ویلیام شکسپیر در کتاب حکم در برابرِ حکم می‌­گوید:

«تردیدهایمان خائن ‌هستند، ما را از تلاش کردن می‌ترسانند تا فرصت‌های خوبی را از دست دهیم که اغلب می‌توانستیم آن‌ها را به دست آوریم».

به‌احتمال‌زیاد صدای درون سرتان، اغلب اوقات به‌جای گفتن جملات مشوق و دلگرم­‌کننده، اصرار دارد که اعتماد­به­‌نفستان را ضعیف و مدام قضاوتتان کند.

آیا در کارم به‌اندازۀ کافی مهارت دارم؟ آیا با طرح پیشنهادی­‌ام موافقت می­‌شود؟ دیگران دربارۀ من چه فکری خواهند کرد؟ این افکار می‌توانند باعث تضعیف ما شوند و جلوی پیشرفتمان را بگیرند. درست است که چنین افکاری بخشی از تجربیات بشری هستند، اما نباید به آن­‌ها اجازه دهیم مانع از دستیابی به توانایی­‌های پنهانمان شوند.

معمولاً بسیاری از افراد توانمند، در مسیر پیشرفت شخصی و حرفه‌­ای خود به بن­‌بست می‌خورند؛ زیرا می‌­ترسند که استعداد و ابزار لازم برای رسیدن به موفقیت را نداشته باشند. در این مقاله می‌­آموزید که نباید بگذارید این حس تردید نسبت به خودتان، بر شما پیروز شود.

تردید به خود و قضاوت خود را به انگیزه­ای برای پیشروی تبدیل کنید

حتی شایسته‌­ترین، باهوش‌­ترین و سخت­‌کوش­‌ترین افراد نیز می‌­توانند در مورد توانایی­‌های خود دچار تردید شوند و به دامِ قضاوت خود بیافتند؛ اما افرادی که از داشتنِ شک و تردید نسبت به خود رنج می­‌برند، به‌احتمال‌ زیاد از آن چیزی که در مورد خودشان فکر می­‌کنند، خیلی بهترند و معمولاً این تردیدها نشانه‌­ای ا­ست از این­که در حال بیرون آمدن از کنج راحتی و منطقۀ امنِ خود هستند. برای این­که بتوانید کارهای ابتکاری و معناداری انجام دهید، به‌ناچار باید کنج راحتی خود را ترک کنید.

از این چهار استراتژی که بر اساس دیدگاه­‌هایی­ از کتاب‌­های موجود در کتابخانۀ سایت ما بناشده‌اند استفاده کنید تا یاد بگیرید که چگونه می­‌توان دست از قضاوت خود برداشت، بر احساس تردید نسبت به خود غلبه کرد و این احساس را از دریچه­‌ای کاملاً متفاوت و مثبت دید.

هدفتان را فراموش نکنید

وقتی مسیری که در آن هستید مسیر صاف و همواری به نظر نمی­رسد، ممکن است به‌­راحتی مقصد را فراموش کنید؛ بنابراین، باید دائماً به خودتان یادآوری کنید که چرا فلان کار را انجام می­دهید و چرا شخص مناسبی برای آن کار هستید.

ماری فورلئو در کتاب غیرممکن، غیرممکن است، رویکردی عملگرا برای خود­توانمندسازی ارائه می­‌دهد. او ما را تشویق می­‌کند به این واقعیت اطمینان داشته باشیم که همیشه راهی برای برون­‌رفت از مشکلات وجود دارد، به شرطی که حاضر باشیم برای یافتن راه‌حل، زمان صرف کنیم و تلاش به خرج دهیم.

اگر برای بیرون­‌زدن از خانه و دنبال کردن خواسته­‌هایمان به انگیزۀ بیشتری نیاز داریم، می‌­توانیم این نکته را به خودمان یادآوری کنیم که به طرز منحصر­به‌­فردی قادر به سروکله زدن با مشکلاتی هستیم که بر سر راه موضوعات و اهداف موردعلاقه­‌مان قرار دارند.

