راه‌حل‌های نوآورانه، رویکرد مشخص و عملی داشته باشد.

تقریباً می‌توانید حدس بزنید با چنین توصیفی، هسته اصلی چنین تفکری انسان است. متفکر طراح به لطف شواهدی که به دست می‌آورد از شکل ارتباط مشتری با خدمات و محصول بهتر سردرمی آورد. توجه او، مصرف‌کننده است نه گروه یا سازمان دیگری که در این فرایند قرار است نقشی داشته باشد.

انسان به‌عنوان مصرف‌کننده یک سرویس یا محصول در این فرایند زیر نظر گرفته می‌شود تا مشخص شود چطور مصرف می‌کند تا درنهایت کیفیت خدمات یا کالای بیرون آمده بهتر شود و مشتری، تجربه کاربری خوشایندی از انتخاب خودش داشته باشد.

این بخش از فرایند، یک روند تکراری دارد اما بهتر این است که با سرعت بیشتری انجام شود تا درنهایت الگوی اصلی برای بررسی شناخته شود. شناخت این الگو خیلی بهتر از پژوهش‌های بی‌پایان و حرف‌وحدیث‌ها، کمک می‌کند.

۲۶ نکته خواندنی که هنوز در مورد تفکر خارج از چهارچوب نمی‌دانیم

امیدوارم شروع این آشنایی برایتان خوشایند بوده باشد! قصد دارم کمی به نوشته تنوع بدهم و فهرست‌وار در مورد نکاتی که احتمالاً به‌عنوان یک طراح یا علاقه‌مند به طراحی آن‌ها را فراموش کرده‌اید یا نادیده گرفته‌اید برایتان بنویسم. می‌توانم امیدوار باشم که همچنان خواننده من بمانید؟

تعریف و فرایند تعریف‌شده‌ای وجود ندارد

همین‌طور است! چارچوب و تعریف مشخصی برای تفکر نوآورانه وجود ندارد. فرایند طراحی شامل مراحل چندگانه‌ای آمیخته با فعالیت‌های متفاوت است تا این مراحل چندگانه به پایان برسند. به عبارت ساده‌تر استاندارد جهانی برای همه، معنی ندارد. هر طراح و هر شرکتی نسخه خودش را برای انجام فرایند پیاده می‌کند.

باهمه این اوصاف فراموش نکنید که فرایند اصلی طراحی شامل سه گام اصلی می‌شود:

◄ مشکل چیست؟ – شناخت اولیه در مورد مسئله، مشاهده، بازنگری و گوش دادن به کاربران.

◄ تعریف مسئله– تفسیر و تعریف مسئله با هدف حل آن.

◄ گردآوری نظرات– شنیدن ایده‌ها و دسته‌بندی آن‌ها با ابزار تکنیک طوفان فکری مکتوب

◄ الگوهای اولیه– الگوسازی اولیه و همخوان کردن آن با دیگران. در این مرحله فضای حل مسئله محدودتر می‌شود و وارد فاز آزمایش می‌شوید.

◄ آزمایش– آزمایش راه‌حل‌های اولیه، اجرا و بهبود یا طراحی دوباره.

تفکر خارج از چهارچوب؛ ترکیبی از تکنیک حل مسئله سنتی و فرایند طراحی خلاقانه

حل مسئله سنتی شکل علمی و روشمندی دارد درحالی‌که تفکر نوآوری یک استراتژی خلاق برای تولید نتایج نوآورانه در آینده است. اولی در قدم اول با مسئله روبه‌رو می‌شود، قدم‌هایی که باید برداشته شود، تعریف و ابزارها و روش‌هایی که لازم است مشخص می‌شود. در دومی قصد داریم به راه‌حل‌های خلاقانه برای حل مسئله برسیم.

تمرکز اصلی در چنین طرز تفکری، تکیه بر استراتژی اندیشه است.

دومی درواقع جایگزین احساسی، هدفمند و خلاقانه برای سیستم تحلیلی منطقی در بسیاری از سازمان‌های بزرگ است یا حتی ترکیبی از هردو.

تفکر خارج از چهارچوب تکامل حل مسئله است

نباید نادیده بگیریم که این تفکر یک فرایند برای حل مسئله است نه‌فقط یک فرایند خلاقانه. برای نمونه شرکت تویوتا، باهمراهی یک تیم چندکاره از خط پشتیبانی اصلی، مهندسان نرم‌افزار، مدیران تجاری، از این تفکر برای ارزیابی مراکز تماس سواحل غربی آمریکا بهره برد. این شرکت همچنین برای طراحی دوباره فرایند که کار انتقال تجربه خدمات مرکز را هم برای مشتری و هم عوامل مرتبط انجام می‌داد، دست به تغییر نمایندگانش زد.

از همان لحظه که می‌خوابید تا زمانی که بیدار می‌شوید، مسئله حل می‌کنید

مشکلات چاشنی هرروزه زندگی همه ماست. جالب اینجاست که ما هرروز مسائل مشابهی را حل می‌کنیم و این کار تبدیل به روتین روزانه ما شده درحالی‌که نمی‌دانیم حل مسئله تبدیل به عادت و رفتار همیشگی ما شده است.

برای نمونه؛ میدانیم که از ساعت فلان تا فلان سهیمه قطعی برق ماست. چه می‌کنیم؟ طوری برنامه‌ریزی می‌کنیم که برای ساعات بی‌برقی نیاز به استفاده از لوازم برقی ضروری نداشته باشیم. اگر با لپ‌تاپ یا گوشی کار داشته باشیم، از شارژ بودن دستگاه یا پاور بانک مطمئن می‌شویم. حتی راه‌حل خرید روشنایی اضطراری هم به ذهنمان می‌رسد و آن را عملی می‌کنیم.

اصطلاح تفکر خارج از چهارچوب

همان‌طور که ابتدای مقاله نوشتم، شرکت طراحی IDEO این سیستم فکری را معرفی کرد. دیوید کلی David Kelley و تیم براون Tim Brown همراه با راجر مارتین Roger Martin این اصطلاح را در دهه ۹۰ میلادی شناساندند.

مهندسی تفکر خارج از چهارچوب معروف است به همین نام

این تفکر با محوریت انسان معنا پیدا می‌کند و یک رویکرد مسئله محور باز به‌حساب می‌آید تا روش‌های آموزش و یادگیری تنظیم‌شده در تحصیلات مهندسی را انتقال بدهد. به لطف چنین طرز فکری مهندسان قابلیت حل مسئله را به بهترین شکل ممکن پیدا می‌کنند.

پیشینه این تفکر برمی‌گردد به پیش از سال ۲۰۰۰

پیتر راو Peter Rowe در سال ۱۹۸۷ کتابی نوشت باهمین عنوان. در این کتاب او بیان کرد که مهندسان و معماران نگاه متفاوتی نسبت به مشکلات دارند. در اوایل دهه نود میلادی، دان نورمن Don Norman به‌عنوان طراح تجربه کاربری به تیم اپل پیوست. به عبارتی او اولین کسی بود که از عنوان کارشناس UX User Experience برای این سمت شغلی استفاده کرد.

نورمن می‌خواست همه جنبه‌های تجربه فردی با سیستم را که شامل طراحی صنعتی، گرافیک، رابط، تعامل فیزیکی و دستی می‌شود را پوشش بدهد. از آن زمان تاکنون هریک از این موارد در حوزه شخصی خودشان تعریف‌شده‌اند.

تفکر خارج از چهارچوب بدذات

این طرز فکر بیشتر به درد زمانی می‌خورد که «مشکلات بدذات» سر راهمان قرار می‌گیرد. اصطلاح «مشکلات بدذات» را هارست ریتل، نظریه‌پرداز طراحی، در سال ۱۹۷۲ بر سر زبان‌ها انداخت. او با این انتخاب می‌خواست نشان بدهد که مشکلات سختی وجود دارند که در طبیعت حقیقتاً مبهم هستند.

فاکتورهای زیادی برای مشکلات بدذات شناسایی می‌شوند که می‌توانند هیچ راه‌حلی نداشته باشند. حتی هر مشکل یا حتی راه‌حل ممکن است ارتباطی با مشکل بدذات دیگر داشته باشد. فقر، گرسنگی و تغییرات آب و هوایی ازجمله مشکلات بدذات مدرن هستند.

طراحی دیجیتال فقط قطره‌ای از اقیانوس تفکر خارج از چهارچوب است

وقتی تجربه بشری پهناور و متنوع است نباید انتظار کمتر برای مقیاس‌های بیرونی تفکر او داشت. چنین طرز فکری می‌تواند برای حوزه‌های زیر کاربرد داشته باشد:

• ارتباطات نمادین و بصری– منظور همان کار سنتی طراحی گرافیکی است که شامل تایپوگرافی و تبلیغات، تولید و انتشار کتاب و نشریه و تصاویر علمی، عکاسی، فیلم، تلویزیون و نمایش رایانه می‌شود.
• مواد– دغدغه‌های سنتی در مورد ظاهر بصری و شکل پوشش محصول، ابزارها، وسایل، ماشینی و حمل‌ونقل می‌شود.
• فعالیت‌ها و خدمات سازمان‌دهی شده– مدیریت سنتی برای تدارکات، ترکیب منابع فیزیکی، ابزارها، پیامدهای ناکارآمدی انسان، برنامه‌ریزی زمانی برای رسیدن به اهداف مشخص.
• سیستم‌های پیچیده یا محیط– این بخش شامل زندگی، کار، بازی و یادگیری می‌شود. دغدغه‌های مرسوم در مهندسی سیستم، معماری و برنامه‌ریزی شهری یا ارزیابی عملیاتی بخش‌های پیچیده.

 تفکر خارج از چهارچوب انحصاری طراحان نیست

این تفکر اصالتاً مربوط می‌شود به آموزش و تمرین حرفه‌ای طراحان ولی به معنی این نیست که اصول و ضوابط آن برای عموم و با هر زمینه فکری دیگر کاربرد نداشته باشد. در فضای شراکتی یک کسب‌وکار، این سیستم تفکری به‌عنوان ابزاری برای حل مسئله کاربرد دارد. در حوزه بهداشت و سلامت هم با آموزش به پرستاران، دکترها و مدیران خودش را نشان می‌دهد.

گام اول تفکر خارج از چهارچوب؛ شناخت مسئله

برای یک‌لحظه از طراحی بیرون بیایید! موضوع اصلی، مسئله است؛ اهمیت این مورد و اینکه باید همه جنبه‌های آن را خوب بشناسیم به این دلیل بالاست که با توجه کردن به کاربر می‌توانیم طراحی کنیم. همان‌طور که بالاتر برایتان نوشتم، نقطه عطف این سیستم، شناخت تجربه مشتری/ مصرف‌کننده/ کاربر است.

♥ شاید برایتان جالب باشد که بیشتر بدانید

اولین قدم در تفکر خارج از چارچوب شناخت بهای احساسی خلق‌شده از طرف شماست. به‌صورت معمول چنین طرز فکری شما را وامی‌دارد تا نسبت به مسئله کنجکاو بمانید و تعریف دقیق از اینکه مسئله چیست نداشته باشید. طبعاً همه ما می‌خواهیم که زودتر تکلیف مشکل روشن شود و راه‌حلی برایش پیدا کنیم. درحالی‌که این تفکر از ما می‌خواهد تا در فضای نامشخص و گاهی متغیر بمانیم.

این فرایند ابهام‌آلود کمک می‌کند تا بیش از فکر کردن به راه‌حل، مسئله را بشناسیم.

تفکر خارج از چهارچوب به دو نوع تفکر نیاز دارد

سیستم حل مسئله سنتی همیشه یک راه‌حل برای مشکل دارد درحالی‌که ایده سازی بکر با تشویق ما به گردآوری راه‌حل‌های جایگزین، یک نوع تفکر واگرا چند شاخه را ترویج می‌دهد. در قدم بعدی کمک می‌کند تا به کمک تفکر همگرا احتمالات چندگانه را جمع و درنهایت یکی را به‌عنوان راه‌حل انتخاب کنیم.

تفکر خارج از چهارچوب آموختنی و یادگرفتنی است نه یک ویژگی شخصیتی

«بیا تا چیز تازه‌ای یاد بگیریم»! این اصل مهم ایده پردازی بکر است. ناگفته نماند که چنین تفکری حتی می‌تواند به‌مرورزمان تقویت و بهتر شود.

فرایند تفکر خارج از چهارچوب، خطی نیست

وقتی صحبت از طراحی و خلاقیت می‌شود قطعاً پای آزمون‌وخطا هم به میان می‌آید. هوشمندانه این است که در قدم اول، یک طراح، مسئله را با دخالت موارد مشابهی که درگذشته وجود داشتند ارزیابی کند. درصورتی‌که جواب نداد، قدم بعدی گردآوری ایده‌های تازه با استفاده از دانش و نوآوری است که به شکل منطق آزمون‌وخطا خودش را نشان می‌دهد.

به‌هرحال دو حالت وجود دارد؛ یا مسئله حل می‌شود یا حل‌نشده می‌ماند که یعنی باید معادله تازه‌ای برایش در نظر گرفت و فرایند حل مسئله را تکرار کرد.

اهمیت پژوهش در تفکر خارج از چهارچوب

پیدا کردن ابزارهای جدید فقط بخشی از فرایند یادگیری این تفکر است. بخش بسیار مهم دیگر گردآوری و ارزیابی مقدار زیادی داده است همراه با چگونه فکر کردن در مورد اینکه چه جایگزینی ممکن است وجود داشته باشد. ما باید بیاموزیم که چطور احساسات نامطمئن خودمان را مدیریت کنیم. منظور من از پژوهش درواقع توجه به سه اصل مهم است:

• پژوهش پویا و مولد
• پژوهش تحلیلی
• پژوهش معتبر

دیر یا زود دارد ولی سوخت‌وسوز ندارد

این عبارت رایج که طراح باید منتظر شکست باشد و این اتفاق، عادی است یکی دیگر از چشم‌اندازهای تفکر خارج از چارچوب است. درواقع ممکن است دیر به نتیجه برسید، مثلاً الگوی اصلی جواب ندهد و نقدهای اساسی در موردش وجود داشته باشد، ولی درنهایت اتفاق می‌افتد.

•• این سیستم تفکری برخلاف روش سنتی نظریه‌سازی و انتظار برای آزمایش است.

تفکر خارج از چهارچوب هسته اصلی روش حل مسئله شرکت‌ها

برایتان از شرکت‌های مهمی مثال بزنم مثل Airbnb، Braun و پپسی که از چنین روشی به‌عنوان استراتژی اصلی باز کردن گره‌های سازمانی استفاده می‌کنند. یک نمونه دیگر شرکت IBM (شرکت سخت‌افزاری در آمریکا) است که اقدام به استخدام ۱۶۰۰ طراح برای ۴۴ کارگاه طراحی در سطح جهان کرده است. از طرف دیگر ده‌ها هزار کارمند خود را برای بالا بردن ظرفیت‌های خلاقیت به‌صورت پیوسته آموزش می‌دهد.

انسان‌محور بودن

انسان، هسته اصلی و مشکل‌گشای مسائل است. چنین سیستم تفکری زمانی کارآمد خواهد بود که مردم در نظر گرفته شوند، مشاهدات مستقیم مبتنی بر آمار داشته باشیم و حتی ازنظرات غافل نشویم. چنین رویکردی پای ما را به سرزمین غیرمنتظره‌هایی که دید بسیار بهتری در مورد مسئله می‌دهد، باز می‌کند.

ارزش تجاری چشمگیر

به لطف ایده پردازی بکر است که محصول با موفقیت وارد بازار می‌شود و سرمایه شرکت یا کسب‌وکار محفوظ می‌ماند. خدمات انسانی و سلامت شرکت IBM طوری مدیریت می‌شود که تعداد شکست‌های آن را تا بیش از ۵۰% پایین آورده است. وقتی جریان کار درست محاسبه شود، عدد بازگشت سرمایه محاسبه‌شده بیش از ۳۰۰% خواهد بود.

مفید برای مسائل پیچیده

ازآنجاکه مسائل پیچیده یا همان مشکلات بدذات به این سادگی‌ها قابل‌شناسایی و حل شدن نیستند اگر بتوانیم قدرت کار با ایده‌های مبهم، چندگانه و هم‌زمان را داشته باشیم درنتیجه راه‌حل خلاقانه‌ای هم به ذهنمان می‌رسد.

در این مورد بد نیست به تجربه کاربر برگردیم؛ مشتری معمولاً نمی‌داند با چه مشکلی برخورد کرده یا اینکه نمی‌تواند آن را بیان کند. پس از مشاهده دقیق است که مشکلات شناسایی می‌شود و این، دقیقاً پس از مشاهده رفتار واقعی مصرف‌کننده است که به‌سادگی جواب می‌دهد.

تفکری غیرمنتظره

از اسمش هم پیداست؛ ایده پردازی‌های بکر یا خارج از چارچوب. بنابراین رویکردی تجربه‌گرا را در خودش جای می‌دهد. توجه داشته باشید که چنین تفکری در مراحل اولیه حل مسئله اثرگذار است و باعث رسیدن به راه‌حل‌های خلاقانه می‌شود. طراحان خود را مقید به محدودیت‌های مرسوم در روش‌های سنتی نمی‌کنند.

ویژگی‌های تفکر خارج از چارچوب

ویژگی‌هایی که این سیستم تفکری را متمایز می‌کند را به خاطر بسپارید:

• ● همدلی- شاید بد نباشد یک نگاه ۳۶۰ درجه به اطراف داشته باشید و همه همکاران، مشتری‌ها، کاربران نهایی را ازنظر بگذرانید. برای رسیدن به حس همدلی مهم است که شنونده فعال، مشاهده‌گر دقیق و رفتارشناس کارآمدی باشید تا دیدگاه‌های متفاوت را درک کنید. طراحان تجربه کاربری درواقع فقط یک طراح نیستند!
• ● تفکر یکپارچه- اینکه رویکرد تحلیلی نسبت به موضوعات داشته باشید صرفاً کافی نیست بلکه شهودی بودن و بهره‌مندی از تفکر شهودی هم برای رسیدن به راه‌حل‌های عالی لازم است. آیا می‌توانید به‌موقع به این یکپارچگی برسید؟
• ● خوش‌بینی- وقتی یافتن راه‌حل سخت است و چالش‌های بیشتری خودشان را نشان می‌دهند ممکن است کم بیاورید مگر اینکه بدانید راه‌حلی وجود دارد.
• ● تجربه‌گرایی- محاسبات دقیق جایی برای نوآوری باز نمی‌کنند. یک متفکر خارج از چهارچوب هر جا لازم باشد برای طرح سؤال توقف می‌کند و با روشی جدید مسیر را می‌شناسد که همین رویکرد باعث می‌شود وارد مسیر جدیدی شود.
• ● مشارکت- پیچیدگی‌های فزاینده مربوط به محصول، خدمات و تجربیات کاری می‌کند تا بیشتر به لزوم وجود یک تیم با زمینه‌های متنوع ایمان بیاورید. چون هرکسی از پنجره نگاه خودش می‌تواند موضوع را ارزیابی کند.

