احتمالاً شما هم برای چند پرسش بالا جواب‌های ساده‌ای دارید ولی همه میدانیم که این جواب‌ها ساده نیستند! اجازه بدهید در ادامه اضافه کنم که صحبت از « آنچه» می‌خوانیم نیست، پای «چطور» خواندن در میان است.

خواننده فعال کیست و خواننده منفعل چه ویژگی‌هایی دارد؟

برای اینکه با راهکارهای چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم آشنا شویم لازم است دو دسته خواننده را بشناسیم؛ خواننده فعال و خواننده منفعل.

◄ خواننده منفعل

• او به‌سرعت آنچه را که خوانده است فراموش می‌کند.
• حجم آنچه را که می‌خواند بر کیفیت به یادسپاری‌اش اثر می‌گذارد. خواننده منفعلی که زیاد می‌خواند چندان از خواننده منفعلی که کم خوان است جلوتر نیست.

◄ خواننده فعال

• او هرچه بیشتر می‌خواند، بهتر به خاطر می‌سپرد.
• خواننده فعال یاد گرفته است که بین محتوای خوب کتاب با محتوای بد تفاوت قائل شود. به عبارتی او درک درستی از فرایند خواندن دارد.
• او تصمیم‌گیرنده خوبی است چون می‌داند چطور دنیا را وادار کند آنچه را که به دردش می‌خورد به او بدهد.
• خواننده فعال از مشکلات فرار نمی‌کند.

 بهترین ویژگی او این است که هرچه بیشتر بخواند بیشتر یاد می‌گیرد.

پرسش: فکر می‌کنید آخرین کتابی را که انتخاب کرده بودید با کدام رویکرد خواندید؟

چند عادت مفید برای پاسخ به چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم ؟

اجازه بدهید همین ابتدا یادآوری کنم اگر می‌خواهیم از فواید چیزی که برایش زمان زیادی می‌گذاریم بهره ببریم لازم است سنجیده عمل کنیم. بله خیلی از ما زمان زیادی را برای کتاب‌خوانی کنار می‌گذاریم درحالی‌که تعداد کمی آگاهانه در تلاش برای بهبود فرایند مطالعه و به خاطر سپردن آنچه می‌خوانیم هستیم.

برای شروع بهتر است برای کتاب خواندن «برنامه‌ریزی» داشته باشیم.

• باید آن را ثبت کنیم.
• بیشتر به آنچه خواندیم فکر کنیم.
• به آنچه خواندیم، در صورت امکان، عمل کنیم.

حالا قصد دارم در ادامه برایتان چند عادت مفید را بیاورم که با کمک آن‌ها بتوانیم بیشترین سود از هر صفحه کتاب‌خوانی را به دست بیاوریم.

برای خواندن، یک فیلتر در نظر بگیریم

هیچ قانونی برای انتخاب کتاب وجود ندارد. نه مجبوریم پرفروش‌ترین را لابه‌لای قفسه‌های شهر کتاب پیدا کنیم و نه کلاسیک‌ها را. همچنین قرار نیست هر چیزی دیگران دوست دارند ما هم همان‌طور باشیم. درواقع در کتابی که دیگران نمی‌خوانند امتیازی برای ما نهفته است.

کافی است فراموش نکنیم ما دیگر یک بچه‌محصل وظیفه‌شناس برای خواندن هر جور کتابی نیستیم. پس بهتر است تمرکزمان را روی خواندن کتاب‌هایی بگذاریم که:

• محبوبیت بیشتری در مقایسه با دیگر کتاب‌ها داشته باشند.
• با سلیقه ما جور دربیایند.
• متناسب با احوالات فعلی ما باشند.

مهم: هرچه کتاب جالب و مرتبط با روحیه خودمان انتخاب کنیم، یعنی شانس به خاطر سپردن محتوای آن را در آینده بیشتر می‌کنیم.

شاید بهتر باشد بدانیم که

کتاب‌های قدیمی و ترجمه‌شده نیاز به بررسی نسخه‌های مختلف دارند تا بهترین را انتخاب کنیم. مثلاً برای خرید کتابی که ترجمه‌شده است حتماً به یاد داشته باشیم که مترجم با رعایت اصول ترجمه به محتوای اصلی متن وفادار مانده باشد.

یک چکیده برای آشنایی

آشنایی اولیه با کتاب موردنظر با انتخاب یک چکیده کوتاه از آن آغاز می‌شود. اگر هنوز رمان بی‌نظیر درخت انجیر معابد اثر شاهکار احمد محمود را نخوانده‌اید پیشنهاد می‌کنم برای شروع، چکیده‌ای از خود نویسنده و زندگی او که به درک بهتر فضای داستان کمک می‌کند آماده کنید. پرسش‌های زیر به‌خوبی در این مسیر به خواننده کمک می‌کنند:

• چرا نویسنده این کتاب را نوشت؟ (آیا برای نوشتن آن قبلاً صحبت شده بود؟)
• پیشینه نویسنده چیست؟
• چه کتاب‌های دیگری نوشته است؟
• این کتاب کجا نوشته شد؟
• وقتی این کتاب نوشته شد، کشور از نظر سیاسی، اقتصادی و فرهنگی چه موقعیتی داشت؟
• آیا این کتاب ترجمه‌شده یا دوباره چاپ شده است؟
• آیا در دوره‌ای که این کتاب نوشته می‌شد هیچ رویداد مهمی – جنگ، رکود اقتصادی، تغییر رهبر، فناوری جدید- اتفاق افتاد؟

چرا این کتاب را می‌خوانیم؟

در این مرحله شاید بهتر باشد تکلیف خودمان را با کتابی که از قفسه بیرون کشیده‌ایم روشن کنیم:

• برای تفریح این کتاب را می‌خوانم.
• دوست دارم در مورد چیزی/ کسی که نمی‌دانم/ نمی‌شناسم بیشتر بدانم.
• برای بهتر شدن مهارت‌های شغلی‌ام کتاب می‌خوانم.
• می‌خواهم وضعیت سلامتی‌ام را ارتقا بدهم.
• قصد دارم مهارت جدیدی یاد بگیرم.
• در فکر راه‌اندازی یک کسب‌وکار موفق هستم.

