اثر چیرلیدر واقعیت دارد اما نه آن‌طور که شما تصور می‌کنید. اگر عکس گروهی انتخاب اول شما برای پست اول اینستاگرام باشد شاید نشان بدهد که ازنظر اجتماعی و دوستانه روابط خوبی دارید ولی این دقیقاً همان چیزی نیست که باعث تفاوت عکس فردی با گروهی می‌شود و شما را جذاب‌تر نشان می‌دهد.

نکته جالب فراتر از یک تعریف سطحی است. باید به چگونگی کارکرد مغز انسان برای دریافت اطلاعات دقت کنیم!

اثر چیرلیدر و داستان یک مغز شگفت‌انگیز

جذابیت چهره فقط تحت تأثیر ویژگی‌های صورت نیست بلکه همچنین تحت تأثیر چهره‌های دیگر تا پیش از آن یا به‌صورت هم‌زمان هم قرار دارد. این هم‌زمانی باعث شکل گرفتن مفهومی معروف به اثر چیرلیدر cheerleader effect می‌شود. جالب اینجاست که یک سری از مطالعات درستی این تعریف را رد کرده‌اند درحالی‌که بررسی‌های علمی دیگری می‌گویند این اثر کارایی دارد.

در مطالعات اخیر یک سری موقعیت‌های مرزی این اثر که از آن به‌عنوان اثر جذابیت گروهی group attractiveness effect  هم نام می‌برند هم آزمایش شده است.  مفهوم موردنظر به‌صورت طبیعی در ساختارهای گروهی، عکس‌های چهره تک‌نفری و چهره‌های گردآوری‌شده کامپیوتری اتفاق می‌افتد.

نه اندازه گروه و نه موقعیت چهره تأثیری بر اثر چیرلیدر ندارد. هرچند جذابیت چهره‌های کناری چهره هدف تأثیرگذار است؛ یعنی هرچه جذابیت چهره‌های غیر هدف کمتر باشد اثر چیرلیدر در مورد چهره هدف بزرگ‌تر است.

پژوهش‌های پیشین نشان داد که پردازش حافظه تصویری باعث چنین اتفاقی می‌شود. این مطالعات بیانگر این واقعیت بودند که میانگینی از داده‌های تصویری مغز این اتفاق را رقم می‌زند. چراکه این میانگین جذابیت چهره‌ها را بیشتر می‌کند. به‌عبارت‌دیگر، هر چهره‌ای که هدف قرارگرفته باشد، وقتی در یک قاب گروهی و کنار چهره‌های دیگر است، جذابیت بیشتری دارد تا زمانی که در یک قاب انفرادی باشد.

اثر چیرلیدر و کدگذاری سلسله مراتبی

این آزمایش‌ها همچنین یک فرایند پردازش حافظه تصویری دیگر را هم نشان داد و آن کدگذاری سلسله مراتبی hierarchical encoding  است که اثر موردنظر را یک‌بار دیگر تأیید می‌کند اما این بار وقتی در کنار چهره‌های « جذاب‌تر» دیگری قرار می‌گیرد.

کدگذاری سلسله مراتبی می‌گوید اطلاعات در حافظه فعال تصویری به‌طور مستقل ذخیره نمی‌شود بلکه بانظم بسیار دقیقی نمایش داده می‌شود.

گروهی که به‌عنوان مشاهده‌گر در این آزمایش انتخاب‌شده‌اند، گروهی از چهره‌های جذاب را به‌عنوان یک گروه جذاب کدگذاری می‌کنند. نکته جالب اینجاست که چهره‌های با جذابیت کمتر از این کدگذاری سلسه‌مراتبی سود می‌برند و آن‌ها نیز برچسب جذاب را دریافت می‌کنند.

نتیجه به‌دست‌آمده اینکه کدگذاری سلسه‌مراتبی باعث سوگیری (خطای شناختی) در مورد عدد میانگین می‌شود. اگر یک تصویر تکی شامل چندین دایره آبی و سیاه نشان داده شود که در آن بیشتر دایره‌های سیاه، بزرگ هستند و بیشتر دایره‌های آبی، کوچک، بنابراین دایره متوسط ، وقتی آبی‌رنگ است، در حافظه به‌عنوان شکلی که بزرگ‌تر می‌شود به خاطر سپرده می‌شود تا وقتی‌که سیاه است.

به‌عبارت‌دیگر، به یادآوردن آیتم‌های تکی وابسته به میانگین گروهی است. پس یک‌بار دیگر یادآوری می‌کنم که چهره‌ها وقتی در کنار سایر چهره‌های جذاب قرار می‌گیرند، جذابیت بیشتری دارند تا وقتی به‌تنهایی ثبت شوند. هرچه جذابیت چهره هدف کمتر باشد انتظار داریم که چهره‌های کناری آن‌که بیشتر به چشم می‌آیند، بر جذابیت این چهره هم اضافه کنند.

اثر چیرلیدر معکوس

اما نقطه مقابل اثر چیرلیدر، reverse cheerleader effect است که در مورد تأثیر چهره‌های کناری با جذابیت کمتر بر چهره هدف سخن می‌گوید. کدگذاری سلسله مراتبی مغز کاری می‌کند تا چهره وقتی به‌صورت تکی ثبت می‌شود جذاب‌تر از زمانی باشد که با چهره‌های معمولی در یک قاب قرار می‌گیرد.

حالا تصور کنید چهره هدف برابر با میانگین چهره‌های کناری که چندان هم جذاب نیستند باشد. در این حالت کدگذاری سلسله مراتبی هیچ تأثیری را نشان نمی‌دهد.

◄ شاید برایتان جالب باشد که بدانید

ازنظر روان‌شناختی اثر چیرلیدر می‌خواهد نشان بدهد که اثرات متضاد باعث چنین اتفاقی می‌شوند. جذابیت چهره‌های کناری در یک تصویر گروهی، معیار استاندارد مقایسه جذابیت چهره هدف است. به‌عبارت‌دیگر، تضاد بین جذابیت چهره‌ها و چهره هدف، جذابیت درک شده را بیشتر می‌کند.