یک بازیگر تمام‌عیار

تفکر خارج از چهارچوب چطور نقش خودش را به‌خوبی ایفا می‌کند؟ باعث می‌شود تا راه‌حل‌های چندگانه برای مشکل پیدا کنیم و درنهایت این فرایند اجازه نمی‌دهد تا برای روبه‌رو شدن با مشکلات جدید از ابزارهای کهنه استفاده کنیم درحالی‌که روش ما تازه و کاربردی است. این یعنی اهل ثبات عملکرد نیستیم.

اینکه وابسته ثبات عملکرد نباشیم- مشکلات قدرت نوآوری ما را بیدار کنند- نکته‌ای است که باعث شد در یک ماشین قفل‌شده با حلقه خم‌شده یک آویز لباس باز شود. حتی اولین بار هم دزدان از کارت اعتباری برای باز کردن درها استفاده می‌کردند!

قابل‌اجرا است

اوایل سال ۲۰۰۰ میلادی بود که اولین شرکت‌های آمریکایی که از تفکر خارج از چهارچوب استفاده کردند. این مفهوم موردتوجه سرمایه‌گذار آلمانی هاسو پلاتنر Hasso Plattner شد که در سال ۲۰۰۶ آن را مطرح کرد. او دو مدرسه، یکی در دانشگاه پستدام آلمان و دیگری در دانشگاه استفورد آمریکا، بنیان‌گذاری کرد که هردو نمونه‌های موفق اجرا و آموزش تفکر خارج از چارچوب برای سازمان‌های بزرگ بودند.

تفکر گروهی

یکی از ویژگی‌های چشمگیر سیستم ایده پردازی بکر این است که از تیمی بسیار بزرگ تشکیل‌شده؛ اعضایی از ذی‌نفعان و همه آنانی که در کل فرایند طراحی و پیشرفت کار باید حضور داشته باشد.

به نظر شما با وجود چنین اعضایی چه اتفاقی می‌افتد؟ چشم‌اندازهای متفاوت، استعدادهای متنوع و تجارب ریز و درشتی که همگی ازجمله بهترین منابع رسیدن به یک فکر جدید هستند. تنوع و تفاوت و آمیختن آن‌ها باهم همیشه ضامن رسیدن به ایده‌های ناب است.

فراموش نکنید که

پیش بردن کارها با تفکر خارج از چهارچوب به تیم‌ها کمک می‌کند تا از تفاوت‌هایشان، فرصت بسازند.

شاید بهتر باشد حالا که به انتهای مقاله رسیدیم تشویقتان کنم سری به کتابخانه صوتی مجموعه بزنید و با انتخاب چند کتاب صوتی در حوزه توسعه کسب‌وکار و موفقیت، با این طرز فکر و انواع دیگر تفکر که شکل بهتری به تصورات و برنامه‌ریزی‌هایتان برای موفقیت می‌دهد بیشتر آشنا شوید.

راستی! فراموش نکنید که وارد کافه بازار یا گوگل پلی بشوید تا دسترسی رایگان به اپلیکیشن ذهن داشته باشید. کتاب‌های ما منتظر شنیده شدن هستند.

پایان‌بخش

تفکر خارج از چهارچوب یکی از روش‌های نوین حل مسئله است که تقریباً از سال ۲۰۰۰ میلادی به‌عنوان یک روش کاربردی برای شناخت مسئله، استفاده می‌شود. نکته مهمی که در مورد تفکر خارج از چارچوب نباید نادیده گرفت اهمیت تأثیر آن بر ارتباط با مشتری/مصرف‌کننده است.

هرچه در مسیر درست درک تجربه کاربر از خدمات/ محصول قرار بگیرید، آگاهی شما از نیازهای واقعی او بیشتر می‌شود. درست مثل شرکت لوازم‌خانگی IKEA که تعدادی از طراحان خود را به خانه مشتری‌هایش فرستاد تا از نزدیک با آن‌ها ارتباط برقرار کنند و نوع نیازهای آن‌ها برای استفاده از خدمات و محصول تعیین شود.

۲۶ نکته‌ای که در مورد ایده پردازی بکر در این مقاله نوشته شد، درواقع موارد برجسته‌ای هستند که با خواندن آن‌ها به‌خوبی متوجه تأثیر و نقش چنین تفکری در سازمان‌ها می‌شوید.

اگر شما هم یک شرکت استارتاپی یا هر کسب‌وکار جدی دیگری را مدیریت می‌کنید برای ما بنویسید چقدر با این تفکر آشنا هستید و اثرات استفاده از آن در زندگی حرفه‌ای شما تا کجا بوده است؟

منبع:

https://uxplanet.org/31-things-you-may-not-have-known-about-design-thinking-d6e809ea2707

https://www.wework.com/ideas/professional-development/creativity-culture/what-is-design-thinking

این نوشته ۲۵ نکته نگفته درمورد تفکر خارج از چهارچوب که لازم است بدانید برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

متفکری که چنین ویژگی را دارد معمولاً یک عمل‌گرا است. او در فرایند فکر کردن همه ذی‌نفعان، از مشتری بگیر تا کارمند و سرمایه‌گذار، همچنین رقبا و ترندهای جامعه و وقفه‌های فناوری آینده و خلاصه همه ظرایف را در نظر می‌گیرد. یک نگاه کامل به طرح یا موقعیت.

همان‌طور که بالاتر برایتان از چشم‌های سنجاقک مثال آوردم، این حشره با چنین قابلیتی، دید خودش را محدود به چپ و راست نمی‌کند بلکه همه جهات را می‌تواند ببیند و درواقع یک دید همه‌جانبه کامل نسبت به اطراف دارد. نمونه اجتماعی چنین امتیازی را در مورد رانندگی خودتان می‌توانید پیدا کنید؛ آینه‌های متفاوت در خودرو دلیل خوبی برای تقویت چنین تفکری است.

دیدن تصویر بزرگ یعنی دیدن کل. یعنی توانایی درک اصل مسئله و سیستمی که با آن کار می‌کنیم. این طرز فکر کمک می‌کند تا تخیل کنیم.

اما آیا نقطه مقابلی هم برای این تفکر وجود دارد؟ افراد جزئی‌نگر معمولاً به بخش‌های خاصی از یک پروژه یا فرایند توجه می‌کنند. آن‌ها در عمل ممکن است دید درستی نسبت به طرح و مسئله نداشته باشند.

البته وقتی به تفاوت‌ها می‌پردازیم به معنی این نیست که کیفیت یک سیستم فکری بهتر از سیستم دیگری است. در عوض باید این‌طور ادامه بدهیم که «هردو طرز تفکر برای اینکه اثرگذاری بهتری داشته باشند لازم‌اند.»

اهمیت تفکر تصویر بزرگ

«یه نگاه به پشت سرت بنداز»، «تصویر بزرگ‌تر رو ببین»، «در مورد این موضوع در مقیاس بزرگ‌تری فکر کن». این جملات قرار است برای شمایی که احتمالاً فرد جزئی‌نگری هستید ناخوشایند باشد! چنین افرادی با شنیدن این جملات احساس می‌کنند دارند وقت خودشان را هدر می‌دهند.

جزئی‌نگرها حالا احساس خوبی خواهند داشت. ولی اگر به شما در مورد یک حقیقت جالب‌توجه بگویم چطور؟! پژوهش‌های علمی می‌گوید که تفکر تصویر بزرگ ارتباط نزدیکی با موفقیت چشمگیر کارآفرین‌ها دارد. به بیان ساده‌تر، تفکر کارآفرینی پیوند معناداری با چنین طرز فکری پیدا می‌کند.

گروهی که کارآفرین هستند ۳۰-۴۸% بیشتر از باقی ما اهل فکر کردن در مقیاسی بزرگ از محدودیت‌های مشخص شده هستند.

تفکر تصویر بزرگ برای همه مهم است

اما در این مورد، فقط کارآفرین‌ها نیستند که سود می‌برند. طرز فکر تصویر بزرگ داشتن ازجمله مهارت‌های کلیدی برای همه آن‌هایی است که در مسیر شغلی خودشان قرارگرفته‌اند. مخصوصاً اگر شخصی تصمیم داشته باشد قدرت رهبری تیم یا سازمانی را به دست آورد.

افرادی که جزئی‌نگر هستند اگر بخواهند مجهز به تفکر تصویر بزرگ شوند باید راه زیادی را پشت سر بگذارند؛ آن‌ها روی هر جزئی از اشتباه تمرکز می‌کنند و خلاصه سرخودشان را به درد می‌آورند!

برای نمونه؛ دیر سر قرار آمدن حتی برای چند دقیقه آن‌ها را کلافه می‌کند، جوجه‌ای که برای شام آماده کباب شدن است خوب مزه دار نشده، کتابی که قرض داده‌اند نامرتب و تاخورده برگردانده شده (تا یادم نرفته، اگر در مورد آخر چنین اخلاقی دارید اصلاً از من کتاب قرض نگیرید!).

اما وقتی بتوانیم سیستم فکری خودمان را تغییر دهیم، تمایل بیشتری برای کل‌نگری پیدا می‌کنیم حتی اگر جزئیات کوچک‌تر باعث بی‌حوصلگی یا تمرکز بیشتر ما شوند. البته بماند که تبلیغ آن تا عمل کردن فرق دارد. ذهن جزئی‌نگر باید آن‌قدر قدرتمند باشد تا بتواند در مورد یک موضوع از خودش بپرسد «مسئله‌ای که برایم پیش آمد طی سه روز، سه سال یا سی سال آینده ازنظر من چطور خواهد بود؟»

تفکر تصویر بزرگ با یک مثال

تصمیم دارید ذهنیت تصویر بزرگ را تقویت کنید؟ قصد دارم در ادامه برایتان توضیح بدهم که چطور می‌شود چنین قدرتی پیدا یا آن را تقویت کرد. به لطف چنین قابلیتی می‌توانید جدی‌تر برای رسیدن به برنامه‌هایتان قدم بردارید و در همه جنبه‌های زندگی دید بهتری داشته باشید.

همچنین تصمیم دارم جایگاه شما را به‌عنوان فردی که جزئی‌نگر است در برابر قالب تصویر بزرگ نشان بدهم. شاید بهتر باشد با یک مثال دیگر ادامه بدهیم.

یک لنج ماهیگیری در شمال کشور را تصور کنید. این قایق بخشی از صنعت شیلات شمال است که با هر ورود به آب، چندین تن ماهی را صید می‌کند. صیادی با این لنج اثراتی دارد؛ ارزش هزینه‌ای و جذب کارگران کمتر.

درحالی‌که اگر با تفکر تصویر بزرگ به موضوع نگاه کنیم متوجه صید بی‌رویه از دریا می‌شویم؛ زیان‌های گسترده از صید آبزیان غیرمصرفی که در تورها گیر می‌کنند، کاهش بقای کسب‌وکارهای کوچک‌تر شیلات، ویرانی اقتصادی روستاهایی که مبتنی بر اقتصاد ماهیگیری زندگی می‌کنند، صادرات احتمالی ارزش اقتصادی حاصل از صیادی که نصیب شرکت‌های بزرگ می‌شود.

این تنها بخشی از پیامدهای صیادی‌های بی‌رویه است که حتی بزرگ‌تر از آن شامل مشکل تغذیه مردم و حیوانات و از همه مهم‌تر به خطر افتادن پایداری امنیت غذایی می‌شود.

نقش تفکر تصویر بزرگ در زندگی فردی

مثال بالا کمک کرد؟ باهم بیشتر می‌خوانیم.

ممکن است این سؤال برایتان پیش بیاید که اصلاً چرا باید این سیستم تفکری در زندگی من وجود داشته باشد؟ چه فایده‌ای برای من دارد؟ درحالی‌که در کنار تصویر بزرگ اینکه تفکر جزئی‌نگر هم جزئی از مهارت‌های ما باشد مهم است. درواقع هردو، باهم کمک می‌کنند.

البته که جزئیات به تصویر بزرگ معنا می‌دهند. اما توجه داشته باشید که توجه بیش‌ازاندازه به همین جزئیات واقعاً ذهن را مشوش می‌کند (تجربه استرس، پررنگ‌ترین آن است). درحالی‌که وقتی تصویر بزرگ‌تر را جلوی دیدتان می‌گذارید کمتر احتمال غرق شدن در جزئیاتی پیش می‌آید که در بلندمدت مهم نیستند.

مهم است که بدانید

فردی که چنین طرز فکری دارد به اثر یک مانع بر تصویر بزرگ‌تر و چگونگی تبدیل آن به فرصت توجه می‌کند. این قابلیت در مدیریت یک تیم بسیار ارزنده است. اگرچه بازهم تکرار می‌کنم نه تفکر جزئی‌نگر و نه تفکر کل‌نگر قرار نیست به‌تنهایی مفید باشند. هرکدام به سهم خود قرار است کمک کنند کارها خوب پیش برود و دومی، اثربخشی بیشتری دارد.

اگر در تیمی که کار می‌کنید هستند هم‌تیمی‌هایی که بین این دو فرق فاحشی می‌گذارند به آن‌ها تأکید کنید که هردو مهم هستند. کسی که روی تنها یکی از این دو تمرکز می‌کند درواقع توانمندی‌های خودش را برای رسیدن به تصویر بزرگ محدود می‌کند.

آیا من موافق با تفکر تصویر بزرگ هستم یا تفکر جزئی‌نگر؟

کافی است این‌طور به موضوع نگاه کنید:

«جهان در برابر تفکر خاص»

این عبارت کوتاه کمک می‌کند تا درک درستی از موضوع مقاله پیدا کنید و در کنار آن، تفکر جزئی‌نگر را هم بیشتر بشناسید. توصیفات جالب دیگری هم در مورد تفکر کلی‌نگر وجود دارد که شاید برایتان خواندن آن‌ها جالب باشد:

• در میان ابرها
• خوردن عصرانه در آسمان
• اقامت در ارتفاع ۱۲۰ متری آسمان

عبارات زیر هم در مورد تفکر جزئی‌نگر نوشته شده است:

• سربه‌زیر
• با دقت سازمان‌دهی شده

برای اینکه به سؤالی که در عنوان پرسیده شد پاسخ بدهید اول‌ازهمه باید مشخص کنید به‌صورت طبیعی نگاه شما به مسائل چگونه است؟

◄ آیا روی جزئیات ورودی و خروجی پروژه بیشتر دقت می‌کنید؟

◄ در گزارشی که برای مدیرتان ارسال می‌کنید آن‌قدر به جزئیات توجه دارید که حوصله او را سر می‌برید؟

◄ یا اینکه مجهز به چشم پرنده در مورد موضوعات اطرافتان هستید و آنجا که نمی‌توانید متوجه شوید چطور جزئیات به طرح بزرگ‌تری ارتباط دارند، از کار دل‌زده می‌شوید؟

با یک نگاه دقیق‌تر متوجه می‌شوید که هردو نوع تفکر- کل‌نگر و جزئی‌نگر- مفید و کاربردی هستند. درواقع مهارت‌های تکمیلی باهم هستند که معنا پیدا می‌کنند.

۵ راهکار مؤثر برای تقویت تفکر تصویر بزرگ

اگر تا اینجا موفق شدم ذهن شما را برای مسلح شدن به تفکر آسمان آبی جذب کنم، پس حتماً می‌توانم با پنج راهکار مفید شما را برای خواندن ادامه مقاله قانع کنم. باهم می‌خوانیم:

شناسایی عادت‌هایی که مانع تفکر تصویر بزرگ می‌شوند

ترجیحات شخصی ما خیلی از مواقع مانع چنین طرز فکری هستند. پس قدم اول این است که عادت شکنی کنیم. شروع سختی است؟ البته! پیشنهاد می‌کنم سه قانون زیر را همیشه در نظر داشته باشید:

کمال‌گرایی معنی ندارد– افرادی که اهل تفکر همه‌یاهیچ هستند، بنا بر یک پژوهش، به دلیل پرداختن به جزئیات بیشتر، دیرتر به موفقیت می‌رسند یا حتی ناکام می‌مانند. فکر می‌کنید چنین شخصیتی دارید؟ انگشتتان را دراز کند و دکمه pause را هرچه سریع‌تر فشار دهید. فرصت‌های بیشتر با برداشتن چند قدم به عقب و در اختیار داشتن دید بزرگ‌تر و بهتر، به شما نزدیک می‌شوند.

دردسرهای امور کوچک کم‌اهمیت– «اون گلدون جدید بهتر نبود ورودی ساختمان اداره باشه؟»، «چرا خانم ایکس دیروز سر جلسه اونطور با من حرف زد؟!» «به نظرم باید به کارمندان بگم که بعد از خروج از آبدارخونه برق رو خاموش کنن!»

مشاهده می‌کنید؟ این‌ها افکاری هستند که به‌خوبی می‌توانند خواب شبانه شما را مختل کنند و شاید در ظاهر قابل‌بررسی باشند ولی آن‌قدر جزئی و کم‌اهمیت هستند که می‌توانید به‌راحتی از کنارشان رد شوید یا رسیدگی به این امور را به فرد دیگری بسپارید.

تفویض اختیار– تحقیقات تأیید می‌کنند که وقتی مسئولیت و مشارکت به‌صورت تیمی تقسیم شود و بخشی از فشار کار و وظیفه از روی دوش مدیر برداشته و به دیگر اعضای مجموعه سپرده شود، ضریب موفقیت واقعی بالاتر می‌رود. برگزاری جلسات طوفان فکری لینک ازجمله روش‌های تفویض اختیار و از آن مهم‌تر، ارتباط بهتر با اعضای تیم است.

دریچه نگاهتان را تغییر بدهید؛ چند سؤال بر اساس تفکر تصویر بزرگ

طرح سؤال کمک بزرگی برای بررسی جنبه‌های مختلف فعالیت یا وظیفه شماست تا بتوانید به هدف اصلی‌تان برسید. دیوید شوارتز در کتاب جادوی فکر بزرگ The Magic of Thinking Big نوشته است:

«ببینید چه چیزی می‌تواند وجود داشته باشد نه اینکه آن چیز چیست.»

