فراموشی و راهکارهای پیشگیری از آن

پزشک از شما یا یکی از نزدیکانتان در مورد هرگونه شرایط پزشکی یا داروهای مصرفی سؤال خواهد کرد. او همچنین در مورد از دست دادن حافظه و سایر علائم، سؤالاتی را می‌پرسد. ممکن است به هر یک از موارد زیر نیاز داشته باشید:

1. یک آزمایش نورولوژیک می‌تواند به ارائه پزشک نشان دهد که مغز شما چقدر خوب کار می‌کند. ارائه دهندگان خدمات بهداشتی نحوه واکنش مردمک‌های چشم (نقاط سیاه در مرکز هر چشم) به نور را بررسی می‌کنند. آن‌ها همچنین حافظه را آزمایش می‌کنند. قدرت، تعادل، بینایی و سایر عملکردهای مغز نیز ممکن است آزمایش شوند.
2. با استفاده از MRI از مغز شما عکس گرفته می‌شود تا اگر نشانه‌هایی از آسیب مغزی وجود داشته باشد، شناسایی شوند. ممکن است به شما ماده کنتراست داده شود تا تصاویر بهتر نمایش داده شوند.

اگر به آلاینده مایع واکنش نشان داده‌اید، به پزشک اطلاع دهید. با هیچ چیز فلزی وارد اتاق MRI نشوید. فلز می‌تواند باعث آسیب جدی شود. اگر فلزی داخل بدن خود دارید به پزشک خود اطلاع دهید. آزمایش خون نیز ممکن است برای یافتن علت فراموشی مانند عفونت یا کمبود ویتامین B1 انجام شود.

افراد سالم می‌توانند از دست دادن حافظه و فراموشی را در هر سنی تجربه کنند. در زیر شش اثر جانبی فراموشی وجود دارند که طبیعی تلقی می‌شوند:

بدرفتاری

این مورد هنگامی ‌رخ می‌دهد که شما دقیقاً فقط بخشی از چیزی را به خاطر می‌سپارید و جزئیاتی مانند زمان، مکان یا چهره شخص درگیر را فراموش می‌کنید.

بدرفتاری همچنین می‌تواند زمانی اتفاق بیفتد که فکر کنید تصوری که داشتید دقیق بوده است زیرا در واقع ناشی از چیزی است که قبلاً خوانده‌‌اید یا شنیده‌اید اما آن را فراموش کرده‌اید. این امر با افزایش سن بیشتر اتفاق می‌افتد زیرا هرچه بزرگ‌تر می‌شوید، خاطرات نیز افزایش می‌یابند.

پیشنهاد پذیری زمانی

این مورد مشابه سوء استفاده است. پیشنهاد پذیری زمانی اتفاق می‌افتد که بخاطر اطلاعات نادرست فرد یا منبع دیگر، حافظه شما از چیزی تغییر کند.

به عنوان مثال، ممکن است شما به درستی آبی رنگ بودن قطار اسباب بازی مورد علاقه کودکی خود را به یاد داشته باشید. اما خواهر و برادر شما می‌گویند که رنگ آن قرمز بود، بنابراین با گذشت زمان حافظه شما نیز تغییر می‌کند و شما اکنون قرمز بودن قطار را به یاد می‌آورید.

گذرا بودن

این مورد تمایل به فراموش کردن حقایق یا وقایع در طول زمان دارد. به عبارت دیگر، شما حداقل خاطره‌هایی را به یاد می‌آورید و بیشتر از همه استفاده می‌کنید که آن‌ها به فرامشوی می‌سپارید. گذرا بودن ممکن است نشانه ضعف حافظه باشد.

با این حال، دانشمندان فکر می‌کنند که این مفید است زیرا مغز شما را از خاطرات استفاده نشده پاک می‌کند و باعث می‌شود خاطرات جدیدتر و مفیدتری ایجاد شوند.

حواس پرتی

حواس پرتی نوعی فراموشی زمانی اتفاق می‌افتد که به اندازه کافی توجه نکنید. مثلا فراموش کردید که کلیدهای خود را در کجا قرار داده‌اید، زیرا در جایی که آن‌ها را قرار داده‌‌اید تمرکز نکرده‌‌اید و توجه شما جای دیگری بوده است.

عدم ذهنیت همچنین می‌تواند به معنای فراموش کردن انجام کاری در یک زمانی خاص باشد مانند مصرف دارو یا ملاقات!