اثر چیرلیدر چگونه بر سر زبان‌ها افتاد؟

این اصطلاح جذاب اولین بار در سریال « چطور با مادرت آشنا شدم» How I Met Your Mother استفاده شد. شخصیت بارنی استینسون Barney Stinson از این اصطلاح برای توضیح این موضوع استفاده کرد که یک زن وقتی در جمع باشد جذاب‌تر است تا وقتی تنها باشد. البته برداشت‌ها و حرف‌های بارنی یک نمونه از کمدی آمریکایی است ولی این حرف‌ها و نظرات مبنای پژوهش قرارگرفته اند.

شواهد علمی قابل‌توجهی در سال ۲۰۰۳ در مورد اثر چیرلیدر منتشر شد که بر اساس پنج دسته از مطالعات بود. این بررسی‌ها در هر دو جنس زن و مرد نمره بندی شد و بر اساس آن، جذابیت افراد وقتی جزئی از یک گروه باشند بیشتر بود تا اینکه به‌تنهایی کاری را انجام دهند.

درو واکر Drew Walker و ادوارد وول Edward Vul به ۱۳۰ شرکت‌کننده عکس‌های گروهی نشان دادند که شامل سه چهره زن و سه چهره مرد بود. در مرحله بعد، هر چهره از تصویر جدا و چهره تکی به شرکت‌کننده‌ها نشان داده شد.

همان‌طور که بالاتر هم برایتان نوشتم، شرکت‌کنندگان جذابیت چهره‌ها در عکس گروهی را بیشتر از عکس انفرادی آن‌ها تأیید کردند که این، فارغ از جنسیت افراد بود. نکته جالب‌توجه بی‌اهمیت بودن اندازه گروه است؛ چه گروه بزرگ باشد چه کوچک تأثیری بر جذابیت چهره افراد نمی‌گذارد. امتیاز به‌دست‌آمده از این فرایند صرفاً به خاطر گروهی بودن است.

◄ شاید دوست داشته باشید بدانید

مطالعات زیادی با تکیه‌بر همان جمله کوتاه بارنی برای شناخت بیشتر اثر چیرلیدر انجام شد که ازجمله آن، در سال ۲۰۱۵ بود تا جذابیت چشمگیر افراد در گروه بازهم تأیید شود.

خطای دید ابینگهاوس و ارتباط آن با اثر چیرلیدر

قدرت شگفت‌انگیز این اثر را آنگاه می‌توانیم بهتر درک کنیم که به چگونگی کارکرد مغز بپردازیم. گرایش‌ها روانی انسان چندان متمرکز روی جزئیات تکی دریافتی از محیط اطراف نیست. او به‌جای اینکه خودش را وقف توجه به جزئیات کند، فوراً اطلاعات را به‌صورت گروهی چکیده می‌کند.

** مهم: شواهد علمی میگویند مغز ما برای چنین دسته‌بندی تنظیم شده است. بدین‌صورت که دسته‌بندی اطلاعات یک مزیت تکاملی متفاوت است که با کاهش بار ادراک ناشی از تجزیه‌وتحلیل جزئیات ( اطلاعات تصویری)، ضامن بقای انسان می‌شود.

بهترین مثال برای این اثر ادراکی اصطلاح خطای دید ابینگهاوس Ebbinghaus Illusion  است که در ادامه بیشتر خواهید خواند.

در این خطای دید، دایره‌های داخلی اندازه یکسانی دارند درحالی‌که اطلاعات جانبی( دایره‌های کناری) برداشت شما را تغییر می‌دهند. در این تصویر به‌جای تمرکز بر ویژگی‌های تکی دایره‌های داخلی، برداشت ما به اطلاعات گروهی تغییر می‌کند.

این وضعیت، پردازش بالا- پایین شناخته‌شده است. یعنی کل عناصر مهم‌تر از ویژگی‌های تکی تفسیر می‌شوند. چنین وضعیتی نقطه مقابل پردازش پایین- بالا است که از اطلاعات تکی و جزئی به کل می‌رسیم. این توضیح در مورد خطای دید برای اثر جذابیت کار گروهی هم درست است. این اثر مغز را متوجه گروه به‌عنوان کل می‌کند نه توجه به ویژگی‌های فردی.

چنین اثری حتی می‌تواند در مورد گرایش‌ها اجتماعی هم کاربرد داشته باشد. طبقه‌بندی‌های اجتماعی یک فرایند ذهنی است که در آن افراد بر اساس ویژگی‌هایی مثل سن، جنسیت و نژاد گروه سازی می‌کنند. به خاطر داشته باشید که چنین دسته‌بندی سریعی مبتنی بر اطلاعات اجتماعی کمک می‌کند تا تعاملات اجتماعی سریع‌تر اتفاق بیفتد که البته پیامدهای جدی و گسترده‌تری دارد.

برتری کار گروهی بر فردگرایی در اثر چیرلیدر

مطالعات علمی ثابت کردند که وقتی تصویری از خودتان در یک فعالیت گروهی نشان می‌دهید، هرگونه ویژگی فردی غیرجذاب شما به حالت تعادل می‌رسد و چندان به چشم نمی‌آید. اما نکته اینجاست این اطلاعات چطور قرار است به نفع شما باشد؟ اصلاً کار سختی نیست!

شاید بهتر باشد این بار که قرار است عکس پروفایلتان را انتخاب کنید اثر جذابیت کار گروهی را به خاطر بیاورید. اگر قرار است دنبال کننده‌های شما در شبکه‌های اجتماعی افراد مهم و تعیین‌کننده‌ای باشند، چه‌بهتر که یک عکس گروهی از خودتان منتشر کنید. درنتیجه زمانی که این افراد تصمیم بگیرند در مورد شما تحقیق کنند ( هیچ بعید نیست پای ارتقای شغلی یا شروع یک رابطه عاطفی دلگرم‌کننده در میان باشد!) با دیدن این عکس گروهی به جذابیت شما ایمان می‌آورند.

لازم به تکرار نیست که عکس‌های گروهی شما را به‌عنوان یک فرد اجتماعی هم معرفی می‌کند. همچنین، آیا باید یادآوری کنم که در عکس گروهی باید مشخص باشد شما کدام فرد جذاب هستید؟! مخاطب شما نباید در پیدا کردن تصویرتان گیج شود.

اثر چیرلیدر چگونه کار گروهی را جذاب‌تر می‌کند؟

حالا که با یک اصطلاح شگفت‌انگیز و ارتباط آن با عملکرد مغز آشنا شدید، چه‌بهتر که اثر چیرلیدر را در مقیاس گسترده‌تری بشناسیم و با شش مورد از فواید کار گروهی بیشتر آشنا شویم.