اولین پرسش این است «اصلاً دنبال چه هستم؟» این سؤال دقیقاً همان موضوعی است که باید حتماً آن را با خودتان در میان بگذارید. سؤالات بعدی را در ادامه برایتان می‌نویسم:

◄ چیزی که دنبالش هستم برای کس دیگری هم اهمیت دارد یا روی او تأثیر گذاشته است؟

◄ اگر جواب بله باشد، پیامدهای ناخواسته چنین خواسته‌ای چیست؟

◄ مرز کشی‌های اخلاقی در مورد موضوع من وجود دارد؟

◄ فکر من چطور می‌تواند اسباب تغییرات اجتماعی شود؟

و سؤال مهم آخر اینکه

◄ سؤال دیگری هم هست که هنوز از خودم نپرسیده‌ام؟

از روش فهرست بندی استفاده کن

این روش یکی از ترفندهایی است که مرتب از آن استفاده می‌کنم. می‌توانید برای هر بولت یک شاخه هم در نظر بگیرید و تصویر بزرگتان را به جزئیات بیشتری تقسیم کنید.

بعد از تکمیل فهرستی که ترتیب دادید ببینید کدام موارد را باید اضافه کنید و کدام موارد حذف شدنی هستند. برای نمونه روزهای اول کارم داشتم این‌طور برنامه‌ریزی می‌کردم که سبک نویسندگی من برای کدام یکی از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند مفید باشد.

درنتیجه تصمیم گرفتم همین فهرست را آماده کنم تا ببینم کدام پلتفرم بهترین گزینه برای رسیدن به اهداف کاری من می‌تواند باشد. ترجیحم این بود که خیلی خودم را درگیر هر شبکه اجتماعی غیرمفید نکنم و موارد مفیدتر را در نظر داشته باشم.

روش ساده و احتمالاً کودکانه‌ای است، نه؟ ولی من شخصاً دیدم که تفکر تصویر بزرگ چه راحت و روان در این تکنیک خودش را نشان داد. وقتی بولت بندی می‌کنید درواقع یک حالت بصری به فکرتان می‌دهید. به‌عبارت‌دیگر، هر نقطه شما را به آنچه نمی‌توانید ببینید مرتبط می‌کند.

شاید بد نباشد این اندرز ایلان ماسک را به خاطر بسپاریم:

«مهم است که تصویر بزرگ خودمان را بخشی از درخت معنا و مفهوم بدانیم. اینجاست که پای تفکر بر مبنای اصول اولیه به میان می‌آید. من برای ساخت سفینه مسافرتی به فضا با این روش پیش رفتم (بولت های اصلی و بعد فرعیات).»

یادداشت‌برداری یا نقشه‌کشی ذهنی

نقشه‌کشی ذهنی یکی از روش‌های جذاب با جلوه‌های بصری متنوع است. درواقع اجازه بدهید اضافه کنم یا می‌توانید یادداشت کنید یا نقاشی! فراموش نکنید با انجام این تکنیک می‌توانید به‌سادگی نقاط ضعف و جهش افکارتان را برای رسیدن به تصویر بزرگ پیدا کنید.

برای شروع هم اصلاً به خودتان سخت نگیرید. تصویر بزرگ را با مشخص کردن جزئیاتی که فکرتان را درگیر کرده است بسازید. نکته اینجاست که قرار نیست تصویر بزرگ را فقط روی کاغذ بیاورید بلکه باید جزئیات را با وضوح بیشتری بنویسید یا بکشید. دقت کنید که همه موارد را پوشش بدهید و چیزی از قلم نیفتد.

زمان‌بندی برای تفکر

شما را نمی‌دانم ولی تجربه شخصی من می‌گوید که وقتی باعجله تصمیم‌گیری می‌کنم و به عبارتی توجهی به مدیریت زمان ندارم دیر یا زود انگشت ندامت می‌گزم. چرا این اتفاق می‌افتد؟ به یکی از دلایل زیر:

• درست زمانی تصمیم گرفتم که خسته از کار روزانه بودم.
• زمان من را تحت‌فشار قرارداد که این یعنی حواسم به همه‌چیز نبود. جنبه‌های مختلف را زیر نظر نداشتم و انتخاب‌هایی را که به هدف اصلی من ربط پیدا می‌کرد ارزیابی نکردم.
• مشغول چند کار هم‌زمان بودم که این یعنی عملکرد من تا ۴۰% افت دارد.

مهم: دلایلی که برایتان نوشتم ممکن است جزو فهرست شما هم باشد و این عجیب نیست. بهتر است با خودمان روراست باشیم و قبل از تنظیم وقت مناسب برای فکر کردن بدانیم ممکن است چه موانعی جلوی راهمان سبز شوند.

در زمان تصمیم‌گیری یکی از بهترین ترفندها اولویت‌بندی است. این روش کارایی جهانی دارد و قرار نیست برای من جواب بدهد و برای یکی، نه. بررسی کنید که چه چیزهایی در تفکر تصویر بزرگ شما مهم هستند، چه نقشی در این تفکر دارند و خیلی موارد دیگر.

معرفی کتاب

حالا دیگر نوبت کمی گشت زنی در کتابخانه صوتی مجموعه است. قبل از هر چیز فراموش نکنید که با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن با آن زمینه بنفش بادمجانی جذاب، امکان دسترسی و خرید کتاب‌های صوتی شنیدنی در حوزه توسعه کسب و کار، روانشناسی و توسعه فردی برایتان فراهم شده است. کتاب‌های زیر انتخاب من برای این مقاله هستند که امیدوارم برایتان شنیدنی باشند.

کتاب نابخردی‌های پیش‌بینی پذیر نوشته دن اریلی Dan Ariely

به باور آریلی آدمی درگیر کارها و تصمیم‌گیری‌هایی می‌شود که اغلب هوشمندانه نیستند و حتی مواقعی از آن حالت مطلوب فرسنگ‌ها فاصله دارند. او به گفته خودش سال‌ها کوشیده است که این اشتباهات احمقانه، بی‌معنی، عجیب، بامزه، و گاهی خطرناکی را که همگی ما انجام می‌دهیم درک کند، به این امید که با فهمیدن عادت‌های عجیب نابخردانه، بتوانیم برای تصمیم‌گیری‌های بهتر، جلوی خودمان را بگیریم.

سفر او در این کتاب سفری است به تمامی رفتارهای نامعقولی که انسان‌ها در شرایط گوناگون از خود بروز می‌دهند؛ مبحثی که آریلی نامش را اقتصاد رفتاری یا قضاوت و تصمیم‌گیری نامیده است.

اقتصاد رفتاری حوزه‌ای به نسبت جدید است و به هر دو جنبه روانشناسی و اقتصاد می‌پردازد. او در این کتاب پس از توضیح دادن اقتصاد رفتاری در هر فصل بر پایه آزمایش‌هایی که سال‌ها انجام داده به تشریح رفتارهای نابخردانه انسان در عرصه‌های گوناگون اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی پرداخته است.

راوی: کاترین صادق پور

کتاب فریب‌خورده تصادف به قلم نسیم نیکلاس طالب Nassim Nicholas Taleb

به سؤال زیر فکر کنید:

نوعی بیماری شناسایی شده است که از هزار نفر، یک نفر را مبتلا می‌کند. تست پزشکی این بیماری هم در ۵٪ موارد، اگر فرد سالم باشد، او را بیمار تشخیص می‌دهد. اگر هم بیمار باشد با دقت ۱۰۰٪ تشخیص می‌دهد که بیمار است.

حالا اگر شما پزشک باشید و یک نفر از در مطب وارد شود و آزمایشی که در دست دارد نشان بدهد که او بیمار است، به نظر شما چند درصد احتمال اینکه او واقعاً بیمار باشد وجود دارد؟

نکته جالب‌توجه اینجاست که طی پژوهش‌هایی همین سؤال را از تعدادی از پزشکان آمریکایی پرسیدند و کم‌تر از ۲۵٪ آن‌ها جواب درست دادند. این یعنی پزشکی که با همین احتمالات روش درمان شما را انتخاب می‌کند، با احتمال خوبی دچار اشتباهات مهم و تعیین‌کننده‌ای هست.

راوی: کاترین صادق پور

پایان‌بخش

سال ۱۹۵۹ یا ۶۰ میلادی بود که داشرات مانیهی Dashrath Manjhi همسر مصدومش را از دست داد چون نزدیک‌ترین بیمارستان به روستای آن‌ها حدود ۴۵ دقیقه دورتر بود.

۲۲ سال بعد همین مرد از مسیر یک یال (لبه) سنگی، یک راه ده متری با تیشه و مغار (نوعی وسیله کنده‌کاری) ساخت. این راه فاصله را پانزده دقیقه کوتاه‌تر کرد.

مانیهی یکی از بهترین مثال‌ها در مورد تفکر تصویر بزرگ است؛ او غرق در جزئیات برای عملی کردن کارش نشد. بلکه تمرکز اصلی را روی مسئله بزرگ‌تری گذاشت:

«او نمی‌خواست یک‌بار دیگر مرگی مشابه مرگ همسرش در روستا اتفاق بیفتد.»

البته که قرار نیست برای شما هم یک تجربه ۲۲ ساله اتفاق بیفتد و خدای‌ناکرده کسی را از دست بدهید. فقط کافی است یک‌بار دیگر این مقاله را بخوانید و تکلیف خودتان را با خودتان روشن کنید!

تفکر تصویر بزرگ یکی از روش‌های جذاب ارزیابی مسائل است. شما برای مدتی مشخص از چشم یک سنجاقک، که دید ۳۶۰ درجه کل‌نگری دارد، به مسئله‌تان نگاه می‌کنید تا بتوانید هوشمندانه‌تر تحلیل و نتیجه‌گیری کنید.

اگر به چشم‌های سنجاقک توجه کرده باشید، مکانیزم بینایی او شبیه بینایی انسان نیست. نه فقط چپ و راست که همه زوایا را می‌تواند ببیند. ابتدای مقاله برایتان یک مثال روشن آوردم که رانندگی ما یکی از نمونه‌های عینی چنین تفکری است.

این طرز فکر را به تفکر آسمان آبی و تفکر کل‌نگر هم می‌شناسند. قاعدتاً هر اصلی در جهان یک نقطه مقابل هم دارد و تفکر جزئی‌نگر ازجمله آن است. افرادی که چنین طرز فکری دارند عموماً به جنبه‌های خاصی از موضوع بیشتر از موارد دیگر توجه می‌کنند.

در این مقاله پنج تکنیک کاربردی معرفی شد تا با دنبال کردن آن‌ها بتوانید فرایند اندیشیدن و حل مسئله را برای خود ساده‌تر و عمیق‌تر کنید که شامل پنج تکنیک زیر می‌شود:

• شناسایی عادت‌های محدودکننده
• تغییر چشم‌انداز
• فهرست بندی
• نقشه‌کشی ذهنی
• زمان‌بندی برای تفکر

منبع:

https://www.fingerprintforsuccess.com/blog/big-picture-thinking

https://b2n.ir/q37435

https://b2n.ir/f67877

این نوشته تفکر تصویر بزرگ : چگونه با جزئی‌نگری خودمان را پیر نکنیم! برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

این کندی می‌تواند ازنظر شنیداری، گفتاری یا ضعف در نوشتن حروف و اعداد باشد. دست‌وپنجه نرم کردم با چنین مشکلی باعث بروز تغییرات تکراری معمولاً ناخوشایند در دوران تحصیل، در محل کار و به‌صورت کلی در اجتماع می‌شود. برای نمونه کودکان احتمالاً دردسر بیشتری را تحمل می‌کنند و برای انجام فعالیت‌های اساسی روزانه دچار مشکل جدی می‌شوند.

◄ تعامل با دیگران

◄ وقفه چندثانیه‌ای پیش از پاسخ یا واکنش یا فراموشی کوتاه مدت

◄ صرف زمان بیشتر از حد معمولی برای توضیح یک موضوع

ازجمله دیگر نشانه‌های این اختلال است.

جالب است که بدانید چنین اختلالی هیچ ربطی به سطح هوش عمومی فرد یا اینکه با چه سرعتی عمل و از اطلاعات استفاده می‌کنند، ندارد. باهمه این اوصاف اگر چنین فردی در اطرافتان سراغ دارید بدانید که بیشترین میزان اضطراب را متحمل می‌شود و اثر ناخوشایندی بر عزت‌نفس او دارد.

اثرات کند شدن پردازش مغز کدام است؟

متأسفانه کندی فرایند فعالیت مغز تمام زندگی فرد مبتلا را تحت تأثیر قرار می‌دهد. درواقع او باید با چنین اتفاقی به چشم یک چالش در تمام طول زندگی نگاه کند. علائمی که به‌صورت بالینی معمولاً گزارش می‌شود بستگی به سن فرد دارد. شاید بهتر باشد فهرستی از نشانه‌های شایع را که احتمالاً خودتان هم متوجه آن‌ها شده‌اید باهم بخوانیم. چنین فردی ممکن است:

• در برخورد با حجم زیاد اطلاعاتی که دریافت می‌کند احساس فشار و اضطراب کند.
• به زمان بیشتری برای تصمیم‌گیری یا پاسخ دادن نیاز داشته باشد.
• ازنظر اجتماعی شرایط مناسبی نداشته باشد.
• برای اینکه بتواند مطلبی را بفهمد باید چندین بار آن را بخواند.
• نام‌ها را در یک مکالمه ساده فراموش کند و به‌سختی آن‌ها را به یاد آورد.
• در پیدا کردن مسیرها و انجام فعالیت‌های روزانه به مشکل بخورد.
• برای تمام کردن وظایف در محدوده زمانی مشخص دچار دردسر شود یا وقت منطقی و کافی برای انجام آن کنار نگذارد.

نکته: به‌صورت کلی فرد درگیر با دودسته اطلاعات درگیر می‌شود؛ شنیداری و دیداری. توجه داشته باشید که او همیشه با هردوی این انواع مشکل ندارد. گروه دیگری هم هستند که مشکل سرعت پردازش دارند و این یعنی واکنش به‌موقع فیزیکی نشان نمی‌دهند.

نشانه‌های کند شدن پردازش مغز در سنین مختلف

سرعت پردازش مغز فرایندی است که با آن اطلاعات دریافت می‌کنید، آن‌ها را برای خودتان معنی می‌کنید و در پایان پاسخ/واکنش مناسبی هم نشان می‌دهید. مثلاً اطلاعاتی شامل حرف‌های مردم، چیزهایی که می‌بینید و صداهایی که می‌شنوید.

نشانه‌ها در کودک پیش‌دبستانی

دراین‌بین، کودکان ممکن است بیش از سنین دیگر مشکلات حرکتی داشته باشند. همان‌طور که بالاتر هم نوشتم، این ناتوانی ذهنی هیچ ارتباطی به سطح هوش عمومی فرد ندارد. این موضوع در مورد کودک هم صدق می‌کند. او ممکن است در مورد بعضی کارها کند پیش برود و در موارد دیگر سرعت خوبی داشته باشد.

بیشتر بدانید:

• او به‌سختی می‌تواند مسیریابی کند و برداشتن چند گام پشت سرهم برایش سخت است.
• زمان زیادی را صرف نوشتن نامش می‌کند.
• مشکلاتی در جواب دادن به سؤالات دارد مخصوصاً وقتی در حال مکالمه تلفنی باشد.
• بیشتر اوقات در بازه‌های زمانی مختلف به نقطه نامعلومی خیره می‌شود.
• دیرتر از هم سن و سال‌هایش شروع به در دست گرفتن خودکار می‌کند.
• خیلی دیر برای رفتن به مدرسه آماده می‌شود.

نشانه‌ها در کودک دوره دبستان

رفتار کند و مشکلات حرکتی ازجمله ویژگی‌های مشابه در هردو رده سنی است:

• زمان زیادی را صرف نوشتن در کلاس می‌کند.
• نمی‌تواند تکالیف مدرسه‌اش را سروقت انجام دهد.
• قادر به درک اتفاقاتی که در روزهای شلوغ دور و برش می‌افتد نیست. چون تعداد آن‌ها زیاد است و همچنین هم‌زمان اتفاق می‌افتند.
• نمی‌داند چطور باید به ذهنش نظم ببخشید؛ تصمیم بگیرد چه چیزی برای صبحانه بخورد یا اینکه دوستی را بعد از مدرسه به خانه دعوت کند.
• از عهده آزمون‌های زمان‌بندی‌شده به‌سختی برمی‌آید. درنتیجه هول می‌شود و خیلی از پاسخ‌ها را اشتباه می‌نویسد.
• وقتی دوستانش سؤالی از او می‌پرسند به‌سختی پاسخ می‌دهد. بنابراین نمی‌تواند مشارکت خوبی در مکالمات داشته باشد.

بزرگ‌سالی و کند شدن پردازش مغز

برخی هستند که ممکن است زمینه ژنتیک و مرتبط با سن داشته باشند. البته این موضوع هنوز جای مطالعه زیادی دارد ولی همچنان فرضیاتی در مورد آن مطرح شده است. گروه دیگری هم هستند که این روند کند شدن در آن‌ها اولین نشانه بیماری‌های تخریب عصبی مثل آلزایمر– نوعی فراموشی – می‌تواند باشد. همچنین نباید از آسیب‌هایی که به سر وارد می‌شود مثل ضربه‌مغزی غافل شد.

آیا بزرگ‌سال هم دچار کند شدن پردازش مغز می‌شود؟

خیلی از ما وقتی در موقعیت پراضطراب قرار می‌گیریم برای چند دقیقه حال خودمان را نمی‌دانیم و به عبارتی یخ می‌زنیم. در چنین حالتی است که پردازش اطلاعات به‌کندی انجام می‌شود، واکنش‌ها و پاسخ‌های با تأخیر داریم یا دیرتر از حد معمول تصمیم می‌گیریم و وضعیت را ارزیابی می‌کنیم.

چرا دچار کند شدن پردازش مغز می‌شوم؟

ضعف مغزی بدون زمینه خاصی ممکن است اتفاق بیفتد ولی در بسیاری از موارد همراه است با نشانه‌های اختلال بیش فعالی- نقص توجه ADHD، اختلال یادگیری نارساخوانی dyslexia و اضطراب. فراموش نکنید وقتی به فرد مبتلابه‌کندی پردازش میگویید «زود باش!» او را دچار اضطراب می‌کنید و درنتیجه کارهایش را کندتر انجام می‌دهد.

