تفکر خلاق چیست؟ چگونه تفکر خلاق داشته باشیم

همانطور که می‌دانید تفکر خلاق می‌تواند با تمرین و اجرای تکنیک‌های خاصی، تقویت شود. تکنیک‌های زیادی برای تقویت خلاقیت وجود دارند که می‌توانید برای افزایش خلاقیت گروه از آن‌ها استفاده کنید. در ادامه چند تکنیک جذاب برای تقویت خلاقیت را با هم مرور خواهیم کرد.

طوفان فکری

احتمالاً یکی از معروف‌ترین تکنیک‌های خلاقیت طوفان فکری یا همان طوفان مغزی است. این تکنیک که در بسیاری از محیط‌های کسب‌وکار اجرا می‌شود، احتمالاً یکی از بهترین‌ روش‌های تمرین خلاقیت گروهی است.

اساس و پایه طوفان فکری، تولید ایده در جلسات گروهی است. برای اجرای این تکنیک به ابزار خاصی نیاز ندارید. کافی است دور هم جمع شوید، مسئله موردنظر را برای همه اعضای گروه تشریح کنید و به گروه زمان دهید تا هر آنچه به ذهنشان می‌رسد را یادداشت کنند. مهم نیست ایده مطرح شده چقدر عجیب و دور از ذهن باشد. در جلسات طوفان فکری هر ایده ارزش بحث کردن خواهد داشت.

طوفان فکری منفی

طوفان فکری منفی، درست مانند همان جلسات طوفان فکری اجرا می‌شود. تنها تفاوت این تکنیک با طوفان فکری، در ایده‌هایی است که باید تولید و به بحث گذاشته شوند. در تکنیک طوفان فکری منفی، ایده‌هایی تولید خواهند شد که راه‌حل‌هایی نامناسب و ناکارآمد در برابر مسئله اصلی به‌حساب بیایند.

بعد از اتمام تولید ایده‌ها، گروه روی این بحث متمرکز می‌شود که چه کارهایی می‌توان کرد تا ایده‌های منفی به ایده‌های مثبت و سازنده برای مشکل اصلی تبدیل شوند. عجیب است، نه؟ اما احتمالاً برایتان عجیب‌تر هم خواهد شد اگر بدانید این تکنیک یکی از تکنیک‌های مؤثر در حل مسئله خلاق است.

استوری بورد

تکنیک استوری بورد، یکی دیگر از روش‌های مؤثر در تقویت تفکر خلاق است. در این تکنیک باید مانند انیماتورها عمل کنید. درواقع داستان‌پردازی هسته اصلی این تکنیک است. یعنی تمام ایده‌ها، ابعاد و جزئیاتی که درباره حل مسئله به ذهنتان می‌رسد را در یک صفحه بنویسید.

می‌توانید تخیلتان را حسابی به کار بیندازید و هر راه‌حلی که به ذهنتان می‌رسد را در صفحه جلوی مسئله اصلی‌تان بنویسید. می‌توانید جلوی هر راه‌حل فلشی بکشید و به نتیجه اجرایی شدن ایده‌تان فکر کنید و آن را بنویسید. هر راه‌حلی که به نتیجه بهتری منجر می‌شود، می‌تواند راه‌حل نهایی شما باشد.

این تکنیک نقش زیادی در توسعه خلاقیت فردی دارد و فکر شما را به طرز باورنکردنی باز می‌کند.

شش کلاه تفکر

تکنیک شش کلاه تفکر روشی برای نظم‌بخشی به تفکرات است. این تکنیک به ما کمک می‌کند که موقع فکر کردن به چالش‌های پیش رو، مرحله‌به‌مرحله به صورتی خاص فکر کنیم و هر بار از زاویه و دریچه‌ای جدید به مسئله نگاه کنیم. هر مرحله این تکنیک به رنگی خاص اختصاص دارد و هر رنگ مختص نوعی خاص از تفکر و نگرش به مسائل است.

این تکنیک می‌تواند در عین توسعه خلاقیت فردی به ما در پیدا کردن راه‌حلی منطقی و جدید کمک کند. .

