در این مقاله از ذهن میخواهیم بیاموزیم چگونه خلاقیت را میتوان به یک انفجار بزرگ در زندگی تبدیل کرد و برای رسیدن به این انفجار بزرگ به چه موادی نیاز است.

خلاقیت من کو

همه ما به خاطر داریم که در دوران کودکی مدام داستان‌های گوناگون را در ذهن خود مجسم میکردیم. خود را در میان خانه شکلاتی یا روی کوه بستنی میدیدیم. از کشیدن نقاشی‌‌های عجیب و غریب لذت میبردیم ؛ حتی اگر بزرگترها آنها را انبوهی از خطوط درهم برهم ببینند. با زندگی رویایی خود خوشحال  بودیم و خود را در میان هیچ حصاری نمیدیدیم.

خلاقیت بعضی‌هامان توسط بزرگترها تشویق میشد و رشد ذهنی و اشتیاق بیشتر برای ایده پردازی را برایمان ایجاد میکرد. اگر الآن هم به پای صحبت‌های یک کودک بنشینیم حتما از راه‌هایی که او برای حل شدن مشکلات دارد شگفت زده خواهیم شد حتی اگر غیر عادی و غیر عملی بیاید.

اما این تفکر زیبا و خلاقانه کجا رفت؟ چگونه میتوانیم آن را بازیابیم؟ اصلا چرا گمش کردیم؟

هر چه سنمان بالاتر میرود قوانین و چاچوب‌ها بیشتر میشود. یک سری دستور العمل که باید طبق آن‌ها زندگی کنیم ، دنیایمان را فرا میگیرد. از نوع غذا خوردنمان تا نحوه راه رفتن ، روش‌های درس خواندن و نقاشی‌هایمان همه و همه باید قابل درک باشند.

میان چارچوب‌ها گیر میکنیم و رفته رفته پیله‌ای اطراف تفکرات خود میتنیم. اگر کسی را ببینیم که بر خلاف عرف کاری انجام میدهد به نظرمان عجیب می‌آید و اصرار داریم که همه باید به یک شیوه زندگی کنیم.

در مدارس معمولا کمتر به ما یاد داده میشود که چگونه ایده بدهیم ، ایده‌هایمان را بپروریم و یا حتی آن‌ها را عملی کنیم. ما می‌آموزیم که چه چیزهایی را یاد بگیریم که دیگران بتوانند از ما برای عملی کردن ایده‌هایشان استفاده کرده و ما را استخدام کنند.

در چنین ذهنی دیگر خلاقیت جایی برای خود نمیبیند چرا که ما احساس نیازی به او نداریم. پس بار و بندیلش را میبندد و ما را ترک میکند اما این متارکه قطعا به ضرر ما تمام خواهد شد.

چرا به خلاقیت نیاز داریم ؟

این که میگویم تفکر زیبا ، تفکر خلاقانه است به این دلیل است که دنیای ما بر روی خلاقیت بنا شده. اگر خلاقیت وجود نداشت احتمالا ما هنوز در غارها زندگی میکردیم و با نقاشی روی دیوارها منظورمان را میرساندیم. که البته آن هم خود نوعی استفاده از خلاقیت است.

در واقع نمیتوان گفت بدون خلاقیت بشر قرار بود نیازهایش را چگونه پاسخ دهد. چه برسد به این که هر روز پیشرفت جدیدی را شکل دهد و نمودار لگاریتمی رشدش را روز به روز تکمیل‌تر کند.

از کوچکترین مسائلی که در زندگی با آن دست و پنجه نرم میکنیم تا بزرگترین پیشرفت‌ها به خلاقیت نیاز دارند. پس لازم نیست بخواهید کار آفرین یا مخترع شوید که به خلاقیت نیاز داشته باشید ، اصل زندگی کردن نیازمند این تفکر زیبا است.