آیا ضعف پردازش مغز یک اختلال یادگیری است؟

جالب اینجاست که این ضعف مغزی در مورد دانش‌آموزان بااستعداد یک مورد غیرعادی نیست. این حالت به‌خودی‌خود یک اختلال یادگیری مشخص نیست بلکه زمانی که فرد دچارش می‌شود باعث مشکلاتی در رفتار دانش‌آموز، معلمان و والدین می‌شود.

آیا ضعف حافظه فعال یک اختلال یادگیری است؟

مشکلات حافظه به دودسته تقسیم می‌شوند؛ مشکلات مربوط به حافظه فعال working memory و حافظه بلندمدت. هرکدام به‌تنهایی باعث دردسرهایی در یادگیری می‌شوند. ضعف حافظه فعال به دلیل اینکه فرد فضای کافی برای سازمان‌دهی مهارت‌ها یا دانش‌های جدید ندارد، مانعی جدی برای یادگیری است.

آیا می‌توانیم حافظه فعال را تقویت کنیم؟

ضعف حافظه فعال که نقش مهمی در کند شدن پردازش مغز دارد، به لطف تمرین می‌تواند بهتر شود. ظرفیت این حافظه تنها با تکرار است که تقویت می‌شود.

آیا کند شدن پردازش مغز با خواندن بهتر می‌شود؟

خواندن- هر نوع خواندنی؛ از مطالعه چگونه کتاب بخوانیم بگیر تا خواندن یک رمان سنگین- نقش اثرگذاری در بهبود حافظه فعال دارد. وقتی قرار است همراه با خواندن، درک مطلب هم انجام دهید لازم است تا همه اطلاعاتی را که تا پیش‌ازاین به یاد سپرده بودید، بازیابی کنید تا ارتباط منطقی بین آن‌ها و داده‌های فعلی برقرار شود.

** حافظه فعال نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در بهبود تمرکز و توجه دارد. **

راهکارهای جلوگیری از کند شدن پردازش مغز

مطالعات علمی و بالینی قابل‌توجهی انجام شده است تا ما در ادامه با فهرستی از تقویت‌کننده‌های طبیعی مغز و حافظه آشنا شویم:

• مصرف شکر و قند مصنوعی را کم کنید.
• مکمل روغن ماهی فراموش نشود.
• مدیتیشن جزو اولویت‌های هرروز شما باشد.

• تناسب‌اندام برایتان مهم باشد.
• به‌اندازه کافی بخوابید.
• از تمرین‌های ذهن آگاهی غافل نشوید.
• نوشیدنی‌های الکلی ممنوع
• به پرورش مغز خود اهمیت بدهید.

خوراکی‌های تقویت حافظه و جلوگیری از کند شدن پردازش مغز

در ادامه با یازده خوراکی که همیشه سر میز غذا یا داخل یخچال آن‌ها را می‌بینید بیشتر آشنا می‌شویم. شاید دلتان بخواهد جور دیگری به آن‌ها توجه کنید!

• ماهی- وقتی صحبت از خوراک مغز می‌شود، ماهی حرف اول را می‌زند.
• قهوه- این نوشیدنی معرکه جزوی از صبح شماست؟ پس تبریک می‌گویم!
• انواع آلوها و بلو بری‌ها
• زردچوبه
• بروکلی
• تخم کدو
• شکلات تلخ
• مغزهای خوراکی

اثرات دوجانبه اضطراب و کند شدن پردازش مغز چیست؟

همان‌طور که بالاتر برایتان نوشتم، اضطراب به‌خودی‌خود در بزرگ‌سالان و همچنین کودکان کاری می‌کند تا برای چند دقیقه قدرت انجام هیچ کاری نداشته باشیم. این یعنی در همان بازه زمانی قادر به پردازش اطلاعات نیستیم. پس مدت‌زمان طولانی‌تری را صرف پاسخ دادن، تصمیم گرفتن یا کنار آمدن با وضعیت می‌کنیم. کندی فعالیت مغز هم یکی دیگر از دلایل اضطراب است.

بد نیست روزهای مدرسه خودتان را به یاد بیاورید؛ در کلاس نشسته‌اید و همه سرگرم انجام یک آزمون هستید. وقتی به خودتان می‌آیید می‌بینید همه تندوتند در حال جواب دادن به سؤالات هستند درحالی‌که شما به‌کندی پیش می‌روید. آن لحظه چه احساسی داشتید؟ حجم زیادی اضطراب که بر گلویتان چنگ انداخته بود.

ناگفته نماند که چنین وضعیتی حتی باعث می‌شود کودک پیش از شروع آزمون‌های بعدی هم دچار احساس اضطراب شود. هرچه اضطراب بیشتر، کندی پردازش مغز طولانی‌تر. پژوهش‌های علمی هنوز مشخص نکرده‌اند نقطه پایان اضطراب و آغاز این کندی دقیقاً کجاست.

چطور اضطراب و کند شدن پردازش مغز را کنترل کنیم؟

این فرایند کند شدن یک درد خاموش و بی‌صدا است. خانواده‌های کودکان درگیر خیلی از اوقات در مورد این مسئله باهم حرف نمی‌زنند و دیگران هم توجه کافی به آن ندارند.

آنچه در بزرگ‌سالی برای فرد تبدیل به یک آسیب مزمن دردناک می‌شود تنها به دلیل درونی شدن در دوران کودکی است. کودک در چنین موقعیتی به‌جای دریافت حمایت از دیگران، خودش برای نگهداری از خود آستین بالا می‌زند. چه اتفاقی می‌افتد؟ «من مشکلی دارم و دیگران هیچ‌چیز در موردش نمی‌دانند»!

در ادامه شاید بهتر باشد با ۹ راهکار اثرگذار برای کنترل اضطراب کودک و کند شدن پردازش مغز بیشتر آشنا شوید:

توجه به رفتارهای شخصی

ممکن است در طول روز ناخواسته رفتارهایی از شما سربزند که باعث تشدید اضطراب در او شود. مثل‌اینکه به او بگویید «زود باش دیر شد!» یا هر عبارت تنش‌زای دیگری که جرقه‌های استرس بیدار می‌کند.

شناخت فرایند پردازش مغز

پیشنهاد می‌کنم فرایند پردازش مغزی خودتان را زیر نظر بگیرید. اگر این فرایند برای شما سریع و برای کودکتان کند است باید عرض کنم که چالش بزرگی پیش رویتان وجود دارد. توجه داشته باشید که صحبت از اینکه کدام سرعت بهتر است، نیست. تنها موضوعی که مطرح است تفاوت‌ها در عملکرد هرکدام از شماست.

 شناسایی اضطراب

توجه کردن ابزار خوبی است تا کودک در کنار شما با احساساتش ارتباط بهتر داشته باشد- اولین گام برای مدیریت احساس-. شاید بهتر باشد یک خلوت دونفره باهم داشته باشید و از او بپرسید «من یادم می‌آید هفته گذشته سر توپ‌بازی با دوستات در حیات، کمی عصبی شده بودی. الآن هم که می‌خواهی باهاشون بازی کنی همین حس رو داری؟»

شناسایی اثرات و پیامدهای بیرونی

خیلی از ما وقتی کودکی در خانه داریم که دیرتر از همه غذایش را سر میز تمام می‌کند تا کندتر از بقیه برای پیک‌نیک خانوادگی آماده می‌شود، به ستوه می‌آییم و ممکن است اعتراض کنیم. بهترین راهکار این است که صمیمانه در مورد موقعیت پیش‌آمده با اعضای خانواده حرف بزنیم. با چنین تعاملی می‌توانیم همدیگر را برای حمایت روانی بیشتر، تقویت کنیم.

آگاهی در مورد زمان

پیشنهاد می‌کنم این راهکار را برای مدیریت کند شدن پردازش ذهن حتماً امتحان کنید. به کودک زمان مشخصی برای انجام کارهایش بدهید. جملاتی مثل «تا ده دقیقه دیگه میخوام میز شام رو بچینم و تو میتونی تکالیفت رو انجام بدی» یا «مرتب کردن تخت و کمد لباسهات فقط نیم ساعت وقت میگیره ازت» به او کمک می‌کند تا درک درستی از زمان و مدیریت امور شخصی‌اش داشته باشد.

تنظیم زمان بیشتر

او برای انجام کارهایش نیاز به زمان بیشتری دارد؟ طوری برنامه‌ریزی کنید که همین اتفاق بیفتد. با رعایت این ظریف‌کاری کمک می‌کنید تا کودک با آرامش بیشتری ادامه بدهد و احساس امنیت کند.

تمرین بیان درخواست کودک

کودکان طبیعتاً نمی‌دانند گاهی چطور باید در مورد درونیات خودشان با ما آدم‌بزرگ‌ها حرف بزنند. این موضوع در مورد کودکی که عملکرد مغزی متعادلی ندارد پررنگ‌تر است.

بهترین تمرین این است که از او بخواهید بیان درخواستش از معلم، دوستان و خانواده را اول با شما تمرین کند. شاید نیاز دارد برای انجام تکالیف کلاسی روزش زمان بیشتری از معلم بگیرد و نمی‌داند چطور باید این درخواست را به زبان بیاورد.

حرف زدن در مورد اتفاق پیش‌آمده

طبیعی است که حس اضطراب کودک به والدین منتقل شود. حتی گاهی باید منتظر تشدید احساسات و تنش بین اعضای خانواده بود. اینکه بدانیم چگونه خودمان را آرام کنیم و در فرصتی مناسب با کودک در مورد اتفاق پیش‌آمده حرف بزنیم یکی از هوشمندانه‌ترین روش‌ها برای کنترل بحران باشد.

** از او کمک بگیرید که چطور می‌توانید جلوی وقوع دوباره این اتفاق را باهم بگیرید. **

توجه به نشانه‌های اضطراب مزمن

این نشانه‌ها ممکن است در هر رده سنی متفاوت باشد. به‌محض شناسایی آن‌ها پیشنهاد می‌کنم حتماً فهرستی از علائم را یادداشت کنید تا الگوهای رفتاری متناسب با این علائم را بهتر بشناسید. این نشانه‌ها بدون اثرات جسمی، احساسی و رفتاری نخواهند بود.

یادگیری مهارت خاص

وقتی پا به مسیر یادگیری می‌گذاریم، بستگی به میزان توجه، تمرکز و تجربه‌ای که داریم با آن روبه‌رو می‌شویم. این موضوع در مورد یادگیری کودکان تفاوت بیشتری دارد.

اگر بتوانید روند انجام خودکار یک مهارت را در کودک تقویت کنید، کار با سرعت بیشتری انجام می‌شود. او را تشویق کنید مهارت جدیدش را مرتب و در ساعات مشخصی از روز تکرار کند. ترجیحاً کنارش بمانید و همراهی کنید. فراموش نکنید که بهترین ساعت تمرین و انجام مهارت، ساعات اولیه روز یا صبح زود است و بدون عجله برای انجامش تمرکز دارد.

چطور با اختلال پردازش مغزی در محل کار کنار بیاییم؟

به قسمت حساس ماجرا رسیدیم! چطور می‌شود کند شدن پردازش مغز را طوری کنترل کرد که فرد بتواند در محل کار از عهده مسئولیت‌ها و وظایفش بربیاید؟ باوجود افسانه‌هایی که در مورد پذیرش چنین افرادی در محیط کار وجود دارد- آن‌ها واقعاً نمی‌توانند، سپردن کار به آن‌ها هزینه‌بردار است، آن‌ها اعتمادبه‌نفس کافی ندارند- مدیریت چنین موقعیت‌هایی لزوماً هزینه‌بردار یا پیچیده نیست.

همراهی و امکانات قابل‌قبول برای چنین افرادی شامل «مدیریت تغییر مبتنی بر جذب یا فرایند استخدام، روش انجام وظایف یا مدیریت محیط کار» است که به آن‌ها اجازه می‌دهد شایستگی‌های حرف‌های خود را برای انجام فعالیت‌های ضروری شغلی‌شان نشان دهند. آن‌ها هم به همان میزان افراد عادی حق لذت بردن از فرصت‌های اشتغال برابر را دارند.

چرا از «قابل‌قبول» استفاده می‌کنم؟ این گروه از کارمندان هم نباید تحت شرایط کاری سخت و غیرمنطقی یا تهدید مستقیم قرار بگیرند. وقتی در سازمان یا تیم خود با چنین افرادی همکار هستید، انتخاب وضعیت شغلی متناسب با آن‌ها نیز بسیار مهم است.

فراموش نکنید که امکانات مناسب به‌تدریج فراهم می‌شود. نباید با این دید نگاه کنیم که با یک‌چشم برهم زدن چنین اتفاقی می‌افتد. مثلاً شما می‌خواهید فعالیت‌های نوآورانه خودتان را در این زمینه شروع کنید درحالی‌که حتی یک رمپ ساده برای معلولین در ورودی ساختمان نساخته‌اید! بنابراین پذیرش افرادی که با کند شدن پردازش مغز درگیر هستند با رعایت همین ریزه‌کاری‌های بسیار ساده خودش را نشان می‌دهد.

برای نمونه؛ شرکت فیروز که ازجمله برندهای برتر در حوزه محصولات بهداشتی کشور است به‌صورت کاملاً جدی، تمرکز خود را بر جذب کارمندانی با اختلالات ذهنی و حرکتی گذاشته است. پس در چنین سیستمی، فرهنگ محیط کار و امکانات پذیرش متناسب با همین افراد تنظیم می‌شود.

۳ گام تأثیرگذار برای پذیرش همه کارمندان با هر نوع ویژگی

این عنوان یک عنوان صلح طلبانه و البته فراگیر است. با برداشتن این سه گام می‌توانید امیدوار باشید که حتی هم‌تیمی شما که از اختلالات ذهنی رنج می‌برد می‌تواند هم‌قدم با دیگر همکارانش، برای پیشرفت خود و مجموعه تلاش کند.

تنظیم سیاست‌های کاری

برای شروع لازم است بررسی کنید چطور می‌شود نیازهای مجموعه را ارزیابی، مدیریت، تعیین هزینه و اجرا کرد. در مرحله بعد می‌توانید سیاست‌های لازم را برای انجام آن‌ها در نظر بگیرید. بنابراین وقتی قرار است درخواستی از طرف یکی از کارمندان خاص شما ارسال شود، شما سیاست‌هایی دارید که این درخواست متناسب با همان سیاست‌ها، بررسی می‌شوند.

◄ بهتر است بدانید که

تنظیم و اجرای این سیاست‌ها عموماً در سازمان‌های مهم به عهده بخش HR یا منابع انسانی است. محیط‌های کاری کوچک از مدیر اجرایی برای انجام این مسئولیت کمک می‌گیرند.

آموزش مدیران برای شناخت نیازها

یکی دیگر از قسمت‌های مهمی که در فهرست وظایف مدیران، سرپرست‌ها و رهبران تیم‌ها باید گنجانده شود، آموزش است. آن‌ها باید در نظر داشته باشند چه امکاناتی برای محیط کار لازم است و افرادی که اختلالات خاص دارند ممکن است نیاز به چه نوع همراهی و امکاناتی داشته باشند.

ارتباط انسانی و شنیدن خواسته‌ها

استفاده از تکنیک‌های ارتباط مؤثر و داشتن دیدگاه مثبت نسبت به اتفاقات اطراف باعث می‌شود تا کسب‌وکار شما در مسیر درست و مطمئنی پیش برود. بله، البته که گاهی برای مدیران سخت است تا بتوانند تصویر بهتری از تغییرات داشته باشند و احتمالاً بخواهند مقاومت کنند!

برای نمونه؛ کارمند شما به دلیل مشکلات خاصی که دارد درخواست می‌کند به‌جای ایستادن در زمان انجام‌وظیفه، بنشیند. واکنش لحظه‌ای شما ممکن است گفتن «نه، فکر نمی‌کنم اینطوری بشه» باشد. درحالی‌که به‌جای نشان دادن یک رفتار منع‌کننده تکراری، می‌توانید با یک تعامل انسانی درست، درخواست او را بپذیرید.

اگر هنوز پا به کتابخانه صوتی مجموعه نگذاشته اید باید عرض کنم که با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن میتوانید مجموعه شنیدنی از کتابهای به روز در حوزه روانشناسی و سلامت انتخاب و گوش بدهید.

پایان‌بخش

کند شدن پردازش مغز ازجمله اتفاقات و اختلالاتی است که زندگی فرد درگیر را برای همیشه تحت تأثیر قرار می‌دهد. دلیل علمی این مشکل بیشتر به پیشینه ژنتیک فرد برمی‌گردد و از طرفی رژیم غذایی مصرفی هم یکی از موارد تعیین‌کننده در بروز چنین مشکلی است.

اما می‌توان با رعایت یک سری نکات که شامل تمرین‌ها و تکنیک‌هایی برای بهبود روابط و افزایش تمرکز و همچنین تغذیه می‌شود، این بحران را با آرامش و آسیب کمتری پذیرفت.

آیا از اطرافیان شما، کسی مبتلابه این اختلال است؟ در ارتباط با او چه نکاتی را رعایت می‌کنید؟

منبع:

https://www.understood.org/articles/en/signs-of-slow-processing-speed-at-different-ages?_sp=8a9c210b-57f7-4433-a875-9c4ab7d7970b.1633451628230

https://www.understood.org/articles/en/processing-speed-what-you-need-to-know

https://www.mvorganizing.org/what-causes-slow-processing-speed-in-adults/

https://www.understood.org/articles/en/ada-accommodations-at-work?_sp=8a9c210b-57f7-4433-a875-9c4ab7d7970b.1633452093017

این نوشته اختلال کند شدن پردازش مغز و راهکارهای کنترل آن برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

« وقتی میتوانیم بیشتر به مانیتور زل بزنیم و ایمیل های کاری، منابع ذخیره شده جدید برای فعالیت بعدی و گزارش کار جدید را بررسی میکنیم، اما یک تب جدید بالای صفحه مرورگر باز میکنیم. هر یک یا دو ساعت، چند دقیقه ای را سرگرم غرق شدن در اینترنت میکنیم، سرکی به اخبار روز میکشیم، از توییتر که اصلا غافل نمی شویم و احتمالا یکی دو پست دوستان را هم در فیسبوک میخوانیم و like میکنیم.»