قرار نیست با خواندن کتاب حجم به‌دردنخوری از اطلاعات را دریافت کنیم. این فایده ندارد! پس بهتر است برای اینکه پاسخ درستی برای چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم بیابیم، دلیل خوبی داشته باشیم.

گذراخوانی سودمند

من شخصاً هر بار که به شهر کتاب سر می‌زنم، برای انتخاب کتابی که تابه‌حال چیز زیادی در موردش نمی‌دانم به جلد پشت کتاب توجه می‌کنم. خلاصه‌ای از محتوای اصلی کتاب همیشه در این قسمت گنجانده می‌شود که به مخاطب کمک می‌کند با شناخت اولیه و بهتری تصمیم بگیرد.

همچنین شناسنامه کتاب که صفحه اول را در هر کتابی به خودش اختصاص می‌دهد، بهترین منبع معرفی آن است. شاید بهتر باشد بدانید که بهترین نویسندگان جهان به لطف کتابشناسی می‌توانند برای نوشتن کتابشان، با صدها کتاب دیگر آشنا شوند.

همخوانی محتوای کتاب با احوالات فردی

البته این عادت قرار نیست همیشه عملی باشد اما نباید فراموش کرد که همخوان کردن کتاب با وضعیت روانی فعلی و چالش‌هایی که با آن‌ها سروکار داریم می‌تواند اثر بسیار قدرتمندی داشته باشد.

برای نمونه در روزهایی که برای ذهن آگاهی، تقویت ذهن و مثبت اندیشی وقت بیشتری می‌گذارم انتخاب کتاب آدم‌های سمی می‌تواند بخش مهمی از تجربیات من در این مسیر باشد و نه صرفاً یک محتوای مکمل.

می‌توانید موقعیت‌های زیر را برای انتخاب کتاب دلخواهتان در نظر بگیرید:

◄ کتابی برای سفر و ماجراجویی-

◄ کتابی برای کنار آمدن با مصائب و دردها-

◄ کتابی متناسب با بحران‌های اخلاقی که گرفتارشان شده‌اید-

◄ کتابی برای روبه‌رو شدن با روزهای سخت-

◄ کتابی برای نارضایتی شغلی-

یادداشت‌برداری

اگر بدانیم چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم ، کتاب خواندن دیگر یک رفتار بسیار جذاب  برای ما می‌شود و انجام عادت‌ها به‌مرورزمان تأثیر خود را می‌گذارد.

یادداشت‌برداری می‌تواند دو حالت داشته باشد:

• داشتن یک دفترچه یا حتی صفحه memo گوشی هوشمندتان همیشه بهترین گزینه برای ثبت نکاتی است که موقع کتاب خواندن دوست دارید همواره جلوی چشمتان باشد.
• خلاصه‌نویسی پس از پایان هر بخش از کتاب موردنظر. این خلاصه‌نویسی مثل حالت اول می‌تواند همراه با بخش‌های خواندنی‌تر و مفیدتر باشد.

نکته: اگر برای انجام این تمرین کمی نیاز به انگیزه دارید فقط کافی است تصور کنید درست زمانی که از خواندن دست برمی‌دارید، کسی روی شانه‌تان می‌زند و از شما می‌خواهد آنچه را خوانده‌اید برایش تعریف کنید. او هیچ پیش‌زمینه‌ای در مورد کتاب ندارد. چگونه انجامش می‌دهید؟

 کتاب‌هایی که در بخشی از آن‌ها یادداشت‌های خواننده(ها) ثبت شده همیشه شگفت‌انگیز، کاربردی و خواندنی هستند.

فراموش نکنید که

این عادت بسیار مفید کمک می‌کند تا هرزمان که می‌خواهید دوباره به سراغ کتاب بیایید، چکیده‌نویسی‌های شما باعث می‌شوند به یاد بیاورید تا کدام قسمت کتاب پیش رفته‌اید.

یادداشت‌برداری‌های قابل جست‌وجو

می‌توانید با انتخاب یکی از روش‌های زیر دسترسی راحتی به یادداشت‌برداری‌های حین کتاب خواندن داشته باشید:

◄ جعبه یادداشت- یادداشت‌هایتان قابل حمل هستند و بر اساس موضوع، نویسنده یا زمان مطالعه دسته‌بندی‌شده‌اند.

◄ بخشی از همان کتاب- یادداشت‌ها در همان کتابی که می‌خوانید یا خوانده‌اید طبق دسته‌بندی بالا نوشته شده‌اند.

◄ سیستم دیجیتالی- سکشن memo در گوشی هوشمند، اپلیکیشن های یادداشت نویسی متنوع و حتی word office

◄ زمان‌بندی برای خواندن و بازنگری یادداشت‌ها

حفظ تمرکز

من ازجمله کتاب‌خوان‌های کم تمرکزی هستم که نیاز به اراده‌ای آهنین برای چک نکردن گوشی، تلویزیون خاموش، بهانه نتراشیدن و سر به هوا نبودن دارم.