هر انسانی دارای ترکیب منحصر­به‌­فردی از ارزش­ها، خواسته­‌ها، مهارت­ها، توانایی­‌ها، دانش، پیشینه، چشم‌­انداز و ویژگی­‌های شخصی است. این ترکیب منحصر­به­‌فرد از ویژگی­‌ها و توانایی­‌های پنهانی که شخصیت شما را شکل می­‌دهند هدیه­‌ای ا­ست که باید آن را به جهان تقدیم کنید. اگر حداکثر استفاده را از آن­ها نبرید، در اصل آن هدیه را از دیگران دریغ می‌­کنید. با این کار تنها رؤیاهایتان نیستند که در معرض خطر قرار می­‌گیرند؛ بلکه اهداف بالاتری وجود دارند که باید آن­ها را درک کنید و در خدمت دیگران قرارشان دهید.

به غریزۀ خود اعتماد کنید

هنگامی‌که تردید و قضاوت خود بر افکار ما حاکم و ظاهراً چیرگی ناپذیر می‌­شوند، به‌­راحتی می­توان فراموش کرد که برخی از پیشگامانه‌­ترین کشفیات بشریت بر اساس همین غریزه، یعنی تردیدها و قضاوت­‌ها، بناشده‌اند.

در طول تاریخ، تردید نقش مهمی در فرآیندهای فکری ایفا کرده و بزرگ‌ترین ذهن‌­های تاریخ را به ساختِ مفاهیم و ایده­‌هایی که جهان مدرن را شکل داده‌­اند، واداشته است. این تردید، جرقۀ بسیاری از نوآوری­‌های علمی، به چالش کشیدن عمیق‌­ترین باورها و شکل­‌گیری بسیاری از ادیان جدید بوده است. درواقع تردیدها هم منبعی از یأس است و هم منبعی از تفکرات اطمینان­‌بخش.

نکته اینجاست که داشتنِ این شک و تردیدها، طبیعی و حتی نشانه‌­ای از سلامت است. نباید هر چیزی را که می­‌شنوید سریعاً باور کنید؛ بلکه برای این­که بتوانید نظرات و ایده‌­های شخصِ خودتان را شکل دهید، باید به شک و تردید اجازۀ بروز دهید. تنها باید به یاد داشته باشید که وقتی کارها پیش نمی­‌روند ناامید نشوید؛ زیرا تنها نیستید.

ایلِین ولتروت  در کتابِ بهترینِ خودت باش پیام بسیار واضحی به ما می‌­دهد: پی­‌بردن به این حقیقت که ایلِین برای خودش و همان­گونه که هست، کافی ا­ست، به او کمک کرد تا به بالاترین موفقیت‌­های شخصی و حرفه­‌ای برسد.

او همیشه به طراحی و زیبایی علاقه داشت و این علایق، زمینه را برای انتخاب حرفه‌­اش، یعنی سردبیری مجله فراهم کرد. ازآنجایی‌که او دخترِ پدری سفیدپوست و مادری سیاه­پوست بود، علاقۀ زیادی به حمایت و ترویج حضور سیاه­پوستان در رسانه­‌های جریانِ اصلی داشت؛ کاری که آن را در زمان با حضورش در مجلۀ «تین ووگ» به بهترین نحو انجام داد.

ما از تجربۀ ایلِین می­‌آموزیم که اعتماد کردن به غریزۀ شک و تردید، ویژگی اصلی کسانی­ است که در عدم قطعیت رشد می­‌کنند؛ اما این بدان معنا نیست که باید تصمیمات خود را بر اساس احساسات و غرایز پایه­‌ریزی کنید؛ بلکه به این معناست که باید وقت بگذارید و بررسی کنید که این احساس از کجا نشأت می­گیرد. غرایزتان را در اختیار خودتان بگیرید و ببینید شما را به کجا هدایت می‌­کنند.