این چند خط، بخشی از حرفهای استفانی اندل Stephanie Andel استادیار روانشناسی دانشگاه ایندیانا، دانشگاه پردو از دانشگاه ایندیاناپلیس است. البته که او تنها نیست. مطالعات نشان می دهند کارمندان از فعالیت های روزانه خودشان در محیط کار به سمت ایمیل های شخصی، شبکه های اجتماعی  و خلاصه هر نقطه دنجی از اینترنت منحرف می شوند و این انحراف میتواند چند ساعت در هفته یا چند ساعت در روز را دربربگیرد.

پژوهش های علمی درمورد پرسه زنی در اینترنت

جالب اینجاست که بدانید از بین ده نفر، شش نفر قبول دارند نمیتوانند بدون سرک کشیدن به شبکه های اجتماعی، روز کاری شان را سپری کنند. درحالیکه دو سوم ما معتقدیم فیسبوک بدترین خورنده زمان است! این رفتار دیگر یک مسئله ساده گذرا نیست بلکه یک پدیده به نام پرسه زنی در اینترنت cyberloafing است. انجام ادامه دار چنین رفتاری رقمی نزدیک به ۸۵ میلیارد دلار در سال برای کسب و کارها هزینه داشته است که این آمار از سوی دانشگاه نوادا در آمریکا انجام شده.

بد نیست بدانید که باوجود توصیفی که ابتدای مقاله در مورد این پدیده نوشتم، اغلب آن را موضوعی منفی میدانند. دکتر فوشیا سیرویس Fuschia Sirois از دپارتمان روانشناسی دانشگاه شفیلد اضافه میکند « بخشی از مطالعات اولیه آن را کوتاهی کردن هم معرفی می کنند. درواقع مردم در اینترنت پرسه می زنند تا فرار کنند.»

بااین اوصاف پژوهش های اخیر میگوید که حدی از پرسه زنی برای کارمندان مفید است. وقفه های کوتاه و کوچک کمک میکند تا بین وظایفی که دارند نیروی تمرکز کم شده یا از دست رفته شان را پیدا کنند و حتی دربرابر استرس ناشی از کار هم مقاومت داشته باشند.

این مفهوم که با عنوان « جدایی روانشناختی»  psychological detachment هم شناخته شده است کمک میکند تا انرژی لازم را برای کار در طول روز حفظ کنند. اما کارفرماها و مدیران میدانند که نیروهای کار منحرف شده یعنی بازدهی از دست رفته. اتفاقی که در چنین وضعیتی می افتد، مسدود کردن یک سری وب سایت ها و شبکه های اجتماعی است یا با در نظر گرفتن سیاست هایی، اینترنت محدود را در اختیار کارمندانشان می گذارند.

جمع دیگری از کارفرماها هم به کارمندان مورد اعتمادشان می گویند تا چه روشی برای تضمین بهبود عملکرد شغلی مناسب است. اما سؤال اینجاست؛ واقعا امکان مشخص کردن زمان پرسه زنی در اینترنت وجود دارد؟

پرسه زنی در اینترنت یعنی چه؟

این پدیده اصطلاحی است برای توصیف اقدام کارمندانی که از دسترسی به نت در محل کار یا ساعت کاری خود برای کارهای شخصی استفاده میکنند. درحالیکه وانمود میکنند سرگرم انجام وظیفه هستند.

واژه انگلیسی پرسه زنی cyberloafing از اصطلاح goldbricking  یا از زیر کار در رفتن گرفته شد که در اصل اشاره به پوشش طلا برای فلزی بی ارزش دارد. به عبارت دیگر هر دو اصطلاح پرسه زنی در اینترنت و از زیر کار در رفتن به پدیده مورد نظر ما اشاره می کنند. این رفتار باعث شده است تا کارمندان اهمال کار نمره بالایی در ناکارآمدی شغلی شان بگیرند.

سالانه، پدیده گشت زنی در نت هزینه هایی را بر دوش کارفرماها میگذارد که ناشی از افت بازدهی شغلی است. بسیاری از کسب و کارها برای مقابله با این عمل، از نرم افزارهای نظارتی برای زیر نظر گرفتن فعالیت های آنلاین کارمندانشان استفاده می کنند.

استراتژی نتیجه بخش دیگر نصب سرورهای پروکسی برای جلوگیری از دسترسی به سایت ها و خدمات اینترنتی است؛ مثل پیام رسان های فوری و اتاق چت فردی و کنفرانس اینترنتی Internet Relay Chat . همچنین اقدامات انضباطی و یارانه های دسترسی اینترنتی برای کاهش وقوع چنین رفتاری در نظر گرفته می شود.

پرسه زنی در اینترنت چگونه معنای پرسه زنی میگیرد؟

باید مشخص شود که چه اندازه ای از سرگرم شدن کارمندان در فضای نت به معنی پرسه زدن است؟ جاناتان واسراستروم  Jonathan Wasserstrum  مدیراجرایی شرکت فناوری املاک Squarefoot نیویورک با اعداد واقع گرایانه ای به کمک ما می آید. به نظر او کارمندان از عمل سرک کشیدن مجازی برای حفظ و تقویت تمرکزشان استفاده می کنند بی آنکه اصلا سیاست های شرکت برایشان مهم باشد.

آقای واسراستروم می گوید که « اگر یک نفر به دلیل مشغله کاری سنگینی که دارد و تمام صبحش را گرم کار و انجام وظایفش بوده، بخواهد یک دقیقه عملکرد حرفه ای خوبی نداشته باشد، میتواند وانمود کند همان یک دقیقه هم سرگرم انجام وظیفه دیگری است یا اینکه مدت کوتاهی را در آرامش و تجدید نیرو سپری کند». دومی در بلند مدت نتیجه بخش است.

در یکی از مطالعات مشخص شد که ۹۷% از شرکت کنندگان مرد و ۸۵% از شرکت کنندگان زن، پرسه زنی اینترنتی را رفتار قابل قبولی می دانند و آن را از جمله موارد بهبود شرایط محیط کار در نظر میگیرند.

باهمه این توضیحات هنوز هم جوابی برای سؤال مورد نظر پیدا نشد؛ عددی که میگوید یک کارمند درحال هدردادن وقت و کوتاهی از انجام وظیفه است چند است؟ خانم سیرویس اضافه میکند که « مرز باریکی بین گشت زنی در نت برای تجدید قوای ذهنی و از زیر کار در رفتن در زمانی که وظیفه چالش برانگیزی وجود دارد، هست».

اندل در ادامه می گوید که هنوز هم این مرز مشخص نشده است. او با مطالعاتش کاملا تأیید میکند که پرسه زنی باعث سرزندگی کارمندان و کاهش اثرات منفی محیط کار میشود. اما در ادامه او به چند فاکتور مهم از جمله نوع سازمان، شغل و موقعیت شغلی هم اشاره میکند.

نکته جالب توجه اینجاست که چنین پدیده ای روی کارمندان حقوق بگیر یا اداری اثر کمتری دارد چون آنها مجبور هستند تا وظایفشان را انجام دهند. درحالیکه کارمندان و کارگران ساعتی با فشار کاری بیشتری روبه رو هستند. به عبارت دیگر هر دقیقه ای که صرف پرسه زنی می شود به معنی زمان واقعی کمتر برای انجام وظایف مشخص شده است.

مطالعات دیگری که اندرو بنت Andrew A Bennett در دپارتمان مدیریت دانشگاه Old Dominion انجام داد به نکته مهمی اشاره میکند؛ وقفه هایی به کوتاهی یک دقیقه به تجدید قوای کارمندان کمک میکند و باعث بهبود بازدهی آنها در بلند مدت می شود.

از طرف دیگر او میگوید که دلیل ابهام در تعیین زمان دقیقی که معنای پرسه زنی به خودش میگیرد این است که فرایند ذهنی دقیقی که باعث سرزندگی و آمادگی برای پذیرش کار بعدی می شود کاملا مشخص نیست. اما در ادامه اضافه میکند که « اگر حس کنیم از انجام آنچه پذیرفته ایم خسته هستیم، انحراف توجه به فعالیتی جدید- حتی کار جدید- کمک میکند تا آسودگی کوتاه مدتی داشته باشیم.»

بنت و همکارانش در سال ۲۰۱۹ دست به انجام یک پژوهش جالب زدند؛ اثر مدت های زمانی متفاوت وقفه های کاری- یک، پنج و ۹ دقیقه- و فعالیت های متنوع بر خستگی، توان و توجه.  برای این آزمایش سه گروه انتخاب شدند؛ گروه اول سرگرم تماشای فیلم های بامزه شدند، گروه دوم فیلم هایی درمورد ذهن آگاهی تماشا کردند و گروه سوم در آزمون کلمات رنگی شرکت کردند (مثلا کلمه سبز با رنگ قرمز نشان داده می شد).

ضمن اینکه استراحت های متفاوت باعث شد تا افراد احساس توجه و انرژی بیشتری داشته باشند، در هیچ یک از موارد به درجات پیش از استراحت بازنگشتند و به همین دلیل است که بنت درمورد مشخص کردن زمان «مطلوب» برای استراحت ملاحظه شده نتیجه میگیرد.

هرچند او اینطور متوجه شد که هرچه زمان استراحت برای تماشای فیلم های بامزه بیشتر باشد، افراد احساس خوشی بیشتری دارند و خستگی کمتری به سراغشان می آید. تماشای فیلم های جالب و ویدئوهای ذهن آگاهی کمک میکرد تا کناره گیری های روانشناختی، کمتر اتفاق بیفتد و این مسئله بسیار مهمی بود که افراد درمورد وقفه بین کار به آن فکر میکردند.

اما هنوز هم چند مورد هشدار وجود داشت؛ گروهی که سرگرم تماشای ویدئوهای جالب به مدت یک، پنج و ۹ دقیقه شدند با درصد توجه و آمادگی ذهنی کمتر از ساعت مقرر کاری شان به محیط کار برگشتند. گروهی که پنج دقیقه از ویدئوی جالب را تماشا کردند وقتی کار را از سر گرفتند انرژی بیشتری داشتند.

استراحت بین کار یا پرسه زنی در اینترنت؟

سیرویس که محقق اهمال کاری است میگوید بیشترکردن زمان استراحت برای افزایش توان باید با احتیاط انجام شود. فراموش نکنید که باید منطقی عمل کرد. اینکه بخواهید یک وقفه پانزده دقیقه ای برای خودتان داشته باشید چون مغزتان دارد وارد جاده فرعی می شود ایرادی ندارد. اما اگر بخواهید این زمان را بیشتر کنید، معنی خوبی ندارد.

خانم ویوین لیم Vivien Lim ، استاد دپارتمان مدیریت و سازمان در دانشگاه ملی سنگاپور و کارشناس در موضوع پرسه زنی در اینترنت اشاره کرد که مدت زمان استراحت مناسب بستگی به خود فرد دارد. کارمند، ماشین نیست و توان کار کردن در یک بازه زمانی مشخص شده در یک روز کاری را ندارد.

البته من هم شواهد دقیقی درمورد اینکه چه مقدار پرسه زدن در نت خوب است ندارم اما با تکیه بر تجربه ها میگویم که ۱۵-۲۰ دقیقه میتواند کافی باشد. درهرصورت نباید تفاوت های فردی را نادیده گرفت.

•● استراحت بیش از سی دقیقه یعنی فرار از کار و فرایند بازگشت به کار را سخت میکند. ••

زمانبندی هم مهم است. به گفته خانم اندل « اگر کارمندان مضطرب بتوانند از استراحت های کوتاه در طول روز کاری شان بهره ببرند- در کنار ساعت استراحت مرسوم که برای ناهار در نظر گرفته شده است و برای بهبود عملکرد حرفه ای افراد مهم است- فرض را بر این میگذارم که در پایان روز با احساس خستگی مفرط کلنجار نخواهند رفت».

اصول پرسه زنی در اینترنت چیست؟

کاملا مشخص است که وقتی کارمندان در حال پرسه زنی هستند، در ساعات کاری خودشان فعالیت میکنند. آمار نشان می دهد ۹۷% مردان و ۸۵% زنان این رفتار را قابل قبول می دانند.

برخی پژوهشگران معتقداند که وقفه های کاری کوتاه که در بین روز ایجاد می شوند برای ادامه کار تا پایان ساعت اداری مفید هستند. اما شاید بهتر باشد برای گشت زدن در فضای مجازی هم زمانبندی مشخصی داشته باشیم و چند نکته را به خاطر بسپاریم:

سیاست مناسب برای استفاده

همه ما وقتی در ساعات کاری قرار داریم میدانیم که باید کار کنیم و نه چیز دیگر. ولی چه می شود کرد! طبیعت انسانی میگوید گاهی شیطنت کنیم. فقط کافی است پدیده پرسه زنی را با یک سیاست کاری کاملا مشخص که استفاده شخصی از اموال و اینترنت شرکت را ممنوع میکند، کم کنیم.

این یک حرف و اصل کلی است و برای اینکه بتوانیم جواب بگیریم لازم است با خودمان روراست باشیم؛ دستورالعمل دقیق برای « میتوانم» ها و «نمیتوانم» ها چیست؟ برای نمونه؛ در این سیاست صریح باید دقیقا مشخص شود که کارمندان میتوانند ایمیل شخصی خودشان را یک یا دوبار در روز چک کنند ولی استفاده غیرکاری از شبکه های اجتماعی مثل فیسبوک یا توییتر ممنوع است.

استراحت های گروهی

با مدیریت زمان میتوانید زمان شروع و پایان استراحت های گروهی خودتان را تنظیم کنید. وقتی زمان این وقفه های انرژی زا منظم باشد، همکاران و دوستان نگران نیستند که زمان بعدی استراحت کی می رسد.

برای نمونه آقای کلیف کینگزبری Kliff Kingsbury مربی تیم Arizona Cardinals لیگ ملی فوتبال آمریکا بین جلسات تیمی که برگزارمیکند از استراحت های تلفنی بهره میگیرد. هر سی دقیقه،کمی بیشتر یا کمتر، اعضای تیم میتوانند با تلفن خود به امور شخصی شان در اینترنت برسند. مرحله بعدی جلسه بعد از این استراحت و با روحیه آماده و تمرکز کافی آنها ادامه پیدا میکند.

تشخیص رفتار اعتیادآمیز

اگر مدیر یا سرپرست یک مجموعه یا شرکت هستید شاید به این فکر میکنید که کارمندان اجازه استفاده از گوشی همراه را درساعات کاری ندارند. البته شاید هنوز به خطری که در کمین این سیاست کاری تان نشسته توجه نکرده اید!

تقریبا ۶۰% مردم به گوشی های همراهشان معتاد هستند و حتی اسم این اعتیاد را هم می دانند؛ نوموفوبیا Nomophobia یا هراس از گوشی نداشتن. بسیاری از ما وقتی بدون گوشی باشیم نشانه های فیزیکی خاصی را بروز میدهیم. عجیب است، اینطور نیست؟!

یکی از دوستان تعریف میکرد که وقتی دانش آموز دبیرستانی بود، معلم ورزش از همه خواست تا گوشی های همراهشان را در طول تمرین داخل جعبه ای بگذارند. چه اتفاقی افتاد؟ همه مضطرب بودند و تمرکز کافی نداشتند.  نوبت بعدی از همه خواست تا گوشی ها را داخل یک کیسه نایلونی قرار دهند.

اتفاقی که افتاد جالب بود؛ اینکه میتوانستند گوشی هایشان را ببینند حال خوبی برایشان به همراه داشت و باعث شد تا تمرکز واقعی خود را به دست آورند.

ارزیابی سیاست نظارت در محیط کار

یک سری از شرکت ها هستند که از نرم افزارهای خاص برای محدود و ممنوع کردن دسترسی کارمندان به برخی سایت ها و یا نظارت بر عملکرد آنها استفاده میکنند. برای نمونه؛ یک نرم افزار یا سخت افزار Keylogger میتواند با فشار هر کلید در صفحه کلید مشخص کند که وارد چه وبسایت، ایمیل یا هرنوع برنامه دیگری شده اید و امکان دسترسی به رمز عبور را دارد.

با وجود بدافزار بودن چنین برنامه ای، سازمانها از آن برای مدیریت ریسک و اطمینان از اینکه کارمندان اطلاعات خصوصی شرکت را همخوان نمیکنند یا رفتار نادرستی با مشتری ها ندارند، استفاده میکنند.

اما چرا به بدافزار بودن کی لاگرها اشاره کردم؟ راه اندازی چنین نرم افزاری جنبه های منفی هم دارد. کارایی شغلی کارمندان وقتی متوجه می شوند تحت نظارت هستند افت میکند. این برنامه علاوه بر اینکه هزینه بردار است، این پیام را به زیرمجموعه یک سازمان میدهد که « ما به شما اعتماد نداریم.»

فراموش نکنید که اعتماد یک خیابان دوطرفه است. وقتی چنین فضایی ساخته شود، طبعا کارمندان هم با بی اعتمادی پاسخ می دهند. کسی دوست ندارد زیر نظر گرفته شود چرا که نه انگیزه ای باقی میگذارد و نه تعهدی.

•● مهم: از نظر قانونی دستورالعمل های لازم را پیش از نصب چنین برنامه هایی بدانید. معمولا لازم است که کارمندان شما بدانند تحت نظر هستند.

معنابخشیدن به کار

اگر از جمله کارمندانی هستید که دل به کار می دهید برای استراحت به موقع و منطقی با خودتان تعارف ندارید پس پرسه زنی در اینترنت جزو بهانه های شما نیست. از طرف دیگر وقتی کارمندی میداند که استعداد و مشارکتش در محیط کار اهمیت دارد و بازخورد مؤثر و به موقعی دریافت میکند، سخت کوشی اش چشمگیرتر می شود.

پس به خاطر بسپارید بهترین استراتژی برای مدیریت چنین پدیده ای در محیط کار این است که مطمئن شوید زیرمجموعه و هم تیمی های شما انگیزه کافی برای بهره وری شغلی بهتر دارند.

شناسایی ریشه مشکل

به باور بسیاری از پژوهشگران یکی از دلایل اصلی پرسه زنی اینترنتی مربوط است به خوش حال نبودن. تحقیقاتی که در مدرسه تجارت ویسکانسین انجام شد نشان داد وقتی فرهنگ محیط کار ناسالم یا ناشاد باشد، احتمال مشاهده چنین پدیده ای بیشتر می شود.