آشنایی با چشم‌اندازهای مختلف و متفاوت

کارگروهی team work  باعث می‌شود تا موضوعات را از چشم‌اندازهای مختلف بررسی کنید. برای اینکه بتوانید در مورد مسئله‌ای بحث و روش مذاکره در مورد آن را پیدا کنید، بهترین کار این است که به حرف‌های دیگران گوش دهید.

چیزی که همیشه مهم است میزان تأثیرگذاری نظرات دیگران برای تفکر شخصی شماست که دیدتان را گسترده‌تر می‌کند و این همان تفکر جمعی است که نباید از تأثیرش غافل شد.

◄ هرگز فراموش نکنیم که

هم‌تیمی‌های ما فقط « همکار» حساب نمی‌شوند. آن‌ها مثل مربی و معلم برای ما هستند. نکته نهفته در کار گروهی این است که «اجتماعی بودن» تا میزان چشمگیری یادگیری را تقویت می‌کند.

در این فرایند جذاب نه‌تنها با دیدگاه دیگران آشنا می‌شویم بلکه دیدگاه همدیگر را به اشتراک می‌گذاریم، مخالفت می‌کنیم و یا به چشم‌انداز یکپارچه‌ای در مورد موضوعات مختلف می‌رسیم. چه بسیار دیدگاه‌هایی که ذهنیت ما را در مورد باوری که داریم تغییر یا جنبه‌های ضعیف تفکر ما را به‌خوبی نشان داد.

باور کنیم فقط در کار گروهی با دیگران است که می‌توانیم بخشی یا بخش‌هایی از چشم‌انداز فکری خودمان را تغییر دهیم و باهوش‌تر ازآنچه انتظارش را داشتیم به نظر برسیم.

بهبود دایره واژگان

اجازه بدهید با یک مثال آشنا ادامه بدهم؛ یادگیری زبان دوم. چند نفر از شما تجربه جریمه شدن به دلیل فارسی حرف زدن در کلاس زبان آلمانی یا هر زبان دیگری را دارید؟!

تعامل گفتاری با دیگران تا میزان زیادی بهترین روش برای یادگیری است. بسیاری از مربیان زبان‌های خارجی معتقدند که یادگیری بر اساس موقعیت یکی از اثرگذارترین روش‌ها برای بهبود دایره واژگانی است. چنین موقعیتی فرد یادگیرنده را وادار می‌کند که به زبان دوم خودش حرف بزند تا بتواند در موقعیت‌های اجتماعی متفاوت موفق باشد.

این، یک مثال ساده است که ما به ازای آن را در زندگی واقعی به‌خوبی می‌توانیم پیدا کنیم. هرچقدر تعامل بیشتر و تمایل بیشتری برای کار گروهی داشته باشیم بهتر می‌توانیم با روش‌های حل مسئله ای که دیگران انتخاب می‌کنند آشنا شویم. این ترفند نمایش خوبی از اثر چیرلیدر یا همان جذابیت کار گروهی است.

اینکه دیگران چگونه در مورد موضوعات مختلف « حرف می‌زنند»، از چه کلمات و عباراتی استفاده می‌کنند تا بتوانند یک ماجرا را تعریف کنند بسیار تعیین‌کننده است. حتی در همین فرایند تعاملی ما یاد می‌گیریم چه واژه‌ها و کلماتی بی‌تأثیر هستند و دیدگاه شما را به‌خوبی توضیح نمی‌دهند.

◄ شاید برایتان جالب باشد بدانید که

من، به‌عنوان یک نویسنده محتوا طی همین یک سال اخیر با افرادی در حوزه کاری‌ام ارتباط داشتم که تأثیر بسیار زیادی در تقویت دایره واژگانی در حرفه‌ام داشتند و خواسته یا ناخواسته کمک کردند ادبیات شغلی خودم را تقویت کنم. گاهی که با دوست همکار یا حتی یک غریبه حرف می‌زنم، از تسلطی که برای توضیح یک موضوع دارم شگفت‌زده می‌شوم و این موضوع برایم غرورآمیز است!

یادگرفتن برای یاددادن

این یک حس فاتحانه و غرورآفرین است که در تیم، شما کارشناس جمع باشید. از طرف دیگر اینکه ذهنیت درستی در مورد موضوعات مختلف نداشته باشید هم می‌تواند خسته‌تان کند. اما همین دانایی و آگاهی هم دلیل محکمی برای این نیست که بیشتر برای یادگیری تلاش نکنید.

اگر نقش آموزش‌دهنده یا معلم را دوست دارید نباید فراموش کنید که بهینه‌سازی اطلاعات و دانسته‌هایتان باید مرتب انجام شود. حتی اگر آنچه را میدانید تمام و کمال باشد بازهم لازم است تا بررسی کنید آیا آن‌قدر کافی است که دیگران بتوانند موضوع را درک کنند و نیازی ندارید تلاش زیادی برای آموختن کنید.

به‌عنوان بخشی از فرایند یاددادن به همکاران، بهتر است داده‌هایتان را به بخش‌های کوچک‌تری تقسیم کنید که هر بخش به‌تنهایی و سادگی قابل یادگرفتن باشد. به عبارتی تفکر بر پایه اصول اولیه که یکی از کارآمدترین روش‌ها برای درک دقیق و موشکافانه مطالب است و ذهن را از حالت وابسته و مقلد خارج می‌کند.

آموزش برای مدیریت افراد

یکی از دلایل اصلی تمسخر کار گروهی از طرف بسیاری از اطرافیان ( و چه‌بسا خود ما!) این است که مجبوریم با آن‌هایی کارکنیم که دل‏ خوشی از بودن کنارشان نداریم. بله، این واقعیت دارد.

این تنش بین فردی لزوماً به دلیل تفاوت‌های شخصیتی نیست. شاید ترجیحات یادگیری شما شکل رقابتی داشته باشد درحالی‌که مثلاً گروهی که شما عضو آن هستید، اعضای کم‌حرف، زیادی لفظ قلم و یادگیرنده‌های درون‌گرا باشند. وجود چنین تفاوت آشکاری باعث می‌شود تا موفقیت برای یادگرفتن دچار تنش‌هایی شود که درنهایت مشکلاتی را برای گروه به همراه دارد.

