هوش هیجانی چیست و چه کاربردی در زندگی دارد؟

اگر به دنبال تقویت هوش هیجانی‌تان هستید، راهکارهای زیر می‌توانند بسیار کمک کننده و مفید باشند.

احساساتتان را مشاهده کنید

در بسیاری از موارد ما پیوند خودمان را با احساساتمان از دست می‌دهیم و به آن‌ها توجه نمی‌کنیم. زمانی که در تکاپوی انجام کاری هستیم و خودآگاهی نداریم یکی از این موارد است. وقتی این اتفاق می‌افتد، تمام اعمال ما ناخودآگاه خواهند شد و درست آن زمان است که می‌توانیم اطلاعات ارزشمندی را درباره خودمان به‌دست بیاوریم.

در این مواقع به خودتان و رفتارتان فکر کنید. روی واکنش‌هایی که به موقعیت‌ها و رفتار خاص نشان می‌دهید دقیق شوید. سعی کنید دلیل رفتارتان را ریشه‌یابی کنید و آن‌ها را به درستی مدیریت کنید.

به رفتارتان توجه کنید

وقتی که احساسات‌تان را مورد بررسی قرار می‌دهید و یاد می‌گیرید که آن را مدیریت کنید، نوبت به رفتارتان خواهد رسید. همزمان که روی احساسات و مدیریت آن‌ها کار می‌کنید، به نوع رفتارتان هم توجه نشان دهید.

یادتان باشد که باید بر تاثیر احساسات خاص روی روند زندگی روزمره‌تان هم به خوبی دقت کنید.

در این مرحله نوبت به قضاوت رفتار و برچسب زدن به آن‌ها است. اگر رفتارتان را به دقت مورد بررسی یا قضاوت قرار ندهید، بسیار سخت خواهید توانست که با خودتان صادق باشید.

مسئولیت احساسات و رفتارتان را برعهده بگیرید

یکی از چالش‌برانگیزترین مراحل تمرین بهبود هوش هیجانی همین مرحله است. البته می‌توان این مرحله را مفیدترین مرحله هم دانست.

باید بدانید که احساسات و رفتار شما از خودتان و نه از شخص دیگری منشا می‌گیرد. بنابراین این شما هستید که باید مسئولیت رفتارتان را برعهده بگیرید.

اگر در پاسخ به محرکی بیرونی، به لحاظ روحی آسیب دیده‌اید، خودتان مقصر آن هستید؛ نه کسی که محرک را ارسال کرده است. چون شما باعث شده‌اید که آسیب ببینید و به خودتان ضربه بزنید.

کسی شما و احساساتتان را کنترل نمی‌کند؛ جز خودتان. پس این شما هستید که مسئول اندوهتان هستید.

باید به این ادراک برسید که احساسات شما می‌توانند اطلاعات ارزشمندی راجع به تجربیات شخص مقابل و نیازها و ترجیحات خودتان به شما ارئه کنند؛ اما دیگران مسئول احساسات شما نیستند. هروقت بتوانید مسئولیت احساساتتان را بپذیرید، پیشرفت بسیار بزرگی در هوش اجتماعی کرده‌اید.

پاسخ دادن را به جای واکنش تمرین کنید

بین پاسخ دادن و نشان دادن واکنش، تفاوتی ظریف وجود دارد. عکس‌العمل یا واکنش فرآیندی ناخودآگاه است که در آن در پاسخ به محرکی بیرونی، به سرعت واکنش نشان می‌دهیم.

این فرآیند باعث احساس تسکین ما خواهد شد. اما پاسخ دادن؛ فرآیندی کاملا آگاهانه است که با توجه به احساسات و تصمیم‌گیری در مورد چگونگی ارائه پاسخ تولید می‌شود.