در بخش های دیگری از مطالعات روشن شد که استرس و فشار کاری یکی دیگر از دلایل روی آوردن به چنین رفتاری است. این استرس میتواند ناشی از رفتار نادرست با کارمندان باشد که سه چهارم جامعه آماری را دربرمیگرفت. این عدد با ۶۱% از افرادی مقایسه شد که دلیل پرسه زنی خود را رفتار نادرست در محیط کار اعلام نکرده بودند و دلایل دیگری را ابراز کردند.

این اتفاق زمانی قابل حل است که کارمندان بتوانند با مشکل، برخورد منطقی و به موقعی داشته باشند. آنها نباید فقط به نشانه های انتخاب چنین رفتاری اکتفا کنند بلکه ریشه یابی مسئله اهمیت به مراتب بیشتری دارد.

پایان بخش

لازم است بدانیم که پرسه زنی اینترنتی یک رفتار فراگیر است. درحالیکه سیاست ممنوعیت جدی برای دسترسی غیرکاری به اینترنت یک راهکار آشنا برای حل مسئله است، شاید شرکت شما باید با سیاست های واقع گرایانه تری مدیریت مسئله را در دست بگیرد.

استراحت های گروهی از جمله همین سیاست های ملاحظه جویانه و اثرگذار است که کمک میکند کارمندان برای ادامه و بازگشت به کار، تمرکز لازم را داشته باشند. همچنین انجام استراتژی نظارت بر عملکرد آنها- درصورت لزوم با اطلاع به آنها که زیر نظر هستند- باعث افزایش بازدهی شغلی شان می شود.

پیشنهاد میکنم برای مدیریت بهتر چنین موقعیتی، با مدیران همکارتان یا هم تیمی های خود در شرکت های دیگر تعامل داشته باشید تا اطلاعات بیشتری درمورد سیاست رایج و قابل اجرا به دست آورید.

بارعایت یک سری ریزه کاری ها، نه تنها جو رضایت بخشی در محیط کارتان برقرار می شود بلکه وقتی شخصا نیاز به استراحت بین کار دارید، احساس گناه نمی کنید.

منبع:

https://www.socialpsychology.ir/article_120656.html

https://b2n.ir/m98562

https://www.bbc.com/worklife/article/20200206-cyberloafing-the-line-between-rejuvenating-and-wasting-time

 https://www.practicalparadigms.com/blog-content/2019/4/22/stop-the-cyberloafing

این نوشته پدیده پرسه زنی در اینترنت و راهکار مدیریت آن برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

شاید باورتان نشود ولی ما روزانه نزدیک به پنجاه‌هزار فکر متفاوت در ذهنمان پرورش می‌دهیم که بسیاری از آن‌ها ازنظر موضوعی، تازگی ندارند و ممکن است فکر ساعت ده شب نزدیک به مسئله‌ای که مثلاً صبح به آن مشغول بودیم باشد. صحبت در این مورد بسیار است بنابراین بد نیست از خواندن این مقاله غافل نشوید.

ذهن میمونی چه پیشینه‌ای دارد؟

بیش از ۲هزار و پانصد سال پیش، بودا به خود یاد داد که چطور با تماشای رفتار دیگران و زیر نظر گرفتن تجربیات شخصی خودش، ذهن را آرام کند. او ذهن را سیستمی پرمشغله و درگیر توصیف کرد که در آن میمون‌هایی مرتب از این نقطه به آن نقطه می‌پرند، پرحرفی می‌کنند و جیغ و فریاد راه می‌اندازند.

ظهور بودا همراه بود با معرفی اصطلاح کاپیسیتا kapicitta یا ذهن میمونی، میمون ذهن، ذهن شاد؛ میمون‌هایی که بازیگوشی خسته‌کننده‌ای دارند، قیل‌وقال راه می‌اندازند و یکجا آرام ندارند. بودا با توصیف چنین فضایی ضوابطی را مشخص کرد تا در مورد « ذهنی شبیه به گوزن جنگلی» بیشتر بگوید.

ازنظر او، گوزن یک آفریده خاص است که قدرت هوشیاری بالایی دارد و کاری به آنچه در اطرافش اتفاق می‌افتد ندارد. گوزن‌ها به‌سادگی می‌توانند هر صدای حواس‌پرت کننده را کنار بگذارند و فقط و فقط در لحظه بمانند.

تفکر باستانی میمون ذهن همراه است با تمرین‌هایی که همچنان هم طرفدار دارد و انجام می‌شود. این تمرین تنها روش اثرگذار و بلندمدتی است که به لطف آن می‌توانید میمون بازیگوش ذهن را یکجا بنشانید. این چشم‌انداز بودایی برای یک مدیتیشن آرام کمک می‌کند تا این میمون را به‌خوبی بشناسید و در ادامه دلایل و شناخت کافی از ترس‌هایتان داشته باشید.

با انجام تکنیک‌های آرام‌سازی یا مدیتیشن به خودتان این فرصت را می‌دهید تا درک بهتری از پیامدهای ناخوشایند ترس‌هایی که واقعاً بد نیستند داشته باشید. حتی می‌فهمید واقعاً بدتر از این هم می‌تواند اتفاق بیفتد؟ البته که همه ما رؤیاهایی داریم، اهدافی در سر می‌پرورانیم، برنامه‌ریزی می‌کنیم و از همه این‌ها مهم‌تر تردیدهایی در ذهن ما مدام کم یا زیاد می‌شوند.

آن زندگی که آمیخته با نگرانی و آشفتگی‌های درونی باشد لطف لذت بردن در لحظه و لذت بردن از سفر قهرمانی را کم می‌کند.

چرا با ذهن میمونی روبه‌رو می‌شویم؟

احتمالاً از این قسمت مقاله به بعد، احساسات جدیدی را تجربه می‌کنید! من این امواج کوتاه و بلند را درک می‌کنم. همه ما لحظات سختی در زندگی داشتیم و داریم. چراکه خودگویی‌های درونی با خودمان بر ذهن ما غلبه می‌کند. در لایه‌های زیرین هوشیاری خودآگاهمان، این میمون ذهن زندگی می‌کند و هنری جز جا به‌جا کردن فکرهایمان از این نقطه به آن نقطه ندارد.

درواقع همین بازیگوشی است که به ما توانایی هم‌زمان فکر کردن به چند موضوع را می‌دهد تا نقطه‌ای که به خودمان می‌آییم و می‌بینیم تقریباً به هیچ نتیجه‌ای نرسیده‌ایم. میمون شاد با هر محرکی تغذیه می‌شود پس اگر به‌دلخواه او عمل کنیم، هم‌زمان چند فکر داشته باشیم و در لحظه خودمان را قرار ندهیم، خوراک خوبی به او می‌دهیم.

فراموش نکنید که بزرگ‌ترین تفاوت آدم‌بزرگ‌ها با کودکان، آزادی بیش‌ازاندازه همین میمون ذهنی است.

•● مهم: نباید از مزیت حضور میمون ذهن در بخشی از زندگی غافل شویم. این میمون حواس ما را جمع می‌کند و به یاد ما می‌آورد که در روزهای شلوغ‌کاری و شخصی، تمرکز خودمان را حفظ کنیم. تنها زمانی باید نگران شیطنت میمون عزیز شویم که نتواند آرام بگیرد. وقتی مرتب با افکار منفی، ترس‌ها و تردیدها روبه‌رو شویم درنهایت با ذهنی خسته که مرتب تحریک می‌شده است از پا درمی‌آییم.

سیزده ترفند مفید برای آرام کردن ذهن میمونی

فکر می‌کنم حالا وقت آن رسیده کمی عمیق شویم و برای آشتی با ذهنی که در محاصره میمون‌ها قرار گرفته سیزده راهکار زیر را پیاده کنیم. از این موارد کدام‌یک را بیشتر دوست دارید یا تابه‌حال انجام داده‌اید؟

من میدانم که از عهده میمون ذهنم برمی‌آیم

نقطه شروع، درک این اصل است که مدیریت استرس و فعال کردن ذهن کاملاً ممکن است. لازم است تا اول بدانیم تحت کنترل نیروی درونی هستیم تا بعد بتوانیم میمون موردنظر را آزاد بگذاریم. از این به بعد خیال خودمان را راحت کرده‌ایم.

بررسی‌های علمی نشان می‌دهند که نود ثانیه طول می‌کشد تا پس از تحریک مغز با محرک‌های عصبی، دوباره به حالت عادی برگردیم. یعنی چه؟ شما باید دست نگهدارید و یک نفس عمیق بکشید. روی خودتان متمرکز شوید تا جلوی افکار سریع که حمله‌ور می‌شوند گرفته شود. پیش از اینکه نفس عمیق بکشید و ادامه بدهید، فقط کافی است « دست نگهدارید».

توجه داشته باشید که تنفس باکیفیت از پریشان‌خاطری و استرس در امان می‌مانید و می‌توانید با آرامش بیشتری آن‌ها را مدیریت کنید.

تکنیک « اگر…پس» وقتی میمون‌ها می‌خواهند کلافه‌ام کنند

این تکنیک چه امتیازی دارد؟ با انجام آن می‌توانید محرک‌ها را بشناسید و به‌جای اینکه برای هدف نهایی مزاحمتان شوند، جلوی آن‌ها را بگیرید.  برای نمونه؛ وقتی کاملاً روی کارتان متمرکز هستید و میمون‌ها آماده بازیگوشی هستند، کاملاً راحت باشید و اول‌ازهمه دنبال محرک‌ها بگردید.

یک زمان‌بندی و مرز کشی منطقی برای خودتان در نظر بگیرید تا کارتان را در همان محدوده مشخص به سرانجام برسانید. از طرف دیگر، مراقب باشید محرک‌ها کدام‌اند. آن‌ها را در نطفه خفه کنید.

اگر نمی‌توانم فعلاً به کارهای خانه برسم، پس استراحت می‌کنم و به خودم زمان بیشتری می‌دهم. میدانم که زمان مناسبی برای انجام کارهای خانه پیدا می‌کنم.

مدیتیشن، انتخاب عصر مدرن

مدیتیشن ازجمله آموزه‌های بسیار مهم بوداست که برای اهلی کردن میمون ذهنی بسیار کاربرد دارد. وقتی با یک نوع وحشی از آن‌ها روبه‌رو شدید کافی است آماده مراقبه شوید و با تمرکز روی تنفستان شروع کنید. به میمون‌ها حکم کنید که چه بکنند!

اصلاً نیاز به پیچیده کردن موضوع نیست چون لزوماً نباید تمرکز زیادی برای مدیتیشن داشته باشید. با شناخت درست از ریتم دم و بازدم و اینکه بدانید چند خرده فکر در لایه‌های زیرین ذهن شما هنوز وجود دارند از پس کار بر خواهید آمد.

خبر خوب اینکه مدیتیشن یک ورزش مناسب برای همه‌جاست حتی اگر برای چند ثانیه به آن نیاز داشته باشید. اصلاً درگیر این نباشید که برای پاک‌سازی ذهن تمرکز عمیق داشته باشید. فقط از ذهنتان بخواهید روی تنفس تمرکز بدهد و ادامه دستورالعمل به ترتیب اجرا خواهد شد.

ذهن آگاهی یا بودن در لحظه

برداشت شما از زندگی در لحظه چیست؟

زندگی در لحظه ازجمله تجربه‌های روانی بسیار لذت‌بخش است و به‌خوبی توانایی فرد را برای مشاهده خود در محیطی که اکنون در آن حضور دارد نشان می‌دهد. یعنی آگاهی از افکارمان در مقایسه با زمان حال. تعریف ساده‌ای به نظر می‌رسد، این‌طور نیست؟

خب، به این سادگی هم نیست! اینکه بتوانید قدرت زندگی در لحظه را داشته باشید و هم‌زمان یک بزرگ‌سال درگیر در دنیایی از فکر و خیال‌ها هم باشید، چندان ساده و شیرین به نظر نمی‌رسد. اما وقتی اثر شگفت‌انگیز آن را باور کنید، باید منتظر اتفاقات خوشایندی مثل کاهش استرس ناشی از برخورد افکار شخصی با محیط اطراف باشید.

گاهی به زندگی دیگران نگاه می‌کنیم و می‌بینیم مزه موفقیت را بیشتر چشیده‌اند. بنابراین خودمان را ملزم می‌کنیم تا تلاش بیشتری داشته باشیم. همین احساس الزام باعث ناهماهنگی‌هایی می‌شود که میمون ذهن را وادار به افکار ناخوشایند در مورد خودتان می‌کند.

فراموش نکنید به‌محض اینکه این افکار به سمت شما هجوم آوردند، آن‌ها را دریابید، محرک‌ها را پیدا کنید و آرام‌آرام خودتان را به سمت « لحظه اکنون» یا ذهن آگاهی هدایت کنید.

تماشاچی افکارم هستم

این ترفند شاید شبیه مورد قبلی باشد ولی نه کاملاً. بیشتر، ادامه « زیستن در اکنون» است. وقتی در حال حضور دارید مهم این است که از افکارتان آگاه باشید. این آگاهی کمک می‌کند تا آن‌ها را با اطرافتان هماهنگ کنید.

بخشی از این آگاهی باید صرف پرورش ذهن خودتان شود تا دست از قضاوت کردن بردارید؛ قضاوت ذهنی که نباید این‌قدر درگیر بد و خوب بودنش باشید. بلکه تنها چیزی که برایتان اهمیت داشته باشد وجود آن‌ها در بخشی از ذهن شماست  و اینکه چرا چنین افکاری به سراغتان می‌آیند.

تماشاچی افکار شخصی بودن یعنی از خودتان بپرسید چرا درگیر فکرهای استرس آفرین می‌شوید. پژوهش‌های بسیاری ثابت کرده‌اند استرس اثرات منفی گسترده‌ای بر سلامتی فردی دارد. پس مشاهده این افکار نه‌تنها ذهنتان را در مسیر آرامش هدایت می‌کند بلکه سلامتی جسمی و روانی خوبی به همراه دارد.

تمرین یوگای تنفسی

پرانایاما pranayama یا یوگای تنفسی ازجمله بهترین تمرین‌های تنفس عمیق و کند است که کمک می‌کند ذهنتان را متمرکز و هرگونه فکر آشفته کننده را ملایم کنید. این تمرین جذاب هم اثری مثل مدیتیشن دارد که همراه است با شناسایی میمون‌های ذهنی، تمرکز بر تنفس و مهار بازیگوشی آن‌ها. البته این تمرین ازنظر زمانی ساده‌تر از مدیتیشن است.

تمرین‌های تنفسی مثل پرانایاما کمک می‌کنند تا حس آرامش در شما جاری شود. این دست از تمرین‌ها تقلیدی از آرام بودن و ازجمله بهترین روش‌ها برای کم کردن استرس در بدنتان است. چراکه با هر دم و بازدم عمیق این پیام را به مغزتان می‌رسانید که « آرام باش» و « از میمون‌ها دوری کن.»

• کاهش ضربان قلب
• آرام شدن ریتم تنفس
• افت فشارخون

از مهم‌ترین اتفاقاتی است که بعد از ارسال پیام از مغز به سایر اعضای بدن متوجه آن می‌شوید.

تمرین چیگونگ  qigong

یکپارچه کردن حالت‌های بدنی، بهبود تمرکز و توجه و تکنیک‌های تنفس ویژگی این تمرین یوگای تائو است که در زبان فارسی آن را به « کشت نیروی حیاتی» می‌شناسند. تنوع این تمرین جذاب و مفید از سبک نرم مثل تای چی tai chi تا سبک‌های جدی‌تری مثل کونگ‌فو است.

ازجمله ویژگی‌های چیگونگ اثرگذاری آن به‌عنوان یک جایگزین دارویی است که باعث بهتر شدن سطح هوشیاری فرد می‌شود؛ موضوعی که در تمرین‌های سنتی گذشته به آن توجه نمی‌شد. وقتی باور آگاهانه و تنفس عمیق هم چاشنی حرکت‌های فیزیکی می‌شود و نه‌تنها مزیت‌های چشمگیری دارد بلکه ذهن میمونی را دعوت به آرامش می‌کند.

بد نیست با مزیت‌های چشمگیر حرکات نرم چیگونگ بیشتر آشنا شوید:

• کاهش استرس
• بهبود استقامت بدنی
• سرزندگی
• بهبود سیستم ایمنی
• شکل‌دهی دوباره به بدن

دفترچه روزنوشت

مطالعات علمی و تجربه ثابت کرده است که با صرف روزانه چند دقیقه برای نوشتن می‌توانیم بخش زیادی از آشفتگی‌های فکری خود را بیرون بریزیم. هرزمآن‌که احساس کردید میمون‌های درون ذهنتان از کنترل خارج‌شده‌اند، در مورد محرک‌های محیطی‌تان بنویسید، زمان هرروز نوشته را مشخص کنید، اینکه با چه کسی هستید و آن لحظه چه کاری را انجام می‌دهید.

•● نکته: اگر برایتان ممکن است این تمرین را با تمرکز بیشتری انجام دهید تا بهتر با محرک‌هایی که اذیتتان می‌کنند آشنا شوید.

احتمالاً از این نکته غافل شده‌اید که مکان‌های خاص، صداها، بوها و حتی یک سری از افراد ممکن است ازجمله محرک‌هایی باشند که روی استرس شما تأثیر بگذارند. اگر یادتان باشد، ما تکنیک « اگر…پس» را داشتیم. در تمرین نوشتن می‌توانید جملاتی که با اگر شروع و با پس تمام می‌شوند را بنویسید.

برای نمونه؛ ممکن است ازجمله یادداشت‌هایتان در مورد تأثیر ساعت شلوغی بر استرس شما باشد وقتی برای خرید به فروشگاه می‌روید. با این یادآوری مراقب هستید تا در چنین ساعاتی برای خرید به فروشگاه نروید.

با گذشته‌ام کنار می‌آیم

صدای یکی از میمون‌ها همیشه بلندتر است؛ میمون ذهنی خاطرات و هر آنچه در گذشته اتفاق افتاده. اتفاقات سخت باعث می‌شوند تا این میمون در ذهنتان ماندگار باشد و مرتب کاری کند تا از گذشته به یاد بیاورید و با خودتان تکرار کنید کاش فلان ماجرا هرگز پیش نمی‌آمد.

• ● مهم: ازجمله مسائلی که با حضور درمانگر مورد اعتماد می‌توانید برای حل آن اقدام کنید همین مسئله است. اگر هم هنوز آمادگی گفت‌وگو با درمانگر را ندارید کافی است از تشخیص خودتان برای ارزیابی اتفاقات گذشته کمک بگیرید. درهرصورت، به خودتان کمک می‌کنید تا پرسروصداترین میمون آرام بگیرد.