اما مسیر عبور از این چالش فقط تغییر ذهنیت است. اگر در حال حاضر عضو یکی از همین گروه‌های تنش دار هستید، باید خدمت شما عرض کنم که دقت به سناریوی یادگیری گروهی را شانس بزرگی بدانید که به لطف آن می‌توانید مهارت زندگی ساز مدیریت افراد را به‌خوبی بیاموزید.

شاید برایتان جالب باشد که همین مهارت در بسیاری از مناسبات ارتباطی به درد می‌خورد و لزوماً نباید در کار گروهی اتفاق بیفتد. چه بسیار مهمانی‌های شام خانوادگی که وجود تفاوت‌های شخصیتی چشمگیر باعث می‌شود مدیریت درستی برای تعامل بهتر شخصیت‌ها در نظر بگیریم!

شاید پذیرفتن نقش یک مصلح اجتماعی و تلاش برای ارتباط گرفتن افراد مختلف کمی ترسناک و بیش‌ازاندازه متعهدانه باشد ولی شک نکنید اگر صبورانه و هدفمند در این مسیر قدم بردارید و برای بهتر شدن کارگروهی، این تفاوت‌ها را هدایت و مدیریت کنید، جذابیت شخصیتی به‌مراتب بیشتری از آن شما خواهد شد که می‌شود همان اثر چیرلیدر معروف!

اهرمی به نام افراد بااستعداد

زیبایی کار گروهی یعنی تنوع استعدادها و آشنایی با روش‌های مختلف یادگیری. یکی از باارزش‌ترین مزایای فعالیت گروهی همین است! همچنین واضح است که به دلیل تعامل مناسب و کافی با افراد بااستعداد تیم که در فعالیت یا حوزه مشخصی باهوش‌تر و کارآزموده‌تر از بقیه هستند می‌توانیم فرصتی عالی برای ارتقای حرف‌های خودمان هم بخریم.

آن عضو تیم که با اهرم تفکر خلاقانه می‌تواند خروجی کار را به‌خوبی کنار هم قرار دهد به هم‌تیمی‌هایش چشم‌انداز زیبایی از بهبود نهایی محصول را می‌دهد. آن دیگری که یک پژوهشگر بااستعداد است از گروهش در گردآوری اطلاعات برای ارتقای عملیاتی تیم حمایت می‌کند.

** بسیار مهم: تیم پویا قرار نیست همیشه یک صاد پژوهشگر بااستعداد یا یک دال برنامه‌نویس خدادادی ثابت داشته باشد. اگر به استعداد خودتان به‌عنوان مدیر آگاه ایمان داشته باشید پس باید بدانید که آموزش و توسعه دانش بین اعضای تیم، تا دیگر اعضا هم در سطح کارشناسان قرار بگیرند و فوت‌وفن کار را بدانند، چقدر اهمیت دارد.

این یک پیروزی فاتحانه است که دست از کار فرد محور برداریم و با کارگروهی فرصت یادگیری بهتر و عمیق‌تر را به خودمان هدیه بدهیم. چه بسیار استراتژی‌های جدیدی که در همین مسیر برای ارتقای شغلی خود می‌آموزیم و موقعیت ما را به‌عنوان عضوی از یک تیم تقویت می‌کند.

آموختن روش مذاکره

این قسمت احتمالاً برای مدیران و همدردی با آن‌ها نوشته‌شده است! یکی از دلسردکننده‌ترین موارد کارگروهی می‌تواند این باشد که محصول نهایی پروژه تیمی دقیقاً همان چیزی که مدیر می‌خواهد نباشد.

اگر شما یک رهبر کمال‌گرا باشید تماشای « تمام‌عیار نبودن» محصولی که در ابتدا برای گروه تعریف کرده بودید و اکنون در مرحله نهایی به دستتان رسیده می‌تواند یک انرژی سوز کامل باشد.

اما اگر بخواهیم کمی خوش‌بینانه یا دستکم متفاوت به موضوع نگاه کنیم، این خروجی می‌تواند یکی از بخش‌های جذاب کارگروهی باشد که طی یک فرایند اتفاق افتاده است؛ خروجی متفاوت ناشی از تفاوت دیدگاه‌ها!

این یعنی همه اعضای تیم زیر نظر مدیر به هم فرصت و فضای کافی و مناسبی می‌دهند تا ایده هرکسی بخشی از پروژه باشد و به عبارتی هر فردی بخشی از مالکیت پروژه را در اختیار داشته باشد. « بده و بستان» هایی که در کارگروهی اتفاق می‌افتد به‌صورت « وابستگی مثبت متقابل» تعریف شده است که یعنی گروه درهم‌آمیخته می‌شود.

◄ بهتر است همواره به یاد داشته باشید

نادیده گرفتن ایده پردازی‌های اعضای تیم و مذاکره نکردن در مورد آن‌ها باعث می‌شود تا کم‌کم شمع اشتیاق آن‌ها کم‌فروغ شود و دیگر تلاشی برای بهتر شدن نکنند. این اتفاق در بلندمدت اثرات منفی ماندگاری می‌گذارد.

در راستای این هدف، مذاکره و تأیید از ضروریات هر موفقیت تیمی است. واضح است که اعمال سلیقه شخصی در یک پروژه نتیجه‌ای ندارد درحالی‌که اگر هدف اصلی، موفقیت پروژه با همفکری همه اعضای تیم باشد، نه‌تنها موفقیت آن تضمین شده است بلکه بنا بر اثر چیرلیدر، جذابیت شخصیت ناشی از هوش همراهی و همدلی دوچندان می‌شود.

• اینکه تیم و همدلی تیمی مهم است.
• اینکه وابستگی دوسویه ارزش به‌حساب می‌آید.
• اینکه تحمل و بردباری، خود نوعی عمل مثبت شمرده می‌شود.

درس‌هایی است که کار گروهی قرار است در گذر زمان به ما بیاموزد. ارزش‌هایی که جزوی از مهارت‌های هوش عاطفی هستند و ما را تبدیل به شنونده‌های فعال و همراهانی یادگیرنده می‌کنند.

اگر هنوز پا به سرزمین کتابهای صوتی مجموعه نگذاشته اید دیگر بیش از این دست دست نکنید. شاید وقت آن رسیده برای تازه ترین جلسه تیمی خودتان یک کتاب صوتی در حوزه خلاقیت یا مدیریت در گروه واتس اپ یا تلگرامتان دانلود کنید! در ضمن، با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن کار خودتان را راحت میکنید.