مسدود کردن

آیا کسی تاکنون از شما سؤالی پرسیده که پاسخ آن در نوک زبان شما بوده است؟ این به عنوان «مسدود کردن» شناخته می‌شود. مسدود کردن ناتوانی موقتی در یادآوری یک حافظه است.

در بسیاری از موارد، مانع موجود، حافظه‌ای مشابه با حافظه مورد نظر شما است. این حافظه رقیب شما را از یادآوری اطلاعات مورد نیاز باز می‌دارد.

جانبداری

حتی تیزترین خاطرات شما نیز عکس‌های بی‌عیب و نقصی از واقعیت نیستند. تجربیات، اعتقادات، دانش و خلق و خوی شخصی شما هنگام رمزگذاری در مغزتان، بر خاطرات و برداشت‌های شما تأثیر می‌گذارند.

این بدان معنی است که وقتی یک حافظه را بازیابی می‌کنید، خلق و خو و تعصبات دیگر شما در آن لحظه می‌توانند بر اطلاعاتی که در حقیقت به یاد می‌آورید، تأثیر بگذارند.

گاهی اوقات ممکن است کلمه یا نامی را فراموش کنیم یا دقیقاً نمی‌توانیم به یاد بیاوریم که قصد داشتیم چه کاری را در چند دقیقه بعد انجام دهیم. این مشکل در طول زندگی اتفاق خواهد افتاد و به نظر می‌رسد که با افزایش سن بیشتر رخ می‌دهد.

اما همیشه به دلیل افت ذهنی در سال‌های بعد نیست که ما چیزها را از دست می‌دهیم. بسیاری از مواردی که ما به فراموشی نسبت می‌دهیم، ممکن است ناشی از عدم تمرکز یا توجه باشد.

در زندگی پُر مشغله ما، حواس پرتی در همه جا وجود دارد و اجتناب از آن‌ها تقریباً غیرممکن است. در واقع بسیاری از ما عادت داریم که چندین کار را به طور همزمان انجام دهیم و این موضوع کم کم به بخشی از زندگی کاری ما تبدیل شده است.

متأسفانه برای همه این‌ها باید هزینه کرد. مطالعات نشان داده‌‌اند که مغز در واقع از کشیده شدن در جهات مختلف و متفاوت رنج می‌برد.

به عنوان مثال، محققان از دانشگاه استنفورد دریافتند که مکالمه تلفنی یا ارسال پیام کوتاه هنگام انجام کارهای دیگر یا داشتن تعاملات دیگر به طور همزمان می‌تواند باعث اختلال در کنترل شناختی شود.

ما افرادی را تحسین می‌کنیم که کارآیی بالایی دارند و این می‌تواند یک ویژگی عالی از آنها باشد. اما شرکت کنندگان در آزمون‌ها نشان دادند که وقتی به طور منظم با اطلاعات و خواسته‌های متعددی بمباران می‌شوند، کمتر به چیزها توجه می‌کنند و اغلب نمی‌توانند جزئیات مهم را به خاطر بسپارند.

علاوه بر این، افراد چند وظیفه‌ای به سختی می‌فهمند که کدام اطلاعات مربوط به کدام پروژه بوده و کدام یک مربوط به دیگری است.

به خصوص استفاده زیاد (برخی می‌گویند اعتیاد آور) از رسانه‌ها ممکن است از راه‌هایی که هنوز درک کاملی از آن‌ها نداریم، بر مغز تأثیر بگذارد.

مطالعات بالینی قبلاً تغییراتی را در ذهن نوجوانان و جوانان که زمان زیادی را در شبکه‌های اجتماعی می‌گذرانند، شناسایی کرده‌اند. از آنجایی که فنآوری محرک چنین رفتاری نسبتاً جدید است اما نتایج طولانی مدت آن هنوز نامشخص هستند.

با این حال، کارشناسان اتفاق نظر دارند که قرار گرفتن مداوم در معرض رسانه‌ها و ارتباطات در به اصطلاح عصر دیجیتال، واقعاً باعث کاهش توجه بیشتر افراد می‌شود.

در حالی که برای ایجاد ارتباطات مستقیم به تحقیقات بیشتری نیاز است و تأثیرات حواس پرتی و عدم تمرکز واقعی به نظر می‌رسند و ممکن است با بزرگ‌تر شدن افراد بارزتر شوند.

هرچه هضم اطلاعات یا انتقال داده‌ها به حافظه دشوارتر شود، درگیری ذهنی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. شاید یادگیری مهارت‌های جدید بیشتر طول بکشد یا حتی فقط یک مقاله روزنامه یا یک کتاب کامل بخوانید اما قطعاً ارزش تلاش دارد و مزایای آن بی‌شمار است.