صفر نویسی

اگر می‌خواهید از تکنیک صفر نویسی برای توسعه تفکر خلاق استفاده کنید باید ابتدا ایده‌ای کاملاً خام و پرداخت نشده را روی کاغذ بیاورید. در قدم بعدی نوبت به طی کردن مراحلی خاص روی این ایده می‌رسد تا بتوانید به ایده خامتان سروشکلی تازه ببخشید و آن را به عملی شدن نزدیک کنید.

بعد از نوشتن ایده خام روی کاغذ نوبت به نوشتن جزئیات و حقایقی است که از مطالعه کامل روی مسئله به دست آورده‌اید. بعد از اضافه کردن جزئیات و حقایق باید درباره ایده‌تان رؤیاپردازی کنید و تخیلتان را به کار بگیرید. حالا ایده‌ای ناب و بکر روبه‌روی شماست.

تکنیک توهم خلاق

حتماً برایتان پیش‌آمده است که تصاویر یا واقعیاتی را ببینید که جور دیگری به چشمتان برسند. جوری که با تصویر واقعی آن کمی تفاوت دارد. مثل زمانی که به ابرها نگاه می‌کنید و شکلی را در آن‌ها پیدا می‌کنید. این خطای دید و یا همان توهم بصری برای همه ما پیش‌آمده است. تابه‌حال به این فکر کرده بودید که این خطا می‌توانید زمینه‌ای برای پرورش خلاقیتتان باشد؟

اما چطور؟ جواب این سؤال را باید در همان موقعیت پیدا کنید. اما اگر بخواهم توضیح کوتاهی درباره این تکنیک به شما ارائه کنم باید بگویم که برای اجرای این تکنیک باید به‌صورت عمدی به مسائل به‌صورت اشتباه نگاه کنید. مثلاً سعی کنید وقتی به یک تصویر نگاه می‌کنید تصویری را ببینید که وجود ندارد.

این تمرین می‌تواند به شما کمک کند تا در فکر کردن به مسائل، جزئیاتی را که از چشمتان غافل مانده است را ببینید و جنبه‌های خلاق ذهنتان را بیدار کنید.

نوشتن با دست غیر مسلط

اگر سعی کنیم از دست غیر مسلطمان استفاده کنیم، توانسته‌ایم که توان نیمکره غیر مسلط مغزمان را به طرز قابل‌توجهی تقویت کنیم. اگر راست‌دست هستید، سعی کنید از دست چپتان استفاده کنید و حتی شده چند خط با آن بکشید. با این کار مغز شما تحریک خواهد شد.

وقتی هردو نیمکره مغز شما به طرز یکسانی فعال باشد، خلاقیت شما به طرز قابل‌توجهی توسعه خواهد یافت. می‌توانید در را با دست غیر مسلطتان بازکنید، سعی کنید با دست غیر مسلط مسواک بزنید و یا موهایتان را شانه کنید.

اصول چهل‌گانه تریز

تریز یکی دیگر از تکنیک‌های مؤثر در افزایش تفکر خلاق است این تکنیک از شناخته‌شده‌ترین تکنیک‌های افزایش خلاقیت است. TRIZ توسط روس‌ها اختراع شد و به تکنیکی برای مواجهه بهتر با چالش‌ها تبدیل شد.

شما با استفاده از اصول چهل‌گانه تریز یاد می‌گیرید که به‌سادگی با مشکلات و چالش‌ها روبه‌رو شوید و پله‌پله آن‌ها را حل کنید. این تکنیک به شما کمک می‌کند که راه‌حل‌های جدید ابداع کنید و به سادگی از پس موانع بربیایید.

این تکنیک اصول ساده‌‌ای مانند جداسازی اجزای مسئله از هم، استخراج نکات اصلی مسئله از کلیات، حذف موارد اضافی و افزایش کیفیت موضعی است.

در آینده در مقاله‌ای مفصل شما را با اصول تریز بیشتر آشنا خواهیم کرد.