به پیشرفت­‌هایتان توجه کنید

قضاوت خود می­‌تواند اعتماد­به‌­نفستان را نابود کند؛ و وقتی اعتماد­به­‌نفس نداشته باشید، به­‌راحتی می‌­توانید دنیای بیرون را از دریچۀ ناامیدی ببینید. هنگامی‌که احساس می‌­کنید نه‌تنها به غرایز خود که به احساسات و غرایز دیگران نیز اعتماد ندارید، باید در درون «خودتان» به دنبال عزم، اعتماد­به‌­نفس و به‌­ویژه دلسوزی بگردید تا بتوانید تاب­‌آوری و توانِ مقابله با روزهای سخت را به دست بیاورید.

اگر می خواهید در مورد اعتماد به نفس و روش‌های ایجاد آن بیشتر بدانید، مقاله زیر می تواند به شما کمک کند.‎

ریک هانسون این تعریف از تاب­آوری را سنگ‌­بنای شادی و آرامش درونی می­‌داند: تاب­‌آوری، مهارتی­ است که ریشه در سلامت ذهن دارد. به دست آوردن این مهارت باعث می‌­شود که به قدرت ذهن خود دست پیدا کنید و با این کار، فعالیت مغزتان را بهبود بخشید.

هانسون، در کتاب تاب­‌آوری، شیوه‌­ها و تکنیک­‌های ساده‌­ای را معرفی می­‌کند که می‌­توانید آن­ها را به­‌راحتی در زندگی خود به کار بگیرید تا برای مقابله با تردید به خود و هر مشکل دیگری که زندگی بر سر راهتان قرار می­‌دهد، آماده‌باشید. او تأکید می‌­کند که باید در حین دنبال کردن هدفتان به دنبال نشانه­‌های پیشرفت بگردید.

همیشه موفقیت­‌ها و دستاوردهای هر­چند کوچکِ خود را یادداشت کنید تا به مغزتان در شکل­‌دادنِ عادت­ها کمک کنید. وقتی کارهای پیچیده را به کارهای فرعی کوچک‌تر تقسیم می­‌کنید، رسیدن به هرکدام از آن­ها یک موفقیت محسوب می­شود. به‌این‌ترتیب، سختی کل کار نیز چندان به شما فشار نخواهد آورد و رسیدن به هرکدام از این موفقیت­‌های کوچک احساس رضایت­مندی به شما خواهد بخشید.

در طول مسیر زندگی، با دیگران در ارتباط باشید و موفقیت خود را با آن­ها جشن بگیرید

کیت سوبودا در کتاب خود به نام عادت شجاعت به همین نکته اشاره می­‎‌‌کند. سوبودا در تجربۀ خود به‌ عنوان یک مربی زندگی دریافت که ترس، اصلی­‌ترین مانعی­ است که همۀ ما باید قبل از رفتن به دنبالِ رؤیاها و خواسته‌­های واقعی‌مان آن را برطرف کنیم.

او می­‌گوید که تظاهر به عدم وجود ترس غیر­واقعی­ است و اثرات زیانباری به همراه دارد و از همۀ ما درخواست می­‌کند که شجاعانه زندگی کنیم و ترس­‌های خود را بشناسیم و با آن­ها مقابله کنیم تا بتوانیم زندگی‌مان را اصلاح کنیم. در طول این فرآیند دشوار، باید با دوستان، خانواده و افرادی که می­‌توانند از ما حمایت کنند و پیشرفتمان را جشن بگیرند در ارتباط باشیم.

هر وقت مشغول قضاوت خود شدید و نسبت به توانایی­‌هایتان تردید پیدا کردید، با آن کنار بیایید

درست است که اکثر ما در مقاطعی از زندگی خود دچار شک و تردید به خود شده‌­ایم، اما آنچه اهمیت دارد نحوۀ برخورد ما با آن است. یادگیری نحوۀ مقابله با شک و تردید نسبت به خود و قضاوت خود، زمانی اهمیت دارد که بخواهیم ترس­‌هایمان را به ابزاری برای اصلاح خود تبدیل کنیم، نه محدود کردن خود.