چگونه به خلاقیت دست یابیم؟

در این بخش از مقاله امروز میخواهیم بهترین راه‌های پرورش خلاقیت و ایده پردازی را به شما معرفی کنیم. اما بعد از خواندن این روش‌ها کمی فکر کنید و خلاقیتتان را به کار گیرید قطعا روش‌‌هایی که شما میابید میتوانند ارزنده‌تر باشند.

آگاه شوید

ذهن آرام به شما کمک میکند بتوانید ایده‌های خوب را بیابید و مسائل را از زوایای گوناگون بررسی کنید. بنابر این استفاده از روش‌های ذهن آگاهی و مدیتیشن به پاک سازی ذهن کمک خواهد کرد تا بتوانید تفکر خلاقانه و زیبا داشته باشید.

ایده پردازی کنید

هر روز که ما از خواب بیدار میشویم تا شب که به خواب میرویم ممکن است ایده‌های گوناگونی برای مسائل مختلف به ذهنمان برسد. اما معمولا این ایده را رها کرده و به سادگی از آن میگذریم. گاهی برخی ایده‌ها به ذهنمان می‌آید که میتواند تاثیر شگرفی در زندگی کاری و آینده ما ایجاد کند اما به سادگی از کنار آن میگذریم.

نوشتن این ایده‌ها کمک میکند تا هر گاه فرصت بررسی آن‌ها را داشتیم بتوانیم ایده‌هایمان را بیابیم. گاهی ایده ساده‌ای از ذهن ما میگذرد که اگر به آن بپردازیم میتواند بسیار پیشرفته شود.

یکی دیگر از راه‌های تفکر زیبا و تقویت خلاقیت این است که سعی کنیم برای مسائل کوچک و بزرگی که با آنها رو به رو میشویم ایده‌های گوناگونی بدهیم. حتی اگر بسیار نا ممکن و به دور از واقعیت باشند.

ایده سازی گروهی

برای ایده پردازی و پرورش خلاقیت یکی دیگر از روش‌هایی که بسیار موثر است میز گرد خلاقیت است. همراه با جمعی از دوستان یا همکارانتان مشکلی را بیابید و سعی کنید برای حل آن ، روش‌های گوناگونی ارائه دهید. حتی اگر این روش‌ها غیر ممکن باشند. هر نفر میتواند ایده خود را روی یک تکه کاغذ بنویسد. سپس یکی یکی کاغذها را بخوانید و سایر افراد گروه سعی کنند آن را تکمیل‌تر کنند.

قطعا وجود تعداد بیشتری ذهن‌های فعال بیشتر میتواند موثر باشد تا این که تنها به ایده‌هایتان بپردازید. میتوانید این کار را به یک بازی خانوادگی برای پرورش تفکر زیبا و خلاقانه تبدیل کرده و یا در محیط‌های واقعی کسب و کارتان به کار گیرید.

ورزش به شما تفکر زیبا را هدیه میدهد.

ورزش کردن ذهن شما را در وضعیت آرامی قرار میدهد. پس حتما هر روز چند دقیقه را به این کار اختصاص دهید. لازم نیست حتما به صورت حرفه‌ای ورزش کنید ،پیاده روی روزانه هم میتواند آرامش بسیاری را به شما هدیه دهد.

در این زمان حتما ایده‌های زیبایی به ذهن شما خطور خواهد کرد که حاصل استراحت ذهن شما است.

بازی‌های کودکانه کنید

بازی و نقاشی کشیدن همراه کودکان ، شما را به دنیای آن‌ها میبرد و این دنیا همان جایی است که خلاقیت در آن فرمانروایی میکند. سعی کنید زمانی که پا به پای کودکتان بازی میکنید یا نقاشی میکشید به چیز دیگری فکر نکنید و تماما در همان لحظه حضور داشته باشید.