تمرین یوگا

بسیاری از مربیان یوگا معتقدند که میمون ذهن بخش جداشده ذهن است و شمارا از حضور در زمان حال دور می‌کند. فراموش نکنید که ذهن واکنش‌پذیر ما همیشه آماده نگران شدن، قضاوت کردن، ارزیابی و مقایسه کردن است و همین ویژگی باعث می‌شود ما زمان حال را از دست بدهیم.

درحالی‌که وقتی تمرین یوگا را انتخاب می‌کنیم یعنی شانس ارتباط با خودمان را پیدا می‌کنیم. همچنین هرگونه درمآن‌که ذهن نیاز دارد برایش در نظر می‌گیریم. یوگا به ما یاد می‌دهد چگونه در لحظه ذهن خود را آرام کنیم، به صلح و آرامش درونی برسیم و آنچه را که لیاقت ماست به دست آوریم.

خواندن مانترا یا جملات تأییدی

احتمالاً این تکنیک کمی برایتان غریب و دور از ذهن باشد. ولی زمزمه عباراتی به‌سادگی مانترا یا هر جمله تأییدی دیگر با ریتم آهنگین کمک می‌کند تا ذهن میمونی را گرفتار کنید. با زمزمه این آواهای دل‌نشین درواقع افکار پراکنده‌تان را کنار می‌گذارید و بیشتر روی کلمات یا عبارات تمرکز می‌دهید.

به‌اندازه کافی ترغیب شدید تا یک نمونه مانترا را بشنوید؟!

همچنین می‌توانید مانتراها یا جملات تأییدی زیر را زمزمه کنید:

• امروز به‌اندازه کافی کار کردم.
• تنفس
• صلح
• من خودم را دوست دارم و می‌پذیرم.
• من روی خودم حساب می‌کنم.

نکته: انتخاب با خود شماست؛ یا به آهستگی زیر لب مانتراخوانی کنید یا با صدای بلند انجام دهید. اگر دوست دارید این تمرین را با صدای بلند هم انجام دهید، افکار مشوش بیشتری از ذهنتان دور می‌شوند.

میدانم چگونه قدردانی کنم

روزی که با شکرگزاری ساخته شود، دوام و پایان شگفت‌انگیزی خواهد داشت. این جمله و این باور، شعار نیست و تجربه بسیاری از افرادی که می‌خواهند از شر میمون بازیگوش ذهنشان رها شوند به‌حساب می‌آید. وقتی بابت داشته‌هایتان شکرگزاری می‌کنید درواقع تمرکزتان را از نداشته‌ها به هر آنچه دارید هدایت می‌کنید.

به باور دانشمندان، افرادی که اهل شکرگزاری نیستند درواقع خودشان را فریب می‌دهند. جالب است بدانید که آزادسازی هرمونهایی دپامین و سروتنین که خاصیت آرام‌بخش و شادی‌آور هستند با انجام چند تکنیک شکرگزاری روزانه اتفاق می‌افتد. اگر دنبال این هستید که هرمون کرتیزول کمتری ( هرمون استرس) در بدنتان ترشح شود، حتماً قدردان خود و متوجه جنبه‌های مثبت زندگی‌تان باشید.

با گذر زمان هرچه این ویژگی را در خود تقویت کنیم، مغز هم تلاش بیشتری برای پیدا کردن جنبه‌های مثبت می‌کند. پیشنهاد می‌کنم اگر هنوز به تأثیر شگفت‌انگیز این تمرین ایمان پیدا نکرده‌اید چند لحظه کوتاه بین کار را به‌مرور خوبی‌های هرچند کوچک و ساده اختصاص دهید.

می‌توانم تمرکز داشته باشم

بیایید با خودمان روراست باشیم! با حلوا حلوا گفتن، دهان شیرین نمی‌شود. اگر می‌خواهید در زندگی تمرکز داشته باشید فقط با فکر کردن به آن، این اتفاق نمی‌افتد. لازمه تمرکز داشتن، برنامه‌ریزی و سخت‌کوشی است. البته که توجه به افکار و اهداف بدون حواس‌پرتی اتفاق نمی‌افتد. اما شاید با دنبال کردن تکنیک‌های ساده زیر بتوانید به نتیجه برسید:

• تصور به دست آوردن چیزی که می‌خواهیم.
• نسبت به زمانی که دارید جدی و سخت‌گیر باشید.

• با کارهایی که تلاش کمتری می‌خواهند شروع کنید تا برای انجام کارهای سخت‌تر انگیزه بیشتری داشته باشید.
• منظم بودن را جدی بگیرید.
• بعد از هر موفقیت، هرچند کوچک، از خودتان قدردانی کنید.

◄ شاید جالب باشد اگر بدانید

مطالعات نشان می‌دهند تقریباً ۲۳ دقیقه و پانزده ثانیه طول می‌کشد تا تمرکز ازدست‌رفته‌مان را به دست آوریم. این عدد نشان می‌دهد وقتی تمرکزمان را از دست می‌دهیم، میمون‌های ذهن میمونی که گوشه‌ای آرام نشسته بودند دوباره همهمه برپا می‌کنند. مدیریت این هیاهو نیاز به زمان دارد.

تمرین مدیتیشن آینه برای ذهن میمونی

فکر می‌کنم سیزده تکنیک نوشته‌شده در این مقاله به‌اندازه کافی شمارا برای انجام یک مدیتیشن جذاب آماده کرده است. در ادامه قصد دارم مراحل پنج‌گانه مدیتیشن مقابل آینه را برایتان بیشتر توضیح بدهم.

جای مناسبی را انتخاب کنید

کدام نقطه از خانه یا اتاق نور و فضای مناسبی برای قرار دادن آینه سراغ دارید؟ همان نقطه را برای شروع تمرین بدون اینکه حواستان را پرت کند انتخاب کنید.

انتخاب با خودتان است؛ یا تشکچه مدیتیشن یا نشستن روی صندلی درحالی‌که جفت‌پاها روی زمین قرار دارد. برای شروع، پنج دقیقه در نظر بگیرید و توجه داشته باشید که هیچ برنامه و فکر دیگری جز زمان تمرین نداشته باشید.

به تنفستان دقت کنید

با چشمان بسته شروع کنید. اگر عادت دارید که تندتند نفس بکشید برای این تمرین باید کمی سرعت را پایین بیاورید و البته با دم و بازدم عمیق. در این مرحله می‌توانید منظم و طبیعی نفس بکشید فقط از حرکت شکم، قفسه سینه و استخوان ترقوه با هر دم و بازدم غافل نشوید.

ادامه تمرین باید به نحوی باشد که اعضایی از بدن که بیشتر دچار تنش می‌شوند با تصور نفوذ اکسیژن به آن، رها شوند و احساس آرامش از این کار پیدا کنید.

به چشم‌هایتان نگاه کنید

اگر به خودتان در آینه نگاه می‌کنید و ریتم تنفستان تغییر می‌کند، دقت کنید. بهتر است تمرکزتان را روی تنفس بیشتر کنید. حالت نگاهتان را نادیده نگیرید؛ تند است یا ملایم؟ این تمرین نیازمند نگاهی ملایم است. پس تمرکز بدهید، حتی اگر تمرکزتان روی جزئیات و ظاهرتان باشد، برای به دست آوردن تعادل روی دم و بازدم کارکنید تا تنفس ملایمی داشته باشید.

منتقد بودن را کنار بگذارید

اگر واکنش ابتدایی شما نسبت به خودتان همراه با نقد باشد، به چشم‌هایتان نگاه کنید تا همان شخصیت دقیق و احتمالاً تندرو و سرد را ببینید. حالا اگر می‌توانید توجهتان را از تماشای آن شخص (یا تصویر درون آینه) که در حال نقد کردنش هستید به دیدن کسی که می‌خواهد تصویر درون آینه را نقد کند تغییر دهید، موفق می‌شوید خود واقعی‌تان را بشناسید.

خود منتقدتان چه احساسی به آن‌که در حال نقد کردنش هستید منتقل می‌کند؟

ذهن این افتخار را دارد که با اختصاص یک کتابخانه صوتی که به صورت منظم به روز می شود، امکان دسترسی شما را برای انتخاب کتابهای صوتی در حوزه توسعه فردی و روانشناسی فراهم کند. کافی است اپلیکیشن ذهن را دانلود کنید. رایگان با طراحی دلنشین!

پایان‌بخش

به‌راستی این تمرین‌ها چه معنایی دارد؟

اینکه درگیر ذهن میمونی باشیم عجیب نیست و اتفاقاً طبیعی است. همه ما این وضعیت را تجربه کرده‌ایم یا می‌کنیم. راه‌حل چیست؟ ترفند این است که بدانیم چطور ذهن شاد و بازیگوش را طوری تربیت کنیم تا درنهایت بتوانیم با آرامش زندگی کنیم.

مهم است که اجازه ندهید میمون‌های بازیگوش کنترل را در دست بگیرند ولی از آن مهم‌تر این است که بدانید چطور کنترل اوضاع را دست بگیرید و وادارشان کنید تحت فرمان شما باشند. اصلاً چرا میمون‌ها را وارد تیم خودمان نکنیم؟! بدین‌صورت آن‌ها در راستای موفق شدنتان کار می‌کنند.

منبع:

https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-clarity/201903/the-secret-taming-your-monkey-mind

https://www.developgoodhabits.com/how-to-quiet-your-monkey-mind/

این نوشته ذهن میمونی : ۱۳ روش کاربردی برای اهلی کردن میمون ذهن برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

پیشینه اثر پیگمالیون

این اثر نام خودش را از یک افسانه یونانی گرفته و همچنین معروف است به اثر رزنتهال – در ادامه بیشتر از رابرت رزنتهال می‌نویسم-. پیگمالیون مجسمه‌سازی بود که شروع به تراشیدن مجسمه‌ای از زنی زیبا کرد که وقتی کارش به پایان رسید، عاشق زن مجسمه‌ای شد.

آتش این عشق مرد مجسمه‌ساز را تا آنجا کشاند که آرزو کرد ای‌کاش زنی به زیبایی مجسمه‌اش در دنیای واقعی پیدا کند و باهم زندگی عاشقانه‌شان را از سر بگیرند. آفرودیت، الهه یونانی عشق، آرزویش را برآورده و مجسمه را تبدیل به زنی واقعی کرد.

دل‌بستگی پیگمالیون به مجسمه باعث شد تا یک‌چیز غیرواقعی ( انتظارات) تبدیل به واقعیت (بازدهی و عملکرد عالی) شود. درست مثل تمرکز ما روی خواسته‌ای که می‌تواند بر خروجی یک اتفاق اثر بگذارد.

اثر پیگمالیون کجا اتفاق می‌افتد؟

دست روی موضوع جذابی گذاشتیم! تصور کنید رئیستان وظیفه جدیدی را به شما سپرده است. یک صبح آرام کاری درحالی‌که در اتاق نیمه‌باز است و شما منتظرید تا مدیریت برای دیدار ماهانه با کارمندانش وارد دفتر شما هم بشود. درحالی‌که شما وظیفه جدید  (task)  را قبلاً با ایمیل دریافت کرده‌اید او به شما می‌گوید که از شروع پروژه جدید خوشحال است چون کار را به کاردان سپرده.

او با گفتن این جمله دلگرم‌کننده نه‌تنها سطح بالای انتظاراتش را در مورد شما بیان می‌کند بلکه در روزهای بعد نشان می‌دهد پشتیبان شماست و نباید نگران موانع و محدودیت‌ها باشید. با قرار گرفتن در موقعیت جدید، احتمالاً شما هم تغییراتی در رفتارتان می‌دهید:

◄ مدت‌زمان بیشتری را برای کار و تمرکز روی پروژه کنار می‌گذارید.

◄ ممکن است خارج از ساعت کاری هم مشغول باشید.

◄ چندین بار کیفیت کارتان را بررسی می‌کنید تا کم و کاستی کمتر یا صفر باشد.

چرا؟ عجیب نیست! چون هم شما و هم رئیس محترم رفتار تازه‌ای در پیش گرفتید. حتی شاید اگر او انتظار زیادی از شما نمی‌داشت، پروژه با موفقیت بیشتری انجام می‌شد. حرف‌ها و نگاه او در مورد شما بود که باعث شد سخت‌کوش‌تر شوید و عملکرد مفیدتری داشته باشید و درنتیجه پرونده پروژه با موفقیت بسته شود.

اثر پیگمالیون درست در چنین موقعیتی خودش را نشان می‌دهد؛ وقتی انتظارات خوشایند مثبت، اثر خوشایند مثبتی روی رفتار و کارایی ما می‌گذارند. این اثر ، بیش از هر محیط دیگری، در فضاهای آموزشی و محیط کاری اتفاق می‌افتد که آموزشگر یا رئیس خواسته‌ها و انتظارات خودشان را در هر موقعیت جدیدی به دانش‌آموز یا کارمند منتقل می‌کنند.

اثر پیگمالیون بر فرد چگونه است؟

نکته جالب‌توجه اینجاست که اثر پیشگویی لذت‌بخش خیلی از مواقع ناخواسته پیش می‌آید ولی به‌خوبی می‌توانید حس کنید که « انتظارات دیگران» چقدر روی عملکرد شما تأثیر می‌گذارند. وقتی مورد تأیید کسی باشید، تلاش می‌کنید تا قدر این تأیید را بدانید.

وقتی فردی که برایمان ارزشمند باشد یا دلمان بخواهد روی او تأثیر بگذاریم، باور داشته باشد می‌توانیم از پس‌کار بربیاییم، پس روی احساسی که در مورد خودمان داریم اثر می‌گذارد. خواسته‌ها یا پیشگویی‌های مثبت به ما انگیزه لازم برای برداشتن گام‌های مفید و ضروری را می‌دهد تا آنچه را که آن‌ها می‌خواهند و ما هم در فکرش هستیم، عملی کنیم.

اثر پیگمالیون همچون پیشگوی قدرتمندی است که قلب ما را تسخیر می‌کند چون باورهای ناموجود در مورد ما باعث تلاش بیشتر دوطرفه می‌شود؛ چه از سمت ما و چه از سمت فردی که خواسته‌اش را به زبان می‌آورد. در پایان چه اتفاقی می‌افتد؟ پیشگو، موفقیت را در گوی بلورین خود دیده است!

اثر پیگمالیون بر اجتماع چگونه است؟

همان‌طور که بالاتر برایتان نوشتم، پیشگویی لذت‌بخش اثرات مثبتی بر عملکرد فرد می‌گذارد که در این مورد باید دید انتظارات ابرازشده چقدر مثبت و سازنده هستند. به‌عبارت‌دیگر، وقتی افراد باور نداشته باشند که دیگران انتظارات بالا از آن‌ها دارند، ممکن است باعث آزار آن‌ها شود.

•● حتماً برایتان جالب است اگر بدانید

انتظارات نشان می‌دهند، کلیشه‌ها ممکن است بیش از آنکه به نظر می‌رسند آسیب برسانند.

فراموش نکنید که اثر پیگمالیون فقط روی رفتار و بازدهی ما اثر نمی‌گذارد، بلکه رفتار و عملکرد طرف مقابل را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای نمونه؛ آموزگاری که می‌داند شاگرد باهوشی دارد و آینده درخشانی منتظر اوست، پس بیشتر به او توجه می‌کند، بازخورد مؤثر و قابل‌توجهی صرف و او را وارد چالش‌های جدید و متفاوت می‌کند.

معلم شاید چنین سیستمی را برای دانش‌آموزان دیگر پیاده نکند که چنین رفتار ناعادلانه‌ای باعث می‌شود تا بقیه عقب بیفتند درحالی‌که دانش‌آموز موردتوجه سبقت گرفته است.

ازآنجایی‌که انتظارات ما روی رفتار ما با دیگران اثر می‌گذارد، پیشگویی لذت‌بخش تنها زمانی اثر مثبت دارد که ما انتظارات زیادی از دیگران داشته باشیم و این « انتظار زیاد» زمانی اتفاق می‌افتد که هردو طرف یا دستکم یک طرف شناخت خوبی از هم داشته باشند.

جنبه منفی و آسیب رساننده این رفتار روی کودک بیشتر است؛ او به‌راحتی آماده شکل‌پذیری است و هنوز باید تصویر ذهنی از خودش را بر اساس نظرات دیگران بسازد. پس افرادی که انتظاراتی از او دارند باید واقعاً مراقب باشند تا به شکل درستی خواسته‌هایشان را بیان کنند.

چرا اثر پیگمالیون اتفاق می‌افتد؟

این پیشگویی لذت‌بخش را یک پدیده روان‌شناختی می‌دانند که قدرت تأثیر انتظارات بر اصلاح یا تغییر رفتار را نشان می‌دهد. شواهدی هست که اثر موردنظر را نوعی پیش‌بینی برای تحقق برنامه‌های فردی معرفی می‌کند. قدرت نهفته در این باور به ما می‌گوید که انتظارات و افکار دیگران در مورد دیگران درست است چون همین افکار تعیین‌کننده رفتار آن‌ها می‌شود.

اثر رزنتهال مخصوصاً از موقعیت‌هایی حرف میزند که در آن نظرات مثبت فرد برتر در مورد طرف مقابل، کاری می‌کند تا او عملکرد بهتری داشته باشد. او چشم‌اندازی موفقیت‌آمیز برای فرد می‌بیند پس رفتار متفاوتی نشان می‌دهد تا فرد به اهدافش برسد.

رابرت رزنتهال Robert Rosenthal روانشناس رفتارشناس برای اولین بار اثر پیشگویی لذت‌بخش را در سال ۱۹۶۸ بررسی و در سال ۱۹۷۳ بود که نظریه چهار موردی در مورد چگونگی اثرگذاری آن را مطرح کرد. در نظریه او وضعیت موجود، ورودی، خروجی و بازخورد چهار فاکتوری بودند که باعث می‌شدند انتظارات معلم از دانش‌آموز بر رفتار او اثر بگذارد.

وضعیت موجود به این حقیقت اشاره می‌کرد که اگر معلمی انتظارات بالا از دانش‌آموزانش دارد، آن‌ها ممکن است محیط گرمی را بسازند، احساس مثبتی بین دانش‌آموزان و آموزگار ردوبدل شود و فضای کلاس هم بازتابی از همین احساس خوب باشد.