آنچه در به حافظه سپردن  چیزی که می‌خوانیم مهم است همین تمرکز عمیق برای فهم و جذب محتواست مخصوصاً اگر موضوع کتاب پیچیده و مبهم باشد.

♦♦ مهم: هدف ما این است که یک خواننده فعال باشیم. چنین فردی به تمرکز و توانایی ارتباط با دنیای نویسنده نیاز دارد.

فکر می‌کنید برای خواندن رمان بی‌نظیر کلیدر محمود دولت‌آبادی تمرکز کافی ندارید؟ بله حق دارید! کتاب‌های با حجم بالا گزینه‌های سختی برای حفظ تمرکز هستند. ولی چه باید کرد؟

** روزی ۲۵-۳۰ صفحه بخوانید **

فراموش نکنیم که خواندن یک کتاب حجیم یا سنگین با این روش ممکن است مدت‌های طولانی طول بکشد ولی نتیجه خوبی که دارد به شما حس خوشایند خسته نبودن از خواندن کتاب می‌دهد.

نشانه‌گذاری در کتاب

خیلی از ما ازجمله آن‌هایی هستیم که به‌سادگیِ بچه‌ها در مورد کتاب‌ها فکر می‌کنیم؛ تا نکردن برگه‌های کتاب، چیزی ننوشتن در صفحات آن. ما فکر می‌کنیم کتاب یک وسیله مقدس است.

ولی جالب اینجاست اگر می‌خواهیم بدانیم چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم باید دست از تقدیس کتاب برداریم. اتفاقاً یکی از بخش‌های جذاب کتاب‌خوانی برای من، اگر کتاب را به روش سنتی بخوانم، همین یادداشت نویسی و هایلایت کردن بخش‌های جالب آن است.

◄ فراموش نکنیم که هرچه بیشتر بنویسیم، ذهن ما در زمان خواندن کتاب فعال‌تر خواهد بود.

ساختن یک تصویر ذهنی شفاف

شاید تصور کنید این عادت فقط برای کتاب خواندن کاربرد دارد درحالی‌که این‌طور نیست. ساختن یک تصویر ذهنی کامل و درست از هر چیزی که در زندگی با آن روبه‌رو می‌شویم ازجمله اثرگذارترین تکنیک‌ها برای به خاطر سپردن آن موضوع است.

یکی از تجربه‌های شگفت‌انگیز من در کتاب‌خوانی، شاهنامه فردوسی بود. این مثنوی آن‌قدر استادانه نوشته شده است که باوجود تحصیل در رشته ادبیات فارسی، گاهی نیاز به مکث بیشتر برای درک بعضی ابیات داشتم. با این کار سعی می‌کردم تا تصویری متفاوت و ویژه از آنچه می‌خوانم برای خودم بسازم.

ایجاد ارتباط ذهنی

کتاب‌ها بسته‌های دست‌نخورده نیستند. هرکدام از ما به روش خودمان با آن‌ها روبه‌رو می‌شویم. فراموش نکنیم که هر محتوا یا حقیقت گنجانده شده در کتاب می‌تواند با بینهایت موضوع دیگر ارتباط داشته باشد. هرچه تلاش شخصی ما برای پیدا کردن این روابط بیشتر باشد، حافظه ما برای ثبت آنچه می‌خوانیم بیشتر تقویت می‌شود.

در اختیار داشتن مدل‌های ذهنی

مدل‌های ذهنی کمک می‌کنند تا درک بهتری از کتاب‌ها داشته باشیم. در ادامه با چند روش استفاده از این مدل‌ها آشنا می‌شویم:

◄ تأیید طلبی

برای شناخت این مدل ذهنی کافی است تا چند سؤال از خودمان بپرسیم:

• کدام بخش(های) این کتاب را نادیده می‌گیرم؟
• این کتاب در راستای تأیید نظرات من است؟ (همین‌طور است؟ اما آیا واقعاً باورهای من را تأیید می‌کند یا فقط چیزهایی را می‌خوانم که دوست دارم بخوانم؟)

اگر دوست ندارید با آنچه خلاف میل شماست در کتاب روبه‌رو شوید، مدل تأیید طلبی قرار است تا این موضوع را به روی شما بیاورد.

◄ به‌روزرسانی فکری

• با خواندن این کتاب قرار است کدام نظرات شخصی‌ام را تغییر بدهم؟
• اطلاعات موجود در این کتاب چطور در به‌روزرسانی دیدگاه من نسبت به زندگی کمک می‌کند؟

◄ انگیزه‌ها

• انگیزه شخصیت‌ها یا نویسنده کتاب چیست؟
• آن‌ها به دنبال چه هستند؟ چه هدفی دارند؟

کورت ونه گات Kurt Vonnegut به‌خوبی در چند جمله زیر به اهمیت انگیزه تأکید کرده است:

«  وقتی می‌خواهم نویسندگی خلاق را به دانشجوهایم تدریس کنم به آن‌ها میگویم تا شخصیت‌هایی خلق کنند که فوری یک چیزی می‌خواهند حتی شده یک لیوان آب. شخصیت‌هایی که بی‌معنا بودن زندگی مدرن، آن‌ها را به ستوه آورده است، مرتب آب می‌خورند.»

