نه گفتن؛ این سخت حیاتی!

همه ما به نسبت گستردگی دایره ارتباطات شخصی و کاری‌مان، درطول روز با چندین درخواست و پیشنهاد طرف هستیم. درخواست‌هایی که اگر بخواهیم به همه آن‌ها پاسخ مثبت بدهیم، به دردسر بزرگی خواهیم افتاد. به همین دلیل باید مهارت نه گفتن را یاد بگیریم.

درک می‌کنم. اکثر ما دوست نداریم کسی را از خودمان برنجانیم یا اصطلاحا روی کسی را زمین بیندازیم. اما بیایید با خودمان صادق باشیم. ما نهایتا توان انجام چند کار را در شبانه‌روز داریم؟

چقدر می‌توانیم مسئولیت‌ها را برعهده بگیریم و درست و به‌موقع تحویل دهیم؟ حتما خودتان از دردسرهای جواب مثبت دادن به همه  آگاه هستید. کوهی از تکالیف و وظایف تلبنار شده که آرامش را از ما خواهد گرفت و ما را به دردسر خواهد انداخت.

یادتان باشد که این شما هستید که در درجه اول اولویت زندگی قرار دارید. شما باید قبل از هرچیزی احساس آرامش کافی داشته باشید و بعد مثل سوپرمن وارد عرصه شوید و مشکلات دیگران را حل کنید.

پس بهترین کار این است که مهارت نه‌گفتن و فیلتر کردن درخواست‌ها را یاد بگیرید. اما چطور؟ در ادامه از گام‌هایی که باید برای یادگیری این مهارت بردارید با شما صحبت خواهم کرد. با من همراه باشید.

مرحله اول: خودتان را برای گفتن نه آماده کنید

وقتی قرار است به درخواستی جواب رد بدهید، باید دلیلی برای رد کردن داشته باشید. به این ترتیب احساس بهتری از پاسخ منفی خواهید داشت. مثلا اگر به مهمانی دعوت شدید و به هردلیلی نمی‌توانید بروید، به‌راحتی نه می‌گویید و دلیلتان را توضیح می‌دهید.

این قاعده برای رد همه درخواست‌هایی که مطابق میل و سلیقه‌مان نیستند صادق است. درواقع شما باید قبل از یادگیری مهارت نه گفتن خودتان را برای جواب منفی قانع کنید. پس قبل از آنکه بخواهید به درخواستی که از توانتان خارج است نه بگویید، قواعدی برای خودتان تعریف کنید.

این ساختار تصمیم‌گیری به شما کمک می‌کند که برای نه گفتن به درخواست‌ها، عذاب وجدان نداشته باشید. مثلا می‌توانید برای خودتان قانون تعیین کنید که بیشتر از هفته‌ای دوبار بیرون نخواهید رفت.

بنابراین اگر کسی برای سومین بار درهفته از شما خواست که با او بیرون بروید، می‌توانید به سادگی اول خودتان را قانع کنید که حق گفتن نه را دارید، و سپس نه بگویید.

خودتان و روتین زندگی‌تان را به درستی شناسایی کنید. مشخص کنید که چه ساعتی برای کارتان بازدهی بهتری دارد و چه ساعتی متعلق به خودتان است. آنوقت می‌توانید پاسخ به درخواست‌ها را باتوجه به اولویت‌هایتان تنظیم کنید.

سپس اگر درخواستی از شما شد و برای زمانی بود که در دسترس بودید، از خودتان بپرسید: آیا دوست دارم این کار را انجام بدهم؟ آیا انجام کار این به من لذت خواهد بخشید؟ آیا توان انجام آن را دارم؟

بعد از جواب دادن به این سوال‌ها، خواهید توانست به سادگی به درخواست‌ها جواب بدهید و درصورت لزوم نه بگویید.

بیشتر بخوانید: چرا باید در نه گفتن استاد باشیم؟

قدم دوم: نه بگویید!

نوبت این رسیده است که راه‌ها و تکنیک‌های ساده‌ای برای مهارت نه گفتن یاد بگیرید. راه‌حل‌های ساده زیر به شما کمک می‌کند که جوری نه بگویید که نه سیخ بسوزد و نه کباب:

استفاده از لحن مبهم اما موثر

مثلا بگویید از شما متشکرم که پیشنهاد دادید. اما فکر نکنم این کار روی من جواب بدهد.