ورودی می‌خواهد بگوید که معلم باور به باهوش بودن را به دانش‌آموز تزریق می‌کند. خروجی نشان می‌دهد که معلم فرصت‌های بیشتری را به دانش‌آموز برای مشارکت و پاسخ بیشتر می‌دهد. بازخورد، آخرین فاکتور است که از تأثیر عملکرد خوب بر دریافت بازخورد مؤثر از طرف معلم حرف می‌زند.

رزنتهال با همکاری لئونور جیکوبسن Lenore Jacobson، مدیر مدرسه ابتدایی، برای ارزیابی مطالعات خودشان در مورد اثر پیگمالیون و تقویت یادگیری دانش‌آموزان اقدام به برگزاری یک آزمون هوش عمومی در مدرسه کردند. این آزمون با بازگشایی مدارس شروع شد. دستورالعمل آزمون پیش‌بینی شکوفایی هوش دانش‌آموزان در طول سال بود.

نکته جالب این بود که رزنتهال و جیکوبسن به‌صورت اتفاقی دانش‌آموزانی را انتخاب کردند و به معلمان گفتند که این تعداد همان‌طور که انتظار می‌رفت، از پس ‌آزمون برآمدند- اما در واقعیت این‌طور نبود-. با پایان مطالعه، یک آزمون هوش مشابه دیگر هم برگزار شد و همه دانش‌آموزان در دور دوم نمره بهتری گرفتند.

رزنتهال و جیکوبسن متوجه شدند دانش‌آموزانی که باهوش معرفی شده بودند، در مقایسه با دانش‌آموزان دیگر به سطح بالاتری ارتقا پیدا کردند. این نتیجه در مورد دانش‌آموزان کلاس اول و دوم بیشتر صدق می‌کرد. این مثال را همین‌جا نگه می‌داریم تا دوباره در بخش دیگری به آن بپردازیم!

اثرپیگمالیون و تأثیر گروهی

رزنتهال و جیکوبسن به تفاوت بین دانش‌آموزان با برچسب باهوش و دانش‌آموزان معمولی اشاره کردند، اثر پیگمالیون ممکن بود اتفاق نیفتد چراکه آموزگاران آگاهی از پیش تعیین‌شده یا باور مثبتی در مورد دانش‌آموزان باهوش داشتند درحالی‌که باورشان در مورد دانش‌آموزان معمولی، مثبت یا منفی نبود.

دکتر داو ایدن Dov Eden روانشناس سازمانی تصمیم گرفت اثرات انتظار مثبت بر بهبود عملکرد گروهی را بررسی کند. در مطالعه او، گروه کنترل (افراد معمولی) کاملاً از گروه با انتظارات بالا جدا شدند.

نوع گروه انتخابی ایدن جوخه سربازان در نیروی دفاع دریک کشور غیر آمریکایی بود و هر جوخه رهبر خودش را داشت. چهار موقعیت متفاوت برای آموزنده‌ها در نظر گرفته شد:

• تخصص نظری
• تخصص عملی
• آمادگی بدنی
• تیراندازی به هدف

دو موقعیت اولی زیر نظر سرپرستان جوخه بود و ایدن پیش‌بینی کرد این دو موقعیت قرار است بیشترین تأثیر از اثر رزنتهال را نشان بدهد. به سرپرستان گفته شد که نمره همه سربازان بالاتر از میانگین بود و همین باعث شد تا سرپرستان ناخواسته انتظارات غیرمعمول از زیرمجموعه خودشان داشته باشند.

در نقطه مقابل سرپرستان گروه کنترل( سربازان معمولی) مطلع شدند که سربازان آن‌ها هیچ نمره مثبت یا منفی نگرفتند. یک‌بار دیگر آزمون برگزار شد. در این آزمون هم نتیجه به‌دست‌آمده مشابه با آزمون هوش دانش‌آموزان مدرسه ابتدایی بود؛ جوخه با انتظارات بالای سرپرست، عملکرد به‌مراتب بهتری در مقایسه با گروه کنترل داشتند و این تفاوت بیشتر در عملکرد سربازان برای تخصص عملی و نظری مشاهده شد که زیر نظر سرپرستان جوخه بود.

با انجام این آزمایش بود که ایدن نتیجه گرفت اثر پیگمالیون می‌تواند بر کل گروه اثر بگذارد و فقط افراد نیستند که به‌تنهایی تحت تأثیر قرار می‌گیرند. همچنین به تأثیر انتظارات مثبت بر بهبود عملکرد فرد هم اشاره کرد.

نکته مهم دیگر در مورد بی‌خبری آزمودنی‌ها از اثر رزنتهال بود؛ نمره آزمون هرگز به سربازان داده نشد درحالی‌که سرپرستان از این فرایند اطلاع داشتند. این وضعیت نشان داد که اثر پیگمالیون حتی اگر خود فرد هم اطلاعی از انتظارات سرپرست خود نداشته باشد، اتفاق می‌افتد. چنین نتیجه‌ای گویای این واقعیت بود که تغییر مثبت رفتار مدیر یا معلم به‌تنهایی برای بهبود عملکرد فرد کافی است.

اثرپیگمالیون یک تأثیر روانی ناخودآگاه است

احتمالاً شما هم تا اینجای مقاله به این نتیجه رسیده‌اید که اثر پیشگویی لذت‌بخش را فقط باید در رابطه معلم و دانش‌آموزش یا کارمند و مدیر پیدا کرد. درحالی‌که درمانگران هم انتظاراتی از بیمارانشان دارند. اگر او باور داشته باشد که بیمارش در فرایند درمان نتیجه می‌گیرد ممکن است فضای روانی حمایتی و مثبتی برایش فراهم کنند.

به مثال آزمون هوش رزنتهال و جیکوبسون برمی‌گردیم! در ادامه توضیحات مربوط به آزمون‌های جالبی که برای دانش‌آموزان ابتدایی برگزار شد باید بنویسم که باور معلمان به بچه‌ها باعث بروز تفاوت‌هایی می‌شود- نمونه‌ای از پیشگویی برای خودشکوفایی. دو ماجرایی که اتفاق افتاد چه بود؟

◄  اول، رزنتهال و جیکوبسن با اطلاعاتی که به معلمان دادند زمینه را طوری فراهم کردند تا آن‌ها ارتباط غیرکلامی با بچه‌ها برقرار کنند( زبان بدن).

◄  دوم، دانش‌آموزان با زبان بدن معلمشان متوجه انتظارات آن‌ها شدند.

آن‌ها زبان بدن معلم را طوری برداشت کردند که می‌گفت « آفرین! داری خوب پیش میری. انتظار بیشتری ازت دارم.» و باعث تلاش خواسته یا ناخواسته، بهبود عملکرد درسی آن‌ها و درنهایت نمره بالا در آزمون شد.

می‌بینید که این آزمون و نتایج آن چقدر شگفت‌انگیز است! اساساً با مشاهده آن متوجه می‌شویم چطور می‌توان از نیروی ذهن ناخودآگاه برای بهبود مهارت‌هایی استفاده کرد که خیلی از ما فکر می‌کردیم با فاکتورهای بیرونی و عینی تقویت می‌شوند.

جنبه‌های منفی اثر پیگمالیون کدام است؟

انتظارات غیرمنطقی می‌توانند درنهایت واقعی و تبدیل به خواسته‌هایی مهم شوند. ایراد کار اینجاست که همین انتظارات اشتباه یا غیرمنطقی اثرات چشمگیری دارند.

در آزمون هوشی که رزنتهال و جیکوبسون برگزار کردند شما به‌روشنی متوجه اصل موضوع شدید. معلمان انتظارات نا به‌جا و غیرواقعی از دانش‌آموزانی داشتند که اصلاً نمره واقعی برای آزمون آن‌ها ثبت نشده بود بلکه رزنتهال و همکارش یک گزارش غیرواقعی به آن‌ها داده بودند.
<
مطالعه دیگری هم در مرکز ملی آمریکا در مورد آمار تحصیلی انجام شد و موضوع آن معلمان و دانش‌آموزان بودند ( شناسایی دقیق و ریشه اثر رزنتهال از دوران کودکی بهتر است). نتیجه چه بود؟ عجیب و تکان‌دهنده!

• ● معلمان کلاس دوم انتظارات کمتری از دانش‌آموزان رنگین‌پوست و گروهی که وضعیت مالی خوبی نداشتند یا از امتیازات اجتماعی کمتری برخوردار بودند، داشتند.
• ● انتظار و پیش‌بینی معلمان این بود که دانش‌آموزانی با سطح درآمد بسیار پایین، ۵۳% بیشتر از باقی گروه شانس فارغ‌التحصیلی از پیش‌دانشگاهی را دارند.
• ● همچنین آن‌ها نتیجه گرفتند دانش‌آموزان با پیشینه نژادی آفریقایی-آمریکایی و اسپانیایی، به ترتیب ۴۷ و ۴۲% کمتر از باقی دانش‌آموزان سفیدپوست احتمال فارغ‌التحصیلی از پیش‌دانشگاهی را دارند.

جنبه مثبت اثر پیگمالیون کدام است؟

تقریباً در تمام مقاله به افزایش انگیزه و بازدهی فردی تحت تأثیر انتظارات و خواسته‌های مثبت معلم یا مدیر شرکت اشاره‌کرده‌ام. این اثر، تنها ویژگی شگفت‌انگیز و مستقیم پیشگویی لذت‌بخش است که به‌راستی در بلندمدت حتی باعث بهتر شدن تعاملات فردی بین آموزگار و دانش‌آموز و همچنین رئیس و کارمند و بهبود کیفیت زندگی کاری می‌شود.

در آزمایشی که بالاتر و در قسمت جنبه‌های منفی اثر رزنتهال به آن پرداختم، تنها ویژگی مثبت همین موضوع بود که درنهایت شانس فارغ‌التحصیلی دانش‌آموز را افزایش می‌داد.

چرا اثر پیگمالیون مهم است؟

در این مقاله همواره تأکید می‌کنم که چقدر انتظارات دیگران می‌تواند بر رفتار ما اثر بگذارد و لازم است تا ما این موضوع را درک کنیم. چراکه آگاهی از این تأثیر کمک می‌کند تا این انتظارات (ورودی‌ها) را به سطح متعادلی برسانیم و بر اساس آن‌ها بهترین تلاش را از خودمان نشان بدهیم.

اطرافیان و حتی ممکن است خود ما به این اثرات اهمیت بدهیم. وقتی در نظر رئیس یا سرپرست خود شایستگی کافی داریم یعنی انتظار بیشتری هم از ما خواهند داشت پس حمایت بیشتری هم از آن‌ها دریافت می‌کنیم و درنتیجه، پایان خوشی در انتظار ما خواهد بود. برای نمونه؛ رزنتهال متوجه شد که دانش‌آموز شکوفا و باهوش شایسته توجه و تشویق بیشتری است.

حالا خودتان را به‌جای رئیس یا معلم بگذارید. اگر قرار است از کسی توقع بیشتری داشته باشید و منتظر تأثیر آن باشید بهتر است توقعات و خواسته‌های خود را به شکل دوستانه و مثبتی بیان کنید تا انگیزه‌بخش باشد. اما توجه داشته باشید انتظارات شما از فردی خاص نباید طوری باشد که دیگران را تحت‌الشعاع قرار بدهید درحالی‌که حتی ممکن است بهتر از او عمل کنند.

◄ نکته: اثر پیگمالیون می‌تواند نمایشی از یک رفتار تمایز آلود باشد که طبعاً عادلانه نیست. اگر در مقام یک مدیر یا آموزگار خواننده مقاله هستید باید عرض کنم که رعایت جانب احتیاط در برخورد با کارمند یا دانش‌آموز لازم است. چون به همان اندازه که شنونده انتظارات را تشویق می‌کند تا قوی‌تر پیش برود، ممکن است باعث کندی و کم انگیزه شدن باقی افراد شود.

چطور اثر پیگمالیون را فعال کنیم؟

پیشگویی لذت‌بخش اتفاقی نیست که بتوانیم شخصاً باعث وقوعش شویم چون با دریافت و شنیدن انتظارات دیگران است که برای موفقیت انگیزه می‌گیریم. اما کافی است تا با این اثر آشنا باشیم تا بدانیم با دریافت اولین خواسته‌ها و انتظارات از مدیر یا آموزگار می‌توانیم قدم بعدی را قوی و محکم برداریم.

اگر می‌خواهید خودتان وارد عمل شوید شاید بد نباشد خشت اول را راست بگذارید! خودتان انتظارات بالا را ایجاد کنید یا زمینه درخواست‌های سطح بالا از طرف مدیریت را فراهم کنید. این اقدام هوشمندانه باعث می‌شود تا حمایت بیشتری هم بگیرید، وارد چالش‌های مهم‌تری شوید و در پایان ثابت کنید که « من از پس این کار برمی‌آیم .»

هرچند از طرف دیگر، اگر کارمند یا دانش‌آموز حس نکند که انتظار خاصی از او ندارند باعث می‌شود انگیزه‌اش فروکش کند که باید منتظر اثر منفی آن روی رفتار فرد بود. احتمالاً شما هم از آن دسته افراد هستید که دلتان می‌خواهد دیگران، چه دوستان و چه خانواده، انتظارات بیشتری از شما داشته باشند تا با همین باور اثرگذار به‌عنوان انگیزه‌ای برای اثبات تشخیص اشتباه رئیس یا معلم استفاده کنید.

معرفی کتاب

شما هم با من هم‌نظرید که کتاب‌های مرتبط با توسعه فردی می‌تواند تأثیر شگفت‌انگیزی بر خودباوری و انگیزه فردی ما بگذارد؟ حالا اگر این کتاب‌ها صوتی باشند و وقتی در کافه محل کارتان- شاید هم یک کارمند دور کار هستید!- مشغول استراحت هستید، یکی از همین کتاب‌ها را گوش کنید چطور؟

اپلیکیشن ذهن با دانلود رایگانی که در اختیار کاربران می‌گذارد چنین فضای جذابی را ساخته است تا شما بتوانید هرزمان که اراده می‌کنید کتاب موردعلاقه‌تان را گوش کنید. طرفداران صدا و پادکست نباید از این فرصت عالی یادگیری غافل شوند!

کتاب صوتی تأثیر به قلم رابرت چالدینی Robert Cialdini

کتاب تاثیر مناسب همه کسانی است که می‌خواهند در زندگی خود ارتباط بهتری با دیگران داشته باشند و کاریزماتیک‌تر به نظر برسند. درواقع نیاز نیست که حتماً برای خواندن کتاب تأثیر، بازاریاب یا مدیر کسب‌وکار باشید. این کتاب در همه عرصه‌های زندگی به درد می‌خورد و به شما کمک خواهد کرد تا رابطه خود را با دیگران بهبود ببخشید. جدا از این، خواندن این کتاب برای همه کسانی به‌نوعی در حرفه بازاریابی و فروش و یا شاغل مرتبط به آن فعالیت دارند بسیار مفید خواهد بود. این کتاب به شما می‌آموزد که چطور با استفاده از توانایی‌های ذاتی خود به موفقیت برسید و تجربه فروش موفق داشته باشید.

با صدای گیرای خانم کاترین صادق پور می‌توانید این کتاب را بشنوید.

کتاب صوتی قاطع نوشته چیپ و دن هیث Chip Heath and Dan Heath

گاهی ما بیش‌ازاندازه اعتمادبه‌نفس داریم و به دنبال اطلاعاتی هستیم که ما را تأیید کنند، نه اطلاعاتی که با ما مخالفت می‌کنند. همچنین تحت تأثیر احساسات کوتاه‌مدتمان قرار داریم و این مسائل می‌توانند موجب حواس‌پرتی ما شوند. چیپ و دن هیث اعتقاد دارند که به نظر می‌رسد وقتی از تصمیم‌گیری صحبت می‌شود، مغز ما چندان هم قدرتمند و کامل نیست. آن‌ها تلاش کرده‌اند که در کتاب خود، ابزار مؤثری در اختیارمان قرار دهند که بتوانیم با دید واقع‌گرایانه‌تر و درست‌تر به مسائل نگاه کنیم تا درنهایت تصمیمات بهتری بگیریم. آن‌ها فرآیندی چهارمرحله‌ای ارائه کرده‌اند که می‌تواند سوگیری‌های شناختی ما را تا حد زیادی حذف و خنثی کنند.

از گوش دادن به کتاب با صدای خانم کاترین صادق پور غافل نشوید.

پایان‌بخش

زندگی مدرن با همه فراز و نشیب‌های دراماتیک و شگفت‌انگیزی که دارد به لطف ارتباط و تعامل سالم، طعم بهتر و شاید قابل‌تحملی پیدا می‌کند. اثر پیگمالیون ازجمله نمونه‌هایی است که نه‌تنها باعث بهبود روابط بین فردی و همچنین تقویت تعامل در محیط آموزشی و زندگی حرفه‌ای می‌شود بلکه انگیزه و بازدهی به‌مراتب بیشتری را در فرد ایجاد می‌کند.

این اثر که همچنین معروف است به اثر رزنتهال، روانشناسی که این رویکرد روانی را نام‌گذاری کرد، از دو قطب تشکیل می‌شود؛ فرد دهنده ( معلم یا مدیر در محل کار) و فرد گیرنده ( دانش‌آموز یا کارمند). شخص دهنده انتظاراتی از فرد گیرنده دارد که این انتظارات/ خواسته یا برداشت‌ها یا بدون مشاهده عملکرد و سطح هوش فرد ایجاد می‌شود یا به‌واسطه مشاهده بازدهی خوب او شکل می‌گیرد.

درهرصورت کاری می‌کند تا از فرد گیرنده بیشتر و بهتر بخواهد. درنتیجه گیرنده با دریافت حمایت و توجه بیشتر از طرف مقابل، احساس مثبت همراه با انگیزه بیشتر دریافت می‌کند. موفقیت‌هایی که در پایان کار به دست می‌آید درنتیجه همین انتظارات مثبت و همچنین تلاش گیرنده برای بهترشدن است.

تجربه شما از آخرین باری که اثر پیشگویی لذت‌بخش را در زندگی شخصی یا حرفه‌ای خود حس کردید چیست؟! باید تجربه‌ای خاص و خواندنی باشد!

منبع:

https://thedecisionlab.com/biases/the-pygmalion-effect/

https://www.theworldcounts.com/happiness/pygmalion-effect-examples

این نوشته اثر پیگمالیون : چگونه افزایش انتظارات باعث بهبود عملکرد می شود؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.