همدلی با خود و دیگران را تمرین کنید

همدلی به معنای درک چرایی احساسات دیگران است. افرادی که همدلی را بلدند خوب می‌دانند که افراد چه احساسی دارند و می‌توانند آن را به طرف مقابل منتقل کنند. یکی از راه‌های تقویت هوش هیجانی تمرین همدلی است.

سعی کنید با تمرین با خودتان شروع کنید. وقتی احساس کردید که دچار احساسات متفاوت شده‌اید، با خودتان به دلیل و ریشه احساستان فکر کنید.

از خودتان بپرسید چرا این احساس را دارم؟ چرا اینطور رفتار می‌کنم؟ شاید از اول نتوانید به درستی پاسخ این سوالات را مشخص کنید و جوابتان چیزی جز نمی‌دانم نباشید. اما رفته‌رفته به ریشه احساساتتان پی خواهید برد و می‌توانید این توانایی را به دیگران هم تعمیم بدهید.

از دیگران بازخورد بخواهید

درباره احساسات و رفتارتان از دیگران نظر سنجی کنید. از آنها بخواهید که به شما بگویند نحوه رفتار و احساساتتان را چطور ارزیابی می‌کنند؟ به نظر آن‌ها هوش هیجانی شما در چه حدواندازه‌ای است؟

مثلا از آن‌ها بخواهید که به شما بگویند در موقعیت‌های بحرانی رفتار شما چطور است؟ آیا در موقعیت‌های دشوار، پاسخ‌هایتان مناسب و درخور بوده است یا نه. همیشه درباره نمود بیرونی کارهایتان از دیگران بپرسید و خودتان را از دریچه چشم بقیه افراد ببینید.

ممکن است همیشه جواب‌ها آنطور که دوست دارید نباشد؛ اما واقعا به شما کمک خواهد کرد.

مطالعات ادبی داشته باشید

مطالعات نشان می‌دهد که خواندن ادبیات و کتابهایی که شخصیت‌های پیچیده دارند، می‌تواند به شما کمک کند که مهارت‌های همدلی را در خودتان بهبود ببخشید و دیگران را بهتر بشناسید.

بله! بالاخره خواندن رمان به کمکتان آمد. حالا می‌توانید بدون عذاب وجدان رمان‌های محبوبتان را بخوانید و خوشحال باشید که در حال انجام فعالیتی مفید برای رشد هوش اجتماعی‌تان هستید.

روانشناسان معتقدند که خواندن داستان از دیدگاه دیگران به ما کمک می‌کند تا از نحوه رفتار، انگیزه و اقدامات دیگران بینش بی‌نظیری کسب کنیم و آگاهی اجتماعی‌مان به صورت محسوسی ارتقا پیدا کند.

محیطی مثبت ایجاد کنید

علاوه بر تمرین مهارت‌های بالا، وقت بگذارید و متوجه شوید که چه چیزهایی در شما به خوبی پیش می روند و در زندگی سپاسگزار چه مسائلی هستید.

بااین کار و تمرکز بر نقاط مثبت زندگی‌تان، خواهید توانست فضای مثبتی را در اطرافتان ایجاد کنید و عمیقا آرامش را احساس کنید. این احساس مثبت می‌تواند اطرافیان شما را هم دربر بگیرد و به آن‌ها سرایت کند.

یادتان باشد که هوش هیجانی پروسه‌ای تمام نشدنی است

مهارت‌های هیجانی چیزی نیستند که بتوانید یک‌شبه آن‌ها را توسعه بدهید و بعد رها کنید و فکر کنید که تمام شده است. اتفاقا برعکس چیزی که بسیاری از افراد فکر می‌کنند؛ توسعه مهارت‌های هیجانی تمرینی مادام‌العمر است و تا انتهای زندگی ادامه دارد و همیشه می‌توان به پیشرفت ادامه داد.

حتی زمانی که احساس می‌کنید بر همه ابعاد هوش هیجانی تسلط دارید هم باید به تمریناتتان ادامه بدهید تا برای همیشه از مزایای این هوش بهره‌مند شوید.