تعریف اول– ترس از مورد تمسخر قرار گرفتن. نوعی کناره‌گیری اجتماعی برای خودداری از تمسخر عمومی است که به دلیل یک سری الگوهای حرکتی در میان افرادی که چنین واکنشی را انتخاب می‌کنند چنین نامی را به خود گرفته است. فرد با قرار گرفتن در این موقعیت احساس می‌کند دیگران به حالت غیرعادی و عجیب‌وغریب او که شبیه عروسک‌های چوبی است می‌خندند.

تعریف دوم– تعریف دوم خیلی شبیه به همان افسانه شنیدنی پینوکیو است و مربوط به زمانی می‌شود که فرد دروغ می‌گوید. برخی می‌گویند که افزایش جریان خون در بینی فرد دروغ‌گو باعث قرمز شدن بینی او می‌شود.

بعد نوبت خاراندن بینی می‌شود که این یعنی «دارم دروغ می‌گویم!». همراه با چنین حالتی باید منتظر نشانه‌های دیگری مثل هیجان غیرعادی، خشکی لب‌ها، انگشتان به هم فشرده‌شده، تنفس عمیق و ترس از نگاه کردن مداوم به چشم‌های طرف مقابل و حتی سکسکه هم بود.

پیشینه سندرم پینوکیو به چه سالی برمی‌گردد؟

این سندرم را برای اولین بار کارمندان دانشگاه گرانادای اسپانیا در دسامبر ۲۰۱۲ گزارش دادند. اثر این سندرم، پیامدهای چشمگیری برای اجرای قانون دارد که بسیار برتر از دستگاه‌های دروغ‌سنج عمل می‌کند این اثر در ثبت دروغ حدود ۵۳% از موارد مؤثر است.

بعدازاین مطالعه بود که سندرم موردنظر نام پینوکیو را به خود گرفت؛ درست مثل پسرک چوبی قصه‌ای کودکانه که با هر بار دروغ گفتن بینی‌اش درازتر می‌شد.

سندرم پینوکیو؛ بیماری صرع

سندرم پینوکیو را در ارتباط با صرع هم می‌دانند. این بیماری شامل یک مکانیزم فعال‌کننده می‌شود که به‌صورت معمول عامل تحریک بخش زیادی از انواع تشنج‌هاست. جالب اینجاست که گزارش‌های غیرعادی از تشنج زمانی ثبت شده که فرد در حال دروغ گفتن بوده است.

بیمار با کاهش هوشیاری و تشنج‌های عمومی از حملات صرع آسیب می‌بیند. حملات با احساساتی شروع می‌شود که فرد در طول روز چندین مرتبه و در زمان‌های مشخص آن‌ها را تجربه می‌کند. این احساسات شامل انقباض بخش فوقانی معده، احساس گرگرفتگی از ناحیه شکم تا گوش‌ها و بعد توهمات شنیداری و تصویری مثل صدای ترسناک شدیدی که طنین‌انداز می‌شود، خواهد بود.

با دروغ گفتن بیمار، بیش از یک‌سوم حملات عصبی شروع می‌شوند که بدون علائم مشخصی در بخش‌های دیگر هم اتفاق می‌افتند. در یک سری از گزارش‌ها که البته موارد بسیار نادری هم هستند، عواطف فردی مرتباً باعث تشنج شده است. دستگاه لیمبیک مغز مربوط به همین احساسات می‌شود و فرد ناظر ممکن است با دروغ گفتن بیمار احساسات خاصی را در او مشاهده کند.

سندرم پینوکیو با مغز چه می‌کند؟

وقتی صحبت از اثر effect می‌شود اصطلاح مرسومی است که با دروغ گفتن و تغییر ظاهری بینی خودش را نشان می‌دهد که به دلیل واکنش بخش کورتکس اینسولا insula در مغز اتفاق می‌افتد- اینسولای مغز کار کنترل هیجانات، ادراک و رفتارهای شناختی فرد را انجام می‌دهد-.

به گفته پژوهشگران وقتی حقیقت گفته می‌شود باعث افزایش فعالیت اینسولا و کاهش قرمزی بینی می‌شود. درحالی‌که دروغ گفتن فعالیت این بخش مغز را کم می‌کند و بینی فرد قرمز می‌شود و آن‌ها این بررسی‌ها را با دستگاه دمانگار انجام می‌دهند.

همان‌طور که بالاتر برایتان نوشتم این اثر جالب برای اولین بار در دانشگاه گرانادا شناسایی شد و کمک بزرگی به اجرای قانون بعد از تأیید دروغ یا حقیقت فرد گوینده کرد.

سندرم پینوکیو چرا به این نام معروف شد؟

درواقع این نام‌گذاری یک‌جور اسم خودمانی در توصیف حالت‌های بیرونی افرادی بود که در جمع نشان می‌دهند. اگر احساس می‌کردند که رفتار ناشایست یا غیرقابل قبولی از آن‌ها سر زده است، بدن و بخشی از رفتارهای آن‌ها تحت تأثیر چنین موقعیتی دچار تغییر می‌شود درحالی‌که حتی ممکن است خودشان متوجه این تغییرات نشوند.

پینوکیوی دوست‌داشتنی درواقع نمادی از همان تغییرات غیرارادی و عجیب‌وغریب است که انسان‌ها در موقعیت‌های احساسی آن را تجربه می‌کنند و شکل اغراق‌شده آن، تکان خوردن ناهماهنگ دست و پای چوبی پینوکیو و شلختگی رفتار اوست.

اثرات بیرونی سندرم پینوکیو چیست؟

فرد دروغ‌گو قصه‌هایی می‌بافد که نه توهم آلود است و نه کاملاً راست و درست. در دروغ‌های او خط‌های کمرنگی از حقیقت وجود دارد. توجه داشته باشید که تمایل فرد به دروغ گفتن یک رفتار درونی شده دائمی است و باید آن را یک ویژگی شخصیتی دانست نه مربوط به‌موقعیت‌های بیرونی یا شرایط اجتماعی.

«فرد دروغ‌گو، دروغ می‌گوید و می‌خواهد دروغ‌هایش مثبت و خوشایند به نظر برسد.»

شاید برایتان جالب باشد که بدانید دروغ‌گوی وسواسی واقعاً باور کرده است تصورات و توهماتش اتفاق افتاده‌اند و مرتب هم انکار می‌کند که این خیالات و اوهام بخشی از تخیلات ذهن شخصی خود است و بس.

بلوف‌زنی یا جنون دروغ Mythomania شاید کشنده نباشد ولی ضرر چندانی هم ندارد. باید بیشتر به اثرات جانبی آن توجه داشت که در فضای اجتماعی قابل‌مشاهده و بررسی بیشتر است. چرا روی فضای اجتماعی تأکید کردم؟ بلوف‌زن به‌تدریج اعتبار خودش را از دست می‌دهد و بعد از مدتی آن را «چوپان دروغ‌گو» صدا می‌زنند.

چوپان‌های دروغ‌گو در جمع‌های خودمانی افراد نامحترمی هستند و کم‌کم همه دستشان می‌آید که نباید به او اعتماد کنند. بااینکه جمع و دوستانی برای خودشان دارند ولی مایل به کناره‌گیری هستند و علاقه کمی برای پیوستن به گروه نشان می‌دهند.

آیا سندرم پینوکیو حقیقت دارد؟

در بررسی‌های انجام‌شده مشخص شد که سندرم جنون دروغ باعث سکسکه می‌شود که این واکنش به دلیل به وجود آمدن مشکلاتی در سیستم عصبی خودکار است. جالب است بدانید که این سندرم تقریباً درمانی ندارد و یک نفر از ۴۳ نفر درگیر آن می‌شوند.

شاید اگر کسی سکسکه کند، بقیه بگویند او دچار اضطراب شده ولی نمی‌توانند آن را دلیل بر دروغ‌گویی فرد بدانند. کسی که دروغ می‌گوید شاید نگران موقعیت و وضعیت‌های متفاوت است، ممکن است هراس از طرد شدن داشته باشد یا حتی نگران رویارویی با کسی باشد که طرف حساب اوست.

حتماً تابه‌حال به واکنش‌های ظاهری خودتان وقتی عصبی می‌شوید دقت کرده‌اید؛ بخش‌هایی از مغز فرمان‌هایی صادر می‌کند و اعضای بدنتان علائم غیرعادی دارند. اعصاب دیافراگم تحریک می‌شود و درنتیجه سکسکه می‌کنید. همچنین شوک شدن و موقعیت‌های تنش‌زا هم باعث سکسکه می‌شوند. حالا اگر با این سکسکه ما شاهد دروغ‌گویی شما هم باشیم، اینکه دلیل نمی‌شود! این فقط یک اتفاق است.

سکسکه تغییراتی در دمای شکمتان ایجاد می‌کند. وقتی دروغ می‌گویید هم این تغییر دما در چهره‌تان مشخص می‌شود که ابتدای مقاله در موردش برایتان نوشتم. با این اوصاف احتمالاً بین سکسکه و دروغ‌گویی ارتباطی پیدا می‌کنید.

حقایقی در مورد سندرم پینوکیو

خیلی از ما پیش از آنکه همه حقیقت را بگوییم، اگر دروغ ساده‌ای نباشد، تمایل به گفتن فقط نیمی از حقیقت را داریم. دروغ می‌گوییم چون:

• نمی‌خواهیم در محل کارمان مشکلی داشته باشیم یا با دردسر کمتری روبه‌رو شویم.
• می‌خواهیم آن‌هایی را که دنبال سردرآوردن از افکارمان هستند سر جایشان بنشانیم و ذهنشان را به مسیر اشتباه بکشانیم.
• می‌خواهیم کسی را که دردسر درست کرده است فریب بدهیم.
• نمی‌خواهیم بحث راه بیندازیم.
• لاف‌زنی کنیم و از کاری که هرگز انجام نداده‌ایم حرف بزنیم.
• می‌خواهیم قوی‌تر یا متفاوت باشیم.

چطور از ابتلا به سندرم پینوکیو دوری‌کنیم؟

خیلی از افراد هستند که دستکم یک یا دو بار را در زندگی دروغ گفته‌اند. کسی چه می‌داند! شاید دروغ گفتن آن‌ها یک سد حفاظتی برای مراقبت از کسی بوده باشد یا شاید خواسته باشند با این رفتار فرصت پیشرفت کسی را از او بگیرند. جمع دیگری هم هستند که در مورد احساسات واقعی خودشان، به خودشان دروغ می‌گویند.

احتمالاتی که برایتان نوشتم ممکن است پیامدی نداشته باشد درحالی‌که بعضی دروغ‌ها عواقب بدی دارند و ممکن است کار را به‌جای باریک بکشانند. احتمالاً از نزدیک با چنین افرادی- چوپان دروغ‌گو- آشنا و متوجه شده‌اید که دروغ جزوی از عادت آن‌هاست و در این مورد چندآن‌هم به خودشان سخت نمی‌گیرند.

اگر چنین فردی را نزدیک خود می‌شناسید و متوجه شده‌اید که نیاز به کمک دارد از او خیلی دوستانه بخواهید با خودش روراست باشد. بهتر است راهکار شکستن این الگوی خراب را پیدا کند و با کمی سبک و سنگین کردن، ارزش راستی را در مقایسه با دروغ بسنجد.

اما چطور می‌توان این الگوی آزاردهنده را شکست؟ چند الگو و تمرین زیر قطعاً مفید خواهد بود:

چرا دروغ می‌گویم؟

سری بعدی که در موقعیت دروغ گفتن قرار گرفتید باید دقت بیشتری به رفتار خود داشته باشید. لازم است تا چند سؤال زیر را از خودتان بپرسید:

• کجا هستم؟
• با چه کسی هستم؟
• چه احساسی دارم؟

و مهم‌ترین سؤال اینکه این دروغ قرار است کمک کند احساس بهتری داشته باشید یا اینکه فرد دیگری احساس بد نداشته باشد؟

سؤال‌ها ساده و سرراست هستند ولی به‌خوبی محرک‌هایی را که باعث دروغ گفتن می‌شوند هدف قرار می‌دهند. با شناسایی این انگیزه‌ها و موقعیت‌ها می‌توانید بهتر در مورد اتفاقی و دلیل آن فکر و برای حل مسئله راه‌حل مناسبی پیدا کنید.

مثلاً اگر در موقعیتی قرار است باشید که دروغ گفتن را در شما تقویت می‌کند، بهتر است پاسخ‌های احتمالی را پیش از قرار گرفتن در آن موقعیت بررسی کنید.

چه دروغ‌هایی می‌گویم؟

احتمالاً تابه‌حال به موضوع این‌طور نگاه نکرده‌اید و دروغ فقط برای شما دروغ بوده و شدت و ضعفی برایش در نظر نگرفته‌اید. اما باید خدمت شما عرض کنم که آرین برایانت Erin Bryant در یک مطالعه کوچک در سال ۲۰۰۸ به دنبال این حقیقت بود که چطور دانشجوهای یک دانشکده دروغ‌های سفید را از انواع دیگر آن جدا می‌کنند. با این اوصاف او نشان داد که دروغ‌ها را می‌شود دسته‌بندی کرد:

◄ دروغ های سفید (این دروغ‌ها آسیبی نمی‌رسانند و گذرا هستند.)

◄ دروغ‌های بدون آگاهی (از روی بی‌خبری به زبان می‌آیند.)

◄ اغراق کردن و بلوف زدن (موفقیت کم فرد در مقایسه با موقعیت خوب دیگران او را وادار به اغراق کردن می‌کند.)

◄ دروغ‌های خاکستری یا نامحسوس (دروغ‌هایی با در نظر منفعت شخصی و کمتر به خاطر دیگران)

وقتی این طبقه‌بندی مهم را همیشه در نظر داشته باشیم، در زمان افتادن در دام دروغ متوجه می‌شویم چه دلیلی پشت آن نهفته است.

مرزهای مشخصی برای خودم داشته باشم

به گفت‌وگوی‌های زیر دقت کنید:

–          البته که میام بیرون باهات! خیلی هم خوش میگذره.

–           هیچ نگران نباش. تا هر وقت که دوست داری پیشم بمون. اصلاً تو دیگه مهمون نیستی!

–           نه بابا! خیلی هم سرم شلوغ نیست. میتونم تو این پروژه کمک کنم عزیزم.

قطعاً زمانی یا خودتان گوینده این جملات بوده‌اید یا آن‌ها را از دهان دیگری شنیده‌اید. اگر گوینده خودتان بوده باشید لازم است صادقانه به یک سؤال جواب بدهید؛ «حرف دلم را گفتم؟». شاید فقط نیمی از این جملات واقعی بوده باشد و در اصل شما نتوانید آن‌ها را انجام بدهید.

سندرم پینوکیو این‌گونه است که فرد قدرتی برای ساختن مرزهای شخصی‌اش ندارد و درنتیجه با دروغ گفتن خودش را وارد موقعیت متفاوتی می‌کند. شاید مشکل خاصی برای او ایجاد نکند ولی قطعاً در بلندمدت اثر می‌گذارد.

بله، البته که نه گفتن می‌تواند در مواقعی آزاردهنده باشد و شما دلتان نخواهد تا دوستی از شما دلگیر شود. ولی تا زمانی که شما را با پیامدهایی که دارد روبه‌رو نکند. اینکه بتوانید جرئت ورزانه حرف دلتان را بگویید بهترین راهکار است. شک نکنید.

بدتر از این هم می‌تواند اتفاق بیفتد؟

اگرچه ممکن است این جمله، سیاست سیاستمداران نباشد ولی

«صداقت بهترین سیاست است.»

فکر می‌کنید که گفتن حقیقت باعث دلخوری یا آسیب دیدن کسی می‌شود؟ پس یک لطفی در حق خودتان بکنید و بی‌رودربایستی از خودتان بپرسید که بدتر از این هم می‌تواند اتفاق بیفتد؟ نکته اینجاست که آن‌قدرها هم که منفی فکر می‌کنید، منفی اتفاق نمی‌افتد.

مراقبت تدریجی

دیده‌اید که یک فرد معتاد چطور به‌مرورزمان و با مراقبت تدریجی دوباره سلامتی‌اش را به دست می‌آورد و به قول گفتنی زهر اعتیاد از جانش مکیده می‌شود؟ این اتفاق در مورد هر عادت ناسالم دیگری هم می‌تواند بیفتد.

حتی منی که ازجمله ترسناک‌ترین اتفاقات زندگی‌ام، دروغ گفتن است باور دارم «با تمرین است که استاد می‌شوی!» فراموش نکنیم که تعهد به راست‌گویی سخت است ولی ارزش زندگی کردن با واقعیت را دارد.

حقیقت را بگو ولی نه همه آن را

تقریباهمه ما تجربه کنجکاوی‌های عجیب و غیرعادی دیگران را در مورد زندگی شخصی خودمان داشته‌ایم. این کنکاش لزوماً از طرف دوستان دور نیست که حتی اعضای خانواده هم ممکن است گرفتار این گرداب شوند. فقط کافی است به خاطر بسپارید که شما تعهدی برای گفتن همه حقیقت در مورد خودتان به کسی ندارید و آن‌ها هم دسترسی نامحدودی به حریم شخصی شما نخواهند داشت.

به این گفت‌وگوی کوتاه آشنا دقت کنید:

–           راستی شنیدم باهم حرفتون شده.

–           از کی شنیدی دقیقاً؟

–           حالا بماند.

–           عزیزم. این موضوعیه بین من و اون. بهتره ناگفته بمونه.

و این مکالمه قطعاً یا دیگر تکرار نخواهد شد و یا به‌ندرت اتفاق می‌افتد.

هدف من از دروغ گفتن

روراست نبودن شاید برای مدتی کمک کند تصمیم‌گیری و مشکل را حل کنید ولی به‌طورکلی باعث شکل نگرفتن ذهنیت حل مسئله در فرد دروغ‌گو می‌شود. چه بسیار مکالماتی که با پشت گوش انداختن و به‌موقع برقرار نشدن باعث ریشه‌دار شدن مشکل و ایجاد سوءتفاهم می‌شود. شاید بهتر باشد به‌جای «نمیدونم کی بتونم دعوتتون کنم» خیلی شفاف بگوییم «متأسفم ولی فکر نمی‌کنم دوستیمون درحد دعوت کردن از همدیگه باشه. بهتره همین‌طوری که الآن هستیم بمونیم.»

تمرین پذیرش

کیم ایگل معتقد است هرکسی برای دروغ‌گویی‌اش دلیلی دارد. او اضافه می‌کند که برخی دروغ‌گویی را در برابر فشاری که حقیقت وارد می‌کند، بهتر می‌پذیرند. به‌عبارت‌دیگر «وقتی حاشیه امن ما با گفتن حقیقت در معرض خطر قرار می‌گیرد پس دروغ میگوییم.»

چند مرتبه در زندگی آن‌قدر از روبه‌رو شدن با حقیقت هراس داشته‌اید که برای کنترل یا تغییر وضعیت، دهان به دروغ گفتن باز کردید؟ تجربه آشنایی است که خودمان را فریب می‌دهیم به‌جای اینکه احساس واقعی‌مان را بپذیریم.

درحالی‌که اگر میانه خوبی با حقیقت داشته باشیم بیشتر مواقع چالش‌ها را می‌پذیریم و از سختی واقعیت دوری نمی‌کنیم و حتی این قدرت را داریم که بپذیریم «ما اشتباه کردیم» و این قدرت پذیرش اشتباه محکم‌ترین مانع در برابر ابتلا به سندرم پینوکیو است.

در برابر بی‌صداقتی اعتراض می‌کنم

این بند را با یک جمله ناراحت‌کننده شروع می‌کنم

« ما دروغ میگوییم چون این‌طور یاد گرفته‌ایم. »

چه بسیار پدر و مادرهایی که از کودکشان خواسته‌اند اگر هدیه‌ای برای تولدش می‌گیرد و آن را دوست ندارد، جز تعریف از هدیه هیچ حرفی نزند چون «ممکن است به هدیه دهنده بربخورد.»

در بررسی‌های سال ۲۰۰۸ براینت مشخص شد که خیلی از ما دروغ‌های سفید را بدون ضرر میدانیم و حتی درمواردی این نوع دروغ‌ها بخشی از تعامل اجتماعی هستند. به باور کیم ایگل همیشه راهی هست تا بتوانیم حقیقت را بدون قصد بد و منطقی بیان کنیم. درحالی‌که دروغ گفتن نه‌تنها آسیب بلندمدت به روابط ما می‌زند بلکه ارتباط خود با فرد را هم دچار بحران می‌کند.

تمرین مقاومت در برابر دروغ و اصرار به گفتن حقیقت گرچه ممکن است افراد کمتری را اطراف ما نگه دارد ولی در بلندمدت باعث آرامش و رسیدن به خود با اصالتمان می‌شود. پس به اعتراض خود تردید نکنید!