ذهنتان را به کار ببندید و بازی‌های جالب تری را به کودکتان پیشنهاد دهید. گاهی قوانین بازی را تغییر دهید تا هم خودتان و هم کودکتان بداند که نیاز نیست در چارچوب خاصی حرکت کند.

کاردستی درست کردن و اوریگامی هم میتواند روش دوست داشتنی دیگری برای پرورش خلاقیت باشد. ممکن است ابتدا این کار کمی برای شما سخت باشد و مدام برای یافتن طرح‌های گوناگون در اینترنت سرچ کنید. اما بعد از مدتی ایده‌هایی به خرج خواهید دادکه خودتان را هم متعجب خواهد کرد.

بازی‌های فکری و شطرنج

یکی دیگر از کارهایی که میتوانید برای به کارگیری تفکر زیبا و خلاقانه انجام دهید بازی‌های فکری است. این روزها انواع و اقسام این بازی‌ها طراحی شده اند که ذهن ما را به کار میبندند و به عنوان یک ورزش ذهنی سودمند استفاده میشوند.

پس به جای گدراندن اوقات فراغت خود در فضای مجازی و از بین بردن آن ، بازی‌های فکری انجام دهید که هم شما را سرگرم میکنند و هم ذهنتان را ورزیده میسازند.

اگر شطرنج بلدید شما یک قدم جلو هستید اما اگر هم بلد نیستید سعی کنید کمی یاد بگیرید تا بتوانید به مرور ذهنتان را با استفاده از آن بپرورانید.

بازیکنان شطرنج افراد خلاقی هستند که ایده‌ها و روش‌ها در لحظه به ذهنشان میرسد و معمولا برای هر مشکلی که در صفحه شطرنج به وجود می‌آید راه‌حلی را جویا میشوند.

در واقع این خاصیت شطرنج است که شما را به تفکر وا میدارد ، پس یا فکر میکنید و ایده جدیدی میدهید و یا مات میشوید ؛ به همین سادگی.

کتاب بخوانید

پناه بردن به یار مهربان همیشه یک روش بسیار موثر است. مطالعه کتاب‌هایی که به تقویت قوه خلاقیت شما کمک میکنند ، کتاب‌های کار آفرینی ، کتاب‌های فانتزی و تخیلی ، علاوه بر این که شما را سرگرم میکنند ، اطلاعات فوق العاده زیادی در اختیار شما قرار میدهند که برای ایده پردازی راجع به مسائل گوناگون میتوانید از آن‌ها استفاده کنید.

علاوه بر آن ذهن شما را فعال میکند و آن را وا میدارد تا در دنیای خلاقیت سهم خود را بیابد. تفکر زیبا هدیه‌ای است که کتاب خواندن به شما ارزانی میدارد تا زندگیتان را دگرگون کنید.

تفکر انتزاعی داشته باشید

تفکر انتزاعی در مقابل تفکر عینی قرار دارد. افرادی که تفکر عینی دارند ، کاملا مطابق دستورالعمل‌ها رفتار میکنند. آن‌ها در دستور پخت غذایی که از آن استفاده میکنند حتی ذره ای تغییر ایجاد نمیکنند و مدام به دنبال قوانینی هستند که از آن‌ها پیروی کنند.

اما تفکر انتزاعی به شما یاد میدهد هیچ چیز مطلق نیست و همیشه جایی برای خلاقیت وجود دارد. افراد دارای این تفکر وقتی دستورالعملی به آن‌ها ارائه میشود مدام با خود فکر میکنند چه کاری انجام دهند که روند کار بهتر باشد.

برای کسب اطلاعات جزئی‌تر در این رابطه میتوانید مقاله‌ای را که در راستای تفکر عینی و انتزاعی نوشته شده است ، بخوانید.