برای پایان

شاید حتی بعد از خواندن این نوشته بازهم دل خونی از کار گروهی داشته باشید و جذابیت‌های آن همچنان در نظر شما، خسته‌کننده و مانع پیشرفت باشد! شاید بد نباشد برای یک‌بار هم که شده کمی مثبت فکر کنید و به خودتان نهیب بزنید که « هی! به یک‌بار امتحانش می ارزه!»

یادآوری می‌کنم که با ورود به گروه و پذیرش نقش در کار گروهی به‌راحتی و با کمترین هزینه با روش‌های نوین یادگیری آشنا می‌شوید و محصولات جدیدی را در این مسیر می‌توانید وارد بازار کنید.

یکی از پرتکرارترین مکان‌هایی که می‌توان اثر چیرلیدر و جذابیت فردی کشف‌شده در کار گروهی را به‌خوبی مشاهده کرد، دانشگاه‌ها و محیط‌های کار است. فعالیت آن‌ها همواره پویایی خود را حفظ می‌کند و اعضای تیم در بسیاری از مواقع از ارتباط سودمندی که بینشان برقرار می‌شود، لذت می‌برند.

راستی، آخرین عکس گروهی که اثر چیرلیدر را در آن به‌خوبی درک کردید چه عکسی بود؟!

منبع:

https://www.skillsyouneed.com/rhubarb/group-work-benefits.html

https://theconversation.com/yes-the-cheerleader-effect-is-real-and-you-can-make-it-work-in-your-favour-92501

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2021.607448/full

این نوشته اثر چیرلیدر cheerleader effect چیست و چه کاربردی دارد؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

کار تیمی و تفکر تیمی

یکی از راه‌های مهم رسیدن به موفقیت در کسب‌وکار و فعالیت‌های مختلف دیگر، فعالیت گروهی و تیمی است. با مطالعه موارد موفق در حوزه کسب‌وکار به سادگی می‌توان مشاهده کرد که موفق‌ترین کسب‌وکارها، آنهایی هستند که توانسته‌اند مفهوم تیم، کار تیمی و تفکر تیمی را به خوبی پیاده‌سازی و عملی کنند. اما تیم دقیقا چیست؟

تیم، به جمعیت حداقل دونفر گفته می‌شود که برای به انجام رساندن کاری مشترک برای رسیدن به هدفی مشترک دور هم جمع شده‌اند. هرکدام از اعضای تیم مهارتی ویژه دارند که به نوعی مکمل سایر اعضای تیم به حساب می‌آید و در راستای رسیدن به هدف مشترک مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انواع تیم

تیم‌ها انواع مختلفی دارند. جدا از نوع فعالیت و هدف گروه، در یک حالت کلی می‌توان تیم‌ها را به چند دسته اصلی تقسیم کرد.

تیم‌های سنتی

تیم‌های سنتی همان تیم‌هایی هستند که در محیط کاری و اداری شاهد شکل‌گیری‌شان هستیم. در تیم‌های سنتی هدف کاملا واضح و مشخص است. وظایف اعضا تعریف شده است و تمام روابط اعضا معمولا در غالب همان هدف اصلی تیم شکل گرفته است.

محیط‌های کاری بهترین مثال برای عرصه شکل‌گیری تیم‌های سنتی هستند. افراد در این تیم‌ها موظف به انجام وظایف تعریف شده‌شان هستند و براساس تخصص‌شان تقسیم‌بندی می‌شوند. معمولا می‌توان سلسله مراتب را در تیم‌های سنتی مشاهده کرد.

تیم‌های غیررسمی یا دوستانه

تیم‌های غیررسمی، تیم‌هایی هستند که معمولا برای به انجام رساندن اهداف اجتماعی یا خیرخواهانه تشکیل می‌شوند. در این تیم‌ها تقسیم وظایف خاصی وجود ندارد و معمولا هرکسی هرکاری که از دستش بربیاید انجام می‌دهد.

ساختارها وقالب‌ها در تیم‌های غیررسمی چندان تعریف شده نیستند و نمی‌توانید شالوده و سلسله مراتب خاصی را در این تیم ببینید. روابط اعضای تیم‌های غیررسمی چیزی بیش از هدف مشترک تیم است و اعضا ارتباطات گسترده‌ای باهم دارند.

تیم‌های شخص محور

تیم‌های شخص‌محور تیم‌هایی هستند که در آنها برخلاف فرم تیم‌های قدیمی، اشخاص بدون سلسله مراتب روابط صمیمانه و دوستانه‌ای دارند. در فرم تیم‌های شخص‌محور، همه توانایی گروه به نسبت رسیدن به هدف به کار گرفته می‌شود و همه اعضای گروه مشتاقانه برای رسیدن به هدف تلاش می‌کنند و نسبت به رسیدن به هدف احساس تعهد زیادی می‌کنند.

معمولا رسیدن یا نرسیدن به هدف به صورت مستقیم روی منافع اعضای گروه تاثیر می‌گذارد و به همین دلیل است که اعضا تعهد بالایی در به کارگیری توانایی‌ها و تخصص‌شان در رسیدن به هدف دارند. این نوع تیم‌ها را می‌توان در استارتاپ‌ها دید.

تیم‌های مجازی

با شکل‌گیری فناوری‌های ارتباطی و شبکه‌های اجتماعی، تیم‌های مجازی روز به‌روز گسترش بیشتری پیدا می‌کنند. تیم‌های مجازی یکی از جدیدترین پدیده‌های کار تیمی هستند که تبادل اطلاعات اعضا بر بستر شبکه‌های اجتماعی و ارتباطی انجام می‌پذیرد.

بسیاری از تیم‌هایی که اعضای آنها بر اساس دورکاری فعالیت می‌کنند در این تقسیم‌بندی جای می‌گیرند.

فواید تفکر تیمی

تفکر تیمی و پیاده‌سازی مناسب کار تیمی، می‌تواند فواید زیادی داشته باشد. در ادامه به بعضی از مهم‌ترین فواید کار تیمی و گروهی اشاره خواهم کرد.