لازم است دروغ بگویم؟

پیش می‌آید در موقعیت‌هایی قرار بگیرید که واقعاً روش مستقیم و مشخصی برای مدیریت آن به ذهنتان نرسد. روانشناسان در چنین موقعیت‌هایی فرد را تشویق به استفاده از مهارت‌هایی مثل شهود و زمان‌بندی می‌کنند. لازم است حتی ببینید گفت‌وگو قرار است به چه نتیجه‌ای برسد پیش از آنکه تصمیم به گفتن حرفی بگیرید و بخواهید روش دیگری برای هدایت مسیر گفت‌وگو انتخاب کنید.

سندرم پینوکیو زمانی خودش را نشان می‌دهد که فرد هنوز شناخت کافی از موقعیتی که در آن قرار گرفته نداشته باشد و بخواهد با شتاب‌زدگی تصمیم به برداشتن قدم بعدی بگیرد.

ارزیابی

اینکه بخواهید حقیقت‌جو باشید با خودتان است. اما قبل از اینکه تصمیم بگیرید دروغ بگویید چند نکته زیر را به خاطر بسپارید:

• برای خودتان و دیگران احترام قائل شوید.
• نه‌فقط منافع شخصی بلکه منافع دیگرآن‌هم باید در نظر گرفته شود.
• ممکن است در آینده پیامدهایی داشته باشد.
• ممکن است دروغی که میگویید از سر ناچاری باشد.

مهم: دروغ از سر ناچاری یا همان دروغ مصلحتی نوع خاصی از بی‌صداقتی است. به باور کارشناسان این نوع دروغ شبیه انواع دیگر نیست و نشانه خاصی هم ندارد. اگر دروغی که می‌گویید نشانه‌های زیر را داشته باشد، دروغ اجباری یا از سر ناچاری است:

• احساسی است.
• برنامه‌ریزی نشده است.
• خارج از کنترل است.
• هدف خاصی از گفتن آن وجود ندارد.
• همیشه اتفاق می‌افتد.

چگونه برای درمان سندرم پینوکیو اقدام کنیم؟

این سندرم اگر فرد را تبدیل به یک دروغ‌گوی همیشگی کند تا در هر موقعیتی دروغ بگوید بدون تردید او از چنین موقعیتی به‌تنهایی نمی‌تواند بیرون بیاید و حالت طبیعی پیدا کند. لزوم کمک گرفتن از یک درمانگر قطعاً احساس می‌شود.

در فرایند درمان- گفت‌وگو درمانی- فرد با دلایل مشخصی که او را وادار به دروغ‌گویی می‌کند روبه‌رو می‌شود. نکته مهم اینجاست که بسیاری از افراد مبتلابه سندرم جنون دروغ، کودکی دشواری داشتند و از این ترفند برای کنار آمدن با چنین موقعیت روانی سخت استفاده می‌کنند.

افرادی با پیشینه کودکی سخت، وقتی دروغ اجباری می‌گویند آن را باور می‌کنند درحالی‌که می‌توانند تشخیص بدهند این دروغ‌ها عجیب هستند. درمانگر در فرایند درمان به فرد کمک می‌کند تا روی تجربیاتی که داشته کار کند تا به‌مرورزمان نیاز کمتری به دروغ گفتن داشته باشد. در این مسیر او از خانواده و دوستان صمیمی فرد می‌خواهد تا با اعتماد به او، سختی مسیر را کمتر کنند تا شخص هم هدف و دلیل خوبی برای روی آوردن به راست‌گویی داشته باشد.

در پایان

اگر احساس می‌کنید برای کار کردن روی خودتان یا فردی که نمی‌تواند دست از دروغ‌گویی بردارد نیاز به زمان و تمرکز بیشتری دارید، چرا اپلیکیشن ذهن را معرفی نکنم؟! می‌توانید با دانلود رایگان این برنامه، گشتی در کتابخانه صوتی مجموعه بزنید و یک حجم قابل‌توجه از کتاب را در کمتر از سی دقیقه گوش کنید. فراموش نکنید که این اپلیکیشن مرتب به‌روزرسانی می‌شود و دسترسی شما به کتاب‌های صوتی متنوع و جدید را به‌مراتب دل‌چسب‌تر می‌کند.

راستی! شاید بهتر باشد از تجربیات متفاوت خود برای ما بنویسید؛ وقتی نباید دروغ می‌گفتید و گفتید یا زمانی که تصمیم گرفتید حقیقت را بگویید و پای تبعات آن‌هم ایستادید.

منبع:

https://healthandhealthier.com/the-pinocchio-syndrome-reality-2021/

https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/Pinocchio+effect

https://having-a-baby.com/news/2014/3/19/pinocchio-syndrome-what-happens-when-parents-lie-to-kids

https://www.verywellfamily.com/steps-help-child-stop-lying-tell-the-truth-1094945

https://www.healthline.com/health/how-to-stop-lying#takeaway

این نوشته سندرم پینوکیو یا جنون دروغ در عصر مدرن را بیشتر بشناسیم برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

پیشینه اثر پیگمالیون

این اثر نام خودش را از یک افسانه یونانی گرفته و همچنین معروف است به اثر رزنتهال – در ادامه بیشتر از رابرت رزنتهال می‌نویسم-. پیگمالیون مجسمه‌سازی بود که شروع به تراشیدن مجسمه‌ای از زنی زیبا کرد که وقتی کارش به پایان رسید، عاشق زن مجسمه‌ای شد.

آتش این عشق مرد مجسمه‌ساز را تا آنجا کشاند که آرزو کرد ای‌کاش زنی به زیبایی مجسمه‌اش در دنیای واقعی پیدا کند و باهم زندگی عاشقانه‌شان را از سر بگیرند. آفرودیت، الهه یونانی عشق، آرزویش را برآورده و مجسمه را تبدیل به زنی واقعی کرد.

دل‌بستگی پیگمالیون به مجسمه باعث شد تا یک‌چیز غیرواقعی ( انتظارات) تبدیل به واقعیت (بازدهی و عملکرد عالی) شود. درست مثل تمرکز ما روی خواسته‌ای که می‌تواند بر خروجی یک اتفاق اثر بگذارد.

اثر پیگمالیون کجا اتفاق می‌افتد؟

دست روی موضوع جذابی گذاشتیم! تصور کنید رئیستان وظیفه جدیدی را به شما سپرده است. یک صبح آرام کاری درحالی‌که در اتاق نیمه‌باز است و شما منتظرید تا مدیریت برای دیدار ماهانه با کارمندانش وارد دفتر شما هم بشود. درحالی‌که شما وظیفه جدید  (task)  را قبلاً با ایمیل دریافت کرده‌اید او به شما می‌گوید که از شروع پروژه جدید خوشحال است چون کار را به کاردان سپرده.

او با گفتن این جمله دلگرم‌کننده نه‌تنها سطح بالای انتظاراتش را در مورد شما بیان می‌کند بلکه در روزهای بعد نشان می‌دهد پشتیبان شماست و نباید نگران موانع و محدودیت‌ها باشید. با قرار گرفتن در موقعیت جدید، احتمالاً شما هم تغییراتی در رفتارتان می‌دهید:

◄ مدت‌زمان بیشتری را برای کار و تمرکز روی پروژه کنار می‌گذارید.

◄ ممکن است خارج از ساعت کاری هم مشغول باشید.

◄ چندین بار کیفیت کارتان را بررسی می‌کنید تا کم و کاستی کمتر یا صفر باشد.

چرا؟ عجیب نیست! چون هم شما و هم رئیس محترم رفتار تازه‌ای در پیش گرفتید. حتی شاید اگر او انتظار زیادی از شما نمی‌داشت، پروژه با موفقیت بیشتری انجام می‌شد. حرف‌ها و نگاه او در مورد شما بود که باعث شد سخت‌کوش‌تر شوید و عملکرد مفیدتری داشته باشید و درنتیجه پرونده پروژه با موفقیت بسته شود.

اثر پیگمالیون درست در چنین موقعیتی خودش را نشان می‌دهد؛ وقتی انتظارات خوشایند مثبت، اثر خوشایند مثبتی روی رفتار و کارایی ما می‌گذارند. این اثر ، بیش از هر محیط دیگری، در فضاهای آموزشی و محیط کاری اتفاق می‌افتد که آموزشگر یا رئیس خواسته‌ها و انتظارات خودشان را در هر موقعیت جدیدی به دانش‌آموز یا کارمند منتقل می‌کنند.

اثر پیگمالیون بر فرد چگونه است؟

نکته جالب‌توجه اینجاست که اثر پیشگویی لذت‌بخش خیلی از مواقع ناخواسته پیش می‌آید ولی به‌خوبی می‌توانید حس کنید که « انتظارات دیگران» چقدر روی عملکرد شما تأثیر می‌گذارند. وقتی مورد تأیید کسی باشید، تلاش می‌کنید تا قدر این تأیید را بدانید.

وقتی فردی که برایمان ارزشمند باشد یا دلمان بخواهد روی او تأثیر بگذاریم، باور داشته باشد می‌توانیم از پس‌کار بربیاییم، پس روی احساسی که در مورد خودمان داریم اثر می‌گذارد. خواسته‌ها یا پیشگویی‌های مثبت به ما انگیزه لازم برای برداشتن گام‌های مفید و ضروری را می‌دهد تا آنچه را که آن‌ها می‌خواهند و ما هم در فکرش هستیم، عملی کنیم.

اثر پیگمالیون همچون پیشگوی قدرتمندی است که قلب ما را تسخیر می‌کند چون باورهای ناموجود در مورد ما باعث تلاش بیشتر دوطرفه می‌شود؛ چه از سمت ما و چه از سمت فردی که خواسته‌اش را به زبان می‌آورد. در پایان چه اتفاقی می‌افتد؟ پیشگو، موفقیت را در گوی بلورین خود دیده است!

اثر پیگمالیون بر اجتماع چگونه است؟

همان‌طور که بالاتر برایتان نوشتم، پیشگویی لذت‌بخش اثرات مثبتی بر عملکرد فرد می‌گذارد که در این مورد باید دید انتظارات ابرازشده چقدر مثبت و سازنده هستند. به‌عبارت‌دیگر، وقتی افراد باور نداشته باشند که دیگران انتظارات بالا از آن‌ها دارند، ممکن است باعث آزار آن‌ها شود.

•● حتماً برایتان جالب است اگر بدانید

انتظارات نشان می‌دهند، کلیشه‌ها ممکن است بیش از آنکه به نظر می‌رسند آسیب برسانند.

فراموش نکنید که اثر پیگمالیون فقط روی رفتار و بازدهی ما اثر نمی‌گذارد، بلکه رفتار و عملکرد طرف مقابل را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای نمونه؛ آموزگاری که می‌داند شاگرد باهوشی دارد و آینده درخشانی منتظر اوست، پس بیشتر به او توجه می‌کند، بازخورد مؤثر و قابل‌توجهی صرف و او را وارد چالش‌های جدید و متفاوت می‌کند.

معلم شاید چنین سیستمی را برای دانش‌آموزان دیگر پیاده نکند که چنین رفتار ناعادلانه‌ای باعث می‌شود تا بقیه عقب بیفتند درحالی‌که دانش‌آموز موردتوجه سبقت گرفته است.

ازآنجایی‌که انتظارات ما روی رفتار ما با دیگران اثر می‌گذارد، پیشگویی لذت‌بخش تنها زمانی اثر مثبت دارد که ما انتظارات زیادی از دیگران داشته باشیم و این « انتظار زیاد» زمانی اتفاق می‌افتد که هردو طرف یا دستکم یک طرف شناخت خوبی از هم داشته باشند.

جنبه منفی و آسیب رساننده این رفتار روی کودک بیشتر است؛ او به‌راحتی آماده شکل‌پذیری است و هنوز باید تصویر ذهنی از خودش را بر اساس نظرات دیگران بسازد. پس افرادی که انتظاراتی از او دارند باید واقعاً مراقب باشند تا به شکل درستی خواسته‌هایشان را بیان کنند.

چرا اثر پیگمالیون اتفاق می‌افتد؟

این پیشگویی لذت‌بخش را یک پدیده روان‌شناختی می‌دانند که قدرت تأثیر انتظارات بر اصلاح یا تغییر رفتار را نشان می‌دهد. شواهدی هست که اثر موردنظر را نوعی پیش‌بینی برای تحقق برنامه‌های فردی معرفی می‌کند. قدرت نهفته در این باور به ما می‌گوید که انتظارات و افکار دیگران در مورد دیگران درست است چون همین افکار تعیین‌کننده رفتار آن‌ها می‌شود.

اثر رزنتهال مخصوصاً از موقعیت‌هایی حرف میزند که در آن نظرات مثبت فرد برتر در مورد طرف مقابل، کاری می‌کند تا او عملکرد بهتری داشته باشد. او چشم‌اندازی موفقیت‌آمیز برای فرد می‌بیند پس رفتار متفاوتی نشان می‌دهد تا فرد به اهدافش برسد.

رابرت رزنتهال Robert Rosenthal روانشناس رفتارشناس برای اولین بار اثر پیشگویی لذت‌بخش را در سال ۱۹۶۸ بررسی و در سال ۱۹۷۳ بود که نظریه چهار موردی در مورد چگونگی اثرگذاری آن را مطرح کرد. در نظریه او وضعیت موجود، ورودی، خروجی و بازخورد چهار فاکتوری بودند که باعث می‌شدند انتظارات معلم از دانش‌آموز بر رفتار او اثر بگذارد.

وضعیت موجود به این حقیقت اشاره می‌کرد که اگر معلمی انتظارات بالا از دانش‌آموزانش دارد، آن‌ها ممکن است محیط گرمی را بسازند، احساس مثبتی بین دانش‌آموزان و آموزگار ردوبدل شود و فضای کلاس هم بازتابی از همین احساس خوب باشد.

ورودی می‌خواهد بگوید که معلم باور به باهوش بودن را به دانش‌آموز تزریق می‌کند. خروجی نشان می‌دهد که معلم فرصت‌های بیشتری را به دانش‌آموز برای مشارکت و پاسخ بیشتر می‌دهد. بازخورد، آخرین فاکتور است که از تأثیر عملکرد خوب بر دریافت بازخورد مؤثر از طرف معلم حرف می‌زند.

رزنتهال با همکاری لئونور جیکوبسن Lenore Jacobson، مدیر مدرسه ابتدایی، برای ارزیابی مطالعات خودشان در مورد اثر پیگمالیون و تقویت یادگیری دانش‌آموزان اقدام به برگزاری یک آزمون هوش عمومی در مدرسه کردند. این آزمون با بازگشایی مدارس شروع شد. دستورالعمل آزمون پیش‌بینی شکوفایی هوش دانش‌آموزان در طول سال بود.

نکته جالب این بود که رزنتهال و جیکوبسن به‌صورت اتفاقی دانش‌آموزانی را انتخاب کردند و به معلمان گفتند که این تعداد همان‌طور که انتظار می‌رفت، از پس ‌آزمون برآمدند- اما در واقعیت این‌طور نبود-. با پایان مطالعه، یک آزمون هوش مشابه دیگر هم برگزار شد و همه دانش‌آموزان در دور دوم نمره بهتری گرفتند.

رزنتهال و جیکوبسن متوجه شدند دانش‌آموزانی که باهوش معرفی شده بودند، در مقایسه با دانش‌آموزان دیگر به سطح بالاتری ارتقا پیدا کردند. این نتیجه در مورد دانش‌آموزان کلاس اول و دوم بیشتر صدق می‌کرد. این مثال را همین‌جا نگه می‌داریم تا دوباره در بخش دیگری به آن بپردازیم!

اثرپیگمالیون و تأثیر گروهی

رزنتهال و جیکوبسن به تفاوت بین دانش‌آموزان با برچسب باهوش و دانش‌آموزان معمولی اشاره کردند، اثر پیگمالیون ممکن بود اتفاق نیفتد چراکه آموزگاران آگاهی از پیش تعیین‌شده یا باور مثبتی در مورد دانش‌آموزان باهوش داشتند درحالی‌که باورشان در مورد دانش‌آموزان معمولی، مثبت یا منفی نبود.

دکتر داو ایدن Dov Eden روانشناس سازمانی تصمیم گرفت اثرات انتظار مثبت بر بهبود عملکرد گروهی را بررسی کند. در مطالعه او، گروه کنترل (افراد معمولی) کاملاً از گروه با انتظارات بالا جدا شدند.

نوع گروه انتخابی ایدن جوخه سربازان در نیروی دفاع دریک کشور غیر آمریکایی بود و هر جوخه رهبر خودش را داشت. چهار موقعیت متفاوت برای آموزنده‌ها در نظر گرفته شد:

• تخصص نظری
• تخصص عملی
• آمادگی بدنی
• تیراندازی به هدف

دو موقعیت اولی زیر نظر سرپرستان جوخه بود و ایدن پیش‌بینی کرد این دو موقعیت قرار است بیشترین تأثیر از اثر رزنتهال را نشان بدهد. به سرپرستان گفته شد که نمره همه سربازان بالاتر از میانگین بود و همین باعث شد تا سرپرستان ناخواسته انتظارات غیرمعمول از زیرمجموعه خودشان داشته باشند.

در نقطه مقابل سرپرستان گروه کنترل( سربازان معمولی) مطلع شدند که سربازان آن‌ها هیچ نمره مثبت یا منفی نگرفتند. یک‌بار دیگر آزمون برگزار شد. در این آزمون هم نتیجه به‌دست‌آمده مشابه با آزمون هوش دانش‌آموزان مدرسه ابتدایی بود؛ جوخه با انتظارات بالای سرپرست، عملکرد به‌مراتب بهتری در مقایسه با گروه کنترل داشتند و این تفاوت بیشتر در عملکرد سربازان برای تخصص عملی و نظری مشاهده شد که زیر نظر سرپرستان جوخه بود.

با انجام این آزمایش بود که ایدن نتیجه گرفت اثر پیگمالیون می‌تواند بر کل گروه اثر بگذارد و فقط افراد نیستند که به‌تنهایی تحت تأثیر قرار می‌گیرند. همچنین به تأثیر انتظارات مثبت بر بهبود عملکرد فرد هم اشاره کرد.

نکته مهم دیگر در مورد بی‌خبری آزمودنی‌ها از اثر رزنتهال بود؛ نمره آزمون هرگز به سربازان داده نشد درحالی‌که سرپرستان از این فرایند اطلاع داشتند. این وضعیت نشان داد که اثر پیگمالیون حتی اگر خود فرد هم اطلاعی از انتظارات سرپرست خود نداشته باشد، اتفاق می‌افتد. چنین نتیجه‌ای گویای این واقعیت بود که تغییر مثبت رفتار مدیر یا معلم به‌تنهایی برای بهبود عملکرد فرد کافی است.

اثرپیگمالیون یک تأثیر روانی ناخودآگاه است

احتمالاً شما هم تا اینجای مقاله به این نتیجه رسیده‌اید که اثر پیشگویی لذت‌بخش را فقط باید در رابطه معلم و دانش‌آموزش یا کارمند و مدیر پیدا کرد. درحالی‌که درمانگران هم انتظاراتی از بیمارانشان دارند. اگر او باور داشته باشد که بیمارش در فرایند درمان نتیجه می‌گیرد ممکن است فضای روانی حمایتی و مثبتی برایش فراهم کنند.

به مثال آزمون هوش رزنتهال و جیکوبسون برمی‌گردیم! در ادامه توضیحات مربوط به آزمون‌های جالبی که برای دانش‌آموزان ابتدایی برگزار شد باید بنویسم که باور معلمان به بچه‌ها باعث بروز تفاوت‌هایی می‌شود- نمونه‌ای از پیشگویی برای خودشکوفایی. دو ماجرایی که اتفاق افتاد چه بود؟

◄  اول، رزنتهال و جیکوبسن با اطلاعاتی که به معلمان دادند زمینه را طوری فراهم کردند تا آن‌ها ارتباط غیرکلامی با بچه‌ها برقرار کنند( زبان بدن).

◄  دوم، دانش‌آموزان با زبان بدن معلمشان متوجه انتظارات آن‌ها شدند.

آن‌ها زبان بدن معلم را طوری برداشت کردند که می‌گفت « آفرین! داری خوب پیش میری. انتظار بیشتری ازت دارم.» و باعث تلاش خواسته یا ناخواسته، بهبود عملکرد درسی آن‌ها و درنهایت نمره بالا در آزمون شد.

می‌بینید که این آزمون و نتایج آن چقدر شگفت‌انگیز است! اساساً با مشاهده آن متوجه می‌شویم چطور می‌توان از نیروی ذهن ناخودآگاه برای بهبود مهارت‌هایی استفاده کرد که خیلی از ما فکر می‌کردیم با فاکتورهای بیرونی و عینی تقویت می‌شوند.

جنبه‌های منفی اثر پیگمالیون کدام است؟

انتظارات غیرمنطقی می‌توانند درنهایت واقعی و تبدیل به خواسته‌هایی مهم شوند. ایراد کار اینجاست که همین انتظارات اشتباه یا غیرمنطقی اثرات چشمگیری دارند.