گاهی اوقات فراموش کردن چیزها، جزئی از زندگی است.

به همین دلیل است که افراد ممکن است در گوشی‌های هوشمند خود چیزهایی را جهت یادآوری یا یادداشت های چسبنده‌ای بر روی درب یخچال خود داشته باشند.

هرچه افراد پیرتر می‌شوند، ممکن است موارد مکرر از دست دادن حافظه را تجربه کنند، اما این اغلب یک قسمت طبیعی از پیری است.

بنابراین چگونه بزرگسالان می‌توانند تشخیص دهند که علائم زوال عقل را تجربه می‌کنند؟ و از کجا می‌دانند که وقت آن فرا رسیده است که به پزشک اطلاع دهیم؟

در زیر چند نکته در مورد چگونگی تشخیص فراموشی طبیعی ناشی از زوال عقل آورده شده است:

علائم طبیعی مربوط به سن

این مشکلات می‌توانند ناامید کننده باشند اما خیلی جدی نیستند. فراموشی با افزایش سن همراه است. برخی از علائم معمول از دست دادن حافظه که در بزرگسالان معمول هستند، عبارتند از:

حالت گذرا

طبق گزارشات دانشکده پزشکی هاروارد حالت گذرا وضعیت طبیعی از روند پیری است. گذرا زمانی است که مغز با گذشت زمان برخی از خاطرات را فراموش می‌کند.

به گفته این دانشگاه، این در واقع می‌تواند یک چیز خوب باشد زیرا بدان معنی است که مغز در حال حذف خاطرات استفاده نشده برای ایجاد فضایی برای خاطرات جدید است.

ذهنیت مطلق از نظر ارتباط با تمرکز مغز شما مشابه می‌باشد. به عنوان مثال، فراموش کردن یک قرار ملاقات ممکن است به این دلیل اتفاق بیفتد که فکرتان مشغول بوده است.

فراموشی و سایر مسائل ذهنی

طبق مؤسسه ملی پیری، بسیاری از شرایط سلامتی دیگری نیز وجود دارند که می‌توانند در از دست دادن حافظه نقش داشته باشند. به عنوان مثال، افراد مبتلا به افسردگی بعضاً با داشتن علائم زوال عقل اشتباه گرفته می‌شوند.

این مؤسسه در ادامه اظهار داشت، یکی از دلایل این امر ممکن است این باشد که فردی که با افسردگی دست و پنجه نرم می‌کند، به شدت با دلهره و اضطراب روبرو می‌شود. نگرانی مداوم در مورد فاجعه اخیر یا وسواس در آن می‌تواند منجر به فراموشی موضوعات دیگری شود.

علائم بالقوه زوال عقل

به گفته دکتر ویلیام دبلیو پندلبوری، استاد دانشگاه ورمونت، برخلاف فراموشی طبیعی مربوط به سن، کاهش حافظه مرتبط با زوال عقل پیشرونده است.

این مسائل بطور پیوسته بدتر می‌شوند و در نهایت بیمار مجبور می‌شود به مراکز درمانی مراجعه کند زیرا دیگر نمی‌تواند به تنهایی به زندگی خود ادامه دهد.

فراموش کردن اطلاعات مهم علائم زوال عقل فراتر از آن است که صرفاً فراموش شوند. پندلبوری در ادامه اظهار داشت که علائم شامل فراموشی نام دوستان و عزیزان و عدم توانایی در یادآوری برخی کلمات است.

هنگامی که یک فرد مسن این علائم فراموشی شدید را از خود نشان می‌دهد، بهتر است یک برنامه ریزی جهت ویزیت پزشک را در برنامه خود قرار دهد.

طبق انجمن آلزایمر، افراد مبتلا به زوال عقل ممکن است تغییرات اساسی در شخصیت را تجربه کنند. به عنوان مثال، یک فرد ارشد در مراحل میانی زوال عقل می‌تواند ناگهان مستعد رفتارهای تهاجمی، پارانویا یا تکانشگری شود. غالباً، این سخت‌ترین قسمت بیماری برای مراقبت است.

این انجمن اظهار داشت: «طبیعی است که مراقبین ارشد از این علائم تحت فشار قرار بگیرند. به همین ترتیب، استفاده از خدمات مراقبت از تنفس در صورت طاقت فرسا بودن، عاقلانه خواهد بود.»