افزایش خلاقیت

قطعا خلاقیت و قدرت تفکر ده نفر خیلی بیشتر از قدرت تفکر و خلاقیت یک نفر است. وقتی افراد برای رسیدن به هدفی دور هم جمع می‌شوند و از قدرت تفکر گروهی برای رسیدن به هدفشان استفاده می‌کنند می‌توانند با برپایی جلسات طوفان فکری یا سایر جلسات همفکری، به نتایج جالبی برسند.

همفکری باعث افزایش خلاقیت و یافتن راه‌حل‌های جالب برای مسائل می‌شود. این مزیت کار گروهی را از کار انفرادی جدا می‌کند و به آن برتری می‌بخشد.

ریسک‌پذیری

وقتی افراد دور هم جمع می‌شوند و برای موضوعات مهم تصمیم می‌گیرند، ناخودآگاه توان ریسک‌پذیری‌شان افزایش پیدا می‌کند. از آنجایی که تصمیم‌گیری به صورت گروهی انجام می‌شود، مسئولیت و عواقب ریسک بر عهده همه اعضاست و بار آن بر اعضای گروه تقسیم می‌شود.

بنابراین توان ریسک‌پذیری اعضای تیم افزایش پیدا می‌کند و به طبع آن میزان موفقیت گروه به صورت تصاعدی بیشتر خواهد شد.

همدلی

میل رسیدن به هدف مشترک می‌تواند همدلی و ارتباط موثر میان اعضای گروه را افزایش دهد. وقتی اعضا برای رسیدن به هدف مشترکی بجنگند و آرزوی یگانه‌ای دارند، ناخوداگاه یکدل می‌شوند. یکدلی و همدلی اعضای گروه برای رسیدن به هدف مشترک می‌تواند توان گروه برای کمک به یکدیگر و رسیدن به هدف را افزایش دهد و به همین دلیل راه رسیدن به موفقیت در کار گروهی بیشتر از کار انفرادی خواهد بود.

هموارتر شدن مسیر رسیدن به موفقیت

وقتی به صورت گروهی برای رسیدن به هدف تلاش می‌کنید، از توانایی هر عضو گروه برای رسیدن به هدف استفاده می‌کنید. رسیدن به اهداف با کمک گرفتن از توانایی‌هایی که مکمل توانایی ما هستند بسیار سریع‌تر و هموارتر از کار به صورت انفرادی و تک‌نفره است.

قبول راحت‌تر شکست

وقتی در غالب گروه برای رسیدن به اهداف مشترک می‌جنگید، بار روانی ناشی از ترس از شکست یا عدم موفقیت میان اعضای گروهتان تقسیم می‌شود. به همین دلیل قبول شکست در کار گروهی بسیار آسان‌تر از شکست انفرادی است.

تفکر تیمی و حل مساله

سوال مهمی که درمورد تفکر تیمی مطرح می‌شود، چگونگی حل مساله در قالب کارگروهی و تیمی است. وقتی گروه با مسائل و چالش‌ها روبه‌رو می‌شود، باید مراحلی را برای رسیدن به نتایج مناسب طی کند. مراحل حل مساله در تفکر تیمی به صورت زیر است:

شناسایی و فهم مساله

قبل از هرچیزی باید مساله به صورت کامل بررسی و تفهیم شود. فهم صحیح مساله و تعریف آن قدم اول برای حل مساله به صورت گروهی است. همه اعضای گروه باید طی برگزاری جلسات متعدد مساله را تعریف و تفهیم کنند.

مساله باید به‌نحوی برای اعضای گروه تعریف شود که منجر به فهم مشترک اعضا از مساله شود.در بسیاری از موارد اعضا فهم و قرائت متفاوتی از مساله دارند و همین باعث بهم خوردن هماهنگی اعضا در جریان حل مشکلات خواهد شد.

تحلیل مساله

بعد از تعریف صحیح مساله نوبت به تجزیه و تحلیل مساله می‌رسد. طی این مرحله هر کدام از اعضای گروه از نگاه خودشان مساله را تجزیه و تحلیل کنند و ابعاد دقیق مسائل را مورد بررسی قرار دهند. جایگاه تفکر تیمی در این قسمت بسیار پراهمیت است؛ چرا که هر عضو گروه با توجه به تخصص و دانش خود می‌تواند دید تازه‌ای نسبت به مساله در گروه ایجاد کند.

گردآوری اطلاعات

پس از تعریف و تحلیل صحیح مساله نوبت به گردآوری اطلاعات درمورد روش‌های حل مساله می‌رسد. در این مرحله هرکدام از اعضای گروه مسئول می‌شوند تا قسمتی از جمع‌اوری اطلاعات درمورد مساله را برعهده بگیرند.

در مرحله گردآوری اطلاعات با روش‌های مختلف تمام اطلاعات مربوط به مساله و راه‌حل‌های پیشنهادی جمع می‌شوند و در جلسات مختلف به بحث و بررسی گذاشته می‌شود.

ارائه راه‌حل

پس از بررسی اطلاعات و جمع‌آوری همه پیشنهادات و راه‌حل‌ها، راه‌حل نهایی و مورد قبول همه اعضای گروه به بحث و بررسی گذاشته می‌شود و در نتیجه راه‌حل نهایی به رای گذاشته می‌شود.

ارزیابی نتایج

پس از اجرایی شدن راه‌حل نهایی نوبت به ارزیابی نتایج حاصل از راه‌حل به دست آمده می‌رسد. در این مرحله با روش‌های ارزیابی مفید و کارامد بودن نتایج به بوته آزمایش گذاشته می‌شود تا از صحت  و درستی راه‌حل اطمینان حاصل شود.

چطور تفکر تیمی را در گروه تقویت کنیم

کار گروهی و تفکر تیمی به همان اندازه که می‌تواند کارآمد، مفید و اثرگذار باشد، سخت است. هماهنگ کردن گروهی از افراد که هرکدام تفکرات مخصوص به خودشان را دارند و نظرات متفاوتی را برای یافتن راه‌حل ارائه میدهند کار هرکسی نیست. اما چطور می‌توان تفکر تیمی را برای حل مساله تقویت کرد؟ برای تقویت تفکر تیمی در حل مسائل حتما نکات زیر را به یادداشته باشید:

• تقویت همدلی و همیاری میان اعضای تیم باعث وابستگی و تعلق خاطر آنها به هدف مشترک می‌شود و همکاری را میان آنها تقویت می‌کند.

