اتفاقی که در چنین فرایندی می‌افتد یک انتخاب نهایی است؛ انتخابی منجر به عمل یا همچنان در حالت یک انتخاب.

همه ما تصمیم می‌گیریم تا درنهایت به راه‌حلی برای حل مسئله برسیم. حالا این راه‌حل یا مفید است یا دستکم رضایت‌بخش. همان‌طور که بالاتر هم نوشته شد این فرایند یا قالبی منطقی دارد یا اینکه از عقلانیت کمتری برخوردار است. می‌تواند مبتنی بر دانش و باورهایی دقیق و مستند باشد یا دانش پنهان و ضمنی در فرایند تصمیم‌گیری نهفته باشد.

** نکته: ترکیبی از هردو نوع دانش موشکافانه و ضمنی، در فرایند تصمیم گرفتن وجود دارد. البته نباید فراموش کرد که دانش دقیق در بسیاری از موارد برای پر کردن فاصله‌ها در فرایندهای تصمیم‌گیری پیچیده و مهم باید نقش داشته باشد.

نقش انسان در تصمیم‌گیری‌های زندگی

شاید برایتان جالب باشید که بدانید « ترجیح و اولویت انسان» موضوع بسیاری از پژوهش‌های جدی بوده و از چندین چشم‌انداز موردتوجه قرار گرفته است.

◄ دیدگاه روان‌شناختی- ارزیابی تصمیم‌های فردی به‌صورت مجموعه‌ای از نیازها، ترجیحات و ارزش‌هایی که هر فردی از آن‌ها برخوردار یا در جست‌وجوی آن‌هاست.

◄ دیدگاه شناختی- فرایند تصمیم گرفتن، این فرایند شامل همه انواع تصمیم‌گیری ازجمله درخت تصمیم می‌شود که در ادامه بیشتر در موردش خواهم نوشت، یک روند مداوم و البته یکپارچه است که انسان را در تعامل با محیط اطرافش قرار می‌دهد.

◄ دیدگاه هنجارمند- ارزیابی تصمیم‌های فردی مرتبط با منطق تصمیم‌گیری یا منطق ارتباطی و همچنین انتخاب‌های مختلف که از این فرایند به دست می‌آید.

۷ گام برای یک تصمیم‌گیری اصولی

شاید تابه‌حال با اشکال متفاوت و متنوع تصمیم‌گیری آشنا شده و در اینترنت، کتاب‌های کسب‌وکار و سخنرانی‌های مدیریتی مطالبی در مورد آن‌ها خوانده باشید. ولی بد نیست در نظر داشته باشید که بسیاری از حرفه‌ای‌ها هفت گام زیر را برای گرفتن تصمیم‌های مختلف برمی‌دارند.

شناسایی یک تصمیم یا مسئله

از هر مدل تصمیم‌گیری هم که بخواهید استفاده کنید باز هم بدون شک لازم است تکلیف خودتان را با مشکل یا سؤالی که باید حل یا پاسخ داده شود روشن کنید. تصمیم شما بر اساس همین بینش و رویارویی گرفته خواهد شد.

تصمیم شما چیست؟ این را باید روشن کنید چون در صورت عدم شفافیت آن، مسئله هم در ابهام گم می‌شود یا اگر مشکل بیش‌ازاندازه بزرگ باشد، قطار تصمیم‌گیری شما حتی در همان ابتدای حرکت هم ممکن است از مسیر خارج شود.

به خاطر داشته باشید که اگر دنبال رسیدن به هدفی خاص هستید که نتیجه این تصمیم خواهد بود، تصمیم شما باید سنجیده و به‌موقع گرفته شود. در این صورت است که تضمین خواهید داشت به هدفتان می‌رسید.

گردآوری اطلاعات مفید و مرتبط

با مشخص شدن تصمیم، شناسایی مشکل یا پرسشی که باید پاسخ داده شود، حالا وقت آن رسیده که جدی‌تر پیش بروید و اطلاعات مفید و مربوطی را که با انتخاب شما همخوانی دارد یکجا جمع کنید. برای برداشتن این گام چند نکته را در نظر داشته باشید:

• ارزیابی داخلی یا درون‌سازمانی ( درصورتی‌که تصمیم موردنظر برای یک سازمان یا مجموعه بزرگی قرار است گرفته شود)
• مشخص شدن نقاط موفقیت یا ناکامی سازمان که مرتبط با تصمیم شماست.
• جست‌وجوی اطلاعات در منابع بیرونی ( مطالعاتی که تابه‌حال انجام‌شده، پژوهش‌های انجام‌شده در بستر بازار و در مراحل جدی و گسترده‌تر کمک گرفتن از مجموعه‌های مشاوره برای دادن استراتژی‌های مفیدتر.)