در آزمون هوشی که رزنتهال و جیکوبسون برگزار کردند شما به‌روشنی متوجه اصل موضوع شدید. معلمان انتظارات نا به‌جا و غیرواقعی از دانش‌آموزانی داشتند که اصلاً نمره واقعی برای آزمون آن‌ها ثبت نشده بود بلکه رزنتهال و همکارش یک گزارش غیرواقعی به آن‌ها داده بودند.
<
مطالعه دیگری هم در مرکز ملی آمریکا در مورد آمار تحصیلی انجام شد و موضوع آن معلمان و دانش‌آموزان بودند ( شناسایی دقیق و ریشه اثر رزنتهال از دوران کودکی بهتر است). نتیجه چه بود؟ عجیب و تکان‌دهنده!

• ● معلمان کلاس دوم انتظارات کمتری از دانش‌آموزان رنگین‌پوست و گروهی که وضعیت مالی خوبی نداشتند یا از امتیازات اجتماعی کمتری برخوردار بودند، داشتند.
• ● انتظار و پیش‌بینی معلمان این بود که دانش‌آموزانی با سطح درآمد بسیار پایین، ۵۳% بیشتر از باقی گروه شانس فارغ‌التحصیلی از پیش‌دانشگاهی را دارند.
• ● همچنین آن‌ها نتیجه گرفتند دانش‌آموزان با پیشینه نژادی آفریقایی-آمریکایی و اسپانیایی، به ترتیب ۴۷ و ۴۲% کمتر از باقی دانش‌آموزان سفیدپوست احتمال فارغ‌التحصیلی از پیش‌دانشگاهی را دارند.

جنبه مثبت اثر پیگمالیون کدام است؟

تقریباً در تمام مقاله به افزایش انگیزه و بازدهی فردی تحت تأثیر انتظارات و خواسته‌های مثبت معلم یا مدیر شرکت اشاره‌کرده‌ام. این اثر، تنها ویژگی شگفت‌انگیز و مستقیم پیشگویی لذت‌بخش است که به‌راستی در بلندمدت حتی باعث بهتر شدن تعاملات فردی بین آموزگار و دانش‌آموز و همچنین رئیس و کارمند و بهبود کیفیت زندگی کاری می‌شود.

در آزمایشی که بالاتر و در قسمت جنبه‌های منفی اثر رزنتهال به آن پرداختم، تنها ویژگی مثبت همین موضوع بود که درنهایت شانس فارغ‌التحصیلی دانش‌آموز را افزایش می‌داد.

چرا اثر پیگمالیون مهم است؟

در این مقاله همواره تأکید می‌کنم که چقدر انتظارات دیگران می‌تواند بر رفتار ما اثر بگذارد و لازم است تا ما این موضوع را درک کنیم. چراکه آگاهی از این تأثیر کمک می‌کند تا این انتظارات (ورودی‌ها) را به سطح متعادلی برسانیم و بر اساس آن‌ها بهترین تلاش را از خودمان نشان بدهیم.

اطرافیان و حتی ممکن است خود ما به این اثرات اهمیت بدهیم. وقتی در نظر رئیس یا سرپرست خود شایستگی کافی داریم یعنی انتظار بیشتری هم از ما خواهند داشت پس حمایت بیشتری هم از آن‌ها دریافت می‌کنیم و درنتیجه، پایان خوشی در انتظار ما خواهد بود. برای نمونه؛ رزنتهال متوجه شد که دانش‌آموز شکوفا و باهوش شایسته توجه و تشویق بیشتری است.

حالا خودتان را به‌جای رئیس یا معلم بگذارید. اگر قرار است از کسی توقع بیشتری داشته باشید و منتظر تأثیر آن باشید بهتر است توقعات و خواسته‌های خود را به شکل دوستانه و مثبتی بیان کنید تا انگیزه‌بخش باشد. اما توجه داشته باشید انتظارات شما از فردی خاص نباید طوری باشد که دیگران را تحت‌الشعاع قرار بدهید درحالی‌که حتی ممکن است بهتر از او عمل کنند.

◄ نکته: اثر پیگمالیون می‌تواند نمایشی از یک رفتار تمایز آلود باشد که طبعاً عادلانه نیست. اگر در مقام یک مدیر یا آموزگار خواننده مقاله هستید باید عرض کنم که رعایت جانب احتیاط در برخورد با کارمند یا دانش‌آموز لازم است. چون به همان اندازه که شنونده انتظارات را تشویق می‌کند تا قوی‌تر پیش برود، ممکن است باعث کندی و کم انگیزه شدن باقی افراد شود.

چطور اثر پیگمالیون را فعال کنیم؟

پیشگویی لذت‌بخش اتفاقی نیست که بتوانیم شخصاً باعث وقوعش شویم چون با دریافت و شنیدن انتظارات دیگران است که برای موفقیت انگیزه می‌گیریم. اما کافی است تا با این اثر آشنا باشیم تا بدانیم با دریافت اولین خواسته‌ها و انتظارات از مدیر یا آموزگار می‌توانیم قدم بعدی را قوی و محکم برداریم.

اگر می‌خواهید خودتان وارد عمل شوید شاید بد نباشد خشت اول را راست بگذارید! خودتان انتظارات بالا را ایجاد کنید یا زمینه درخواست‌های سطح بالا از طرف مدیریت را فراهم کنید. این اقدام هوشمندانه باعث می‌شود تا حمایت بیشتری هم بگیرید، وارد چالش‌های مهم‌تری شوید و در پایان ثابت کنید که « من از پس این کار برمی‌آیم .»

هرچند از طرف دیگر، اگر کارمند یا دانش‌آموز حس نکند که انتظار خاصی از او ندارند باعث می‌شود انگیزه‌اش فروکش کند که باید منتظر اثر منفی آن روی رفتار فرد بود. احتمالاً شما هم از آن دسته افراد هستید که دلتان می‌خواهد دیگران، چه دوستان و چه خانواده، انتظارات بیشتری از شما داشته باشند تا با همین باور اثرگذار به‌عنوان انگیزه‌ای برای اثبات تشخیص اشتباه رئیس یا معلم استفاده کنید.

معرفی کتاب

شما هم با من هم‌نظرید که کتاب‌های مرتبط با توسعه فردی می‌تواند تأثیر شگفت‌انگیزی بر خودباوری و انگیزه فردی ما بگذارد؟ حالا اگر این کتاب‌ها صوتی باشند و وقتی در کافه محل کارتان- شاید هم یک کارمند دور کار هستید!- مشغول استراحت هستید، یکی از همین کتاب‌ها را گوش کنید چطور؟

اپلیکیشن ذهن با دانلود رایگانی که در اختیار کاربران می‌گذارد چنین فضای جذابی را ساخته است تا شما بتوانید هرزمان که اراده می‌کنید کتاب موردعلاقه‌تان را گوش کنید. طرفداران صدا و پادکست نباید از این فرصت عالی یادگیری غافل شوند!

کتاب صوتی تأثیر به قلم رابرت چالدینی Robert Cialdini

کتاب تاثیر مناسب همه کسانی است که می‌خواهند در زندگی خود ارتباط بهتری با دیگران داشته باشند و کاریزماتیک‌تر به نظر برسند. درواقع نیاز نیست که حتماً برای خواندن کتاب تأثیر، بازاریاب یا مدیر کسب‌وکار باشید. این کتاب در همه عرصه‌های زندگی به درد می‌خورد و به شما کمک خواهد کرد تا رابطه خود را با دیگران بهبود ببخشید. جدا از این، خواندن این کتاب برای همه کسانی به‌نوعی در حرفه بازاریابی و فروش و یا شاغل مرتبط به آن فعالیت دارند بسیار مفید خواهد بود. این کتاب به شما می‌آموزد که چطور با استفاده از توانایی‌های ذاتی خود به موفقیت برسید و تجربه فروش موفق داشته باشید.

با صدای گیرای خانم کاترین صادق پور می‌توانید این کتاب را بشنوید.

کتاب صوتی قاطع نوشته چیپ و دن هیث Chip Heath and Dan Heath

گاهی ما بیش‌ازاندازه اعتمادبه‌نفس داریم و به دنبال اطلاعاتی هستیم که ما را تأیید کنند، نه اطلاعاتی که با ما مخالفت می‌کنند. همچنین تحت تأثیر احساسات کوتاه‌مدتمان قرار داریم و این مسائل می‌توانند موجب حواس‌پرتی ما شوند. چیپ و دن هیث اعتقاد دارند که به نظر می‌رسد وقتی از تصمیم‌گیری صحبت می‌شود، مغز ما چندان هم قدرتمند و کامل نیست. آن‌ها تلاش کرده‌اند که در کتاب خود، ابزار مؤثری در اختیارمان قرار دهند که بتوانیم با دید واقع‌گرایانه‌تر و درست‌تر به مسائل نگاه کنیم تا درنهایت تصمیمات بهتری بگیریم. آن‌ها فرآیندی چهارمرحله‌ای ارائه کرده‌اند که می‌تواند سوگیری‌های شناختی ما را تا حد زیادی حذف و خنثی کنند.

از گوش دادن به کتاب با صدای خانم کاترین صادق پور غافل نشوید.

پایان‌بخش

زندگی مدرن با همه فراز و نشیب‌های دراماتیک و شگفت‌انگیزی که دارد به لطف ارتباط و تعامل سالم، طعم بهتر و شاید قابل‌تحملی پیدا می‌کند. اثر پیگمالیون ازجمله نمونه‌هایی است که نه‌تنها باعث بهبود روابط بین فردی و همچنین تقویت تعامل در محیط آموزشی و زندگی حرفه‌ای می‌شود بلکه انگیزه و بازدهی به‌مراتب بیشتری را در فرد ایجاد می‌کند.

این اثر که همچنین معروف است به اثر رزنتهال، روانشناسی که این رویکرد روانی را نام‌گذاری کرد، از دو قطب تشکیل می‌شود؛ فرد دهنده ( معلم یا مدیر در محل کار) و فرد گیرنده ( دانش‌آموز یا کارمند). شخص دهنده انتظاراتی از فرد گیرنده دارد که این انتظارات/ خواسته یا برداشت‌ها یا بدون مشاهده عملکرد و سطح هوش فرد ایجاد می‌شود یا به‌واسطه مشاهده بازدهی خوب او شکل می‌گیرد.

درهرصورت کاری می‌کند تا از فرد گیرنده بیشتر و بهتر بخواهد. درنتیجه گیرنده با دریافت حمایت و توجه بیشتر از طرف مقابل، احساس مثبت همراه با انگیزه بیشتر دریافت می‌کند. موفقیت‌هایی که در پایان کار به دست می‌آید درنتیجه همین انتظارات مثبت و همچنین تلاش گیرنده برای بهترشدن است.

تجربه شما از آخرین باری که اثر پیشگویی لذت‌بخش را در زندگی شخصی یا حرفه‌ای خود حس کردید چیست؟! باید تجربه‌ای خاص و خواندنی باشد!

منبع:

https://thedecisionlab.com/biases/the-pygmalion-effect/

https://www.theworldcounts.com/happiness/pygmalion-effect-examples

این نوشته اثر پیگمالیون : چگونه افزایش انتظارات باعث بهبود عملکرد می شود؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

حالا این فرد دشوار می‌تواند سرپرست بخش باشد، وقت‌های دیگر همکار و بعضی‌اوقات هم آدم‌های دیگری خارج از محیط کار. البته خانواده را اصلاً نمی‌شود نادیده گرفت. احتمالاً، باوجود خبرهای حیرت‌انگیزی که اخیراً در مورد خانواده‌ها و دردسرهایی که والدین برای فرزندان و برعکس می‌سازند، دیگر آماده پذیرش این واقعیت هستید که ارتباط با افراد خاص خانواده هم به‌تازگی ازجمله چالش‌های زندگی اجتماعی به‌حساب می‌آید.

چرا ارتباط با افراد دشوار پیچیده است؟

شاید نتوانیم در مسیر زندگی جواب سرراست و قانع‌کننده‌ای برای این سؤال ساده پیدا کنیم؛ اما می‌توان به بی‌شمار تفاوتی که بین آدم‌ها وجود دارد اشاره کرد تا کمی از سردرگمی ناشی از این پیچیدگی کم شود. حتی ممکن است شما که خواننده این مقاله هستید جزو همان افراد دشوار باشید و به‌راحتی تأیید کنید که «حیرت‌آور است که می‌توانیم تا این اندازه تفاوت‌های شخصیتی داشته باشیم ولی در کنار هم زندگی کنیم و ارتباط مؤثر با دیگران داشته باشیم.»

۷  راهکار ارتباط با افراد دشوار را تمرین کنیم

اما چرا خودمان را اذیت کنیم؟! به جای اینکه با خودمان و دیگران کلنجار برویم که چرا ارتباط با افراد خاص، پیچیده است شاید بهتر باشد که روی روش‌های کنترل روابطمان با دیگران تمرکز کنیم. در ادامه قصد دارم هفت راهکار ارتباطی برای تعامل با این دسته از افراد را به شما معرفی کنم.

قلب مهربان خود را هدیه کن

ارتباط با این افراد و انتظار واکنش درست در همان لحظه چندان هم ساده نیست. بله، من این موضوع را می‌فهمم. درست مثل لحظه‌ای که کسی به شما حمله می‌کند و اولین واکنش شما، دفاع است. من بارها در چنین موقعیتی بودم و هنوز هم تا زمانی که نتوانم آرامشم را حفظ کنم و آن دکمه لعنتی pause را فشار بدهم، خودم را گرفتار می‌کنم.

اما اجازه بدهید از تجربه خودم برایتان بنویسم. بااینکه آدم جدی و سختگیری در موقعیت‌های ارتباطی هستم، اما دانستم که مهربانی زیاد با افراد دشوار خیلی بیشتر از سرسختی می‌تواند معجزه کند.

مهربانی زیاد با این افراد وضعیت را تعدیل می‌کند تا جایی‌که شما به خواسته‌تان می‌رسید. پس عجیب نیست که اولین تکنیک ارتباط با افراد دشوار، مهربانی کردن است!

همدلی از هم‌زبانی بهتر است

حتماً شنیده‌اید یا تجربه همدلی با دیگران را داشته‌اید وقتی خودتان در حال سروکله زدن با مشکلات شخصی بودید؛ من این اخلاق را تحسین می‌کنم. اخلاق کنار گذاشتن موقت مشکلات و توجه به غم دیگران.

نکته‌ای که باید همیشه به خاطر بسپاریم این است؛ ما نمی‌دانیم مردم دقیقاً چه غمی دارند یا با چه مشکلاتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. وقتی ارتباط با فردی پیچیده‌ای را شروع می‌کنیم، فقط کافی است کمی به این فکر کنیم که شاید او این روزها درگیر مشکل خاصی است یا دردسری را دارد از سر می‌گذراند که قطعاً اگر متوجه آن شویم دوست نداریم بخشی از دردسر باشیم.

تجربه به من و قطعاً بسیاری از شما ثابت کرده است همدلی با کسی که دچار سختی شده باعث می‌شود واکنش مثبتی از او دریافت کنیم. نقطه مقابل هستند افرادی که هیچ توجهی به رنج و سختی دیگران ندارند و به‌قول‌معروف سرشان را مثل کبک زیر برف کرده‌اند. شاید بد نباشد این تکنیک را فراموش نکنیم.

بیا نقاط مشترکمان را پیدا کنیم

وقتی برای اولین بار با کسی (کسانی) معاشرت می‌کنید، اگر نقطه مشترکی بین خودتان پیدا کنید بدون شک آن ارتباط شکل بهتر و صمیمانه‌تری به خودش می‌گیرد. شاید این اتفاق کمی سخت پیش بیاید ولی وقتی آن را تجربه می‌کنیم شیفته احساس تعلقی می‌شویم که به آن فرد یا گروه داریم.

احساس نزدیکی یا خویشاوندی با دیگران، در این روزهای جداکننده آدم‌ها از هم، حس زیبایی است که در ارتباط با افراد دشوار بیشتر خودش را نشان می‌دهد. فراموش نکنید که پیدا کردن نقاط اشتراک کمک می‌کند تا ارتباط با چنین افرادی روند متعادل و طولانی‌تری داشته باشد.

خونسرد باش

بعضی روزهای کاری هستند که خیلی از ما را تا حد برافروختگی صورت، عصبی می‌کنند چون همکاری داریم که به‌خوبی می‌داند چطور آستانه تحمل ما را به صفر برساند. تصور کنید چنین موقعیتی در ارتباط با یکی از همکاران پیچیده شما پیش بیاید. شما به‌صورت نامحسوس متوجه می‌شوید که او مثلاً با ارسال یک ایمیل قصد پیچیده‌تر کردن اوضاع را دارد.

تجربه به من می‌گوید، از امتیاز ارتباط ایمیلی استفاده و کمی در پاسخ دادن به همکار دشوار تأخیر ایجاد کنم. بدین‌صورت اوضاع بدتر از چیزی که فعلاً در آن گیر افتاده‌ام نمی‌شود!

کنترل به‌موقع

هرچه تجربه زیستن بیشتر و گاهی عمیق‌تری داشته باشیم، کنترل کردن و نکردن بسیاری از مسائل برایمان ممکن می‌شود. خردمندانه این است که روی چیزی که می‌توانیم کنترل کنیم تمرکز بدهیم.

قدرت کنترل در ارتباط با افراد دشوار بیشتر خودش را نشان می‌دهد. شاید اگر به جای چنین فردی، آدم آسان‌تری روبه‌روی ما قرار می‌گرفت مجبور نمی‌شدیم چیزی را کنترل کنیم.

اجازه بدهید از تجربه کاری خودم بیشتر برایتان بنویسم. چند سال پیش با تیمی کار می‌کردم که یکی از اعضای آن آدم جالبی نبود. نمی‌توانستیم ارتباط کاری خوبی باهم داشته باشیم و هرزمان که می‌توانست در مورد کار موردنظر پاسخگو باشد یا خیلی دیر اقدام می‌کرد یا اصلاً توجهی نمی‌کرد. بعد از مدتی، انتخاب کردم تا کارهای موردنظر را با کمک افراد دیگری پیش ببرم. من فقط موقعیت دشوار را دور زدم!

بخش بزرگی از روابط من با افراد دشوار شکل می‌گیرد. آنچه را که می‌توانیم، به‌موقع و به‌اندازه کنترل کنیم!

نگاهی به خودت بینداز!

این احتمال برای همه ما وجود دارد که کمترین اهمیت را به بازنگری فردی (درون) اختصاص بدهیم. چراکه بیشترین توجه و تمرکز ما به بیرون است. تابه‌حال موقعیتی برایتان پیش‌آمده که به خاطر انجام آن، ارتباط شما با دیگران سخت‌تر از حد لازم شده باشد؟

برای نمونه؛ یکی از روزهاست و من خوش‌اخلاق هستم. ارتباطی که با دیگران دارم مثل هرروز و کلی است. با همه خوب و عادی‌ام. اما گاهی اوقات پیش می‌آید که ذهن بسیاری درگیری دارم و برای حل مسئله راهکار پیدا می‌کنم. این حالت حتی در ارتباط و گفت‌وگو با دیگران هم حفظ می‌شود.

به من یاد داده‌اند که وقتی بیشترین وقت را درون خودم باشم، می‌توانم مهربان‌تر و کم‌حرف‌تر به نظر برسم ضمن اینکه با دیگران هم ارتباطم را حفظ کنم. در این مثال، واکنش‌های کوتاه و لبخندهای گذرای من باعث می‌شود تا فرد دشواری به نظر برسم که حتی بیشتر از آن آدمی غمگین هستم.

شاید بهتر باشد پیش از ارتباط با افراد دشوار، نگاهی به خودمان بیندازیم و موقعیت‌های مشابه را ارزیابی کنیم.

کنترل ترس از مشکل

این آخرین تکنیک، ازجمله بهترین راهکارهای ارتباط با افراد دشوار است . بسیاری از ما از مشکل فراری هستیم و همین هراس و خودداری کاری می‌کند تا افراد پیچیده دور و اطراف ما بیشتر شوند یا حتی خودمان فرد سختی به نظر بیاییم.

البته که ارتباط با چنین افرادی یک چالش حساب می‌شود ولی اگر در قدم اول به نفع خودتان ایستادگی نکنید و مرزکشی نداشته باشید، این ارتباط حتی بدتر هم می‌شود. بهتر است پیش از آنکه فرد پیچیده‌ای به شما بی‌احترامی کند، خودتان هوای خود را داشته باشید.

البته نباید دچار سوءتفاهم شویم. منظور من شروع درگیری نیست. قصد من این است که وقتی فرد مشکل‌داری با ما رفتار نامناسبی دارد، از مشکل نترسیم. بسیاری از ما گاهی خودمان را در موقعیتی قرار می‌دهیم که دیگران با ما رفتار درستی نداشته باشند. چرا؟ چون به‌موقع برای خودمان ایستادگی نمی‌کنیم.

** نکته: مشکل به‌خودی‌خود بد نیست. در بسیاری از موارد اتفاقاً خوب است چون کمک می‌کند هدف به نتیجه درستی برسد. به عبارتی بیاموزیم که چگونه مشکلات را تبدیل به فرصت کنیم.