• به گروه ارزش و اطمینان بدهید. اعضای گروه باید بدانند که نظراتشان مهم است و باید بدون ترس از تمسخر یا رد شدن به ارائه نظرات‌شان بپردازند.

• وظایف را به تناسب توان اعضای گروه تقسیم کنید. با این کار هم بهره‌وری گروه افزایش پیدا می‌کند و هم اعضای گروه اعتماد‌ به‌نفس بیشتری در اجرای وظایف‌شان خواهند داشت.

• با برگزاری جلسات متعدد مانند جلسات طوفان فکری، خلاقیت اعضای تیم را تقویت کنید و ذهن آنها وادار را به فعالیت بیشتر کنید.

تشویق اعضای تیم برای کارهای مثبتی که انجام می‌دهند و تقدیر شایسته از آنها میتواند انگیزه آنها را برای فعالیت موثر افزایش دهد

این نوشته تفکر تیمی و حل مساله؛ چقدر به کار تیمی اعتقاد دارید؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

تفکر گروهی

آیا تابحال به افرادی برخورده‌اید که وقتی در جمعی شروع به صحبت می‌کنند، تفکرات خودشان را هم‌جهت با تفکر غالب گروه هماهنگ می‌کنند؟ حتی گاهی هماهنگی تفکراتشان با گروه به قیمت تناقض‌گویی در مورد عقایدشان منجر می‌شود.

 گاهی برای خودمان هم پیش می‌آید که موقع تصمیم‌گیری در گروه سعی می‌کنیم بسیاری از قسمت‌های عقاید خودمان را نادیده بگیریم تا با گروه هماهنگ شویم. به نظر شما مشکل از کجا آب می‌خورد؟

ریشه این مشکل را باید در مفهوم تفکر گروهی جستجو کرد. تفکر گروهی مفهومی روان‌شناختی است. این مفهوم به وضعیتی اشاره می‌کند که افراد به خاطر میل درونی برای هماهنگی و ایجاد وضعیتی هارمونیک در گروه، خودشان را با تصمیمات و نظراتی که هیچ ارتباطی به تفکراتشان ندارد تطبیق دهند.

این میل به تطابق و همگرایی با گروه از علاقه ذاتی افراد به اهداف، اعضا و ماهیت گروه سرچشمه می‌گیرد. افراد در این وضعیت سعی می‌کنند از هرگونه مناقشه و درگیری و بحث اجتناب کنند و به همین علت بسیاری از نظرات اکثریت اعضای گروه را بی قید و شرط قبول می‌کنند.

چرا دچار تفکر گروهی می‌شویم؟

درگیر شدن با تفکر گروهی، علل و ریشه‌های متفاوتی دارد. پرداختن به علل تفکر گروهی می‌تواند به درک بهتر این رفتار کمک کند.

اصولا کسانی که درگیر تفکر گروهی می‌شوند، از اینکه نظرات مخالفشان باعث طرد شدنشان از گروه شود، هراس دارند. آنها می‌ترسند با بیان نظرات مخالف جایگاه خود را در گروه از دست دهند یا تنزل پیدا کنند.

از طرفی دیگر، ترس رد شدن افکار توسط دیگران هم می‌تواند یکی از عوامل گروه‌اندیشی باشد. این نوع از ترس‌ها غالبا در خاطرات کودکی و تجربه‌های بد رد شدن افکار توسط والدین یا اطرافیان ریشه دارد.

اما جدا از عوامل روان‌شناختی تفکر گروهی، می‌توان به یک عامل مهم دیگر هم اشاره کرد. ترس از برهم خوردن هماهنگی و یا افت گروه به خاطر بیان افکار متفاوت می‌تواند یکی از عوامل تفکر گروهی باشد. وقتی گروه بیش از اندازه برای افراد ارزشمند می‌شوند و به نوعی به تقدس می‌رسد، پایبندی غیراصولی اعضا بر هماهنگی می‌تواند باعث ایجاد گروه اندیشی شود.

یگی دیگر از عوامل تفکر گروهی، ترس افراد از پذیرش مسئولیت نظرات متفاوت است. معمولا وقتی نظری مخالف جمع داریم و از اینکه به کرسی نشاندن نظراتمان باعث ایجاد مخاطراتی شود که باید به خاطرشان پاسخگو باشیم، از بیان نظرمان طفره می‌رویم؛ چون پرداخت هزینه سنگین این مخاطرات را درتوان خودمان نمی‌بینیم.

دیکتاتوری و جبرگرایی در گروه هم می‌تواند به تفکر گروهی منجر شود. وقتی گروه رهبری مقتدر داشته باشد که جلوی ابراز هر تفکر مخالف و متفاوت را می‌گیرد، سایر اعضا به خودسانسوری دست می‌زنند و با بقیه نظرات هماهنگ می‌شوند. اینجاست که باید از تفکر گروهی حرف زد.

معمولا افرادی که اعتماد به‌نفس کافی ندارند و ارزش و اعتبار هویت‌شان را در گرو عضویت در گروهی خاص می‌بینند، سعی می‌کنند به هر قیمتی عضو آن گروه بمانند. حتی اگر به قیمت سرکوب عقاید و ارزش‌هایشان تمام شود.

عوارض تفکر گروهی

شاید برایتان عجیب باشد که بدانید تفکر گروهی، یکی از مخرب‌ترین عادات در گروه‌ها است که می‌تواند گروهی را به نابودی بکشاند. چطور؟ در ادامه با ما همراه باشید.

تفکر گروهی برخلاف ظاهر فریبنده و خوش قیافه‌اش، پدیده‌ای مخرب به حساب می‌آید. تفکر گروهی می‌تواند از درون باعث فروپاشی یک گروه و یا افت شدید آن شود.

گروه اندیشی باعث می‌شود خلاقیت اعضا سرکوب شود و با تصمیم‌گیری غلط به‌مرور اعضا از گروه دلسرد شوند و تفکر خلاق به کلی زیر سوال یرود.

تفکر گروهی باعث می‌شود که گروه ناخواسته وارد روندهای اشتباه و تصمیمات غلط شود و به شدت تنزل پیدا کند.