◄ مستندات اجتماعی

منظور از این مستندات تعداد نسخه‌های به فروش رفته، تصاحب عنوان پرفروش‌ترین و دیدگاه سایرین است.

• آیا این موارد ازجمله آن‌هایی هستند که روی برداشت و درک من در مورد کتاب اثر می‌گذارند؟
• آیا نویسنده با همین دستاویزها بر خواننده‌هایش تأثیر می‌گذارد؟

البته اینکه نویسنده‌ها از این روش‌ها برای فروش قابل‌توجه کتاب‌هایشان استفاده کنند چندان هم عجیب نیست. درنتیجه، کتاب‌های معمولی و سطح متوسط هم می‌توانند به محبوبیت برسند. مستندات اجتماعی ازجمله روش‌های کلاسیک هستند که خوانندگان باهوش متوجه آن‌ها می‌شوند.

توقف مطالعه در زمان خستگی

یک قانون کلی می‌گوید که « عاشقان کتاب هرگز به فکر تمام کردن یک کتاب خسته کننده نمی‌افتند.»

شاید بد نباشد این جمله جالب شوپنهاور، فیلسوف آلمانی، را به خاطر بسپاریم:

«  کسی یک کتاب به‌دردنخور را نمی‌خواند و البته کتاب‌های خیلی خوب را هم زیاد نمی‌خواند. کتاب‌های اولی سم فکری هستند که ذهن را خراب می‌کنند.»

دوباره خوانی (در صورت نیاز)

ازجمله روش‌های مؤثر کتاب خواندن این است که کتاب‌های عالی را باید چند بار خواند. شاید نتیجه بگیریم که این کار یک‌جور وقت تلف کردن است درحالی‌که هنوز کلی کتاب معرکه دیگر در صف انتظار هستند.

اگر می‌خواهیم بدانیم چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم باید دچار این سوءبرداشت نشویم. بهترین زمان دوباره خوانی دقیقاً بعد از تمام شدن کتاب است.

فراموش نکنید که

هدف، خواندن یک دو جین کتاب نیست. قرار است کتاب بخوانیم تا هر آنچه می‌توانیم بر دانایی خودمان اضافه کنیم.

اگر می‌خواهیم حافظه بادوامی از آنچه خواندیم داشته باشیم، دوباره خوانی حتماً بهترین عادت است.

تکرار، همیشه برای تقویت حافظه جواب می‌دهد.

کتاب خواندن همچون یک فرایند یادگیری

خیلی از ما احتمالاً فکر می‌کنیم که دریافت اطلاعات همان یادگرفتن اطلاعات است؛ مثل زمانی که کتاب درسی می‌خوانیم و لزوماً قرار نیست چیزی یاد بگیریم و فقط فرایند دریافت اطلاعات اتفاق می‌افتد..اما بهتر است بدانیم که فرایند اصلی یادگیری شامل تفکر و بازخورد می‌شود. « تجربه» باعث می‌شود ما با ایده‌های مختلفی در فرایند یادگیری، آشنا شویم.

این ایده‌ها اگر فرصتی برای فکر کردن به آن‌ها نداشته باشیم، ما را وارد چالش نمی‌کنند. به موضوع کتاب خواندن و اینکه چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم بازگردیم!

همین موضوع در مورد کتاب خواندن هم درست است؛ اگر مطالعه کردن بدون تفکر باشد پس یادگیری هم اتفاق نمی‌افتد. یکی از دلایلی که کتاب می‌خوانیم تجربه مشاهده دقیق زندگی از دریچه نگاه نویسنده است و این دقیقا ورود به فرایند یادگیری است.

کتابی که با مکث، تفکر و تلاش برای ارتباط خوانده شود کمک می‌کند تا مغز ما فقط تمایلات نویسنده را یاد نگیرد بلکه نحوه استفاده از این تمایلات و افکار را هم بیاموزد و اینکه هرکدام کجا مفید است و کجا جواب نمی‌دهد.

استفاده عملی از آموخته‌ها

حال به مرحله آخر رسیدیم؛ کتاب خوانده شد. شاید بد نباشد که پیش از هر چیز در ادامه مبحث چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم به چند پرسش مهم پاسخ بدهیم:

◄ چطور می‌توانم آنچه را که از خواندن این کتاب یاد گرفتم استفاده کنم؟

◄ مطالب این کتاب چه موقع به کمک من می‌آید؟ چه زمانی به درد من نمی‌خورد؟

◄ کجا می‌توانم از آن استفاده کنم؟

همچنان که به دنبال جواب هستیم بهتر است فراموش نکنیم که با پایان یافتن مطالعه یک کتاب قرار نیست اتفاق شگفت‌انگیزی بیفتد و ما عین دریافتی خود از کتاب را در زندگی واقعی پیاده کنیم.

** مهم: با برنامه‌ریزی و تصمیم درست در مورد چگونه پیاده کردن مطالب کلیدی نهفته در کتاب در زندگی واقعی، بین خواندن کتاب و تجربه عملی آنچه خواندیم فاصله‌ای منطقی ایجاد می‌کنیم.

تکنیک فاینمن Feynman

در فرایند یادگیری، تکنیک فاینمن به‌عنوان الگوریتمی برای تضمین یادگیری استفاده می‌شود.

شاید بهتر باشد بدانید که

این تکنیک برگرفته از نام ریچارد فاینمن، برنده نوبل فیزیک، است.