از حریم شخصی‌تان استفاده کنید

می‌توانید بگویید ممنونم؛ اما ترجیح می‌دهم از جریان فعالیت حرفه‌ایم صحبت نکنم.

آن را به آینده موکول کنید

مثلا بگویید بله! میل دارم که این کار را انجام بدهم، اما تا ماه آینده فرصت ندارم. ممکن است دوباره بعدا از من بپرسید؟

به دیگران واگذار کنید

بگویید: من نمی‌توانم به درخواستتان جواب مثبت بدهم، اما فکر می‌کنم دوستم بتواند. بگذارید از او بپرسم.

روی شرایط مطلوب چانه بزند

می‌توانید از جملات ازین دست استفاده کنید: هیچ کدام از تاریخ‌هایی که پیشنهاد دادید برای من مناسب نیست. ممکن است تاریخ دیگری پیشنهاد کنید؟

بهانه ساختگی نیاورید

دروغ گفتن یکی از بدترین راه‌های نه گفتن است. اگر واقعا حال انجام آن کار را ندارید بگویید. این کار بسیار بهتر از این است که بیماری ساختگی برای خودتان بتراشید یا بهانه‌ای واهی بیاورید.

پیش از اندازه دیگران را توجیه نکنید

گاهی توجیه بیش از حد باعث می‌شود که مخاطب به شما و صداقتتان مشکوک شود. بگویید نه و توضیح کوتاهی بدهید.

از اینکه دوبار پشت سرهم نه بگویید نترسید

گاهی وقت‌ها دیگران به مرزها احترام نمی‌گذارند یا دوست دارند چندباره درخواستشان را مطرح کنند. این کار در بسیاری از مواقع از سر عادت انجام می‌شود. درهرصورت نیاز نیست که خودتان را اذیت کنید. صرفا نه بگویید. زمانی که نیاز شد، از دلیل استفاده کنید.

قدردانی کنید

این حربه در نه گفتن بسیار موثر است. بگویید: واقعا از پیشنهادت ممنون و متشکرم. اما متاسفانه فعلا نمی‌توانم به شما کمک کنم.

پیشنهاد جایگزین ارائه دهید

مثلا بگویید: متاسفم که نمی‌توانم برای این کار به شما کمک کنم، اما می‌توانم از دیگران برای شما کمک بگیریم.

قاطع باشید

گاهی لازم است قاطعانه و بدون هیچ حاشیه‌ای نه بگویید. یک نه محکم و قاطعانه و دیگر هیچ چیزی نگویید. قاطعیت به شما کمک می‌کند تا به طرف مقابلتان بفهمانید که تصمیم‌گیرنده و کنترل کننده وضعیت هستید. گاهی با قاطعیت درخواست مخاطبتان را رد کنید و اجازه ندهید که حرف دیگری به میان بیاید. به این صورت از عواقب و پس‌لرزه‌های نه گفتن هم خلاص خواهید شد. به همین سادگی!

صرفا لبخند بزنید و سرتان را تکان بدهید

می‌توانید حین دور شدن از دیگران این کار را انجام بدهید. اگر مهارت نه گفتن خیلی برایتان سخت است، این تکنیک روی شما جواب خواهد داد.

به شهودتان اعتماد کنید

شهود شما به ندرت شما را به بیراهه خواهد برد. زمانی که حس می‌کنید چیزی درست نیست، قاطعانه نه بگویید.

از گفتن اینکه وقتتان پر است، نترسید

بگویید که به کار دیگری تعهد دارید و به لحاظ اخلاقی درست نیست که وقتتان را به کار دیگری اختصاص بدهید. به سادگی و با صداقت بگویید که وقتتان را به کار دیگری اختصاص داده‌اید و نمی‌توانید از آن صرف‌نظر کنید.

به سادگی بگویید که نمی‌توانید

گفتن اینکه درخواست طرف مقابل در حوزه تخصصتان نیست، هم به لحاظ اخلاقی کار درستی است و هم شما را از وظایف اضافه و سنگین دور خواهد کرد. با دیگران سر توانایی‌هایتان تعارف نداشته باشید.