تردید به خود، ریشه در ترس­‌های ما دارد و ترس، وادارمان می­‌کند تا در کنج راحتی و منطقۀ امن خود بمانیم، به دنیای بیرون قدم نگذاریم و برای کمک به خود و دیگران کاری انجام ندهیم. راه‌­حل این مشکل این است که سعی نکنید خود را از شک و تردید خلاص کنید؛ چراکه هرگز نمی­توانید این کار را انجام دهید. در عوض، نحوۀ کنار آمدن با آن را بیاموزید و قدرتی را که می‌­تواند از آن علیه شما استفاده کند، از چنگش دربیاورید. 

اگر به کتابهایی در حوزه توسعه شخصی علاقه مند هستید،  با دانلود اپلیکیشن ذهن می توانید مجموعه ای از برترین کتاب های این حوزه را در کمترین زمان مطالعه نمایید.

این نوشته قضاوتِ خود: برای از بین بردنِ شک و تردید به خودتان، از این چهار استراتژی استفاده کنید برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

تفکر همراه هر لحظه ما است

فکر کردن ابزاری است که از طریق آن می توانیم در این دنیا زندگی کنیم. ما در طول زندگی تصمیم های گوناگونی میگیریم که تمام آن ها بر گرفته از تفکر و تامل ما است.فکر کردن هیچگاه از ما جدا نمی شود ، حتی زمانی که خواب هستیم هم مغز ما فعال است و در حال آنالیز اطلاعات گوناگون می باشد. لذا بهتر است نسبت به افکار خود توجه ویژه ای داشته باشیم ، چرا که آن ها تاثیر کاملا مستقیمی بر کیفیت زندگی ما می گذارند.

اگر بتوانیم تفکر خود را ابزاری برای پیشرفت شخصی و اجتماعی خود قرار دهیم حتما به موفقیت خواهیم رسید. اما اگر برده تفکر خود شویم و اجازه ندهیم ذهنمان منعطف باشد ، شکست تجربه اجتناب نا پذیری برای ما خواهد بود. تفکر تاملی به ما کمک می کند تا از این اسارت خارج شده و مسیر درست را بیابیم.

هدف از تفکر چیست؟

تفکر را می توان مانند ماشینی دانست که اطلاعات به آن وارد می شود و رفتار و سایر فعالیت ها از آن خارج می شود. در واقع می توان اطلاعات را به عنوان ورودی این ماشین در نظر بگیریم. سپس از طریق فکر کردن آنالیز های گوناگونی روی این اطلاعات صورت می گیرد. این آنالیز ها بر گرفته از پیش زمینه های ذهنی و عقاید گذشته است. و در نهایت خروجی آن گفتار ، رفتار و اعمال ما است.

در واقع می توان گفت هدف اصلی تفکر نیست بلکه نتایجی است که این تفکر حاصل می شود.پس برای آن که بتوانیم اطلاعات را به خروجی های مطلوبی تبدیل کنیم لازم است که به وضعیت تفکر خود پرداخته و آن را بهینه سازیم.   تفکر تاملی را می توان یک ماشین هوشمند برای ارزیابی اطلاعات و رفتار های گذشته دانست. در ادامه به صورت متمرکز در ارتباط با تفکر تاملی  صحبت خواهیم کرد.

ماهیت تفکر تاملی

آیا تا به حال پیش آمده است که بعد از انجام رفتار یا گفت و گویی ، عملکرد خود را ارزیابی کنید؟ ممکن است از زدن حرفی یا انجام کاری پشیمان شده و در صدد جبران اشتباه خود بر آیید. تفکر تاملی در واقع به این صورت است که ما مانند یک فرد خارجی رفتار ، گفتار و حتی پندار خود را مورد ارزیابی قرار می دهیم. به عبارتی می توان گفت تفکر تاملی ارزیابی مداوم و دقیق اطلاعات و دانش و همچنین نتایج بر آمده از آن است.