اما این تکنیک از چه حرف می‌زند؟ چهار گام اصلی در تکنیک فاینمن مدنظر است:

• انتخاب محتوا یا موضوع
• یاد دادن آن به یک کودک
• شناسایی مشکلات و موانع و بازگشت به منبع اصلی
• بازنگری و ساده‌سازی

در فرایند چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم، آموزش، روشی اثرگذار برای جاسازی اطلاعات در ذهن است. البته لازم نیست حتماً محتوای کتابی را که خواندید به یک آدم کم سن و سال آموزش بدهید. بنا بر تکنیک فاینمن، پیدا کردن فردی که علاقه‌مند است تا آموخته‌های شما را یاد بگیرد جواب می‌دهد.

کسی پیدا نشد؟ هیچ ایرادی ندارد. با خودتان در مورد کتاب حرف بزنید. حتی می‌توانید دیدگاه خودتان را در مورد کتاب‌هایی که در مجموعه ذهن می‌خوانید، پس از دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن برای ما ارسال کنید

پایان‌بخش

چه پایان‌بخشی بهتر از این گفتار نویسنده بزرگ ایران زمین، خالق شاهکار تاریخ بیهقی، ابوالفضل بیهقی، که در مورد کتاب نوشت:

« بهترین سخن‌گویان و یاران، کتابها هستند و آنگاه‌که دوستان تنهایت نهند، می‌توانی به آن سرگرم شوی. اگر او را همراز خویش قرار دهی، سرّ تو را فاش نمی‌کند و با کتاب است که می‌توان به دانش و نیکی‌ها دست یافت. »

من اگر پزشک بودم، درمانی قدرتمندتر از کتاب برای بیمارانم تجویز نمی‌کردم!

منبع:

How to Remember What You Read

این نوشته چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم ؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

من در ۳ سال گذشته تاکنون موفق شدم ۳۰۰جلد کتاب بدون احتساب کتاب‌هایی که شروع کردم و موفق نشدم به پایان برسانم و همچنین محتواهایی که به شکل آنلاین روی وب سایت‌های گوناگون خواندم، مطالعه کنم. در طول ۹ سال گذشته تنوع کتاب‌هایی که من مطالعه کردم از توسعه فردی تا کسب و کار و فلسفه بود. همچنین نویسندگان زیادی را مورد مطالعه قرار دادم، نویسندگانی فمینیست تا رهبران بزرگ دنیا. شاید عجیب باشد اما من حتی «هنر معامله کردن» دونالد ترامپ و «شدن» از میشل اوباما را هم خواندم. کتاب‌های جدید، قدیمی، کتاب‌هایی با تصویرسازی‌های نوین، نقشه‌های فانتزی و کتاب‌های بسیاری که الان هم چیزی راجع به آن‌ها برایم قابل درک نیست را خواندم. بیش از ۹۰ % عناوین کتاب‌های مطالعه شده در سال‌های اخیرم غیرداستانی بودند. برای خواندن کتاب، فقط خریدن آن کافی نیست بلکه باید بتوانید هنر کتاب خواندن را بیاموزید و به کار برید.

در ادامه به شما هنر کتاب خواندن که از خواندن سیصد کتاب و محتواهای فراوان به دست آوردم را در میان می‌گذارم. همراه من باشید تا با هم ببینیم که چگونه کتاب بخوانیم ؟

چگونه کتاب بخوانیم ؟

پیدا کردن کتاب خوب سخت است

کتاب خوب را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد. متأسفانه هر دو دسته اندک و نایاب هستند:

• کتاب خوب به واسطه محتوای خوب. این کتاب‌ها، بر اساس محتوای خوبی که دارند، پیام مناسب و بی‌نظیری هم ارائه می‌دهند. کافی است که نوشتار کتاب به اندازه کافی مناسب باشد تا شما را همراه خود نگه دارد.
• کتاب خوب به واسطه مهارت خوب نویسنده. در این نوع کتب، مقدار محتوا و مطالب موجود در مقابل هنر نویسنده برای بیان مفاهیم ناچیز است. نوشتار می‌تواند آن‌قدر زیبا باشد که یک کتاب چند صفحه‌ای مفهومی همانند کتاب چند جلدی داشته باشد.

البته باید گفت که قلم نویسنده و نوشتار هر دو نوع کتاب خوب بی‌نهایت نایاب و گران‌بها است و به ندرت می‌توانید در کتاب‌فروشی‌ها کتاب‌هایی با این ویژگی پیدا کنید؛ اما اگر خوش‌شانس بودید و دو دسته کتاب خوبی که آن‌ها را معرفی کردم را یکجا پیش رویتان داشتید، می‌توانید به پیشنهاد من کتابی از دسته اول انتخاب و خریداری کنید. برای من که طرفدار رمان هستم، کتاب‌های خوب از دسته اول گزینه مناسبی است اما اگر شما طرفدار کتاب‌های انتزاعی باشید که باید قلم نویسنده در آن شیوا باشد، راه شما از من در انتخاب بین دو دسته جدا است.

جدای از اینکه کتاب خوبی که انتخاب می‌کنید جز کدام دسته است، می‌تواند گنج نایاب و ارزشمندی به منظور کسب آگاهی و روش زندگی باشد.

کتاب‌های به درد نخور هم زیاد هستند

کاپ رتبه اول نفرت‌انگیزترین کتاب‌های به درد نخور برای من به «کتاب‌های زرد توسعه فردی و کسب و کار» تعلق می‌گیرد. کتاب‌هایی پر از روش‌های مختلف و همگی صد درصد عملی و واقعی، توسط نویسنده‌ای که یک‌بار هم آن‌ها را امتحان نکرده است. این کتاب‌ها برای من حکم تلف کردن وقت باارزش را دارند.