ابراز تاسف کنید

گاهی باید احساس تاسف کنید و از اینکه مجبور هستید درخواست طرف مقابلتان را رد کنید ناراحتید. به او بگویید که از رد کردن درخواست یا پیشنهادش ناراحتید، اما مجبورید که قبول نکنید.

بگویید که مانعی در تصمیمتان وجود دارد

از مانع تصمیمتان صحبت کنید. این کار هم نه گفتن را برای شما آسان می‌کند و هم نه شنیدن را برای طرف مقابل راحت‌تر خواهد کرد. از اینکه از مانعتان صحبت کنید خجالت نکشید.

مقاله مرتبط: نه گفتن را یاد بگیرید

پیشنهاد جایگزین ارائه دهید

به طرف مقابل بگویید که می‌توانید کسی را برای کمک معرفی کنید یا توصیه‌ای ارائه دهید تا کارشان راه بیفتد.

مرزهایتان را به درخواست کننده بشناسانید

به آن‌ها بگویید که توان انجام آن کار را ندارید. یا از نظر اخلاقی دوست ندارید چنین کاری را انجام بدهید.

بگویید کمی فکر خواهید کرد و سپس جواب خواهید داد

بگویید احتمالا جوابتان منفی است اما بازهم فکر خواهید کرد و بعدا جواب را به آن‌ها خواهید داد.

چیزی نگویید! به همین سادگی

همه درخواست‌ها الزاما به پاسخ نیاز ندارد. نادیده گرفتن درخواست یا پیشنهاد بی‌ادبانه به‌نظر می‌رسد. اما گاهی باید قبول کرد که این کار بهترین روش برای صرفه‌جویی در وقت، اعصاب و همه چیز است!

به سادگی از مشکلاتتان بگویید

مردم درک خواهند کرد که شما مشغول هستید. وقتی صرفا جواب نه می‌دهید و نمی‌گویید که دلیلتان چه است، طرف مقابلتان آزرده خاطر خواهد شد. اما زمانی که بفهمد مشکلتان چه است، پذیرش نه گفتن شما برایشان راحت‌تر خواهد بود.

مقاله مرتبط: بهبود مهارت‌های نرم‌افزاری

قدم سوم: به عقب نگاه نکنید

آخرین قدم در یادگیری مهارت نه گفتن این است که دیگر به عقب نگاه نکنید. ساده است. بسیاری از ما بعد از نه گفتن احساس عذاب وجدان خواهیم داشت. وقتی تصمیمی می‌گیریم، تصمیمی که امکان تغییر آن وجود داشته باشد، احساس رضایتمان بسیار کمتر از مواقعی خواهد بود که تصمیمی قاطع گرفته‌ایم.

بنابراین، به محض اینکه جواب منفی دادید، تلاش کنید تا روی نکات مثبت و خیر آن متمرکز شوید. به پشیمانی و حالت دیگری که درصورت پاسخ مثبت پیش می‌آمد فکر نکنید.

مثلا فکر کنید که اگر به مهمانی نرفتید، وقت خواهید داشت که به کارهای عقب‌مانده‌تان برسید یا استراحت کنید. شاید نه گفتن به شما کمک کند تا احساس بهتری داشته باشید و وقتتان برای انجام کارهای مفیدتر آزاد شود.

سعی کنید به خودتان اجازه دهید تا از کاری که در لحظه انجام می‌دهید لذت ببرید. بدانید که خودتان و احساساتان اولویت دارد؛ نه چیز دیگری.

این نوشته آموزش مهارت نه گفتن در سه قدم؛ چطور نه بگوییم؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

بله گفتن ممکن است بسیار خوب باشد، اما در طولانی مدت می تواند به یک عادت بسیار مخرب تبدیل شود. شما معمولاً برای انجام هر کاری را که دوست دارید انجام دهید، وقت و انرژی کافی ندارید. یا اصلاً صلاح بر این نیست که به هر کاری بله بگویید. اینجاست که می توان اهمیت نه گفتن را درک کرد.

با اینکه ممکن است فکر کنید که اگر د بیشتر اوقات نه بگویید، در نهایت با انبوهی از مشکلات مواجه خواهید شد. اما این طرز فکر اشتباه است. نه گفتنِ به موقع می‌تواند اثرات مفید بسیاری برای شما داشته باشد؛ با ذهن همراه باشید.