زیر مجموعه های تفکر تاملی

جک مزیرو یکی از افراد تاثیر گذار در پژوهش های مرتبط با تفکر تاملی است که یک چارچوب موثر و مستدل در این زمینه تهیه کرده است. در دیدگاه مزیرو مرز مشخصی میان افعال تاملی و غیر تاملی وجود دارد. او برخی از کارها مانند رانندگی کردن و قدم زدن را در دسته کارهای غیر تاملی قرار داده است.

حتما برای شما هم پیش آمده که وقتی در حال رانندگی هستید ذهنتان به موارد دیگری بپردازد و در نهایت مشاهده کنید که به مقصد رسیده اید بدون آن که در ارتباط با فعل رانندگی کردن تامل و تفکر کرده باشید. اما در افعال تاملی در واقع روندی از یادگیری تا انجام فعل وجود دارد که در مسیر آن نیازمند به کارگیری ذهن و تامل خواهیم بود‌.

مزیرو چهار زیر مجموعه متفاوت را برای تفکر تاملی در نظر گرفته است که به شرح زیر می باشند:

۱.افعال طبیعی : این اعمال به میزان کمی از هوشیاری نیازمند هستند و معمولا به صورت خودکار انجام می شوند.

۲.فهمیدن : در روند فهمیدن دانش از طریق طرحواره ها و دیدگاه های معنی دار به فرد منتقل شده و فرد سعی میکند مفاهیم را درک کند.

۳.تامل : یک پله بالاتر از فهمیدن ، تامل است. در تامل همواره ذهن فعال است و سعی می کند بهترین دیدگاه ها را بررسی و انتخاب کند.

۴.تامل انتقادی : اگر بخواهیم به سطحی بالاتر از تفکر تاملی برسیم ، انتقاد را با آن ترکیب می کنیم. از طریق تامل انتقادی همواره مسائل مورد ارزیابی دقیق قرار می گیرند و مدام چرا های گوناگون در ذهن شکل میگیرند.

بیشتر بخوانید: آیا با راه های مطرح کردن انتقاد سازنده آشنا هستید؟

ویژگی های تفکر تاملی

برای شناخت دقیق تر تفکر تاملی می توانیم برخی از ویژگی های آن را برشماریم. این ویژگی ها به ما کمک خواهند کرد تا به درک بهتری از این تفکر رسیده و بتوانیم آن را در زندگی خود به کار بریم.

۱. نگاه انتقادی به گفتار ، رفتار و افکار شخصی :

انتقاد به این معنا نیست که تنها نکات منفی و اشتباهات را ببینیم بلکه به این مفهوم است که همه چیز را منطقی ارزیابی کنیم. تصور کنیم در حال قضاوت فرد دیگری هستیم. خوبی ها و بدی ها را به همان میزان که هستند بشناسیم نه بیشتر و یا کمتر.

۲.زمانی برای بازیابی تجربه های گذشته :

تجربه های گذشته و پیشامد هایی که بر اثر افعال ما به وجود آمده است می تواند ما را در قضاوت یاری کند. مثلا اگر قبلا رفتار مشابهی انجام داده ایم و شخصی از دست ما ناراحت شده یا اتفاق نا خوشایند دیگری افتاده است می توانیم این تجربه را الگو قرار داده و خود را نقد کنیم.

۳.قضاوت باید کاملا منصفانه باشد :

زمانی که تلاش می کنیم خودمان را نقد کنیم باید در نظر بگیریم که هیچ توجیهی برای رفتار خود نیاوریم. همچنین نباید دیگران را محکوم کرده و آن ها را سرزنش کنیم. بلکه باید به دور از خودخواهی و غرور با نگاهی بیرونی مسئله را مورد ارزیابی قرار دهیم. تنها در این صورت است که می توانیم بینش صحیحی نسبت به مسئله بیابیم.