توقع داریم زمانی که نویسنده‌ای راهی نشان می‌دهد در آن به واسطه تجربه، تحصیلات دانشگاهی یا مشاوره‌هایی که داده است، صاحب‌نظر باشد؛ اما متأسفانه عموم نویسندگان کتاب‌های رتبه اول نفرت‌انگیزترین‌های من، هیچ کدام از این موارد را ندارند و فقط جیب پرپول و انتشاراتی همکار داشتند.

کتاب‌های توسعه فردی بی‌نظیری هم داریم که توسط دانشمندان، کارآفرینان موفق و افراد سرشناس نوشته شدند؛ اما تعداد این کتاب‌ها در مقابل نوشته‌های دوستانی که آگاهی آن‌ها دریایی وسیع به عمق یک سانتیمتر است، به چشم نمی‌آید. عمده نویسندگان کتاب‌های آبکی کسب و کار و توسعه فردی هم خودشان را مهندس، کارآفرین (هیچ‌کاره)، مدیرعامل شرکت (ورشکسته) یا یک جهانگرد (گردشگر) می‌نامند. آخرین باری که دستم به کتابی با این ویژگی برخورد، متعلق به نویسنده‌ای بود که از هواپیما بر فراز کنگو سفر کرده بود و عنوان کتابش «زندگی در کنگو» بود.

به عبارت بهتر، اگر به نویسندگان این کتاب‌ها توهین نکرده باشم، کتاب‌هایی به این سبک فقط مناسب فروش در دکه‌های روزنامه‌فروشی و ترمینال‌های مسافربری است. منی که اکنون با افتخار اعلام می‌کنم کتاب‌های نفرت‌انگیز را شناسایی کردم و اصلاً نمی‌خوانم تا چندین سال گذشته به طور تصادفی هر از چند ماه به واسطه معرفی توسط دوستانم یا رسانه‌ها مجبور به خواندن این دسته از کتاب‌ها می‌شدم؛ اما الان انتخاب های هوشمندانه تری دارم .

[su_box title=”چرا کتاب نخواندن بهتر است ؟!” box_color=”#483046″]به این دلیل کتاب ها را تا آخر نخوانید و به فکر خواندن کتاب بیشتر هم نباشید![/su_box]

دو صد خواندن چو نیم کردار نیست

مسلماً تحقیقات علمی زیادی در مورد مطالعه کردن و تأثیر آن بر افزایش هوش ما انجام شده است. همین‌طور می‌دانید که افراد موفق عموماً به طور مرتب کتاب می‌خواندند و علاقه زیادی به آن داشتند؛ اما این را هم در نظر داشته باشید که آن‌ها در کنار کتاب‌خوانی یک تلاشگر واقعی هم بودند.

گمراهانی در عرصه کتاب‌خوانی وجود دارند که همیشه دوست دارند برای موفقیت تلاش کنند و تلاش آن‌ها بیشتر به شکل خواندن کتاب است. چرا که جایی خوانده یا شنیدند افراد موفق کتاب بسیار می‌خواندند و کتابخانه‌ای پر از کتاب داشتند. عادت شاخص این افراد کتابخانه‌های بزرگ با کتاب‌هایی غالباً در مورد موفقیت و دستاورد‌های اندک است.

متأسفانه من و شما باید این دوستان و افسانه‌هایی به مانند خواندن دو کتاب هم زمان توسط آلبرت انیشتین را قبول کنیم. من نمی‌خواهم کتاب خواندن افراد موفق را نقد کنم یا بگویم که اصلاً این چنین نبوده است. بی‌شک خواندن کتاب ذهن و مغز هر کسی را بیشتر از قبلش آماده و با طراوت می‌کند اما چیزی که من دوست دارم به شما بگویم این است که «صرفاً خواندن کتاب راز موفقیت نیست»

زمانی که چند سال پیش تصمیم گرفتم اولین کسب و کار خودم را شروع و راه اندازی کنم. تا آن روز باورش سخت است اما من دو جین کتاب در مورد کارآفرینی، خلاقیت مدیران، مدیریت، بازاریابی، تقسیم‌بندی مشتریان، فروش محصول، طراحی و هر آنچه که مربوط به کسب و کارم بود را خواندم.

اما زمانی که وقت تصمیم‌گیری و عمل رسید، بزرگ‌ترین نیرویی که من را پیش می‌راند تجربیات شخصی خودم بود. در برخی موارد استفاده کردن از «تحقیقات» به معنی واقعی دور شدن از راه اصلی بود. استفاده از آنچه که در کتاب‌ها آورده شده است در کنار تجربه می‌تواند مفید باشد. لذا به جای اینکه کتاب‌های زیاد بدون امکان اجرایی شدن خریدار کنید، بهتر است کتاب‌های بهتر با تصمیمات واقعی‌تر انتخاب نمایید.

گری وینرچاک سخنران و کارآفرین بلاروسی-امریکایی در همین مورد به زبان شیوا و فصیح خود می‌نویسد:

چه تعداد کتاب تخصصی به نظرتان برای قبل از دست به کار شدن کافی و لازم است؟ این را در نظر داشته باشید که هر چقدر هم که کتاب بخوانید، زمانی فرا خواهد رسید که باید عمل کنید.