 نه گفتن یک مهارت است

انسان‌ها موجوداتی اجتماعی هستند که با واکنش متقابل رشد می‌کنند. طبیعت ما به اصل بقاء وصل است، از این رو کلمه «نه» به معنای تقابلی است که این پیوند بالقوه‌ای را تهدید می‌کند. اما وقتی گفتن بله مثبت را به جای نه منفی ادا می‌کنیم، باید وقت و انرژی بیشتری را صرف کنیم.

توانایی گفتن نه واقعاً نشان دهنده این است که شما کنترل بیشتری در زندگی خود دارید و به شما احساس قدرت می‌دهد. به همین دلیل یادگیری نه گفتن مفید است.

یک تکنیک برای نه گفتن، امتناع است. مطالعات نشان می‌دهند که گفتن من نمی‌کنم در مقابل نمی‌توانم به شرکت کنندگان اجازه می‌دهد خود را از تعهدات ناخواسته خارج کنند. در حالی که به نظر می‌رسد نمی‌توانم بهانه‌ای است که جای بحث دارد. من نمی‌کنم به این معنی است که شما قوانین خاصی را برای خود تعیین کرده‌اید که متقاعد کننده و نشان دهنده ثبات است و ارتباط اجتماعی انسان‌ها را نیز حفظ می‌کند.

به عنوان مثال، وقتی یک صندوقدار از شما می‌خواهد تا برای کارت اعتباری فروشگاه ثبت نام کنید، سعی کنید به جای گفتن اینکه «دفعه بعد که به فروشگاه آمدم نظرم رو به بهتون می‌گویم»، بگویید: «من از کارت‌های اعتباری فروشگاه استفاده نمی‌کنم». این جمله دیگر جای بحثی را باقی نمی‌گذارد.

ابراز وجود با غریبه‌ای که چیزی به شما می‌فروشد بسیار آسان‌تر است. دوم، نه گفتن راحت‌تر است وقتی دقیقاً می‌دانید چگونه آن را بگویید، بنابراین چندین عبارت را برای موقعیت‌های مختلف تمرین کنید. برای مثال، نه من از فلان جا خرید نمی‌کنم، نه من در طول هفته بیرون نمی‌روم، نه من الان این کار را انجام نمی‌دهم.

وقتی این عبارات را آماده کردید، مجبور نیستید که به بهانه‌های مختلفی وقت خود برای حاشیه رفتن تلف کنید، تنها کافی است بگویید نه!

اهمیت نه گفتن

اینجاست که اهمیت گفتن کلمه نه مطرح می‌شود. موارد زیر دو نمونه از اهمیت نه گفتن را بیان می‌کنند که بهتر است آنها را در نظر بگیرید:

۱- نه گفتن وقت شما را به فرصت تبدیل می‌کند

بگذارید بگوییم شما می‌خواهید یک یخچال و تلویزیون جدید بخرید که قیمت هر دوی آنها ۲۰ میلیون است، اما شما فقط ۱۵ میلیون دارید، بنابراین فقط می‌توانید یکی از آنها را خریداری کنید. چیزی را که خریداری نمی‌کنید «هزینه فرصت» نامیده می‌شود. برای تصمیم گیری بهتر باید بدانید که به کدام یک بیشتر احتیاج دارید.

اگر به طور خودکار به اولین مورد از این مواردی که به شما پیشنهاد می‌شود، بله بگویید، ممکن است آن مورد نیاز شما نباشد، به عنوان مثال اگر تمام غذای شما به دلیل خرابی یخچال از بین رفته باشد، از دیدن تلویزیون جدید لذت نخواهید برد! بنابراین یخچال از تلویزیون واجب‌تر است.

بسیاری از افراد تصور می‌کنند که تعیین اهداف تنها در شناسایی مواردی مهم است که شما مایل هستید آنها را انجام دهید. می‌توانید زمان بیشتری را برای انجام اهداف خود صرف کنید. اهداف عالی به شما می‌گویند که نباید بعضی کارها را انجام دهید. این به شما این امکان را می‌دهد که به چیزهایی که از نظر شما ارزش واقعی ندارند نه بگویید.