یکی دیگر از علائم رایج زوال عقل تمایل به گمراه شدن در محیط‌های جدید است. بر طبق مطالعات دانشگاه ایلینوی، گمراهی به مکان و زمان گسترش می‌یابد.

اگر یک فرد مسن مبتلا به زوال عقل به یک مکان منتقل شود، محرک های ناآشنا ممکن است احساس عدم امنیت را در او القاء کنند. هنگامی که گمراه می‌شوید، سالمندان مبتلا به زوال عقل ممکن است در معرض تماشاچیان قرار بگیرند و به راحتی با مراقبان بدتر شوند.

از دست دادن حافظه و زوال عقل مرتبط با سن شرایط بسیار متفاوتی هستند، اگرچه ممکن است در علائم با هم تداخل داشته باشند،

با این حال، فراموشی عادی اغلب به دلیل عدم تمرکز ایجاد می‌شود و هرگز به قلمرو جدی پیشرفت نمی‌کند. از طرف دیگر، زوال عقل با گذشت زمان بدتر خواهد شد. اگر درباره علائم خود تردید دارید، قرار ملاقاتی را با پزشک خود تعیین کنید.

افسردگی بر احساس افراد تأثیر می‌گذارد اما همچنین می‌تواند نحوه تفکر افراد را نیز تغییر دهد.

کری هولمبرگ، فوق دکترای روانپزشکی و علوم رفتاری در دانشگاه استنفورد که بر روی اختلال خلقی مطالعه می‌کند، می‌گوید وقتی بیماران را می‌بینم، آن‌ها از مشکلات حافظه شکایت دارند.

بیماران ممکن است در یافتن کلیدهای خود یا حفظ اطلاعاتی که در یک کتاب خوانده‌‌اند مشکل داشته باشند. مردم اغلب اشاره می‌کنند که فقط قادر به عملکرد صحیح نیستند.

این گزارش‌ها منعکس کننده یک تحقیق در حال رشد هستند که نشان می‌دهند افسردگی می‌تواند حافظه و شناخت را از راه های متنوع و شگفت آوری تحت تأثیر قرار دهد.

افراد افسرده در به خاطر سپردن جزئیات خوب رویدادهایی که تجربه کرده‌اند، مشکل دارند. تجربیات عمومی مانند تعطیلات، به راحتی به ذهن می‌آیند اما ویژگی‌های خاص آن مانند یک وعده غذایی لذت بخش در تعطیلات، به راحتی به ذهن خطور نمی‌کنند.

حافظه احتمالی افراد یا یادآوری انجام یک فعالیت برنامه ریزی شده در آینده نیز تحت تاثیر افسردگی است. سخت است به یاد بیاورید که کتاب کتابخانه را برگردانده‌‌اید یا داروی روزانه خود را مصرف کرده‌‌اید یا خیر.

در حالی که جزئیات و حافظه احتمالی ضربه بزرگی به شما وارد می‌کنند اما در یادآوری خاطرات بد مشکلی وجود ندارد. دانیل دیلون، استادیار روانپزشکی در دانشگاه هاروارد می‌گوید، افراد سالم و غیر افسرده معمولاً حافظه بهتری برای وقایع مثبت نسبت به رویدادهای خنثی یا منفی دارند.

در همین حال، افراد افسرده خاطره بدتری را به یاد می‌آورند. دیلون می‌گوید: «در افراد افسرده، مردم فکر می‌کنند حافظه منفی بهبود می‌یابد اما در واقع، این سوءگیری مثبت کاهش یافته است و این برای مردم واضح می‌باشد.»

در سال ۲۰۱۴، محققان شناخت منفی را در افرادی که قبلاً افسرده بودند و گروهی که هرگز افسرده نبودند، بررسی کردند. افرادی که قبلا دچار افسردگی بودند، بیشتر صفت منفی در بین کلمات، نسبت به گروهی که هرگز افسرده نبوده‌‌اند را به خاطر می‌آوردند.

دانشمندان در حال تحقیق در سال ۲۰۰۷ با بررسی نقش حافظه مثبت در تنظیم خلق و خو، دریافتند که هنگام تشویق به یادآوری خاطرات خوش، روحیه افراد افسرده بدتر می‌شود. وقتی افرادی که در گذشته افسرده بودند خاطرات خوشی را به خاطر می‌آوردند، حالات غم انگیز آن‌ها تغییر نمی‌کند.

مغز ممکن است برخی از سرنخ‌ها درباره افسردگی بر حافظه را فاش کند. ناحیه مغز که با یادگیری و حافظه سروکار دارد، هیپوکامپ، به استرس حساس است و این در افراد مبتلا به افسردگی کمتر می‌شود. کاهش حجم هیپوکامپ می‌تواند خاطرات ضعیف را توضیح دهد.