۴ دسته‌بندی در ارتباط با افراد دشوار

گاهی اوقات در موقعیت ویژه‌ای قرار می‌گیریم که کاملاً احساس می‌کنیم طرف مقابل ما نه به‌ اندازه ما آرام و خونسرد است و نه اهل تعامل دوستانه و طولانی‌مدت. چنین ارتباطی قطعاً چالش‌برانگیز است مخصوصاً اگر ناچار باشیم آن را ادامه بدهیم. در ادامه قصد دارم با تکیه‌بر شخصیت شناسی افراد، چهار دسته‌بندی رایج از افراد سخت را معرفی کنیم. شاید شما هم تجربه‌ای در این مورد داشته باشید!

او همیشه حق را به خودش می‌دهد

بهتر است پیش از ارتباط با چنین فردی فاکتورهای تعیین‌کننده «محق بودن» را بدانیم تا وقتی در این موقعیت قرار گرفتیم محق بودن یا نبودن او را تشخیص بدهیم.

• مدارک و استدلال (اطلاعاتی که درستی حرف و رفتار او را تأیید می‌کند)
• واقعیت (حرف او واقعیت دارد یا صرفاً یک نظر شخصی است؟)
• تعصبات شخصی احتمالی (چه مواردی ممکن است روی قضاوت من/ او تأثیر بگذارد؟)
• آیا تمایلی به بحث و گفت‌وگو با شما دارد؟ درصورتی‌که جواب منفی است از خودتان بپرسید می‌ارزد که وقت و انرژی خود را صرف همراهی با چنین فردی کنید؟

◄ همچنین، بدانید که چه زمانی کنار بکشید:

• او فرصتی برای بیان دیدگاه شخصی به شما نمی‌دهد و بیشتر از شما حرف می‌زند.
• مدرکی برای درستی حرف‌هایش ندارد و احساس می‌کند درست می‌گوید «چون همین‌طور است.»
• رویکرد خود را با خشونت بیان می‌کند و همین باعث می‌شود شما تحت‌فشار قرار بگیرید.

مهم: ارتباط با افراد دشوار نوعی ارتباط مخرب است. در چنین موقعیتی سلامت روانی خودتان را در اولویت قرار دهید.

او از مکالمات تنش پذیر و سخت بیزار است

دلایل بیزاری او را بشناسید:

• عامل بیرونی. موضوعی نبوده است که در دوران رشد با آن آشنا شده باشد.
• کمبود تمرین. همه ما برای ماهرشدن در هر رفتار آگاهانه قطعاً نیاز به تمرین داریم.
• از اینکه فرد آسیب‌پذیری باشند احساس امنیت نمی‌کنند و همین موضوع آن‌ها را می‌ترساند.
• برای او توضیح بدهید که چرا می‌خواهید آن جنبه آسیب‌پذیرش را ببینید. چه ارزشی برای شما دارد؟ آیا می‌خواهید ارتباط معنادار عمیق‌تری با او داشته باشید یا قصد حمایت از او را در موقعیت‌های سخت دارید؟
• فضای امنی برایش فراهم کنید. حتی می‌توانید بپرسید کجا دوست دارد باشد؛ یک محیط آشنا، جایی که غریبه‌ای دیده نشود، همراه با یک نوشیدنی دل‌چسب.
• با کنجکاوی خوشایندی ارتباط برقرار کنید؛ یک شنونده فعال باشید، همدلی خودتان را نشان بدهید و بدین ترتیب او هم بیشتر برای پذیرش ارتباط با شما تمایل نشان می‌دهد. درحالی‌که اگر مسلسل‌وار سؤال بپرسید فوری جلوی شما گارد می‌گیرد.

شما هم نشان بدهید که آدم آسیب‌پذیری هستید. بهتر است به خاطر بسپاریم آسیب‌پذیر بودن برای خیلی از ما یک ویژگی شخصیتی ناراحت‌کننده است. درحالی‌که وقتی با یک چنین ویژگی در طرف مقابل روبه‌رو شوند حس امنیت، اعتماد و پذیرش می‌کنند.

او خیلی شکننده و مضطرب است

زمان مناسبی را که هردو حالتان خوب باشد برای گفت‌وگو تعیین کنید. مراقب باشید وقت دیدار خودتان را با این فرد با گفتن «باید باهم حرف بزنیم» یا «بعداً میخوام صحبت کنم» تنظیم نکنید! این جملات بار اضطراب آفرین بالایی دارند. در عوض برای دیدار به یک توافق دوطرفه در فضایی دوستانه برسید.

اگر قرار است موضوع مهمی را با او در میان بگذارید بهتر است اول حس دوست‌داشتنی بودن و امنیت را در او ایجاد کنید. به او یادآوری کنید که برایتان اهمیت دارد. به کشمکش‌هایی که درگیرش هستند احترام بگذارید و برای رشد و بهترشدن هدایتشان کنید.

به کلماتی که استفاده می‌کنید دقت کنید و با ادبیات خشن یا متهم کننده برخورد نداشته باشید. پیشنهاد می‌کنم کلمات احساسی مثل «طردشده» یا «ضربه خورده» را به زبان نیاورید. این لغات اثر بیرونی مستقیمی روی فرد می‌گذارند. بهترین انتخاب در ارتباط با افراد دشوار با این ویژگی به کار بردن واژه‌های ملایم‌تری مثل «غمگین»، «هراسان» یا «عصبانی» است تجربه احساسی‌تان را به‌طور کامل و واقعی نشان می‌دهد.

بد نیست اگر قالب مثبتی برای حرف‌ها و منظورتان انتخاب کنید. برای نمونه؛ موضوع گفت‌وگوی شما در مورد کارهای خانه است و اینکه هیچ کمکی به شما نمی‌کند. انتخاب شما کدام جمله است؟

• اصلاً در کارهای خانه به من کمک نمی‌کنی و من واقعاً دست‌ تنها هستم.
• تازگی خیلی احساس دست‌ تنها بودن در انجام کارهای خانه می‌کنم. اگر بتونیم کارهای خونه رو تقسیم کنیم واقعاً عالی میشه. تا اونجایی که یادمه توی جاروکشیدن خیلی دقت به خرج میدی.

** بسیار مهم: فقط به این دلیل که طرف مقابل شما آدم شکننده و پراسترسی است به معنی این نیست که او را وارد هیچ بحث و چالشی نکنید. کافی است فراموش نکنید «شما هم حدومرزهایی دارید.»

او به‌سرعت عصبانی می‌شود و خشونت نشان می‌دهد

برای ارتباط با چنین فردی باید هردو خونسرد و در حالت خوبی باشید. پس جایی را انتخاب کنید که در مدت مکالمه حواستان پرت نشود یا شخص سومی میان حرفتان نپرد. اینکه کسی عصبانی می‌شود انتخاب اوست نه رفتار شما.

به جای اینکه واکنش نشان بدهید و برای کنترل خشم او تلاش کنید بهترین کار « پاسخ دادن» است. این یعنی رفتاری که دوست دارید دیگران با شما داشته باشند. خیلی مراقب موقعیت‌ها و مکالماتی باشید که به جای پاسخ، واکنش نشان داده‌اید. و البته واکنش هوشمندانه، آرام و درست هم در جای خود کمک می‌کند تا جلوی تشدید وضعیت مقابل فرد عصبانی را بگیرید.

حرف دل او را بشنوید. پیشنهاد می‌کنم با دوباره گفتن آنچه بیان کردند همراهی خودتان را نشان بدهید. برای نمونه؛ «به حرفهات گوش دادم. من متوجه شدم که میخوای بگی…درسته؟»

فضا برای عصبانی شدن او بدهید. اگر عصبانی شدن طرف مقابل اجتناب‌ناپذیر است و او باید آن را بروز بدهد مقاومت نکنید. کمی عقب‌نشینی کنید و اجازه بدهید این اتفاق بیفتد. شاید عاقلانه این است که در فرصت دیگری باهم حرف بزنید.

اجازه بی‌احترامی به او ندهید. اگر شاهد رفتار توهین‌آمیز یا تحقیر کردن هستید خیلی روراست و شفاف مرزکشی کنید تا بداند چنین رفتاری اصلاً برازنده نیست. حتی اگر احساس ناامنی کردید، محیط را ترک کنید.

◄ اگر رفتار خشونت‌آمیز طرف مقابل باعث آسیب جسمی می‌شود و تهدیدآمیز است بدون فوت وقت با شماره اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید.

آیا من در فهرست افراد دشوار برای ارتباط هستم؟

اگر احساس می‌کنید هر بخش از توضیحات بالا در مورد شما درست است و در حال مرور تجربیات خودتان هستید اجازه بدهید اول به شما یک تبریک جانانه بگویم که در قدم اول با خودتان صادقانه روبه‌رو شدید. اما اگر در این مورد هنوز تردید دارید و نمی‌دانید چقدر جزو افراد دشوار هستید شاید بهتر باشد نشانه‌های زیر را به خاطر بسپارید.

• من به‌سختی به حرف دیگران گوش می‌دهم. آدم غیر منعطف با نظرات سرسخت هستم.
• خیلی سریع انتقاد می‌کنم.
• جنبه‌های تاریک و منفی نظرات بیشتر در نظرم می‌آید.
• دیگران به‌سادگی من را تحریک می‌کنند.
• صبر و تحمل کمی دارم.
• همیشه و همه‌جا اهل رقابت جدی هستم.
• شیفته نظرات و باورهای خودم هستم.

چگونه از این فهرست بیرون بیایم؟

اگر تصمیم جدی برای خروج از این فهرست عجیب و ناراحت‌کننده دارید پیشنهاد می‌کنم برای تغییر، چند تمرین زیر را به خاطر بسپارید:

شروع تغییر: بشناس و کنترل کن!

برای عملی شدن خواسته‌ای که دارید، اولین قدم شناسایی تعیین این واقعیت است که «من بخشی از مشکل هستم». در قدم بعدی باید بخواهید که تغییر کنید.

اما موارد زیر نشان می‌دهد که دوست دارید چه تغییری در شما اتفاق بیفتد:

• دوست دارم روابط محکم و عمیق‌تری داشته باشم.
• دوست دارم مورد تأیید باشم/ مورداحترام باشم/ تحسین شوم.
• دوست دارم قدرت کنترل بیشتری روی احساساتم داشته باشم.

قدم اول: تمرکز روی رابطه نه نظرات

پژوهشی که دانشگاه هاروارد با مشارکت ۷۲۴ نفر طی ۷۵ سال انجام داد نشان می‌دهد که کلید عملکرد مفید بلندمدت، رابطه است. به‌عبارت‌دیگر کیفیت زندگی ما، عاطفی، جسمی و ذهنی، مستقیماً تحت تأثیر کیفیت روابط ما قرار دارد.

چه تجربه‌ای گران‌بهاتر از این‌که ارتباط بیشتری با دیگران داشته باشیم صرفاً برای اینکه با جهان آن‌ها و ایدئولوژی که دارند آشنایی بهتری پیدا کنیم.  پوشیدن لباس شنونده فعال و تقویت حس همدلی با تحکیم همین روابط اتفاق می‌افتد بی‌آنکه بخواهیم حساسیت بیشتری روی نظرات آن‌ها داشته باشیم و در مورد درستی یا نادرستی حرف‌هایشان نظر بدهیم.

مهم: حفظ ارتباط با احترام به باورها و نظرات دیگران قدم دوم برای تغییر از یک فرد دشوار به فردی عادی است.

هم‌کیشان خودت را پیدا کن

اگر موقعیتی که در حال حاضر در آن هستید برایتان آزاردهنده نیست و فقط دوست دارید شکل بهتری به دایره روابط خود بدهید، پیدا کردن هم فرکانس‌هایی که تفاوت چندانی با افکار و دنیای شما نداشته باشند، اگرچه سخت است، جواب می‌دهد.

کافی است ویژگی‌های شخصیتی بارز خودتان را پیدا کنید و ببینید در دایره روابط فعلی شما چه افرادی به شما نزدیک‌تر هستند. ارتباط با افراد دشوار شاید سخت و کلافه کننده باشد ولی وقتی یک گروه باشید، آرامش بیشتری دارید و دیگر لازم نیست خودتان را برای دیگران توضیح بدهید یا نگران قضاوت آن‌ها باشید.

اگر مثل من یک عشق سفر درون‌گرای سخت‌گیر جدی احساساتی اهل فیلم و سریال و سکوت هستید حتماً زیر این مقاله کامنت بگذارید! حتی میتوانید با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن برای من بنویسید از کدام کتاب صوتی مجموعه، برای بهبود روابط خود بیشتر خوشتان آمده است.

سخن پایانی

اگر روزهایی را می‌گذرانید که ارتباط با افراد دشوار بیشتر از قبل شده است بد نیست اول‌ از همه از خودتان بپرسید «من خودم آدم سختی هستم؟». سخت بودن یعنی متفاوت و گاهی پیچیده بودن و این یعنی تفاوت و تضاد.

تفاوت‌ها و تضادها بی‌دلیل اتفاق نمی‌افتند و هرکسی سفر قهرمانی خودش را طی کرده یا آماده انجام آن می‌شود؛ پس ارتباط با چنین افرادی یک فرصت عالی برای محک زدن خودمان و درک دنیای آن‌هاست. برای ارتباط با پیچیدگی‌ها و عجایب نیازمندیم تا:

کمی بیشتر صبور باشیم.

کمی بیشتر همدلی کنیم.

کمی بیشتر خیال‌باف باشیم.

کمی بیشتر زندگی کنیم.

کمی بیشتر در جست‌وجوی معنا باشیم.

سر من از ناله من دور نیست

لیک عقل و هوش را آن نور نیست

منبع:

https://www.theindigoproject.com.au/communicating-with-difficult-people-a-how-to-guide/

https://medium.com/swlh/how-to-work-with-difficult-people-when-youre-the-difficult-person-313dc55004a

https://www.lifehack.org/articles/communication/how-deal-with-difficult-people.html

این نوشته ارتباط با افراد دشوار تا چه اندازه برای ما مهم و تأثیرگذار است؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

شاید بازخورد مفید effective feedback دادن به کسی احساس خوبی در شما ایجاد کند و در نظر طرف مقابل شخصیت دلسوز و مثبتی جلوه کنید ولی قرار هم نیست این خصلت را در رزومه اضافه یا حتی در یک ملاقات دونفره به آن اشاره‌کنید. اما فراموش نکنید که بهره‌مندی از چنین مهارتی، چه در زندگی کاری و چه فردی، و آگاهی از بایدها و نبایدها در تعاملات انسانی یک موفقیت تضمین‌شده را برایتان به ارمغان می‌آورد.

بازخورد دادن زمانی مفید و تأثیرگذار خواهد بود که «چگونه گفتن» آن را بدانیم تا باوجود آن کمک کنیم فرد دریافت‌کننده در کاری که انجام می‌دهد بهتر باشد و در نهایت بهترین خودش را نشان بدهد. این اصل مهم را بسیاری از دانشمندان رفتارشناس از جمله آیلت فیشباخ Ayelet Fishbach پرفسور علم رفتارشناسی و بازاریابی مدرسه کسب‌وکار بوث Booth در دانشگاه شیکاگو تأکید کرده است. تمرکز اصلی پژوهش‌های خانم فیشباخ روی نظم فردی  self-regulation، هدفمند بودن و انگیزه است.

شخصاً، مخصوصاً در چند سال اخیر که تغییرات جدی‌تری در زندگی شخصی و حرفه‌ای‌ام به وجود آوردم، مشتاق حضور افرادی در اطرافم هستم که بتوانم دیدگاه آن‌ها را به‌عنوان یک بازخورد مؤثر و نه لزوماً مثبت پذیرا باشم. به لطف چنین افرادی می‌توانم وضعیت فعلی خود را بهتر ارزیابی کنم که این، در مورد شغل من بیشتر اهمیت دارد.

همه ما دنبال یک معیار اندازه‌گیری هستم. چون میدانیم که نمی‌شود به‌تنهایی مسیر را طی کرد.

◄ یادآوری می‌کنم که

بازخورد به‌موقع و تأثیرگذار در محل کار یا به‌ طور کلی زندگی حرفه‌ای بهترین فرصت و امکان بهتر شدن را به یکدیگر می‌دهد تا از هوش خود کمک بگیرند و تشخیص بدهند «چطور می‌توانم این کار را درست‌تر انجام بدهم؟» این موضوع در زندگی شخصی هم تأیید می‌شود. بازخورد درست احتمال روبه‌رو شدن به‌جا و به‌موقع با دست‌اندازهای زندگی را قبل از اینکه تبدیل به هیولاهای بزرگ‌تری شوند برای ما فراهم می‌کند.

خانم کیم اسکات Kim Scott- نویسنده کتاب «صداقت افراطی: رئیس خشمگین ولی انسان باش» Radical Candor: Be a Kickass Boss without Losing your Humanity ، این کتاب هنوز وارد بازار نشر ایران نشده است، و توسعه‌دهنده برنامه‌های مدیریتی برای شرکت‌های مهمی چون Apple، دراپ باکس  Dropbox، توییتر و دیگر شرکت‌های حوزه فناوری همچنین اضافه می‌کند که اگرچه بازخورد مؤثر از ضروریات زندگی امروز است ولی انجام آن‌هم چندان خوشایند نیست.

یکی از آموزه‌های عجیبی که بسیاری از پدران و مادران در ذهن و روان ما نهادینه کردند پذیرش این قانون بود که «اگه نمی‌تونی حرف خوبی بزنی پس اصلاً حرف نزن.» و خانم اسکات هم تأیید می‌کند که یاد نگرفتن و کنار گذاشتن چنین آموزشی واقعاً سخت است!

در مقام یک مدیر، سرپرست و در مقیاس بزرگ‌تر عضوی از خانواده، دوست و هم‌وطن بهتر است به خاطر بسپارید که:

وظیفه شما، دادن بازخورد مؤثر و به‌موقع به عزیزانتان است. این فرایند را جزوی از ارتباط سالم بدانید.

بازخورد مؤثر فراتر از نقد کردن است

بازخورد (وقتی اثرگذار و سازنده باشد) هم‌معنی تحسین و تشویق و هم انتقاد را در خودش جای‌ داده است. بد نیست با یک مثال ساده از دل‌ زندگی روزانه خودمان ادامه بدهم؛ خاراندن پشت.

اگر کسی پشت شمارا می‌خاراند باید دو کلمه را زیاد تکرار کنید «آره آره! همونجاست» یا «نه نه! برو پایین‌تر» چون غیر از این اگر باشد، بدون دانستن نقطه دقیق خارش، خاراندن پشت شما بیشتر شبیه یک خوش‌شانسی ساده‌لوحانه است.

پس ملاحظه می‌کنید که این تعریف «تشویق بعلاوه انتقاد» برای بازخوردی که می‌دهیم کاربرد دارد و فرقی ندارد چه موقعیتی را برای انجام آن در نظر بگیریم. به‌هرحال هر موقعیتی یک بالاتر، پایین‌تر، برو سمت راست، بیا سمت چپ دارد که شناسایی آن لازم است!

تحسین و انتقاد: دو روی سکه بازخورد مؤثر

روی دیگر سکه بازخورد اثربخش این است که تشویق و انتقادی که برای فرد در نظر گرفته می‌شود باید در زمانی واحد دو کار را انجام دهد؛ فردی که تحسین می‌شود برای ما مهم است و از طرف دیگر مستقیماً او را به چالش می‌کشیم. اما یک نکته ظریف در این رفتار اجتماعی نهفته است.

به باور بسیاری از ما تحسین به معنی مراقبت و انتقاد به معنی چالش است. درحالی‌که خانم اسکات در آموزش‌های خود تأکید می‌کند «هم تشویق و هم انتقاد در زمانی واحد یکسان عمل می‌کنند.»

◄ بازخورد تحسین‌آمیز نمایشی از توجه قدر شناسانه ما به عمل فرد است. در عین حالی که متوجه باشند برای موفق شدن چطور می‌توانند همین مسیر را بهتر ادامه بدهند. درواقع آن‌ها را دعوت به «چالش بهتر شدن» می‌کنیم.

◄ بازخورد انتقادآمیز یک دلیل بسیار مهم دارد و آن کمک به فردی است که برایش اهمیت زیادی قائل هستیم. درواقع آن‌ها را دعوت به «چالش بهتر شدن» می‌کنیم.

احتمالاً شما هم مثل نویسنده این مقاله بر این باور هستید که گفتن جملاتی شبیه «تو باهوش و بااستعدادی» کمک چندانی به دیگران برای بهتر شدنشان نمی‌کند. نقطه مقابل این باور هم وجود دارد که با گفتن «تو آدم حواس‌پرتی هستی» نتیجه‌ای به دست نمی‌آید.

● به خاطر بسپاریم

یادآوری اینکه هم‌تیمی ما در نوشتن گزارش کارها خوب عمل می‌کند و تأثیر خوبی روی کار تیم می‌گذارد یک بازخورد تشویقی به فرد است که نشان می‌دهد «او چگونه باید ادامه بدهد» و تذکر به فرد در مورد فراموش‌کاری زیاد برای شرکت در نشست‌ها که به تیم صدمه می‌زند  یک بازخورد انتقادی است که بیانگر لزوم تغییر رفتار فرد فراموش‌کار است.