خواب کافی داشته باشید

پیش نیاز تفکر زیبا و بروز خلاقیت آرامش ذهنی است . خوابیدن هم یکی دیگر از راه‌هایی است که از طریق آن میتوانید ذهنتان را آرام کنید. افرادی که در طول روز خواب کافی ندارند ، ممکن است بعد از مدتی دیگر به این روش عادت کرده و از لحاظ جسمانی مشکلی پیدا نکنند ؛

اما ذهنشان خسته میشود و نمیتواند عملکرد کاملی داشته باشد . به همین علت هم به دستورهای از پیش آزموده شده پناه می آورد تا نیازی به اندکی تفکر نداشته باشد.

و در پایان ، برای داشتن تفکر زیبا و خلاقانه تلاش کنید

روش‌ها و پیش نیازهایی که در این بحث با آن‌ها آشنا شدیم ، بدون تمرین و تکرار نمیتوانند موثر واقع شوند. پس اگر تفکر زیبا را میخواهید عزمتان را جزم کرده و از همین امروز شروع کنید تا بتوانید با ایده‌هایتان همه را شگفت زده کنید. حال شما چه روشی را برای تقویت خلاقیت ارائه میدهید؟

این نوشته تفکر زیبا و خلاقانه چگونه حاصل میشود؟ چطور میتوانیم خلاق باشیم؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

همچنین شناخت تفکر عینی و انتزاعی به شما کمک میکند که اگر با کودکی سر و کار دارید بهتر بتوانید او را بشناسید و نیازهایش را دریابید.

از ابتدا تا انتها

علت انتخاب این عنوان برای این بخش از مقاله این است که فرایندهای فکر انسان را از خردسالی تا پیری مورد بررسی قرار دهیم.

از نخستین روزهایی که پا به دنیا میگذاریم ما موجودی اندیشمند هستیم. در واقع بهتر است بگوییم از قبل آن ، چرا که انسان در دوران جنینی و پیش از تولد نیز میشنود ، احساس میکند و میفهمد.

اما انسان با تفکر عینی به دنیا می‌آید. در نخستین سالهای زندگی‌اش بیشتر با این نوع تفکر سر و کار دارد . هر چه میگذرد درکش نسبت به مفاهیم بیشتر شده و تفکر انتزاعی در او پرورش می‌یابد.

به همین علت میتوان گفت تفکر عینی در دوران خردسالی و کودکی وجود دارد و بعدها به مرور کمرنگ‌تر میشود. اما ممکن است باز هم گاهی ناخواسته آن را به کار گیریم.

البته نمیتوان گفت تفکر عینی خوب نیست و باید تفکر انتزاعی را جایگزین آن کرد. در ادامه با شناخت بیشتر تفکر عینی و انتزاعی و تفاوت‌های آن‌ها با یکدیگر ، مزایا و معایب آن‌ها را بهتر میتوان عنوان نمود.

تفکر عینی چیست؟

در تفکر عینی فرد تنها وقایع فیزیکی پیرامونش را درک میکند. این نوع تفکر در دوران کودکی وجود دارد یا ممکن است بر اثر برخی اختلالات یا ضربه مغزی ایجاد شده باشد.

فرد دارای این تفکر آنچه در اطرافش به وقوع میپیوندد را به همان صورت در میابد. در واقع هیچ گونه آنالیز یا تحلیلی روی داده‌ها انجام نمیدهد و مستقیما آن‌ها را باور میکند.

به همین علت است که کودکان زیر ۷ سال هیچ گونه درکی از دروغ ندارند و شما هر چه به آنها بگویی باور میکنند.

آنها تنها یک چیز را میبینند و آن همان چیزی است که مستقیما وجود دارد. تنها یک چیز را میشنوند و آن چیزی است که مستقیما به آن‌ها میگویید.

نمیتوانند درک کنند که ممکن است معنا و مفهوم دیگری پشت آن باشد. به همین علت است که نمیتوان با یک کودک با کنایه ، استعاره یا ضرب المثل‌ها صحبت کرد.