بنابراین، شما این فرصت را دارید که وقت بیشتری را صرف چیزهایی کنید که به شما کمک می‌کنند زندگی را که واقعاً می‌خواهید بسازید. نه گفتن، وقت تلف شده شما را برای گفتن بله به فرصت‌های واقعی که پیش روییتان قرار گرفته، تبدیل می‌کند. اهمیت واقعی نه گفتن در این است که باید خود را در اولویت قرار دهید. دانستن آنچه برای شما مهم است و درک اینکه شما حق دارید بهترین زندگی را تجربه کنید.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″] راهکار عملی تقویت اراده ؛ چگونه اراد‌ه‌ای پولادین داشته باشیم؟ [/su_animate]

[/su_box]

۲- نه گفتن به ایجاد روابط قوی کمک می‌کند

متأسفانه، بسیاری از ما احساس می‌کنیم که وقتی نه می‌گوییم، دوستان خود را رها می‌کنیم، این نگرشی است که باید تغییر کند. به دوستانتان یک دقیقه فکر کنید. آیا خوب است که آنها نیازهای خود را در اولویت قرار دهند و در مواردی که احساس می‌کنند لازم نیست، نه بگویند؟ آنها دوستان شما هستند و شما می‌خواهید دوستان خود را خوشحال ببینید. شما ممکن است از نه گفتن دوستان خود ناامید شوید، اما به جای ناراحتی بهتر است آنها را درک ‌کنید؛ این همان دوستی واقعی است.

وقتی مرتباً به هر درخواست بله می‌گویید، دوستانتان در احترام، نیازها یا وقت شما کوتاهی می‌کنند. سپس، وقتی بالاخره نه می‌گویید، این کار را به عنوان توهین تلقی می‌کنند.

اهمیت نه گفتن در روابط این است که شما حد و مرزهایی برای خود تعیین می‌کنید. دوستان شما می‌فهمند که نیازهای شما باید اول از همه قرار داشته باشند. مرزها منجر به احترام می‌شوند، به ویژه هنگامی که در هر دو طرف رابطه وجود داشته باشد.

بسیاری از مردم از نحوه برخورد دیگران به آنها در هر رابطه‌ای شکایت دارند. شما به دیگران می‌آموزید که چگونه با شما رفتار کنند. مرزها به سادگی راهی برای آگاهی دادن به دیگران در مورد چگونگی علاقه و انتظار داشتن از شما است. اگر وقت خود را برای تعیین مرزها اختصاص ندهید، دیگران آنگونه که دوست دارید با شما رفتار نخواهند کرد. نه گفتن برای تعیین حد ضروری است.

هنر نه گفتن را بیاموزیم

هنوز هم گاهی اوقات می‌ترسیم نه بگوییم، زیرا می‌ترسیم طرف مقابلمان را از دست بدهیم. ما می‌خواهیم فرصت‌ها و ماجراهای جدیدی پیدا کنیم، بنابراین در عوض به همه چیز بله می‌گوییم. اما همه این بله‌ها می‌توانند منجر به فرسودگی شغلی شوند. به عبارتی، ما در یک فرهنگ بله زندگی می‌کنیم، جایی که انتظار می‌رود شخصی که می‌خواهد جلو بیفتد، فردی است که به هر چیزی که سر راهش قرار می‌گیرد بله می‌گوید.

برای مقابله با این مشکل، باید ابتدا اهداف بلند مدت خود را درک کنید. به این ترتیب می‌توانید به فرصت‌هایی که بیشتر ارزش‌های شما را نشان می‌دهند بله بگویید. دوم، سعی کنید اوقات فراغت را در برنامه خود ایجاد کنید تا جایی برای فرصت‌های جدید و جالب وجود داشته باشد که در غیر این صورت ممکن است آنها را نادیده بگیرید.

هنوز هم در برخی مواقع نه گفتن دشوار است، زیرا دقیقاً نمی‌توانید به رئیس خود نه بگویید. با قاطعیت به رئیس خود بگویید: «ببخشید من هرگز از ساعت پنج عصر به بعد کار نمی‌کنم». بسیاری از ما به دلیل عدم اخراج از کار و حفظ موقعیت خود، به افراد نه نمی‌گوییم. اما گفتن نه در وهله اول یک جنبه از تکامل شخصیتی فرد است.