بازخورد مؤثر یک رفتار فکر شده و منظم است

بازخورد مفید تنها زمانی خودش را نشان می‌دهد که درست انجام شود. وقتی مراقب آنچه به زبان می‌آوریم نباشیم یا روش تیز و برنده‌ای را انتخاب کنیم نه‌ تنها کمکی نمی‌کند بلکه آسیبی که وارد می‌کند بیش از فایده و تأثیر بلندمدت آن است. حتی باید منتظر بی‌خیالی و بی‌اعتنایی فرد برای تظاهر به نادیده گرفتن موضوع باشیم.

به همان اندازه که دیگران به دیدگاه شما اهمیت می‌دهند، دنبال فرصت‌های بیشتری برای گرفتن بازخورد از اطرافیان هستید؟ این یعنی بررسی موضوع از پنجره نگاه یک نفر دیگر برایتان مهم و تا حدودی تعیین‌کننده است و برایش زمان کافی کنار می‌گذارید. چنین ارتباط دوسویه‌ای نوید سلامت روانی طرفین رابطه را می‌دهد.

استفاده از یک چارچوب فکر شده منظم کمک می‌کند تا بازخوردی که می‌دهیم اثر سازنده‌ای داشته باشد بدون اثر تهدیدآمیز و بی‌احترامی. این توصیه‌ها در توضیحات آقای کرگ چاپلو Craig Chappelow را جدی بگیرید. ایشان عضو ارشد مرکز رهبری خلاق، مرکز توسعه مدیریت که اصول مربیگری و آموزش فردی، سازمانی و کسب‌وکار را تدریس می‌کند، هستند.

سه اصل در دادن بازخورد فکر شده و منظم

آقای چاپلو همچنین اضافه می‌کند:

« feedback هدفمند و منظم باعث می‌شود کلیات در مورد فرد در نظر گرفته شود و کاری می‌کند تا ارزیابی‌های روانی ناشیانه از ما سر نزند. همچنین این فرصت را به ما می‌دهد تا شخص را به‌عنوان فرد (شخص) ارزیابی نکنیم بلکه رفتار(شخصیت) او را در نظر داشته باشید.»

پیشنهاد می‌کنم سه چارچوب زیر را برای دادن بازخورد مؤثر در خاطر نگه‌دارید. این سه اصل در همه مناسبات زندگی به دردتان می‌خورد.

◄ موقعیت‌شناس باشیم

چه اتفاقی می‌افتد اگر پیش از بازخورد دادن چند نکته زیر را در نظر داشته باشیم؟

• ما کجا بودیم؟
• در مورد چه چیزی حرف می‌زدیم؟
• غیر از ما، چه کسی (کسانی) آنجا بودند؟
• موضوع صحبت ما چه بود؟

◄ اشاره به رفتار بیرونی مشخصی که مشاهده کردیم

• چه رفتاری از او سر زد که جواب گرفت یا برعکس؟

بهتر است بدانید که رفتار بیرونی یعنی آنچه ما می‌بینیم و اتفاق می‌افتد. ما جایی در ذهن طرف مقابل نداریم یا نمی‌توانیم بابت آنچه به آن فکر می‌کند او را زیر سؤال ببریم. ما فقط یک مشاهده‌گر هستیم.

◄ توضیح تأثیر رفتار فرد روی ما

بهتر است با بیانی شفاف بگوییم که چرا آنچه فرد انجام داد تأثیر داشت یا برعکس. فراموش نکنید که دارید از طرف خودتان حرف می‌زنید؛ نه بدون زیاده‌گویی و نه دست‌کم گرفتن حرف‌هایتان.

تأثیر سه اصل بازخورد تأثیرگذار بر روابط بین فردی

نکته جالب در مورد رعایت چارچوب بالا این است که کمک می‌کند در دادن بازخوردهای ناراحت‌کننده زیاد تند نرویم و از طرف دیگر کمک می‌کند تا خیلی هم جلوی خودمان را در موقعیت‌های سخت نگیریم. این روش را خانم اسکات «همدلی ویرانگر» می‌نامد که البته یکی از رایج‌ترین اشتباهات افراد در زمان بازخورد دادن است.

این اتفاق چه زمانی می‌افتد؟ وقتی فرد برایمان مهم باشد و این مهم بودن را به او نشان بدهیم. از طرفی نگران این موضوع هم هستیم که نگفتن ما در بلندمدت به نفع او نیست، کمکی نمی‌کند تا بهتر شود و درنهایت تیم پیشرفت کند (اگر موقعیت کاری در میان باشد.)

در چنین موقعیتی چه باید کرد؟ بازخورد مؤثر فوری. به‌جای اینکه برای یک جلسه حضوری یا بازنگری سالانه خودمان را آماده کنیم بهتر است تازگی بازخورد را در حافظه فرد حفظ کنیم تا اهمیت بیشتری برای او داشته باشد.

خانم اسکات در ادامه به نکته ظریفی اشاره می‌کند. او می‌گوید که حضوری بازخورد بدهیم و اگر امکان دارد بازخورد انتقادی خودمان را به‌صورت شخصی و بازخورد تشویقی را میان جمع بدهیم.

احتمالاً برای خودتان ‌هم خوشایند نیست که کسی در میان دیگران از شما انتقاد کند چون ممکن است در لاک تدافعی قرار بگیرید و توصیه‌های بازخورد دهنده چندان ‌هم اثرگذار نباشد (که قطعاً او هم چنین نتیجه‌ای را نمی‌خواهد.)

** مهم: تواضع به‌جا و به‌موقع حتی در زمان بازخورد دادن یکی از ویژگی‌های افراد باهوش است. شاید بازخورد ما اشتباه باشد!

ارتباط جنسیت فرد با بازخورد تأثیرگذار

شاید برایتان جالب باشد که بدانید ازنظر تئوری، جنسیت افراد تفاوتی در فرایند بازخورد دادن و گرفتن ایجاد نمی‌کند. درحالی‌که در عمل این‌گونه نیست! خانم اسکات بیشتر توضیح می‌دهد.

ایشان در تجربه مربیگری سازمانی که داشتند متوجه شدند وقتی مردان به زنان بازخورد می‌دهند از فیلتر رفتاری مشخصی برای کاهش شدت بازخوردشان استفاده می‌کنند. این فیلتر حتی وقتی بازخورد مثبتی دارند هم رعایت می‌شود و حالت شلاقی و مستقیم ندارد.

برای نمونه؛ کارمند مرد در جلسه‌ای که با مشتری داشت دچار اشتباه می‌شود و رئیس او با ادبیات نامناسبی اشتباهش را به رویش می‌آورد. در موقعیت دیگر، کارمند زن همان اشتباه را مرتکب می‌شود و همان رئیس دیگر باهمان ادبیات نامتناسب با او حرف نمی‌زند. جالب اینجاست که کارمند مرد اشتباهش را دوباره تکرار نمی‌کند. درحالی‌که کارمند زن دوباره خطا می‌کند و بدین ترتیب شغلش به خطر می‌افتد.

در این تعامل چه اتفاقی افتاد؟ احتمالاً موضوع مربوط به زن‌ستیز بودن رئیس یا حمایت از کارمند زن نیست. حتی ممکن است متوجه نشود که دارد به شکل متفاوتی با کارمندانش رفتار می‌کند. چون رئیس از همان کودکی آموخته است که با زنان باید مهربان باشد.

توصیه اسکات به مردان چیست؟ او از کارمندان مرد می‌خواهد تا موقع بازخورد دادن، زن را دست پایین نگیرند. زنان شخصیت سرسختی دارند. گریه می‌کنند ولی قرار نیست در اشک‌هایشان حل شوند!

اما نقطه مقابلی هم با در نظر گرفتن جنسیت وجود دارد؛ زن منتقد جدی گرفته نمی‌شود. آن‌ها گاهی به دلیل بازخوردهای صادقانه و هوشمندانه‌ای که می‌دهند سرزنش می‌شوند. دیگران آن‌ها را خشن، اعصاب‌خردکن و بی‌معرفت خطاب می‌کنند. این اتفاق همیشه می‌افتد.

♦♦ بله به‌عنوان یک زن شاغل در جامعه سنتی ایران به‌خوبی میدانم که به دلیل زن بودن باید حتی برای بازخورد دادن هم دلیل انسان دوستانه‌ای داشته باشم و حتماً توضیح بدهم که حتی تشویق من هم از روی همدلی و خیرخواهی است و قصد جنگیدن و تخریب شخصیتی کسی را ندارم!

** مهم: بهترین توصیه در نظر گرفتن بعد انسانی و حرف‌های بازخورد است نه بعد جنسی که درنهایت باعث سوءتفاهم زیادی می‌شود.

بازخورد مؤثر سازنده یا انتقادی؟ مسئله این است

چطور می‌توانم به خواهر، هم‌تیمی، پسردایی، زن همسایه، مشتری و خیلی از افراد دیگر طوری بازخورد بدهم تا آن‌ها متوجه ارزش خود و اهمیت حرف‌های من باشند؟ درواقع بازخورد سازنده ما می‌تواند یک فیدبک مؤثر منفی یا مثبت باشد و همچنین باعث رشد طرف مقابل ما هم باشد. از طرف دیگر بازخورد انتقادی می‌تواند کاری کند تا فرد احساس ناکافی بودن داشته باشد.

با این اوصاف، باید منظور خود را از بازخوردی که می‌دهیم مشخص کنیم؛ بهبود یا تخریب؟ و برای دریافت‌کننده فیدبک هم روشن شود که در کدام قسمت‌ها خوب عمل کرده و کجای کار نیاز به پیشرفت و بهتر شدن دارد. هرچه مصالح موردنیاز آن‌ها برای تغییر بهتر در دسترس باشد، مسیر یادگیری مهارت‌های موردنیاز برایشان شفاف‌تر می‌شود.

۸ اصل در دادن یک بازخورد مؤثر غیر انتقادی

برای اینکه بتوانیم بازخورد مفید و ترجیحاً غیر انتقادی بدهیم پیشنهاد می‌کنم نکات زیر را رعایت کنیم:

• ● اعتمادسازی

اگر بدانید که در آینده قرار است به کسی بازخورد بدهید، این را یک امتیاز برای خودتان در نظر بگیرید. قدرت بازخورد دادن نیاز به یک پیش‌نیاز مهم و آن « تعامل امن، شفاف و با کمترین پیچیدگی» دارد.

گرفتن بازخورد از کسی که می‌شناسیم، به او اعتماد داریم و صمیمانه می‌دانیم که منافع ما برایش اهمیت دارد قطعاً بیش از هر موقعیت دیگری قابل‌پذیرش است.

• ● تعادل بین مثبت‌ها و منفی‌ها

داشتن یک دیدگاه متعادل که در آن رفتارهای مثبت تشویق می‌شوند ضمن اینکه روی موارد منفی باید کار شود در نظر گرفته می‌شوند، نشان‌دهنده هوش هیجانی بالای شماست. مهم است که موارد ضعف را نادیده نگیرید و درعین‌حال موارد قوت را برای حفظ انگیزه فرد در نظر داشته باشید.

• ● گفت‌وگوی رودررو

اگر طرف مقابل برایمان عزیز و مهم باشد به‌سختی راضی می‌شویم که انتقاد سازنده ما غیرحضوری باشد. جز در موارد سطحی، بهتر است از تماس تلفنی که ظریف‌کاری‌های تأثیرگذار در بازخورد مؤثر را می‌پوشاند خودداری کنیم. زبان بدن، فراتر از کلمه و گفتار، در چنین موقعیت‌هایی همیشه غوغا می‌کند!

♦♦ نکته: شاید بد نباشد اگر در جلسه معارفه یا هر دیدار آشنایی که در زندگی ترتیب می‌دهید، از طرف مقابل بپرسید دوست دارد چگونه و در چه موقعیت‌هایی بازخورد بگیرد؟ شاید او اهل بازخورد گرفتن ایمیلی باشد!

• ● پیش قضاوت ممنون!

تا وقتی فرصت حرف زدن با شخص موردنظر را دارید بهتر است خودتان را مشغول پیش قضاوت‌ها نکنید.

• ● تمرکز روی موضوع مشخص

پرداختن به موضوع اصلی بدون حاشیه پردازی یا کلی‌گرایی همیشه مهم است.

• ● رفتار غیرشخصی

فرد را با اعمالش سردرگم نکنید. رفتار شخصی باعث می‌شود تا طرف مقابل خاموش شود و درنتیجه احتمال کمی برای وارد عمل شدن پیش می‌آید. بهتر است رفتار اشتباه بدون هدف قرار گرفتن شخصیت فرد برای بازخورد دادن ارزیابی شود.

• ● پیگیر بودن

بسته به تداوم بازخورد مؤثر، فرد گیرنده با آنچه می‌خواهید بگویید قرار نیست غافلگیر شود. تعامل منظم کمک می‌کند تا فیدبک غیرمنتظره منفی و طولانی داده نشود.

• ● حفظ تازگی بازخوردها

چه‌بهتر اگر فاصله غیرمنطقی بین بازخوردها در مورد ماجرا یا رفتاری وجود نداشته باشد. گفت‌وگویی که در این مورد انجام می‌شود باید آن‌قدر تازگی داشته باشد که نیازی به یادآوری اینکه چه کسی، چه چیزی گفت نداشته باشید.

همچنین بازخوردی که قرار است به فرد بدهیم باید متناسب با موقعیت باشد:

• آیا اخیراً از مسائل خانوادگی و سلامت فرد که به‌نوعی روی عملکرد او تأثیر گذاشته است باخبر هستیم؟
• واکنش یا پاسخ قبلی فرد نسبت به بازخورد چه بود؟

بازخورد مؤثر به کودک با رعایت ۳ ترفند عملی

آن‌ها طبعاً مثل ما آدم‌بزرگ‌ها نیستند و مقاومت بیشتری در برابر بازخورد گرفتن دارند مخصوصاً اگر بازخوردها باهدف اصلاح باشند. مطالعات انجام‌شده نشان دادند که واکنش جنگ یا گریز (لینک ویکی)( رفتار طبیعی بدن در موقعیت خطر) با مورد انتقاد قرار گرفتن خودش را نشان می‌دهد. پس چه‌بهتر اگر با رعایت ۳ راهکار زیر به کودک خود نشان بدهید که قصد شما بهتر شدن است نه رنجاندن و ضعیف کردن او.

فکر کردن قبل از انجام دادن

فکر خوبی است اگر پیش از بازخورد دادن به‌ضرورت و قصد خودمان برای انجام آن بیشتر فکر کنیم:

• این بازخورد سازنده است یا دارم نظر/ شکایت خودم را می‌گویم؟
• با این بازخورد چه هدفی دارم؟
• اصلاً این بازخورد لازم است؟ اگر ندهم چه می‌شود؟
• آیا این بازخورد همسو باارزش‌های من است؟
• این بازخورد کمک می‌کند تا فرزندم بهترین خودش باشد؟

با در نظر گرفتن این نکات است که به‌ضرورت این بازخورد پی می‌برید و اگر ضرورتی نداشته باشد باید متوجه چند حالت در خودتان شده باشید؛ یا ازنظر ذهنی و جسمی کاملاً خسته‌اید یا دنبال بهانه برای ایراد گرفتن می‌گردید. پس بهتر است بازخورد دادن را برای وقت دیگری در نظر بگیرید.

اما اگر به هر دلیلی حس می‌کنید برای انجام آن تردید دارید پیشنهاد می‌کنم قبل از شروع مکالمه با فرزندتان تکنیک « سه دروازه» را انجام دهید:

دروازه اول– حرف‌های من حقیقت دارند؟

دروازه دوم– حرف‌های من کمکی می‌کنند؟

دروازه سوم– حرف‌های من آزاردهنده نیستند؟

تمرکز روی «چطور»

برای اثرگذار بودن بازخورد لازم است تا از نیروی ذهن آگاهی و همدلی بهره‌مند باشیم. اینکه «چطور» حرف‌هایمان را به کودک منتقل کنیم به همان اندازه « چه چیزی» گفتن اهمیت دارد.

نکته انکارناپذیر اینجاست که باید رشته محکم و ناگسستنی اعتماد شما و کودک را به هم پیوند داده باشد. وقتی او بداند که والدین خوبی و نفعش را می‌خواهند، پذیرش انتقاد به‌عنوان یک رفتار حمایتی برایشان ساده‌تر خواهد بود.

◄ ممکن است بخواهید بیشتر بدانید

تکنیک « ساندویچ» در روانشناسی که معروف است به تکنیک ساندویچ بازخورد در چنین موقعیت‌هایی به کار می‌آید. ساندویچ در این تکنیک یک نقد ملایم بین دو عبارت مثبت است:

« صبحانه‌ای که آماده کردی معرکه بود! به نظرم بد نیست بعد از خوردن، ظرف‌ها رو هم داخل ظرف‌شویی بذاری. عاشق این صبحونه دونفره شدم و نمیتونم برای وعده بعدیمون منتظر بمونم.»

** مهم: مراقب باشید که از این تکنیک زیاد استفاده نکنید. انجام این بازی جالب نیاز به صداقت کامل دارد.

اجازه گرفتن برای بازخورد دادن

مقاومت در برابر بازخورد همیشه مخصوص بچه‌ها نیست. حتی اگر نیت خیری در این کار ما نهفته باشد باز هم واکنش‌های منفی را ممکن است به دنبال داشته باشد. بعید نیست که حتی از انجام این کار پشیمان شویم و مرتب فکر کنیم کجای کار را اشتباه رفتیم.

ادوارد دچی Edward Deci ازجمله روانشناسانی است که به بررسی دلیل بد اثر شدن یک بازخورد پرداخت که درنتیجه آن فرد (کودک) حس می‌کند تحت‌فشار و کنترل است و باید مقاومت کند.

« کودک گاهی بازخورد مؤثر اطرافیانش را تلاشی برای کنترل آن‌ها برداشت می‌کند. روشی برای اینکه به او بگویند چطور کاری را انجام دهد به‌جای اینکه برای بهتر انجام دادنش راهنمایی شود.»

پیشنهاد می‌کنم از او اجازه بگیرید. مثلاً بگویید « من یک سری اطلاعات جالب دارم که میتونه کمکت کنه. حاضری بهت بگم؟» یا اینکه « دلم میخواد چند تا نصیحت بهت بگم. نصیحتهام بیشتر اطلاعات به‌دردبخور هستن و انتخاب با خودته که با اونها چیکار کنی.»

بهتر است سه نکته مهم را در نظر داشته باشید:

• از واژه «تو» استفاده نکنید؛ کارهایی که بهتره «تو» انجام بدی، کارهایی که لازمه «تو» بهتر انجامشون بدی.
• از واژه «من» استفاده کنید؛ کارهایی که «من» بهتره انجام بدم، کارهایی که برای «من» بهتر جواب میده.
• نظر آن‌ها را جویا شوید؛ خودت چی فکر می‌کنی، فکر می‌کنی درست انجامش دادی؟، به نظرت چطور میشه اگه با یک روش دیگه انجامش بدی؟

اگر هنوز سری به کتابخانه صوتی مجموعه نزده اید باید خدمت شما عرض کنم که با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن میتوانید لحظات خوشی را در کنار راویان خوش صدای ما بگذرانید.

پایان‌بخش

بازخورد مؤثر لزوماً نباید نظر مثبت و تشویقی در مورد عملکرد فرد باشد. ما می‌توانیم دیدگاه خودمان را در مورد رفتاری که مشاهده کردیم، بدون هدف قرار دادن شخص، به روشی ملایم و البته تأثیرگذار اعلام کنیم.

فراموش نکنیم که تشخیص زمان درست بازخورد دادن فقط نباید از دیدگاه ما تعیین شود. به‌جا و به‌وقت بودن آن یک تشخیص دوطرفه است که درنهایت باعث بهبود فردی و سازندگی خواهد شد.

منبع:

https://biglifejournal.com/blogs/blog/give-effective-feedback-child

https://www.nbcnews.com/better/lifestyle/how-get-better-giving-getting-feedback-ncna1022301

این نوشته بازخورد مؤثر چگونه داده می شود و چه اثرات چشمگیری دارد؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

پس از گذشت مدتی، این شخصیت اصلی فیلم شاهد نیرویی جداشونده از سینه پدرش است که به‌سوی آشپزخانه روان می‌شود درحالی‌که پدرش از چنین قدرتی خبر ندارد. درست چند ثانیه پیش از رویارویی با این نیرو، دانی متوجه می‌شود که می‌تواند آینده را پیشگویی کند.

پیشنهاد می‌کنم اصل داستان را سر فرصت دنبال کنید. اما نکته جالب‌توجه این است که در دنیای واقعی چنین قدرتی نصیب هیچ‌کدام از ما نمی‌شود. یعنی نگاه بی‌پرده به هر آنچه در آینده یک نفر اتفاق می‌افتد.  البته ذهن ما دست‌بردار نیست و موضوع قدرت ماورائی چشم ازجمله مشغولیات ذهنی به‌حساب می‌آید.

همه ما با دیدن طرف مقابل فوراً آماده قضاوت کردنش می‌شویم؛ او به چه فکر می‌کند و حرکت بعدی‌اش چه می‌تواند باشد؟ ما نمی‌توانیم در تجربیات درونی دیگری شریک شویم و فقط مشتی پیش‌بینی ذهنی در این مورد انجام می‌دهیم. اما موضوع جالب این است که با همین آگاهی ناقص امکان پیش‌بینی اقدامات بعدی یک نفر را به دست می‌آوریم.