در صورتی که به آن‌ها بگویید “گر صبر کنی ز غوره حلوا سازی ” گمان خواهد کرد واقعا میتواند این کار را انجام دهد. ذهنش به هیچ وجه درگیر این مطلب نمیشود که شما با بیان این جمله منظور دیگری دارید.

آنها برای یک فعل تنها یک مفهوم در نظر میگیرند. مثلا چون گریه کردن را مختص ناراحتی بدانند ، اگر شما در هنگام خوشحالی اشک شوق بریزید ، آنها فکر میکنند مسئله‌ای شما را آزار داده است و نمیتوانند درک کنند که یک فعل در زمانهای مختلف ممکن است معنای متفاوتی داشته باشد.

اما از آنجایی که ما بزرگسالها معمولا احساسات کودکیمان را به درستی به خاطر نمی‌آوریم گمان میکنیم مشکل کودکانمان است که نمیتوانند این مفاهیم را دریابند. در حالی که این انتظار از آنها کاملا بیجا بوده و ممکن است موجب آزار و اذیت آنان شود.

تفکر انتزاعی چیست ؟

میتوان گفت در مقابل تفکر عینی ، تفکر انتزاعی قرار دارد. این فرایند بسیار پیچیده تر است. اگر مسیر میان دریافت پیام تا ادراک را در تفکر عینی یک جاده صاف و مستقیم در نظر بگیریم ؛

در تفکر انتزاعی این مسیر از میان کوهستان عبور میکند و پر از پیچ و خم‌های کوچک و بزرگ و دست اندازهای مختلف است.

تفکر انتزاعی فراتر از دریافت‌های فیزیکی بوده و به مفهوم آن‌ها توجه میکند. برای مثال با استشمام عطر فرد خاصی متوجه حضور او میشود ؛ در حالی که فرد دارای تفکر عینی تنها یک عطر آشنا را استنشاق میکند و به دنبال دریافت نتیجه‌ای از آن نیست.

تفکر عینی و انتزاعی میتوانند به طور همزمان در افراد وجود داشته باشند. در واقع هر چه ما انسان‌ها بزرگتر شده و مسائل بیشتری را تجربه میکنیم ، بیشتر میتوانیم اتفاقات گوناگون را با یکدیگر مرتبط ساخته و از آنها نتیجه بگیریم.

برای مثال فردی که به تازگی در رشته مهندسی از دانشگاه فارغ التحصیل شده است ، مفاهیم را تنها به صورت عینی میشناسد و شاید در صورت بروز یک مشکل نتواند به درستی فردی که علاوه بر علم دارای تجربه نیز هست تصمیم بگیرد.

میتوان گفت اهمیت تجربه به علت بلوغ عقلی و گسترش تفکر انتزاعی است. با روی کار امدن این تفکر دیگر دریافت استعاره‌ها و کنایه‌ها کار چندان سختی نیست .

استنتاج به وقوع میپیوندد و منطق روی کار می‌آید. اگر به فرد دارای تفکر عینی بگویید X بزرگتر از Y و Y بزرگتر از Z  است میتواند درک کند. اما اگر به او بگویید پس نتیجه میگیریم X  بزرگتر از Z  است ؛ مردد به شما نگاه خواهد کرد.

چرا که استنتاج در مخیله او نمیگنجد و نمیتواند از دو معقوله ، یک معقوله متفاوت را درک کند.

تفکر عینی و انتزاعی در زندگی

حال که با مفهوم تفکر عینی و انتزاعی و تفاوت این دو با یکدیگر آشنا شدیم ، میخواهیم بدانیم این شناخت چه سودی برای ما دارد ؟ از آن چه استفاده‌ای میتوان کرد؟ افراد دارای میزان بیشتری از هر یک برای چه مشاغلی مناسب‌اند؟ و …

همانطور که توضیح داده شد تفکر عینی در سالهای نخست زندگی انسان غالب است و زمام تصمیمات انسان را بر عهده دارد.