اگر برای رشد کردن می‌خوانید، با هدف پاسخ دادن به سؤالات خاص مطالعه کنید

از کتاب‌های پزشکی تا کتاب‌های مهندسی شما می‌توانید به سؤالات زیادی با خواندن آن‌ها پاسخ دهید. کتاب‌ها منبع سرشار از پاسخ برای سؤالات گوناگون است. بر اساس موقعیتی که در آن قرار دارید، تصمیم به خواندن کتاب‌های خاص به قصد پاسخ دادن به نیاز کنونی خود کنید. کتاب برای شما نمی‌تواند معجزه کند اما می‌تواند به شما تجربه فرد دیگری را انتقال دهد. من بارها و بارها با خواندن کتاب به زندگی امیدوار شدم، این در حالی است که اگر همان کتاب نبود شاید به شدت شکسته و خرد می‌شدم.

زمانی که احساس کردید پاسخ سؤالاتی که در ذهن دارید را با خواندن کتاب دریافت کردید، کتاب را ببندید و دست به عمل شوید. در غیر این صورت همانند توصیفی که از عالمان بدون عمل داشتیم، دانش‌آموزی بیش نخواهید بود.

خواندن نوشته‌های دست اول

یکی از بهترین‌ها و علایق من در انتخاب کتاب مربوط به زندگینامه‌هایی که توسط خود اشخاصی که به شدت آن‌ها را مورد تحسین قرار می‌دهم، است. رتبه‌های اول و بهترین‌های نمونه زندگینامه نویسی شخصی که با اختلاف زیاد جلوتر از دیگر نمونه‌های مشابه قرار دارند صفر تا یک به قلم پیتر ثیل و بلیک مسترز، جادوی بزرگ به نویسندگی الیزابت گیلبرت، فشن اسپانیایی است از الیزابت هاوس، چیز دشوار در مورد مسائل دشوار به قلم بِن هوروویتس و انسان در جستجوی معنی از ویکتور فرانکل هستند. البته نمی‌توانم در این زمان کوتاه و مقاله محدود اسامی چند صد اتوبیوگرافی دیگر من جمله زندگی‌نامه شخصی به قلم گری وینرچاک را معرفی کنم.

به چه دلیل من بیوگرافی‌هایی که توسط خود شخصیت تهیه شده و به اصطلاح دست اول هستند را بیشتر از بیوگرافی‌های متعارف دوست دارم؟ چرا که من دوست دارم روند فکری شخصیت دوست‌داشتنی‌ام را دنبال کنم. بدانم دقیقاً در سرش چه می‌گذشت و میلی به خواندن زندگینامه‌های تحریف شده ندارم. به نظر من اغلب زندگینامه‌هایی که به دست افراد غیر از خود شخصیت اصلی بیوگرافی نوشته شدند، فقط کاغذ پاره‌هایی برای فروش بیشتر است.

البته در این میان غیر اتوبیوگرافی‌هایی هم وجود دارند که دست کم از بیوگرافی‌های دست اول ندارند. از جمله می‌توانم به کتاب دوباره‌کاری از جیسون فرید و دیوید هاینمیر هانسن اشاره کنم. همچنین یک نمونه دیگر کتاب قوانین موفقیت از هیل است. مورد دوم در قطعاتی از کتاب تجربه‌های شخصی از رهبری ارائه می‌دهد که برای من تاکنون بی‌مانند بوده و می‌توانم به‌جرئت بگویم یکی از موردعلاقه‌ترین فلسفه‌های مدیریتی من است.

در این میان نمی‌توان کتاب‌هایی که بر اساس مستندات و شواهد جمع‌آوری ‌شده دقیق از سوی برخی از مستندسازان و نویسندگان همانند میهای چیکسنتمیهایی در کتاب جریان هستند را در طبقه‌بندی کتاب‌های دست اول قرار ندارد. لذا اگر می‌خواهید کتابی انتخاب کنید، حتماً به دست اول بودن آن دقت کنید و روایت‌های بی‌اساس را نخوانید.

[su_box title=”چه طور موفق شویم؟” box_color=”#483046″]با این ۱۲ قدم جزو ۸ % ی ها شوید و به هر هدفی که می خواهید برسید[/su_box]

زمان و موقعیت خواندن کتاب همه‌چیز است

ممکن است ما عاشق کتاب خاصی بوده باشیم اما همیشه و هرزمانی نمی‌توانیم آن را باز و شروع به خواندنش کنیم. هر کتاب جا و مکان خاصی دارد. روزی یکی از دوستانم دست‌نویسی از کتابش را به من داد، این کتاب بیشتر جنبه دست‌نوشته داشت؛ اما دوست نویسنده عزیزم یک خواسته کوچک از من داشت، این کتاب را فقط مواقعی که می‌گوید باید می‌خواندم. دقیقاً همین‌طور هم شد مواقعی که شروع به خواندن کتاب غیر از زمان‌های پیشنهادی توسط دوستم می‌کردم، بعد از چند دقیقه تصمیم به بستن و نیمه‌تمام گذاشتن کتاب می‌کردم.

همچنین این احساس برای من بسیار آشنا بود. مواقعی که تصمیم به خواندن کتاب‌های فلسفی می‌گیریم، دوست ندارم هر بیست ثانیه در اتاقم باز و بسته شود. خواندن فلسفه تمرکز زیادی لازم دارد و در محیط‌های عمومی نمی‌توانیم حواس خودمان را جمع و به نتیجه مطلوب از خواندن کتاب دست پیدا کنیم. از این رو باز هم می‌توانم بگویم، هر کتاب جایی و هر موضوع مکانی دارد. علاوه بر درک بهتر موضوعاتی که نیاز به تمرکز دارند در محیط‌های آرام‌تر، سرعت خواندن کتاب و متون هم افزایش می‌یابد.