کسی که به من نزدیک می‌شود قرار است چه رفتاری داشته باشد؟ یک غریبه مهربان یا دشمنی که حریفش نخواهم شد؟!

این احساس با دیدن یک نفر در ما شکل می‌گیرد.

قدرت ماورائی چشم: پیشگوها و درک اجتماعی

احساس و شناختی که بالاتر در موردش نوشتم به‌واسطه رفتارهای گذشته فرد و وضعیت فعلی او در ما شکل می‌گیرد. شاید بهتر باشد کلید سومی هم به آن اضافه کنیم؛ چشم‌ها!

انسان ازنظر بصری آفریده‌ای چیره‌گر است. یعنی چه؟ ما به هرچه نگاه می‌کنیم درواقع همان‌ها موضوعات موردعلاقه و مسائلی هستند که در موردشان فکر می‌کنیم. پژوهش‌های بسیاری نشان می‌دهند زمانی که به یک نفر نگاه می‌کنیم طی یک رفتار طبیعی، جذب چشم‌های او می‌شویم.

نگاه کردن به چشمان افراد، در برخورد اول، این قدرت را به ما می‌دهد تا پیشگویی درستی در مورد اینکه او به کدام وسیله اطراف توجه می‌کند یا می‌خواهد به کدام سمت اتاق برود داشته باشیم. اینکه بتوانیم مثل دانی پیشگو، از آینده یک نفر سر دربیاوریم ممکن نیست ولی با خیره شدن به چشمان طرف مقابل قدم کوچکی در این مسیر برمی‌داریم.

البته فهمیدن اینکه چطور با نگاه کردن به چشمان یک نفر می‌توان قدرت دوسویه‌ای برای پیش‌بینی رفتار او پیدا کرد هنوز مبهم است. اگرچه مایکل گرازیانو روانشناس و پروفسور عصب‌شناس در دانشگاه پرینستون  روش قانع‌کننده‌ای برای توضیح این پیچیدگی یافته است:

با خیره شدن به چشمان یک نفر مثل این است که پرتویی نامرئی از آن‌ها دریافت می‌کنیم. این پرتوها بازتابی از قصد و توجه نهفته در منبع( چشم‌ها) هستند. گرازیانو با این توضیح، نیروی نامرئی پنهان در چشم را « جوهر خودآگاه» Substance C- حرف س برای خودآگاه Consciousness- معرفی می‌کند.

این دانشمند برجسته در ادامه اضافه می‌کند که جوهر خودآگاه، ساختمان مرکزی پیشگویی است. قرار نیست وجود واقعی داشته باشد. بلکه نماینده‌ای از فرایند بسیار واقعی، بینهایت پیچیده و عصبی در مغز فرد است. نسخه ساده‌شده‌ای از توجه قشری cortical attention –  قشر بینایی مغز- که احساس « زیر نظر کسی بودن یا دیده شدن» در ما ایجاد می‌کند.

شناخت قدرت ماورائی چشم با جوهر خودآگاه

شاید برایتان جالب باشد که بدانید، مطالعات اخیر گرازیانو و همکارانش به نکات بیشتری اشاره می‌کند ازجمله فرضی نبودن نیروی ساطع‌شده از چشم‌ها. شرکت‌کنندگان در آزمایش‌ها شاهد رشته‌ای از تصاویر بودند که مجرایی عمودی را با تمایل به یک سمت نشان می‌دهد.

تیم گرازیانو در تلاش بودند تا احتمال افتادن این مجرا را از نقطه‌ای که ایستاده تخمین بزنند. نتیجه آزمایش‌ها نشان داد که چشم فرد اثر چشمگیری روی قضاوت او در مورد افتادن یا ثبات این مجرا داشت. در آزمایش‌هایی که این مجرا به سمت صورت متمایل شده بود زاویه برآورد شده بزرگ‌تر بود و این نگاه خیره فرد، مجرا را بالا نگه می‌داشت.

در نقطه مقابل، وقتی مجرا کمی تکان می‌خورد، این زاویه بحرانی کوچک‌تر می‌شد گویی نیروی چشمان باعث حرکت مجرا و افتادنش می‌شود. این نتایج وقتی چشمان فرد بسته بودند به دست نیامد. بنابراین می‌شد به این واقعیت رسید که چهره روی آزمایش تأثیری ندارد بلکه این قدرت ماورائی چشم است که کار خودش را می‌کند.

چکیده‌ای از تلاش گرازیانو و تیمش در مورد اثر نیروی چشم‌ها

جوهر خودآگاه از یک شخص به بیرون راه پیدا می‌کند، همچون شعاعی از نور. این جوهر از چشم‌ها و در خطی مستقیم جاری می‌شود و با وسایلی که در اطراف هستند ارتباط برقرار می‌کند، انرژی و در ذات خودش کیفیتی دارد که به افراد در انتخاب رفتارها و عمل کردن کمک می‌کند.

جوهر خودآگاه یک فعالیت خودکار است و با ایجاد حس کنجکاوی در ما کاری می‌کند تا از خودآگاهی دیگران شناخت بهتری به دست بیاوریم.

یک سری از پیشرفته‌ترین ظرفیت‌های مغزی ما با شناختی که از دیگران داریم سروکار دارد و بخش زیادی از این فرایندهای در حال وقوع چنان خودکار و بصری هستند که از درک چگونه انجام شدن آن‌ها عاجز هستیم.

جمعی از روانشناسان اجتماعی به این شناخت رسیده‌اند که پیش‌بینی رفتار دیگری یک فرایند ذهنی بسیار ویژه است که قدرت ماورائی چشم در این محاسبه، حساب جداگانه‌ای را به خود اختصاص داده.

هرچند، اگر قدرت چشم‌ها را به‌عنوان یک نیروی پیشگوی فیزیکی در نظر بگیریم که از مغز افراد ساطع می‌شود این ماشین پیشگوی ما احتمالاً درست کار می‌کند. حتی می‌توانیم از دانی دارکو هم پیش بگیریم.

تماس چشمی: مهم‌ترین منبع قدرت ماورائی چشم

شناخت قدرت تماس چشمی را یک مهارت تأثیرگذار باید دانست. ارتباط چشمی اطلاعات خوبی در مورد نگاه دیگران به ما می‌دهد و روی همه روابط ما تأثیرگذار است؛ از روابط کاری تا روابط دوستانه و نزدیک و عاشقانه.

اما اینکه چرا روش نگاه کردن یا نکردن ما به دیگران یا دیگران به ما روی برداشت‌های ما اثر می‌گذارد باید یک پدیده انسانی منحصربه‌فرد دانست.

تابه‌حال تجربه قفل شدن نگاهتان را با فرد دیگری که در نزدیکی شما حضور دارد داشته‌اید؟ آیا حس نکردید نیروی قدرتمندی بین شما در جریان است؟ جاذبه، احساس ناراحتی ( طوری که وادارتان کند به سمت دیگری نگاه کنید) یا حتی حس شناخت ازجمله حالت‌هایی که احساس می‌کنید.

تجربه چنین احساساتی شما را با قدرتی که ارتباط چشمی دارد بیشتر آشنا می‌کند.

اهمیت نیروی چشم‌ها به‌ویژه در ارتباط انسانی، چه شخصی چه حرفه‌ای، خودش را بیشتر نشان می‌دهد؛ می‌تواند احساسی را از بین ببرد یا احساسی را بیافریند.

چرا ارتباط چشمی در روابط انسانی اهمیت دارد؟

تماس چشمی یکی از قدرتمندترین ابزار ارتباطی بین انسان‌هاست. دلیل این قدرت تفاوت چشمان انسان با چشم گونه‌های دیگر جانوران روی زمین است.

سفیده و عنبیه‌های چشم انسان در مقایسه با سایر جانداران قابل‌مشاهده‌تر هستند. این تضاد ظاهری سیاه و سفید تمرکز روی چشم‌ها را در زمان ارتباط چهره به چهره ساده‌تر می‌کند. سفیده چشم انسان بزرگ‌تر از نمونه پستانداران اولیه است.

از دیدگاه تکاملی این تفاوت باعث می‌شود تا انسان بتواند تشخیص بدهد نگاه دیگری به کدام سمت است بی‌آنکه جهت سر او مهم باشد. نخستی‌های دیگر، میمون‌ها و شامپانزه‌ها، با توجه به جهت سر می‌توانند نگاه موجود دیگری را تشخیص بدهند.

** شاید جالب باشد بدانید که **

◄ نگاه مستقیم چشمی در حیوانات در بسیاری از مواقع به معنی حمله یا حالت تهاجمی است.

با توجه به این شواهد، جهت سر یک پستاندار اغلب برای ارتباط تعریف می‌شود. از طرف دیگر، قابلیت انسانی تماس چشمی به‌عنوان ابزار ارتباط غیرکلامی احتمالاً به انسان‌های اولیه امکان هماهنگی فعالیت‌ها و برنامه‌ها را پیش از ارتباط کلامی  داده است.

ارتباط چشمی در کودکان

اهمیت قدرت ماورائی چشم حتی در کودکان هم قابل‌مشاهده است. تماس چشمی نقش تأثیرگذاری بر فعالیت مغزی آن‌ها دارد. در پژوهش‌های انجام‌شده مشخص شد که کودک به چهره‌ای نگاه می‌کند که در حال نگاه کردن به اوست (نگاه مستقیم) و کمتر به طرفین نگاه می‌کند ( نگاه انحرافی).

یک کودک چهارماهه همچنین می‌تواند مسیر چشمان فرد را زمانی که به چهره او نگاه می‌کند دنبال کند حتی اگر سر آن فرد حرکت نکند.

انواع ارتباط چشمی

در ادامه قصد دارم به دو نوع مهم تماس چشمی بپردازم و اینکه هرکدام دقیقاً چه معنایی دارند.

درصورتی‌که توانایی کافی برای برقراری ارتباط چشمی نداشته باشیم آشنایی با انواع ارتباط چشمی می‌تواند ما را با آنچه دیگران احساس می‌کنند و می‌اندیشند و درنهایت قدرت ماورائی چشم بیشتر آشنا می‌کند.

البته قانون سفت و سختی در مورد این حقیقت علمی وجود ندارد و برداشت افراد مبتنی بر تماس چشمی با دیگران ممکن است چندان دقیق نباشد یا فقط گاهی درست از آب دربیاید.

البته که ارتباط چشمی یکی از شکل‌های ضروری ارتباط غیرکلامی است که در کنار نشان‌های دیگر مثل زبان بدن و چهره  می‌تواند کلیدهای بیشتری برای شناخت طرف مقابل در اختیار بگذارد.

البته نباید از آداب‌ورسوم و استانداردهای اجتماعی در فرهنگ‌های مختلف در مورد تماس چشمی و زبان بدن غافل شد.

تماس چشمی مستقیم  Direct eye contact

تماس چشمی مستقیم یا نگاه دوطرفه ازجمله ابزارهای ضروری برای ارتباط با دیگران است. با حفظ این تماس هردو طرف مجموعه‌ای از احساسات و پیام‌ها را بین خودشان ردوبدل می‌کنند.

وقتی مستقیم به کسی که حرف میزند نگاه می‌کنیم- اگر نگاه آزاردهنده‌ای نداشته باشیم و از روی شفقت و دوستی انجامش دهیم- درواقع با این کار می‌خواهیم نشان بدهیم که شنونده فعالی هستیم و طرف مقابل برایمان اهمیت دارد.

در نقطه مقابل، موقعیتی را تصور کنید که مشغول حرف زدن برای کسی هستید و او حواسش نیست و درحال کار با گوشی تلفن یا هر رفتار آزاردهنده دیگری است. شاید قابلیت اکثر ما « چندکاره بودن» باشد ولی توجه کافی خیلی بیشتر از قابلیت اولی ارزش دارد و باعث جذابیت ما می‌شود.

فراموش نکنیم که تماس چشمی یک رفتار فریبنده است و می‌تواند روی شناخت و طرز فکر ما اثر بگذارد. در یکی از مطالعات انجام‌شده این نتیجه به دست آمد که وقتی تماس چشمی و توجه به قدرت ماورائی چشم فراموش نشود، کلنجار رفتن با فعالیت‌های ذهنی- مثل فعل سازی در حرف زدن- بسیار ساده‌تر اتفاق می‌افتد.

♦♦ تماس چشمی مستقیم انجام فعالیت‌های ذهنی را سخت‌تر می‌کند ♦♦

شاید به این موضوع فکر کنید که خیلی از ما وقتی قرار است به سؤال سختی جواب بدهیم معمولاً به دور و اطرافمان نگاه می‌کنیم. این می‌تواند به دلیل تمایل به فرار از عدم تمرکز و پاسخ مبهم ناشی از نگاه مستقیم طرف مقابل باشد.

ویژگی‌های ارتباط چشمی مستقیم چیست؟

این روش ارتباطی غیرکلامی یکی دیگر از نشانه‌های شخصیت برونگراست. فردی که تعاملات بیرونی دارد احتمالاً بیش از فردی که درون‌گرا و خجالتی است می‌تواند با دیگران ارتباط چشمی مستقیم داشته باشد.

شاید ویژگی دیگری که در مورد این ابزار تعاملی موردتوجه است، موضوع هوش فردی باشد. هنوز شواهد علمی مبتنی بر بالاتر بودن هوش فردی که تماس چشمی مستقیم دارد در مقایسه با کسی که چنین ارتباطی ندارد پیدا نشده است. نکته مهم، درک هر فرد از این روش ارتباطی است.

در یکی از پژوهش‌ها نتیجه به‌دست‌آمده این بود که هوش فردی که تماس چشمی بیشتری دارد بیشتر است. از سوی دیگر، ضریب هوشی بالا ارتباط نزدیکی با فعال ،پاسخگو و پویا بودن دارد.

شاید بهتر باشد بدانید که

برخی تماس چشمی مستقیم را نشانه صداقت و ارتباط چشمی انحرافی یا غیرمستقیم را برابر با دروغ‌گویی می‌دانند.

نگاه انحرافی یا غیرمستقیم

قدرتی که نگاه مستقیم برای انسان دارد، نگاه غیرمستقیم ندارد. شاید دلیل خاصی برای « خجالتی»، « حیله گرانه» یا « محتاطانه» خواندن این نوع ابزار ارتباطی وجود دارد که در ادامه بیشتر خواهم نوشت.

نگاه غیرمستقیم چه امتیازاتی دارد؟

شاید در برخی فرهنگ‌ها نگاه زیرزیرکی یا غیرمستقیم کلافه کننده باشد اما برخی سنت‌ها هم آن را نشانه ادب و احترام می‌دانند. دیگر امتیاز این روش ارتباطی غیرکلامی تمرکز در زمان پاسخ به سؤالات سخت است.

شخصاً ازجمله افرادی هستم که با انتخاب تماس چشمی غیرمستقیم در موقعیت مناسب، سعی می‌کنم به موضوع موردنظرم شفاف‌تر و مفیدتر فکر کنم چون حواس‌پرتی کمتری به سراغم می‌آید و دیگر درگیر فرایند قدرت پردازش مغز برای تصاویر نخواهم شد.

ارتباط چشمی غیرمستقیم بین چه افرادی شیوع بیشتری دارد؟

شاید بد نباشد کمی از قدرت ماورائی چشم فاصله بگیریم و از چشم به‌عنوان یک ابزار حفاظتی و نه روش تأثیرگذاری و اجتماعی نام ببریم!

افرادی که با اختلالات ذهنی مثل اختلال طیف اتیسم ASD، اختلال اضطراب اجتماعی SAD زندگی می‌کنند چندان اهل ارتباط چشمی مستقیم نیستند. بلکه بیشتر تمایل به تماس چشمی غیرمستقیم در تعاملات اجتماعی خود دارند.

درواقع یکی از مهم‌ترین نشانه‌های اختلال ASD این است که فرد از ارتباط چشمی خودداری می‌کند. در یک آزمایش بالینی مشخص شد که افراد مبتلابه اختلال طیف اتیسم در تعاملات خود دنبال چهره‌هایی هستند که نگاه غیرمستقیم دارند نه آن‌ها که مستقیم به چشمان دیگران نگاه می‌کنند.

همچنین افرادی که درگیر اختلال اضطراب اجتماعی هستند هراس مورد قضاوت و نقد شدن دارند. بنابراین انتخاب همیشگی یا پرتکرار آن‌ها ارتباط چشمی غیرمستقیم است.

پنج ترفند جالب برای افزایش قدرت ماورائی چشم

همه ما،کم یا زیاد، در روابط اجتماعی خود گاهی احساس ناامنی می‌کنیم. کنترل و کنار گذاشتن این حس و حتی پیش‌بینی آن با رعایت چند راهکار جذاب به‌سادگی ممکن خواهد بود.

ترس از پذیرفته نشدن

بله! این طبیعی است که گاهی دچار احساس هراس یا قضاوت شدن باشیم؛ چه در حلقه دوستان و چه در محیط کار و زندگی حرفه‌ای. اما کسی نباید این را بداند. نترس و با اعتمادبه‌نفس جلو می‌رویم و طوری خودمان را فریب می‌دهیم که درنهایت باور ‌کنیم و آنجاست که نگرانی و هراس از ما دور می‌شود.

اگر متوجه شدید که مرتب نگاهتان را از بقیه می‌دزدید این بار که با رفیقتان یا یک غریبه روبه‌رو شدید، تلاش کنید تا اولین نفر ارتباط برای برقراری ارتباط چشمی باشید.

♦♦ مهم: انسان گونه جذابی است که برای برقراری تماس چشمی منتظر اجازه است. معطل نکنید! اجازه را اول شما صادر کنید تا اعتمادبه‌نفستان را هم این‌گونه به رخ بکشید.

تشخیص تفاوت بین تماس چشمی با زل زدن

یک ارتباط چشمی قوی نشان‌دهنده قدرت ذهن و اعتمادبه‌نفس شماست اما نباید از این مرز رد شد و این نگاه یک نگاه خیره طولانی یا آزاردهنده باشد.

بدون شک همه ما تجربه نگاه همراه با احترام و همچنین زل زدن را در ارتباطات اجتماعی خود داشته‌ایم. از طرفی خیلی از ما مشکلی با ارتباط چشمی طولانی با آن‌هایی که دوستشان داریم نداشته‌ایم.

◄ فراموش نکنید که

پلک زدن برای چند ثانیه حین نگاه کردن هم فضای بین شما و دوستانتان را صمیمانه‌تر می‌کند و هم خودتان احساس خوبی برای ادامه ارتباط چشمی دارید.

تمرکز روی یک چشم در یک لحظه

وقتی معاشرت با کسی برایمان خوشایند باشد، اینکه به کجا نگاه می‌کنیم موضوعی نیست که اهمیت چندانی داشته باشد. هرچند زمانی مسئله‌ای مهم می‌شود که احساس خودآگاهی در یک موقعیت به شما دست می‌دهد.

این تجربه برای خیلی از ما پیش آمده است که هنگام حرف زدن با یک نفر نمی‌توانیم به هردو چشم او نگاه کنیم و اینکه بخواهید حد وسط را رعایت کنید شاید کاری کند مشکل در چشمانتان پیش بیاید!

قرار نیست تمرین پیچیده‌ای باشد. فقط فراموش نکنید برای به تصویر کشیدن قدرت ماورائی چشم، هرچند ثانیه نگاهتان را از یک چشم به چشم دیگر طرف مقابلتان حرکت بدهید. همچنین اگر حالت خاصی در چهره آن‌ها می‌بینید یا رفتار خاصی از خود نشان می‌دهند بهتر است به دهان یا دستان آن‌ها هم نگاه کنید.

به مردم فضا بدهید

این اتفاق دیگر برای خیلی از ما تقریباً عادی شده؛ آدم‌هایی دور و بر خودمان پیدا می‌شوند که متأسفانه درکی از حریم شخصی ندارند. هنر بی‌بدیل آن‌ها این است که مستقیم مسیر صورت شما را در پیش می‌گیرند و دست از زل زدن به چشمانتان برنمی‌دارند.

♦♦ یادآوری: فاصله فیزیکی معقول بین دو نفر در هنگام ارتباط و معاشرت می‌تواند اولین و بهترین روش برای مدیریت چنین موقعیت‌هایی باشد. برقراری ارتباط چشمی با رعایت چنین فاصله‌ای دیگر رفتار آزاردهنده‌ای نخواهد بود.

تماس چشمی در زمان سخنرانی

اگر هنوز هم صحبت کردن در جمع برایتان سخت است اجازه بدهید خدمتتان عرض کنم که این کابوس عده زیادی از مردمان کره زمین است! درحالی‌که اصلاً نباید این‌طور باشد.

راز ارتباط چشمی در زمان سخنرانی این است که کاری کنیم تا مخاطب حس کند طرف مقابل او همراه خوبی است اما قصد این را هم ندارد که به فرد خاصی در جمع خیره شود.