اما به مرور این تفکر از قلمرو ذهن ما عقب نشینی کرده و به تفکر انتزاعی اجازه میدهد جایش را بگیرد. ولی باز هم به صورت کامل از بین نمی‌رود. ما انسان‌ها در بسیاری از وجوه زندگیمان آن‌ را میابیم و اجازه میدهیم بر تصمیماتمان اثر بگذارد.

برای مثال افرادی که در انجام دستورالعمل‌ها خوب هستند در واقع از تفکر عینیشان استفاده بیشتری دارند.

آن‌ها بهتر است مشاغلی را در پی گیرند که بر حسب یک روال از پیش تعیین شده انجام میشوند و نیاز زیادی به خلاقیت در آنها نیست.

معمولا اگر به آنها بگویید میتواند این کار را با یک روش دیگر به نتیجه بهتری برساند در مقابل شما مقاومت میکند و میگوید این بخشی از دستورالعمل است و نمیتوان آن را تغییر داد.

در مقابل افرادی که دارای تفکر انتزاعی بالایی هستند سعی میکنند همواره در تمام جوانب زندگیشان خلاقیت را به کار برده و روش‌های بهتری را کشف کنند. در واقع میتوان گفت آنها زیاد در بند مسائل از پیش تعیین شده نبوده و راه خودشان را میروند.

افرادی که تفکرانتزاعی به میزان بیشتری بر آنها غلبه دارد میتوانند کار آفرینان موفقی باشند و روش‌های جدیدی را ابداع و اختراع کنند که پیش از آن وجود نداشته است.

در واقع میتوان گفت پیشرفت بشریت به علت وجود تفکر انتزاعی و به کار گرفتن آن است.

چگونه تفکر انتزاعی را به کار گیریم؟

تفکر عینی و انتزاعی هر دو در زندگی ما موثر هستند. معمولا افراد به طور مطلق دارای یک نوع تفکر نیستند.

درست است که با رشد و رسیدن به سنین بزرگسالی تفکر انتزاعی هم پرورش میابد و بدین وسیله قدرت خلاقیت و استدلال ما افزایش میابد ، اما گاهی قرار گرفتن در برخی مسیرها سبب میشود نه تنها تفکر انتزاعیمان همواره رو به رشد نماند بلکه عقب نشینی کرده و جای خود را به تفکر عینی دهد.

علاوه بر برخی بیماری‌ها و اختلالات ذهنی ، قرار گرفتن در چارچوب‌هایی که خلاقیت را در انسان از بین میبرند از رشد تفکر انتزاعی جلوگیری میکنند.

معمولا در مدارس خلاقیت زیاد مورد توجه قرار نمیگیرد یا ممکن است خانواده‌ها با قرار دادن فرزندشان در محیطی پیرو دستورالعمل‌ها اجازه رشد تفکر انتزاعی را به آنها ندهند.

مهارت‌های کوچکی مثل جمله سازی ، انشا نوشتن ، تئاتر بداهه ، نقاشی‌های خلاقانه و … میتواند به میزان مطلوبی این تفکر را در ما به سرانجام برساند.

استفاده از بخش خلاقیت ذهن و پرورش آن ، قدرت استدلال ما را افزایش داده و کمک میکند در تمامی تحلیل‌هایی که در زندگیمان پیش رو داریم موفق تر عمل کنیم.

در پایان شناخت تفکر عینی و انتزاعی و تفاوت‌های آن‌ها با یکدیگر این درک را به ما میدهد که هر یک از اعمال خود را مورد بررسی قرار داده و بخش‌های عینی و انتزاعی آن را از هم مجزا کنیم.

به این وسیله خواهیم توانست به حد مطلوبی از تفکر عینی و انتزاعی در هر یک از کارهایمان برسیم.

این نوشته تفکر عینی و انتزاعی به چه معنا هستند و چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.