علاوه بر این، افکار نشخوارکننده مشخصه این اختلال می‌توانند تمرکز افراد را برای کارهای دیگر دشوار نمایند. نشخوار فکری یا تثبیت وضعیت‌ها یا حوادث ناراحت کننده، منابع عصبی که مغز تواند برای چیزهای دیگری مانند حافظه صرف کند را اشغال می‌کند.

این یافته‌ها ممکن است تصویر کاملی ارائه نکنند! یک هیپوکامپ کوچک مؤلفه احساسی مشکلات حافظه را توضیح نمی‌دهد و هیچ دلیلی وجود ندارد که فقط خاطرات مثبت را مختل کند.

علاوه بر این، برخی از افراد مستعد به افسردگی، ممکن است قبل از ابتلا به بیماری، هیپوکامپای کوچک‌تری داشته باشند. دیلون می‌گوید: «ما هنوز هم درک عملکرد ضعیفی از آنچه در حافظه و افسردگی اتفاق می‌افتد را داریم.»

خارج از آزمایشگاه، هولمبرگ می‌گوید که پزشکان و روانپزشکانی که با بیماران در بخش بالینی سرو کار دارند، شروع به بحث در مورد حافظه و مسائل مربوط به حافظه با بیماران خود می‌کنند. بیماران از اختلالات شناختی بسیار آگاه هستند.

ما فکر می‌کنیم که پزشکان به طور فزاینده‌ای آگاه می‌باشند. عادی سازی و تأیید اعتبار بخشی از افسردگی مهم است، بنابراین به همین اندازه ترسناک نمی‌باشد.

داروهای ضد افسردگی می‌توانند به طور مؤثر غم و اندوه را کاهش دهند اما در هدف قرار دادن جنبه های شناختی افسردگی به اندازه کافی موفق نیستند.

حتی وقتی بیماران احساس بهبودی می‌کنند، باز هم در آن مناطق کمبودهایی وجود خواهد داشت. بهبود روحیه نیز بسیار دارای اهمیت است.

اما ما می‌خواهیم مطمئن شویم که محدودیت در میزان انجام آن وجود دارد، بنابراین مردم به تنهایی با آنچه باقی مانده نمی‌توانند دست و پنجه نرم کنند.

اگر بیش از یک مورد از علائم مربوط به فراموشی را دارید، باید توسط یک متخصص حافظه ارزیابی شوید. این می‌تواند یک روانپزشک، متخصص مغز و اعصاب یا یک متخصص داخلی باشد.

اما، در هر صورت، باید پزشکی باشد که علاقه و تجربه زیادی در ارزیابی حافظه داشته و ممکن است نیاز به انجام تست های استاندارد حافظه باشد.

علاوه بر این، ممکن است لازم شود تا توانایی شما در یادآوری تأخیر اطلاعات مورد آزمایش قرار گیرد. تأخیر در یادآوری، یعنی یادآوری اطلاعاتی که اخیراً ارائه شده است، یکی از اولین نشانه‌های اختلال شناختی خفیف می‌باشد.

ارزیابی بیشتر ممکن است نیاز به یک جلسه با یک روانشناس مغز و اعصاب آموزش دیده، یک تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (MRI) یا یک اسکن توموگرافی انتشار پوزیترون (PET)  داشته باشد.

MRI آزمایشی است که تصویری واقعی از مغز تولید می‌کند و می‌تواند نشانه‌های اولیه از دست دادن سلول مغز را بدست آورد.

اسکن PET نیز مشابه می‌باشد اما تخصصی‌تر و گران‌تر است و می‌تواند قبل از دست رفتن بافت مغز، تغییراتی در فعالیت سلول‌های مغزی یا سوخت و ساز بدن ایجاد کند.

اگر شما یا یکی از نزدیکانتان دچار اختلال شناختی خفیفی شده باشید، این مشکل توسط متخصص حافظه قابل درمان است.

داروهایی که قبلاً برای درمان بیماری آلزایمر تأیید شده‌‌اند مانند Aricept ،Exelon یاRazadyne برای افراد دارای اختلال شناختی جزئی نیز مفید هستند.

در حالی که اختلال شناختی خفیف همان بیماری آلزایمر نیست و اگر تشخیص داده نشود و به موقع درمان نشود، می‌تواند به بیماری آلزایمر پیشرفته‌ای تبدیل شود.