• ● بهتر است به خاطر بسپاریم که ●●

سخنرانی قرار نیست با ارتباط چشمی با تک‌تک مخاطبان همراه باشد و از طرفی این‌طور هم نباید باشد که تمام مدت به متن سخنرانی نگاه کنیم یا نگاهمان به دیوار سالن باشد.

احتمالاً شما هم تجربه ارتباط چشمی خاص در یک جلسه را با سخنران داشته‌اید. بله، روش او جواب داد! او تعدادی از مخاطبانش را برای تماس چشمی انتخاب کرد تا بخشی از تمرکز او صرف تعامل غیرمستقیم با آن‌ها شود.

ما در مجموعه ذهن کتابخانه صوتی جذابی راه‌اندازی کرده‌ایم که می‌توانید کتاب‌های موردعلاقه خود را در حوزه توسعه فردی و روانشناسی انتخاب و به لطف راویان خوش‌صدا، از شنیدنشان لذت ببرید. پیشنهاد ما در قدم اول دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن است.

پایان‌بخش

تماس چشمی می‌تواند بر اینکه فرد چه حسی داشته باشد تأثیر بگذارد. یک سری تماس چشمی مستقیم دارند ولی برخی دیگر هم احساس خوبی با این نوع ارتباط چشمی ندارند.  برداشت فردی هریک از ما در مورد شخصیت، صداقت و هوش یک نفر می‌تواند تحت تأثیر میزان ارتباط چشمی آن‌ها با ما یا دیگران سنجیده شود.

در این مقاله با هم در مورد قدرت ماورائی چشم حرف زدیم و اینکه چطور یک ارتباط چشمی ساده می‌تواند فرایند تعامل انسانی را شیرین‌تر کند. اما اگر این تماس غیرکلامی کم باشد چطور؟ اگر شما مدام برای انجام این کار با خودتان کلنجار بروید چطور؟

اصلاً قرار نیست به خودمان سخت بگیریم. پس لطفاً احساس بدی برای انجام ندادنش نداشته باشید. همه ما گاهی نیاز داریم تا از مردم فاصله بگیریم و همچنین ارتباط چشمی با آن‌ها نداشته باشیم.

◄ گاهی مکانیزم انتخابی ما، محافظت از خود است.

منبع:

https://ro.co/health-guide/importance-of-eye-contact/

https://www.psychologytoday.com/us/blog/mind-brain-and-value/202006/the-science-behind-the-power-the-eyes

این نوشته قدرت ماورائی چشم چگونه می‌تواند احساسی را بیافریند یا از بین ببرد؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

♣ فراموش نکنیم که درست سؤال نپرسیدن درواقع از دست دادن فرصت است.

چگونه سؤال بهتری بپرسیم تا خودمان را معرفی کنیم؟

یک سری از ما به‌سادگی می‌دانیم که چگونه سؤال بهتری بپرسیم. کنجکاوی ذاتی، هوش هیجانی و توانایی خواندن ذهن دیگران ازجمله ویژگی‌هایی است که سؤال درست را نوک زبان می‌گذارد تا به‌موقع پرسیده شود. اما خب، متأسفانه خیلی از ماهم به‌اندازه کافی سؤال نمی‌پرسیم و همچنین پرسش‌های خود را درست مطرح نمی‌کنیم.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]هوش هیجانی چیست و چه کاربردی در زندگی دارد؟

[/su_box]

می‌خواهم همین ابتدای مقاله یک خبر خوب به شما بدهم و آن اینکه با طرح پرسش طبیعتاً کاری می‌کنیم تا هوش هیجانی بهتری داشته باشیم که در ادامه کمک می‌کند تا پرسش‌گرهای خوبی باشیم. درواقع وارد یک چرخه درست و اصولی  می‌شویم.

در ادامه قصد دارم تا با کمک پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه علم رفتارشناسی به شما نشان بدهم:

چطور روش طرح پرسش و انتخاب پاسخ می‌تواند بر نتیجه یک گفت‌وگو اثرگذار باشد؟

بخش مهمی از این نوشته متمرکز است روی کیفیت سؤال پرسیدن در زندگی کاری. در تلاش هستم تا راهنمایی دوستانه و ساده‌ای در اختیار شما بگذارم تا بتوانید مهم‌ترین تکنیک‌های سؤال پرسیدن یعنی بهترین نوع، لحن، ترتیب و قالب سؤال را انتخاب کنید. همچنین از شما می‌خواهم با این هدف مقاله را بخوانید که بتوانید بهترین تصمیم را در مورد نوع و مقدار اطلاعات همخوان شده برای کسب فایده بیشتر از تعاملات خود، بگیرید.

♦♦ درست سؤال پرسیدن صرفاً به نفع فرد نیست، این فرایند می‌تواند برای هر سازمانی مفید باشد. ♦♦

چیزی نپرس، چیزی به دست نیاور

دیل کارنگی در کتاب « چطور دوست‌یابی کنیم و بر دیگران تأثیر بگذاریم» How to Win Friends and Influence people – این کتاب با ترجمه هانیه حق نبی مطلق از نشر سلسله مهر وارد بازار شده است- به همه ما اندرز داده است که:

« شنونده خوبی باش.»

و در ادامه یادآوری می‌کند که:

« از آن‌هایی سؤال بپرس که از جواب دادن لذت می‌برند.»

چیزی بیش از هشتاد سال می‌گذرد و هنوز هم خیلی از ما نمی‌توانیم این پند حکیمانه کارنگی را درست درک کنیم. اما پیش از آنکه بیاموزیم چگونه سؤال بهتری بپرسیم شاید بد نباشد موضوعی را بازکنم. یکی از دوستان من که  چند سال پیش در مورد «گفت‌وگو» در مدرسه کسب‌وکار هاروارد مطالعه می‌کرد به‌سرعت به یک نتیجه رسید:

«  افراد به‌اندازه کافی سؤال نمی‌پرسند. درواقع یکی از پرتکرارترین گله گذاری‌ها پس از پایان یک گفت‌وگو مثل مصاحبه، اولین قرار ملاقات یا یک نشست کاری این است که ’ کاش از من سؤال بیشتری پرسیده می‌شد‘ یا ’ باورم نمی‌شود که اصلاً هیچ سؤالی از من پرسیده نشد!‘ »

پرسیدن سؤال اهرم قدرتمند در رابطه

سؤالی که باید بپرسیم این است:

چرا فرد در موقعیت‌های مشابه عقب‌نشینی می‌کند و تمایلی به مکالمه و ارتباط نشان نمی‌دهد؟

شاید بد نباشد که دلایل زیر را به خاطر بسپاریم:

◄ طرف مقابل احتمالاً فرد خودمحور و خودخواهی است. او بیشتر تلاش می‌کند تا با افکار، قصه‌ها و نظراتش دیگران را تحت تأثیر قرار بدهد. او حتی به سؤال پرسیدن هم فکر نمی‌کند.

◄ یا شاید بی‌احساس و بی‌تفاوت است. برایش سؤال پرسیدن اهمیت چندانی ندارد. پیش‌بینی او این است که با جواب دیگران ممکن است حوصله‌اش سر برود.

◄ حتی ممکن است بیش‌ازاندازه خودش و دانشش را قبول داشته باشد. او فکر می‌کند تقریباً جواب هر سؤالی را می‌داند.

◄ و در پایان اینکه شاید نگران این است که مبادا سؤال اشتباه یا بی‌ادبانه‌ای بپرسد.

با همه این اوصاف می‌خواهم یک نکته مهم را اینجا اضافه کنم و آن اینکه « بزرگ‌ترین بازدارنده این است که خیلی از ما نمی‌دانیم درست سؤال پرسیدن چقدر می‌تواند سودمند باشد. اگر این شناخت را داشتیم بیش از اینکه جمله‌سازی کنیم، جملاتی با علامت سؤال می‌ساختیم.»

آیا پرسیدن سؤال با دو هدف اصلی انسان برای تعامل، مرتبط است؟

پژوهش‌هایی در دهه پنجاه شمسی انجام شد که بیانگر حقایق جالبی بود. مردم به این دلیل با هم ارتباط دارند تا به دو هدف اصلی برسند:

• تبادل اطلاعات ( چگونه یاد می‌گیریم؟)
• مدیریت احساس ( تمایل و اشتیاق)

پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهند که پرسیدن سؤال ابزاری برای رسیدن به هردو هدف است. پژوهشگران مدرسه کسب‌وکار هاروارد، کارن هانگ  Karen Huang، مایکل یومانس Michael Yeomans ، جولیا مینسون Julia Minson و فرانچسکا جینو Francesca Gino با یک موشکافی متوجه هزاران گفت‌وگوی طبیعی شدند که با هدف شناخت دو طرف انجام می‌شد، چه به‌صورت چت آنلاین چه به‌صورت دیدار حضوری.

از دو گروه دو خواسته متفاوت درخواست شد؛ یک گروه دستکم ۹ سؤال در پانزده دقیقه بپرسند و گروه دیگر سؤالات خیلی کمی بپرسند (بیش از چهار سؤال نباید باشد). نتیجه به شرح زیر بود:

◄ در چت آنلاین– افرادی که از آن‌ها خواسته شده بود به‌صورت تصادفی یک سری سؤال از طرف مقابلشان بپرسند، بیشتر به دل نشستند و از طرفی اطلاعات بیشتری در مورد علائق آن‌ها به دست آوردند.

مثال: سؤالهای صمیمانه تر در مورد فعالیت‌های روزانه مثل کتاب خواندن، آشپزی و ورزش جواب های درست تری باخود به همراه داشت. کسانی که این سؤالات را طرح میکردند میدانستند چگونه سؤال بهتری بپرسیم.

◄ در دیدار حضوری– وقتی دو طرف رابطه پرسش‌های بیشتری از هم می‌پرسیدند، هردو تمایل بیشتری برای تجدید دیدار داشتند. درواقع با پرسیدن بیش از یک سؤال در هر قرار ملاقات، یک نفر دیگر را هم برای تکرار قرار متقاعد می‌کردند ( طی یک دوره با بیست قرار ملاقات).

… فراموش نکنیم که …

زیاد سؤال پرسیدن باعث یادگیری می‌شود و ارتباطات بین فردی را تقویت می‌کند.

بیش از آنکه از خودت بگویی، سؤال بپرس!

از اهمیت سؤال‌ پرسیدن همین بس که بسیار مفید هستند. به‌ویژه در کجا؟ در جوامعی که پرسیدن سؤال برخلاف هنجارهای اجتماعی است. برای نمونه؛ هنجارهای معمول به ما این اجازه را می‌دهند از متقاضیان شغلی طی مصاحبه، سؤال‌هایی پرسیده شود.

حالا بد نیست نگاهی به پژوهش انجام‌شده به‌وسیله دان کیبل Dan Cable در مدرسه کسب‌وکار لندن و ویرجینیا کی Virginia Kay در دانشگاه کارولینای شمالی بیندازیم.

در این پژوهش آمده است که بسیاری از متقاضیان در فرایند مصاحبه شغلی به معرفی خودشان مشغول می‌شوند. با چنین تمرکزی در مورد خودشان احتمالاً فراموش می‌کنند که یک مصاحبه شغلی موفق با سؤال پرسیدن از مصاحبه‌کننده در مورد خودش، در مورد سازمان و کار آن معنای بهتری پیدا می‌کند. درواقع با ایجاد چنین فضایی که متقاضی سؤال می‌پرسد، مصاحبه‌کننده نگاه مناسب‌تری به او دارد و می‌تواند به متقاضی کمک کند تا از میزان رضایت‌بخش بودن شغلش باخبر شود.

درواقع در پاسخ به چگونه سؤال بهتری بپرسیم می‌توان پاسخ داد که متقاضی شغلی با طرح سؤالی مثل

« چه سؤالی هنوز نپرسیده‌ام که باید بپرسم؟»

از شایستگی، تمایل به تعامل و گشودن دروازه باغ مخفی اطلاعات اصلی در مورد شغل حرف می‌زند.

چگونه سؤال بهتری بپرسیم؟ آشنایی با یک روش سقراطی جدید

برای اینکه پرسشگر بهتری باشیم، اولین گام این است که « بیشتر بپرسیم». البته که اینجا تعداد، تنها فاکتور موردنظر نیست که بر کیفیت مکالمه ما اثر می‌گذارد؛ باز هم تکرار می‌کنم که نوع سؤال، لحن، تداوم و قالب هم مهم هستند.

اجازه بدهید با یک آزمایش جالب ادامه بدهم. از دو دانشجو می‌خواهیم تا گفت‌وگویی ترتیب بدهند. به تعدادی از آن‌ها گفته می‌شود تا سؤالات کمتری بپرسند و از گروه دیگر خواسته می‌شود این سؤالات را بیشتر کنند.

طرفینی که تعداد سؤالات کمتری از هم می‌پرسند عموماً میگویند که تجربه یک بازی برابر را با هم داشته‌اند؛ با هم حرف می‌زنند ولی تلاش آن‌ها برای شروع یک مکالمه سازنده، لذت‌بخش و تعاملی است.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]
[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]برای جذابیت در حرف زدن چه ترفندهایی را سراغ دارید؟

[/su_box]

گروهی که تعداد سؤالات بیشتری از هم می‌پرسند پویایی چشمگیرتری دارند. البته گروهی که یکی از طرفین سؤال بیشتر و دیگری سؤال کمتری می‌پرسد ترکیبی از تجربه‌های دو گروه بالاتر هستند. یعنی چه؟ یعنی گاهی پرسشگر چیزهای زیادی از طرف مقابلش یاد می‌گیرد و از طرف دیگر، هم‌صحبت او احساس می‌کند شنیده می‌شود. اوقات دیگری هم هست که یکی از طرفین احساس خوشایندی از زیاد مورد پرسش قرار گرفتن ندارد و مطمئن نیست که چقدر اطلاعات به هم‌صحبت خود می‌دهد.

♦♦ مهم: گفت‌وگوهایی که یکی بیشترین سؤال و دیگری بیشترین پاسخ را می‌دهد، تداعی‌کننده فضای بازجویی هستند.

چند تمرین مفید برای دانستن اینکه چگونه سؤال بهتری بپرسیم

در ادامه قرار است با چند رویکرد مفید که می‌تواند قدرت و کارایی سؤالات را بیشتر کند آشنا شویم. باید اول از همه بگویم که:

«« بهترین رویکرد بستگی به هدف (های) مکالمه کننده‌ها دارد.»»

آیا این مکالمه یک گفت‌وگوی مشارکتی است ( ساخت یک رابطه یا همکاری تیمی) یا یک گفت‌وگوی رقابتی(  طرفین در تلاش هستند اطلاعات حساس را از هم پنهان کنند یا به دنبال منافع خود هستند).

شاید بد نباشد تمرین‌های زیر را دنبال کنیم.

سؤال‌های پیگیرانه پرسیدن

بهتر است به خاطر بسپاریم که سؤال داریم تا سؤال! دنیای پرسش‌ها با هم یکی نیست. در پژوهشی که در مدرسه کسب‌وکار هاروارد انجام شد و مبتنی بر کدگذاری انسانی و یادگیری ماشینی بود، به چهار دسته‌بندی در این مورد رسیدند:

◄ سؤال‌های آشنایی (مقدماتی) – حالت چطوره؟

◄ سؤال‌های بازتابی – خوبم به لطفت. تو چطوری؟

◄ سؤال‌های به کلی – با این سؤال‌ها موضوع گفت‌وگو به‌کلی عوض می‌شود.

◄ سؤال‌های پیگیرانه – پیگیری برای اطلاعات بیشتر

در میان این دسته‌بندی، سؤال‌های پیگیرانه اعتبار ویژه‌ای دارند. وقتی با چنین رویکردی وارد گفت‌وگو می‌شویم یعنی طرف مقابل ما برایمان مهم است، دوست داریم او را بشنویم و بیشتر در موردش بدانیم.

شاید بد نباشید بدانید که

در پژوهش انجام‌شده طرفین گفت‌وگو برای طرح پرسش‌های پیگیرانه در مقایسه با سایر سؤالات تمایل بسیار بیشتری داشته اند.

تشخیص اینکه چه زمانی باید از سؤال‌های باز استفاده کنید

هیچ‌کدام از ما خوشمان نمی‌آید حس کنیم مورد بازجویی قرار گرفته ایم؛ اما یک سری از سؤالات هستند که با پاسخ «بله» یا «خیر» این فضا را ایجاد می‌کنند.

اگر می‌خواهیم بدانیم چگونه سؤال بهتری بپرسیم شاید وقت آن رسیده که با سؤال‌های باز شروع کنیم. این نوع پرسش‌ها مانع ایجاد حسی که به آن اشاره کردم می‌شوند. بنابراین کاربرد ویژه‌ای در دریافت اطلاعات یا آموختن مبحثی جدید دارند.

ناگفته نماند که سؤال‌های باز منبع نوآوری هستند. یعنی با طرح این سؤالات به پاسخ پنهان و غیرمنتظره‌ای می‌رسیم که هیچ‌کس پیش‌تر آن را نمی‌دانسته است. به عبارتی یک فرصت عالی برای توسعه خلاقیت فردی!

♦♦ نکته: سؤال باز پرسشی است که با هدف تشویق مخاطب برای توضیح بیشتر طرح می‌شود. در این نوع، مخاطب پاسخی بیشتر از بله یا خیر می‌دهد. مثلاً؛ « فکر می‌کنی دلیل اتفاقی که روز جمعه در پیک‌نیک افتاد چه بود؟»

در نقطه مقابل، پژوهش‌های زیادی به خطرات محدود کردن گزینه‌های پاسخ مخاطب پرداخته‌اند. مثلاً « سؤال‌های بسته» معرف تعصب و بهره‌کشی از مخاطب هستند.

در یکی از همین مطالعات از پدر و مادرها خواسته شده بود که در مورد « مهم‌ترین چیز برای بچه که آن‌ها را در زندگی آماده می‌کند» نظراتشان را بگویند و حدود ۶۰% آن‌ها از فهرست پاسخ‌ها، « او باید به فکر خودش باشد» را انتخاب کردند. حالا همین موضوع به‌صورت سؤال باز مطرح شد و تنها ۵% از والدین در موردش توضیح دادند.

این‌همه در مورد فواید و نتیجه‌های مثبت سؤالِ باز گفتیم ولی بد نیست بدانید که سؤال‌های باز همیشه هم خوب نیستند.

برای نمونه یک نشست مذاکراتی با مدیر شرکت یا افرادی را تصور کنید که زیادی در مورد افکار و اهدافشان محافظه‌کار و محتاط هستند. سؤالات باز به آن‌ها فضای زیادی برای پنهان‌کاری می‌دهد یا حتی فرصت دروغ گفتن یا طفره رفتن را برایشان فراهم می‌کند.

پس چه‌بهتر که کار را سخت نکنیم و دست به دامان سؤالات بسته شویم. این نوع سؤالات بهتر جواب می‌دهند مخصوصاً اگر خوب طراحی شده باشند. در یک پژوهش دیگر مشخص شد که وقتی سؤالاتی با فرضیات بدبینانه از این جمع پرسیده می‌شود، اغلب دوست ندارند دروغ بگویند:

« کسب‌وکار ما به‌زودی تجهیزات جدید می‌خواهد، این‌طور نیست؟ »

به جای اینکه با یک فرضیه خوش‌بینانه پیش برویم:

«  این ابزار دارد خوب کار می‌کند، مگر نه؟»

درست انجام دادن

نظم و نظام درستی که سؤالات ما دارند بستگی به محیط دارد. در برخوردهای پرتنش، طرح سؤالات سخت اول از همه حتی اگر ازنظر اجتماعی عجیب به نظر برسد، کاری می‌کند تا مخاطب با تمایل بیشتری جواب بدهد.

در بخشی از مطالعات رفتارشناسی این نتیجه به دست آمد که وقتی سؤالاتی با القای حس سلطه کمتر از افراد پرسیده می‌شود، آن‌ها تمایل بیشتری به ارائه اطلاعات حساس در مورد خودشان یا آنچه در ذهن دارند نشان می‌دهند.

در اهمیت چگونه سؤال بهتری بپرسیم همین بس که وقتی فرد پرسشگر با یک سؤال بسیار حساس شروع می‌کند:

«  اصلاً تابه‌حال در خیالات خودت فکر کردی که سر یکی یک بلایی بیاوری؟»

به جای اینکه با این سؤال ادامه بدهد:

« آیا وقتی حالت خیلی خوب بود همکار ناخوش‌احوالت را برای کار فراخوان کردی؟»

باید با خطر آزرده کردن مخاطب روبه‌رو شود. این خطر، تعادل گفت‌وگو را به هم می‌زند. در مقایسه مبینید که سؤال دوم کمتر به خصوصیات فردی سرک می‌کشد. پس مخاطب شما با تمایل بیشتری پاسخ می‌دهد.

… فراموش نکنیم که …

گفت‌وگویی که با هدف برقراری ارتباط شکل می‌گیرد- بنا بر رویکرد مثبت شروع با سؤالات با حساسیت کمتر و کم تنش‌زا- اثر بیشتری دارد.