به عنوان مثال، اگر رئیس شما می‌خواهد کارهای اضافی را به شما بدهد، ممکن است شما پیشنهاد دهید که بهترین فرد منتخب برای انجام آن کار نیستید، زیرا حجم کاری شما از قبل پُر شده است و نمی‌خواهید کیفیت را فدای کمیت کنید. اگر احساس می‌کنید بیش از حد تعهد دارید، هیچ کلمه کوچکی به مانند نه وجود ندارد که بتواند به شما یادآوری کند که چقدر بر سرنوشت خود کنترل دارید.

چگونگی نه گفتن

در اینجا نحوه چگونه نه گفتن بیان شده است:

۱- نه را صریح بیان کنید

بهانه‌های ضعیف و بی‌دلیل را حذف کنید. این فقط شکافی را برای شخص دیگر فراهم می‌کند. معطل نکنید. در صورت احساس نیاز، توضیح مختصری ارائه دهید. کمتر گفتن بهتر از توضیحات طولانی است.

۲- قاطع و مؤدب باشید

مثلاً ممکن است بگویید: «متأسفم که الان نمی‌توانم اما به شما اطلاع خواهم داد که چه زمانی می‌توانم«. این رویکرد مؤدبانه است و با تغییر پویایی شما را در موقعیت قدرت قرار می‌دهد. شما مسئولیت را به عهده گرفته‌اید و به مردم می‌گویید که چه وقت می‌توانید کاری را انجام دهید.

۳- حد و مرزها را تعیین کنید

افراد گاهی اوقات مشکل نه گفتن دارند، زیرا برای ارزیابی روابط خود و درک نقش خودشان در رابطه وقت نمی‌گذارند. وقتی واقعاً نقش خود در یک رابطه را درک کنید، دیگر نگران عواقب نه گفتن نخواهید بود. خواهید فهمید که رابطه شما با آن‌ها محکم است و می‌توانند در مقابل نه گفتن شما مقاومت کنند.

۴- سؤال را دوباره به سؤال کننده برگردانید

این در شرایط کاری بسیار موثر است. بیایید بگوییم یک کارفرما از شما می‌خواهد چندین وظیفه را بر عهده بگیرید، بیشتر از آنچه توانایی انجام آن را دارید. ممکن است بگویید: «من از انجام X ،Y و Z خوشحالم، با این وجود برای انجام یک کار خوب به جای دو هفته به سه هفته زمان احتیاج دارم. چگونه دوست دارید که آنها را در اولویت قرار دهم؟

۵- محکم باشید

اگر کسی نتواند نه شما را بپذیرد، پس می‌دانید که این فرد دوست واقعی شما نیست یا به شما احترام نمی‌گذارد. محکم بایستید و فقط به دلیل ناراحتی آن شخص احساس تسلیم بودن نکنید.

۶- خودخواه باشید

نیازهای خود را در اولویت قرار دهید. اگر نیازهای آن شخص را بیشتر از نیاز خود در اولویت قرار دهید، متوجه می‌شوید که بهره وری شما آسیب می‌بیند و کینه شما افزایش می‌یابد. تفاوت بین افراد موفق و افراد بسیار موفق این است که افراد بسیار موفق تقریباً به همه چیز نه می‌گویند.

کلام آخر

شرایطی وجود دارد که می‌خواهید کار مهربانانه و مفیدی را انجام دهید و به درخواست یکی از دوستان یا اعضای خانواده بله بگویید. اما باید بدانید شما هیچ تعهدی برای گفتن بله ندارید! شما نباید چیزهایی را که برای شما مهم هستند را رها کرده و فقط به این دلیل که شخص دیگری به کمک احتیاج دارد، بله بگویید.

بدیهی است که موارد اضطراری به وجود خواهند آمد، اما شما همیشه باید به نیازها و اهداف خود را در اولویت قرار دهید. به هر چیزی که مهم نیست نه بگویید و در این صورت فضای بیشتری برای فرصت‌های جدید خواهید داشت.

این نوشته نه گفتن را یاد بگیرید برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.