ابزارهای تفکر تاملی

تفکر تاملی فرصتی است برای این که دریابیم آیا میان رفتار و گفتار ما با عقاید و ارزش هایمان تناقضی وجود دارد یا خیر. معمولا وقتی ما رفتاری انجام می دهیم که صحیح نیست ، در ذات وجود خود میدانیم این رفتار اشتباه بوده است ؛ اما سعی داریم با توجیهات بیهوده خودمان را قانع کنیم که ارزشی را زیر پا نگذاشته ایم.

مثلا دروغ می گوییم و در حالی که می دانیم این کار یک رفتار اشتباه است مدام دلیل می تراشیم که کار خود را توجیه کنیم . از چراغ قرمز عبور می کنیم و عجله داشتن را بهانه می کنیم. در محل کار مسئولیتی را به انجام نمیرسانیم و حجیم بودن کارهای دیگر را دست آویزی برای فرار از مسئولیت قرار می دهیم. همه این مثال ها و مثال های بزرگ تر زیادی که اکثر ما در زندگی خود تجربه کرده ایم تنها زیر ذره بین تفکر تاملی به چشم می آیند.

یکی از ابزار هایی که از آن می توان برای تقویت تفکر تاملی بهره جست استفاده از تجربیات پیشین است.

تجربیات گذشته :

همه ما در هر سنی که باشیم تجربیات ریز و درشت بسیاری داریم که قطعا بهترین معلم ما در زندگی پیش رویمان هستند. استفاده از این تجربیات می تواند هوش هیجانی ما را افزایش دهد ، به ما کمک کند به احساساتمان مسلط باشیم ، اطرافیانمان را بشناسیم و رفتار صحیح با آن ها را بدانیم و همچنین تمام این ها در نهایت به ما کمک می کنند تا با واکاوی افکار ، گفتار و رفتارمان بهترین مسیر را پیش روی خود قرار دهیم.

شک و تردید :

در تفکر تاملی شک کردن کاملا مجاز است. شما به همه چیز شک می کنید. البته این تردید باید کاملا آگاهانه باشد. تردیدی خودخواسته که به شما کمک می کند دید منطقی تری نسبت به تمام مسائل فردی و اجتماعی بیابید. انسان موجودی هوشمند و متفکر آفریده شده است که در برابر این تفکر مسئول است و باید در راستای بهبود زندگی سالم از آن بهره بجوید. لذا با ایجاد حس تردید نسبت به مسائل ممکن است به دستاورد هایی برسیم که مسیر زندگی ما را بهبود بخشد و ما را از جهل و گمراهی خارج سازد.

کلام آخر

برای ما انسان ها مواجه شدن با خودمان کار آسانی نیست. برای همین هم تفکر تاملی معمولا کار دشواری است و طرفداران چندانی ندارد . چرا که ما در خلال تفکر تاملی خودمان را آن گونه که هستیم میبینیم نه آن گونه که همیشه در آرمان هایمان می پنداشته ایم.

از آنجایی که ما انسان ها معمولا حق به جانب بوده و همه چیز را تنها از دیدگاه خود میبینیم معمولا تمایلی به این رو در رویی نداریم و ترجیح می دهیم از خودمان فرار کنیم. وقتی مشاهده می کنیم که رفتارمان با ارزش ها و عقایدمان در تناقض است دچار یک پارادوکس می شویم. باید روحیه و شخصیت بسیار قوی داشته باشیم که بتوانیم این پارادوکس را درک کرده و در جهت تضعیف آن برآییم. به کار گیری تفکر تاملی ما در انجام این کار یاری خواهد داد.

این نوشته تفکر تاملی و قضاوت نفس ، همسفری مطمئن در مسیر موفقیت برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.