شاید بد نباشد به یک مجموعه دیگر از مطالعات انجام‌شده که نتایج آن با انتشار ستون داستان‌های کوتاه مبتنی بر واقعیت « عشق مدرن» در روزنامه نیویورک تایمز، محبوبیت پیدا کرد بپردازم. در این رشته پژوهش‌ها روانشناسی به نام آرتور آرون Arthur Aron  گروهی از غریبه‌ها را به آزمایشگاهش فراخواند.

هر غریبه یک پارتنر برای خودش انتخاب کرد و فهرستی از چند سؤال در اختیار آن‌ها قرار گرفت. از آن‌ها خواسته شد تا بنا بر همین سؤالات پیش بروند طوری که اول با سؤالات سطحی‌تر شروع کنند و در ادامه به پرسش‌هایی برسند که زمینه خود افشایی بیشتری را برای طرف مقابل به همراه داشته باشد.

«  بزرگ‌ترین پشیمانی تو چیست؟ »

ازجمله سؤالاتی می‌تواند باشد که باعث صمیمیت و خود افشایی بیشتر می‌شود.

استفاده از لحن مناسب

وقتی گفت‌وگوی ما با سؤالات غیررسمی صمیمانه درهم می‌آمیزد به جای اینکه لحن رسمی و خیلی جدی به خود بگیرد، طرفین مکالمه احساس پذیرش و راحتی بیشتری دارند.

در پژوهشی که بر همین مبنا انجام شد، به دو گروه از شرکت‌کنندگان در یک آزمایش آنلاین مجموعه‌ای از سؤالات داده شد. رابط کاربری سایت، برای یک گروه، یک نفر شوخ و شاداب بود و برای گروه دیگر این رابط آدم جدی و رسمی.

به‌راحتی نتیجه مشخص است؛ گروهی که با رابط کاربری شاد و سرزنده ارتباط داشتند تقریباً دو بار بیشتر اطلاعات حساس را در اختیار سایت گذاشتند.

وقتی فضای کافی به مخاطب داده شود، طرف مقابل هم احساس راحتی بیشتری دارد. مثلاً یک‌بار امتحان کنید و به مخاطبتان بگویید هیچ ایرادی ندارد اگر جواب بعضی سؤال‌ها را بخواهد تغییر بدهد. این آزادی عمل حتی در یک مکالمه دوستانه دونفره طرف مقابل را برای ادامه گفت‌وگو پذیراتر می‌کند حتی اگر تصمیمی برای تغییر جوابش نداشته باشد.

و اینجاست که به نقطه عطف بهره‌وری تیمی می‌رسیم؛ طوفان فکری که دقیقاً با همین نیت پیش می‌رود. احتمالاً به دلیل همین فضادهی کافی است که تیم‌های کاری مختلف از تکنیک طوفان فکری مکتوب به‌عنوان یک عملیات بسیار سازنده استفاده می‌کنند.

چطور؟ روی تخته جلسه که هر داده‌ای نوشته و چسبانده می‌شود، یا پاک می‌شود یا بدون هیچ قضاوتی سر جایش باقی می‌ماند. در چنین فضایی اعضای تیم علاقه بیشتری برای پاسخ صادقانه به سؤالات دارند. آن‌ها حتی حرف‌هایی می‌زنند که ممکن است جای دیگری نتوانند به زبان بیاورند ( به دلیل احساس امنیتی که در جمع دارند).

از طرف دیگر، زمان کافی هم دارند تا فکرهای نظم نگرفته‌شان را که ممکن است تناسبی با اهداف تیم نداشته باشد، نظم و نظام ببخشند.

♦♦ مهم: به‌صورت کلی لحن بیش‌ازحد  شسته‌ورفته و رسمی، کاری می‌کند تا مخاطب تمایل خیلی کمتری برای همخوان کردن اطلاعات داشته باشد.

توجه به پویایی گروه

حالت فعال و پویای گفت‌وگو با توجه به اینکه این مکالمه دونفره است یا گروهی، به شکل چشمگیری تغییر می‌کند. اینکه چگونه جواب بهتری به پرسش‌ها داشته باشیم به همان اندازه چگونه سؤال بهتری بپرسیم؟ اهمیت دارد و تحت تأثیر افراد حاضر قرار می‌گیرد.

البته وقتی صحبت از یک گروه می‌شود، اعضای یک گروه مایل هستند که مثل هم رفتار کنند که این درنهایت روی بهره‌وری آن‌ها اثر می‌گذارد. در پژوهش دیگری که در مدرسه کسب‌وکار هاروارد انجام شد، برای شرکت‌کنندگان مجموعه‌ای از پرسش‌های حساس در نظر گرفته شد.

این پرسش‌ها شامل سؤالات مالی و جنسی بودند؛ « تابه‌حال چک برگشتی داشته‌اید؟» یا « به‌عنوان یک بزرگ‌سال آیا تابه‌حال تمایلات جنسی خاصی داشته‌اید؟» و دو موقعیت مقابل روی آن‌ها قرار داده شد:

• افراد زیادی در این گروه دوست دارند که جواب‌های شرم‌آورشان اعلام شود.
• گروه دیگر هم تمایلی به انجام این کار ندارند.

با اعلام این دو دسته‌بندی، ۲۷% شرکت‌کنندگان، با پیروی از گروه اول، علاقه به اعلام پاسخ‌های حساس خودشان داشتند.

با کلیک روی تصویر بالا شما وارد دنیای جذاب و بی‌پایان کتاب‌های صوتی مجموعه ما می‌شوید. البته این دروازه طلایی زمانی به رویتان گشوده خواهد شد که برای دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن تردید نکنید!

پایان‌بخش

سؤال پرسیدن یکی از ابزارهای قدرتمند برای ارزشیابی در سازمان‌ها و همچنین بهبود رابطه در زندگی فردی است. البته این ابزار لزوماً در سازمان‌ها یا محیط‌های کاری قرار نیست کاربرد داشته باشد و عموماً:

انگیزه‌بخش یادگیری است.

باعث تبادل نظرات و پیشنهادها می‌شود.

زمینه نوآوری و بهبود عملکرد را فراهم می‌کند.

زنجیره آرامش و اعتماد را بین اعضای تیم محکم می‌کند.

و درنهایت اینکه، سؤال پرسیدن ضریب خطا در کسب‌وکار را پایین می‌آورد.

آلبرت انشتین هم به ما یادآور می‌شود که « در مورد هر چیزی بپرس» چراکه با این راهکار میدانیم چگونه سؤال بهتری بپرسیم .

منبع:

https://hbr.org/2018/05/the-surprising-power-of-questions

این نوشته چگونه سؤال بهتری بپرسیم تا شخصیتی جذاب و ارتباطی لذت‌بخش داشته باشیم؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

همه ما میدانیم در آغوش کشیده شدن چه حس آسایش بخشی دارد- حس شنیده شدن، ازنظر عاطفی درک و حمایت شدن. این حس گرم و مطبوع ارتباط انسانی در حفظ عواطف کلی و سلامت جسمی ما که در نهایت منجر به ارتباط مؤثر با دیگران می شود، بسیار مهم است.

درواقع، هزاران مطالعه انجام‌شده نشان داده‌اند که افراد بهره‌مند از روابط رضایت‌بخش، طبعاً شادتر بوده و  دارای مشکلات جسمی و روانی کمتری هستند  و زندگی طولانی‌تری نیز دارند. نقطه مقابل این افراد آن‌هایی هستند که افسردگی ناشی از کمبود روابط اجتماعی دارند.

انزوای اجتماعی چیست؟

انزوای اجتماعی وضعیتی کامل یا نسبی از کمبود ارتباط با فرد یا اجتماع است. این حالت را با تنهایی یکی ندانید چراکه تنهایی بازتابی از کمبود موقتی ارتباط با انسان‌هاست.

به گفته استیو کول Steve Cole پژوهشگر علم ژنتیک در دانشگاه کالیفرنیا « انزوای اجتماعی قوی‌ترین خطر اجتماعی به‌حساب می‌آید».

درهرصورت، تنهایی و انزوای اجتماعی برای جسم انسان بسیار آسیب‌رسان است و همین دو مفهوم به‌تنهایی تقریباً هر جسمی را از پا درمی آورد که ازجمله آن‌ها مغز است. در مطالعاتی که صورت گرفته است مشخص شد افرادی که از تنهایی مزمن رنج می‌برند بیش از دیگران درگیر بیماری‌های قلبی می‌شوند و در معرض متاستاز شدن سرطان (انتقال به بافت‌های دیگر بدن) قرار می‌گیرند و همچنین خطر سکته مغزی و مواردی نظیر این‌ها مثل بیماری‌های عصبی و مغزی ازجمله آلزایمر بیش از دیگران آن‌ها را تهدید می‌کند.

فرد بزرگ‌سال تنها ۲۵% بیش از دیگران دچار مرگ زودرس می‌شود درحالی‌که افراد سالخورده باتجربه تنهایی، دو برابر زودتر از آن‌هایی که ارتباطات اجتماعی دارند دچار مرگ زودرس می‌شوند. این وضعیت چیزی فراتر از یک هشدار برای زندگی مدرن بشر امروز است که این‌چنین درگیر تنهایی و انزوای اجتماعی شده است. شاید این سؤال مطرح شود که با گسترش فزاینده تنهایی و تبدیل‌شدن آن به اپیدمی انزوای اجتماعی، چگونه می‌توان ارتباط مؤثری با دیگران برقرار کرد؟

چرا «تنهایی» ناخوشایند است؟

در موضوع ارتباط مؤثر با دیگران، مفهوم ناخوشایند بودن «تنهایی» است که باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. بهتر است برای فهم این موضوع به زنجیره « طردشدن» فکر کنیم؛ طی مطالعات انجام‌شده روی تصویربرداری مغز در دانشگاه میشیگان این نتیجه حاصل شد؛ همان دردی که ناشی از آسیب جسمی است در زمان طرد شدن اجتماعی هم احساس می‌شود.

در مطالعه دیگری از سوی دانشمندان دانشگاه کالیفرنیا شواهدی به دست آمد که نشان می دهد استرس ناشی از روابط پیچیده باعث افزایش التهابات هم در سطح روانی و هم سطح فیزیکی در بدن فرد می‌شود.

توجه داشته باشید که همه ما چه از نظر روانی و چه از نظرجسمی، ارتباط اجتماعی را عنصری مثبت و طردشدگی یا تنهایی را عنصری منفی می‌دانیم.

در پرداختن به عناصر ارتباط مؤثر با دیگران، بد نیست به نقل از آقای متیو لیبرمن Matthew Lieberman پروفسور دانشگاه کالیفرنیا در مورد اهمیت ارتباط اجتماعی اشاره‌کنیم؛ ایشان ابراز می‌کنند که این ارتباط از چنان اهمیتی برخوردار است که در صورت طرد شدن یا تجربه هرگونه درد اجتماعی، مغز ما همان درد ناشی از آسیب فیزیکی را متحمل می‌شود. درد و رنج اجتماعی و فیزیکی بسیار به هم شباهت دارند. آقای لیبرمن در ادامه می‌افزاید « هیچ‌یک از ما انتظار این را نداریم کسی که پایش شکسته بی‌خیال این شکستگی شود یا از این درد جانکاه بگذرد پس وقتی این فقدان اجتماعی برای فرد اتفاق می‌افتد همان کیفیت درد که نوعی واکنش اشتباه است از طرف مغز پیش می‌آید.

شاید مقاله صحبت کردن میان جمع چه آدابی دارد؟ هم برای شما مفید و جالب باشد.

جان کلام اینکه؛ درد اجتماعی را هم باید به همان اندازه دردی که بر جسم ما تحمیل می‌شود، جدی بگیریم.

 انواع روابط انسانی کدام اند؟

بیش از آنکه بدانیم چگونه می‌توان ارتباط مؤثری با دیگران برقرار کرد، بهتر است با انواع روابط آشنا شویم تا تصویر درست و منسجمی برای ارتباط اجتماعی داشته باشیم.

رابطه مستقیم

در رابطه مستقیم شما نقش راهنما یا هدایت‌کننده را دارید. گفت‌وگو شفاف، بدون کنایه، هدایت‌گرانه و بسیار صادقانه است. در یک چنین رابطه‌ای به دلیل نوع برخورد، امکان سوءتفاهم یا دلخوری وجود دارد؛ ولی داشتن صداقت کلام در اینجا برای رسیدن به هدفی خاص است.

رابطه دیپلماتیک

اگر اهل سیاست باشید حتماً با کیفیت این نوع رابطه آشنایی دارید. یک سیاستمدار به دلیل جایگاه ویژه‌ای که دارد می‌تواند یک « نگه‌دارنده» و «سازنده» خوب باشد. مثل رابطه مستقیم، در رابطه دیپلماتیک، ارتباط با طیف بزرگی از افراد، طبیعی و اثرگذار است.

رابطه مستقل

خب این رابطه کمی پیچیده است! فرد مستقل، وابستگی و تعلق کمتری نسبت به اطرافیان دارد. اشتباه نکنید! او بی‌احساس و ضد اجتماع نیست؛ او فقط اهمیت بیشتری برای فردیتش قائل است و در روابط انسانی‌اش، همیشه تصمیم‌گیرنده نهایی است. تأثیر کمتری از اجتماع می‌گیرد و راه زندگی را به‌تنهایی طی می‌کند. برای داشتن رابطه مستقل باید شخصیتی محکم و باثبات داشت.

رابطه حمایت‌گرانه

«حمایت» و «قابل‌اعتماد بودن» دو مشخصه بارز در رابطه حمایت‌گرانه است. برقراری ارتباط در چنین رابطه‌ای بسیار خوشایند و مثبت است؛ چراکه فرد حمایتگر همیشه آماده هر نوع کمکی است و می‌توان روی بودنش حساب کرد؛ ولی بد نیست گاهی برای حفظ تعادل، خودتان نسبت به دیگران در اولویت باشید.

رابطه عاطفی

برقراری ارتباط مؤثر در این نوع رابطه، نیازمند سطح بالایی از توجه، اشتیاق و احساسات است. فرد عاطفی خیلی نکته‌سنج و دقیق است و به‌راحتی درگیر مسائل  می‌شود. این را بدانید که او روحیه مثبت خود را حتی در موقعیت‌های چالش‌برانگیز هم حفظ می کند.

رابطه متعادل

در رابطه متعادل، افراد خویشتن‌دار معمولاً از پس موقعیت‌های سخت و پیچیده برمی‌آیند. آن‌ها به احساسات خود اجازه ورود نمی‌دهند و می‌توانند حتی با شما یک رابطه حمایت‌گرانه داشته باشند. برای برقراری رابطه مؤثر، بهتر است این رابطه دوطرفه باشد و هردو نفر از هم حمایت کنند..

رابطه اجتماعی

بهترین نوع رابطه که همخوانی بالایی باشخصیت اجتماعی انسان دارد، رابطه اجتماعی است. افرادی با این رویکرد بهترین دوستان هستند و گسترده‌ترین و پویاترین روابط انسانی را دارند. درواقع می‌توان گفت که رابطه اجتماعی ترکیبی از همه روابط بالا با درجات مختلف است.

ارتباط مؤثر با دیگران؛ چند راهکار ساده

حال که به یاد آوردیم چه گنج نایابی درون خود داریم، وقت آن رسیده که برای برقراری ارتباط مؤثر با دیگران آستین بالا بزنیم. همه در مورد اثرگذاری بهتر در روابط انسانی خود بارها مطالعه و تمرین کرده‌ایم. پس بد نیست یک‌بار دیگر آن‌ها را مرور کنیم.

لبخند بزنید

برای شروع ارتباط مؤثر با دیگران، فراموش نکنید که « بیمار خنده‌های توام، بیشتر بخند- خورشید آرزوی منی، گرم‌تر بتاب!»

ارتباط چشمی داشته باشید

دست از محافظه‌کاری و خویشتن‌داری بردارید. برای ارتباط مؤثر با دیگران اجازه دهید روابط انسانی زلال و سالمی از طریق ارتباط چشمی برقرار شود.

زمان را مدیریت کنید

یک مدیر موفق فقط یک حسابگر مالی موفق نیست.  برای برقراری ارتباط مؤثر با دیگران باید به‌موقع سر قرارها حاضر شد و برای وقت خود و دیگران ارزش قائل بود.

شنونده جذابی باشید

همه ما می‌دانیم که « مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق آورد»!

عواطف انسانی را نادیده نگیرید

گاهی لازم است تا بیشتر از هرزمان دیگری دست هم‌صحبت خود را به گرمی بفشارید و نشان دهید چقدر خوب حالش را می‌فهمید. از طرف دیگر، از اینکه درخواست نوازش و توجه کنید هم نترسید. ما همه انسانیم و برای برقراری ارتباط مؤثر با دیگران، نیاز به حمایت روانی داریم.

 در لحظه حضور داشته باشید

برای چند دقیقه یا ساعت همه آنچه را که پشت سر گذاشتید نادیده بگیرید و به احترام خود و هم‌صحبتی که دارید، در لحظه حضور داشته باشید.

عمیق و دقیق باشید

اگر ابهامی در گفت‌وگو حس می‌کنید آن را به‌موقع یا با طرح چند سؤال برطرف کنید. گاهی لازم است تا از پنجره نگاه طرف مقابل به زندگی نگاه کنید. درک و ارزیابی موضوع با نگاه غیرشخصی نشان‌دهنده هوش عاطفی و اجتماعی فرد است.

احساس امنیت باعث برقراری ارتباط مؤثر می‌شود

با ایجاد یک فضای امن و صمیمی برای هم می‌توانیم این احساس را منتقل کنیم که قرار نیست « مورد قضاوت» واقع شویم. حتی در روابط کاری و حساب‌شده، با برقراری روابط انسانی سالم و امن، می‌توان به نتیجه‌ای بالغانه و درست رسید.

اسرار ارتباط مؤثر با دیگران

«  هر آنچه را برای خودت می‌پسندی، برای دیگران هم بپسند!» همین یک جمله کوتاه، شاه‌کلید ارتباط مؤثر با دیگران است.

در قدم بعدی این سؤال را از خود بپرسید که چه نوع کمک و همراهی می‌تواند ابزار خرسندی شما را فراهم کند؟ این را بدانید که تمرکز روی « چه می‌توانم به دیگران هدیه دهم؟» یک روش اثبات‌شده برای ارتباط مؤثر با دیگران و از همه مهم‌تر، خشنودی شخص خودتان است. با شرکت در دوره‌های آموزشی که برایتان اهمیت دارد و بالا بردن  کیفیت همراهی و همکاری اجتماعی  می توانید در مسیر ارتباط بهتر با اجتماع گام‌های بلندتری بردارید.

با من دوست باش!

شاید آخرین نکته باشد، ولی مهم‌ترین آن‌هاست! بله! خودشناسی و بهره‌مندی از نعمت عزت‌نفس. به خودتان که باور داشته باشید و اینکه قرار است مقصد شما کجا باشد، بیش از هر تصمیم و روش دیگری برای ارتباط مؤثر با دیگران اهمیت دارد.

بهتر است کمی شجاعت به خرج دهیم و با تمرکز و هوشمندی بیشتری برای حفظ دایره روابط خود در اجتماع خسته امروز قدم بداریم.

کمی بحث عمیق و جدی شد؛ اما فراموش نکنید که با رعایت چند راهکار ساده و دل‌نشین، می‌توانید دوستی همراه و معاشری به‌یادماندنی برای مردم باشید.

ارتباط مؤثر با طبیعت

در ادامه روش‌های ارتباط مؤثر با دیگران، بد نیست گریزی هم به طبیعت بزنیم. درواقع، هر آنچه در موسیقی خالص و بی‌آلایش آن می‌یابیم، پلی است برای درک بهتر خود و دیگران.

پیوند دوباره با روح طبیعت و زمین کمک می‌کند تا عنصر گم‌شده تعادل و آگاهی را بار دیگر پیدا کنیم. طبیعت، ما را نسبت به زمین مهربان‌تر می‌کند چون به یاد می‌آوریم بخشی از آن هستیم.

خواهش می‌کنم با رعایت چند مورد، برقرارکننده این تعامل زیبا باشید:

• در لحظه حضور داشته باش ( اما گذشته‌ات را فراموش نکن و از آینده هم نترس).
• روحیه پذیرش گر و ذهنی سازگار داشته باش.
• قدردان و بخشنده باش.
• اهل سرگرمی و خوشی باش.
• صدای قلبت را بشنو.
• به نشانه‌های معنوی در زندگی اهمیت بده و آن‌ها را گوش کن.

سخن پایانی

روزهای سخت فعلی باعث شده تا از هم دور شویم و فراموش کنیم که چقدر دوستی، محبت و لبخندهای امیدبخش می‌تواند راهگشا باشد؛ بااین‌حال همه ما از فواید برقراری ارتباط مؤثر با دیگران آگاهیم و تلاش می‌کنیم دنیای امن و دوستانه‌ای بسازیم.

از اینکه خواننده این مقاله بودید سپاسگزاریم و خواهشمندیم در بخش دیدگاه، نظرات و تجربیات خود را در مورد چگونگی برقراری ارتباط مؤثر با دیگران بنویسید.

این نوشته ارتباط مؤثر با دیگران ؛ شاه کلید تعادل در زندگی فردی و اجتماعی برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.