نکته کوچک دیگری در این بحث باقی مانده است. برخی از موضوعات همانند فلسفه که نیاز به سنین خاص برای درک بهتر دارد، عموماً بر اساس مقتضی سنی باید خوانده شوند. خواندن زودهنگام کتاب فلسفی به واسطه ثقیل بودن مطالب باعث ترد شدن خواننده از مطالب این چنینی حتی تا بعد از سنین مناسب کتاب شود.

احتمال تعصب و جانب‌داری نویسنده را فراموش نکنید

نویسنده‌ها هم انسان معمولی هستند. مراقب هر آنچه که می‌خوانید باشید. فارغ از دیدگاه خودتان در مورد موضوعات مختلف همیشه می‌توانید نویسنده‌ای پیدا کنید که هم سو با دیدگاه شما باشد. نویسندگان فمینیست، نویسندگان مرد ستیز، نویسندگان جانب‌دار زیادی وجود دارند که از اصطلاحاتی همانند «زن قوی» در نوشته‌های خود غالباً استفاده می‌کنند و وظیفه خود می‌دانند که در نوشته‌های خود «بر جنس مرد غلبه» کنند.

می‌توانید آثار مختلفی از نویسندگان عصبی، دارای گرایش جنسی خاص، افسرده و نویسندگانی از همه جنبه‌های مختلف زندگی بخوانید؛ بنابراین اگر شما به دنبال نوشته‌ای باشید که اعتماد به نفس و خواسته خودتان را در آن بیابید، کافی است سری در کتابخانه‌های شهر بزنید، مسلماً گوشه‌ای از آن کتاب مورد نظرتان خفته است.

کتابی خوب کتابی است که به شما قدرت فکر کردن می‌دهد و احساسات خاص و دیدگاهی را به شما تحمیل نمی‌کند. هنگام خواندن کتاب باید در نظر داشته باشید که دیدگاه خودتان را در مورد مسئله پیش رویتان حفظ کنید. این موضوع مخصوصاً زمانی که در کتاب به دنبال پیدا کردن جواب سؤالتان هستید، بسیار اهمیت پیدا می‌کند. می‌توانید از همان ابتدای جستجوی پاسخ از کتاب‌ها، نویسندگانی هم سو با فکر خودتان انتخاب کنید یا به هنگام استخراج پاسخ سؤال، آن را ارزیابی کنید. در صورتی که مطابق با دیدگاهتان باشد آن را قبول و در غیر این صورت رد کنید.

به همین ترتیب، فراموش نکنید که نظر هر شخص در یک کتاب می‌تواند تنها بخشی از زندگی او باشد و همه او را شامل نمی‌شود. این بخش از زندگی می‌تواند در گذر زمان تغییر کند. لذا اگر بخواهید نویسنده‌ای را بر اساس آثارش قضاوت کنید، بهتر است موقعیت‌هایی که کتاب‌هایش نوشته شده است را هم در نظر بگیرید.

[su_box title=”زندگینامه جذاب جی کی رولینگ” box_color=”#483046″]جادوی موفقیت بی‌نهایت با الهام از زندگی جی کی رولینگ و داستان هری پاتر[/su_box]

کتاب‌خوانی یک فرایند شخصی است

برای یک موضوع یا کتاب می‌توان چندین برداشت کرد. گاهی اوقات برای یک نفر در عین حال که یک کتاب بسیار ارزشمند است برای دیگری بی‌معنی و خالی از محتوا به نظر می‌رسد. به همین دلیل است که من هیچ وقت کتابی را با قطعیت معرفی یا تعریف نمی‌کنم.

یکی از دوستانم با خواندن کتاب «شیر و عسل» از روپی کور بسیار تحت تأثیر قرار گرفته بود. این شوق او باعث شد تا کتاب را به من معرفی کند. این کار همیشگی من و او بود تا کتاب‌هایمان را به همدیگر و دیگران معرفی کنیم. این بار او از من خواست کتاب را بخوانم و معرفی کنم. متأسفانه من برای چند ساعت قطعه‌های مختلفی از کتاب را مطالعه کردم تا بتوانم مفهومی که دوستم از آن سخن می‌گفت را برداشت کنم، اما متأسفانه هیچ اتفاق خاصی نیفتاد.

بخشی از این بی‌علاقگی و عدم برانگیختگی شوق و شور من یا شما نسبت به کتابی که دیگران آن را بسیار موفق می‌دانند می‌تواند مربوط به شخصیت، ارزش‌های تعریف شده برای شما همچنین فردیت باشد. علاوه بر این عواملی که در این مقاله به مانند زمان و مکان که به آن‌ها اشاره شد هم بی‌تأثیر نیستند. شاید اگر جای دیگری کتاب را می‌خواندم، نظر دیگری داشتم.

اگر ما بخواهیم از خواندن لذت ببریم، به دست گرفتن و نگاه کردن به هر متنی می‌تواند لذت‌بخش باشد. همچنین کتاب خواندن زمانی که فواید آن برای رشد شخصیتی ما بیش از موانع آن باشد، تبدیل به یک موهبت می‌شود.

این نوشته چگونه کتاب بخوانیم ؟ (تجربه من بعد از خواندن ۳۰۰ کتاب در ۳ سال قبل) برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.