تفکر گروهی با اغراق در میزان توانایی‌های گروه، می‌تواند باعث برآورد غلط از وضعیت گروه شود و گروه از درون شروع به فروپاشی کند. وقتی تفکر گروهی بر گروه حاکم باشد، مدیران معمولا وقتی به وضعیت هشداردهنده گروه پی می‌برند که کار از کار گذشته باشد.

چطور بفهمیم وارد پروسه تفکر گروهی شده ایم؟

هروقت در اجتماع یا گروهتان این نشانه‌ها را دیدید، به تسلط پیدا کردن تفکر گروهی شک کنید.

انتقاد ناپذیری

وقتی درگروه نپذیرفتن نظرات مخالف پررنگ باشد، حتما پای تفکر گروهی درمیان است. معمولا در این وضعیت افراد گروه با نظرات مخالف به شدت طرد می‌شوند یا اصلا نادیده گرفته می‌شوند. آنها از اینکه نظرات مخالف را بیان کنند می‌ترسند و یا از درون علاقه‌ای به بیان نظرات مخالف‌شان ندارند و از بیان نظرشان احساس شرمساری یا گناه خواهند کرد.

توهم آسیب ناپذیری

از آنجایی که در تفکر گروهی، اصل بر تبادل اطلاعات موافق و آن دسته از اطلاعاتی است که بر موفقیت گروه صحه می‌گذارند، رفته رفته گروه دچار توهم خودبرتربینی و آسیب ناپذیری خواهد شد. اعضا معمولا درک صحیحی از شرایط و واقعیات ندارند و خود و گروه را به صورت مقدسی شکست ناپذیر فرض می‌کنند.

رفتار براساس الگوهای از پیش تعیین شده

اعضای گروه در وضعیت تفکر گروهی، براساس نوعی رفتار و الگوی از پیش تعیین شده و شعاری رفتار می‌کنند. آنها هرکسی که با خودشان باشد را مقدس و دیگرانی که علیه‌شان هستند را پلید می‌دانند. پیش‌فرض‌های مقدس‌ مآبانه و نگرش سیاه و سفید اعضا از دیگر علایم درگیری آنها با تفکر گروهی است.

عدم درک صحیح واقعیت

از آنجایی که در وضعیت تفکر گروهی، کسی جرات ابراز نظرات مخالف را ندارد، اطلاعات به صورت صحیحی پایش نمی‌شوند و به درستی به اعضا انتقال پیدا نمی‌کنند. تنها اطلاعاتی به گروه خواهند رسید که حاوی اخبار مثبت از وضعیت گروه باشند.

این وضع منجر به عدم درک صحیح از جایگاه و وضعیت گروه خواهد شد و اعضا به درستی از ضعف‌ها و نقاط قوت باخبر نخواهند شد.حال اگر این گروه جمعی از دانش جویان باشند قطعا ضرورت تفکر انتقادی را زیر سوال خواهد برد.

هماهنگی بدون منطق اعضا

هروقت دیدید در گروهی آرا همه اعضا بدون هیچ نظر مخالفی شبیه به هم است، به درست بودن روند کار آن گروه شک کنید. نمی‌توان تفاوت‌های میان عقاید انسان‌ها را انکار کرد و درک شباهت‌های فکری اعضای گروه کمی سخت و مشکل است. شما را نمی‌دانم اما من که با دیدن این وضعیت در گروه یاد نظام کره شمالی می‌افتم!

چطور از ورود به وضعیت تفکر گروهی جلوگیری کنیم؟

گیر کردن در وضعیت تفکر گروهی واقعا نگران کننده است. اما می‌توان با به کار بستن توصیه‌هایی از گیرافتادن در این وضع جلوگیری کرد.

اگر رهبر یا رئیس گروه هستید یا توان تاثیرگذاری بر رهبری گروه را دارید:

• به اعضای گروه آزادی عمل و اختیار بدهید. آنها را در تصمیم‌گیری و ابراز عقاید محدود نکنید و به همه تفکرات اعضا احترام بگذارید.
• از گروه‌های دیگر و روندهای موفقیت‌شان الگو بگیرید و همیشه از بیرون به گروه‌تان نگاه کنید. سعی کنید برای قضاوت روند گروه‌تان تمام پیش‌فرض‌های ذهنی و ارزش‌های از پیش تعیین شده را کنار بگذارید.
• ایجاد فضایی برای تبادل نظر میان اعضای گروه و پویایی جریان مشورت و همفکری می‌تواند تا حدود زیادی از تفکر گروهی جلوگیری کند.
• از اعضای دیگر گروه‌ها بخواهید که روند پیشرفت گروه شما را بررسی کنند و نظراتشان را با شما درمیان بگذارند.
• از اعضای گروه درخواست کنید که اگر راه‌حل‌های متفاوتی دارند با بقیه درمیان بگذارند و اعضایی که نظرات متفاوت دارند را تشویق کنید.
• احترام به فردیت اعضا و نظرات شخصی‌شان، مهم‌ترین کاریست که به عنوان رهبر می‌توانید برای رشد گروه انجام دهید. آن را از اعضا دریغ نکنید.

و در پایان

تفکر گروهی برخلاف اسم مثبتش، نتایج زیان‌باری را بر گروه باقی می‌گذارد. حتما می‌دانید که می‌توانیم این نتایج را به جامعه و سیاست هم گسترش بدهیم. درواقع جامعه چیزی جز گروه بزرگ انسانی نیست. پس هر قاعده‌ای که درمورد گروه‌ها گفته می‌شود در مورد جامعه و سیاست هم صدق خواهد کرد.

 معمولا تفکر گروهی و رفتارهای مشابه این تفکر را نماینده نظام‌های سوسیالیستی و چپ می‌دانند. نظام‌هایی که خواسته یا ناخواسته درخودشان سطوحی از دیکتاتوری و سرکوب را به همراه دارند. اما در مقابل، فردیت و فردگرایی نماینده نظام‌های آزاد و دموکرات شناخته می‌شود.

[su_note note_color=”#a631a8″ radius=”10″ class=””]

البته واقعیت این است که برای رسیدن به نتیجه مطلوب نه می‌توان به فردگرایی مطلق تکیه کرد و نه به تفکر گروهی. بلکه باید از نتایج مثبت هردو تفکر استفاده کرد تا بهترین نتیجه را گرفت.

[/su_note]

نظر شما چیست؟ شما با فردگرایی موافقید یا تفکر گروهی؟

این نوشته آیا با تفکر گروهی آشنا هستید؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.