** بهتر است به خاطر بسپارید که **

اطلاعات زیاد می‌تواند شما را گرفتار کند. این اطلاعات، یک سری نکات و حقایق و داده‌های آماری، شاید به‌دردبخور باشند ولی ممکن است فرایند تصمیم‌گیری شما را پیچیده و سخت کنند.

بررسی گزینه‌ها یا موارد جایگزین

اطلاعات مفید به شما فضای بیشتری می‌دهد تا روی انگشتان پا، خودتان را بالا بکشید و کمی دورتر را ببینید! این دورتر، همان راه‌حل‌های احتمالی برای مسئله یا پاسخ‌های ممکن برای سؤالتان است.

تصمیم‌گیری‌های مداوم به ما  نشان می‌دهد که معمولاً بیش از یک گزینه برای رسیدن به هدف وجود دارد؛ برای نمونه شرکتی را تصور کنید که می‌خواهد مشارکت بیشتری را در شبکه‌های اجتماعی دریافت کند. گزینه‌های موردنظر در این هدف شامل تبلیغات در این شبکه‌ها، تغییر در استراتژی ارگانیک شبکه‌های اجتماعی یا ترکیبی از هردوی این‌هاست.

پوشش دادن گزینه‌های مستند و استدلالی

کدام گزینه منتخب من یا سازمان مستندات درست دارد یا چه استدلال‌هایی علیه این گزینه‌ها پیداکرده‌ام؟ این گام را با عصای منطق باید بردارید. پس بررسی عملکرد رقبا در گذشته برای اینکه به موفقیت برسند بسیار مهم است.

لازم است تا در هر مدل تصمیم‌گیری که اینجا قرار است روی مدل درخت تصمیم تأکید کنم، نگاه کاملاً دقیق و موشکافانه‌ای به پیروزی‌ها و شکست‌های مجموعه خودتان بیندازید و با یک تفکر استراتژیک این مسیر را طی کنید.

انتخاب از بین گزینه‌ها

اینجاست که فرایند تصمیم‌گیری به آگاهی شما و در نهایت اتخاذ تصمیم ختم می‌شود. خوشبختانه شما در این مرحله دیگر به‌خوبی میدانید چه تصمیمی باید گرفته شود، داده‌های مفید گردآوری و مسیرهای احتمالی برای عبور بررسی شده‌اند. لباس دانایی در این مرحله کاملاً برازنده شماست!

اقدام

وارد عمل شو! حالا وقت آن رسیده که برنامه‌ای طراحی کنید تا تصمیم شما لباس واقعیت بر تن کند. در این مرحله باید پروژه‌ای را آماده اجرا کنید که مرتبط با تصمیم شما باشد و در این مسیر از هم‌تیمی‌هایتان بخواهید تا متناسب با برنامه‌ای که تنظیم شده وظایف خود را مشخص کنند.

بازنگری تصمیم

اینکه زمان از پیش تعیین‌شده‌ای را برای فرایند تصمیم‌گیری‌تان تنظیم کردید، بد نیست در این مرحله نگاه کامل و همه‌جانبه‌ای به آنچه عملی کردید بیندازید. پاسخ شما به سه پرسش زیر نشان می‌دهد تا چه اندازه در برداشتن این هفت گام موفق بودید:

• آیا مشکل را حل کردم؟
• آیا پاسخی برای پرسش موردنظر پیدا کردم؟
• آیا موفق شدم به هدفم برسم؟

این سه سؤال واقعاً تعیین‌کننده هستند چون در صورت مثبت بودن هر سه آن‌ها، شما می‌توانید برای تصمیم‌گیری‌های بعدی‌تان همین هفت گام را پیاده کنید. اما اگر نتیجه مثبتی نگرفتید شاید بهتر باشد اشتباهات خود را یادداشت کنید و در زمان مناسب آن‌ها را برای فرایند بعدی به خاطر بسپارید.

آشنایی با هشت تکنیک تصمیم‌گیری متفاوت

همه انواع تکنیک‌های تصمیم‌گیری کاری می‌کنند تا خروجی تصمیم‌های ما بهتر و اثرگذارتر باشد. به‌طورکلی سه طبقه‌بندی اصلی در مورد تکنیک‌های تصمیم گرفتن وجود دارد؛ رندوم یا اتفاقی، شهودی و تحلیلی.

یک سری تکنیک‌ها ترکیبی از عناصر تحلیلی و شهودی هستند تا به کمک آن‌ها ما از ظرفیت‌های شناختی ذهن خود بهره‌مند شویم حتی اگر شناخت چندانی از عملکرد ذهن خود نداشته باشیم.

آنچه در انواع تکنیک‌های تصمیم‌گیری، از تصمیم‌گیری چندمعیاره تا نظریه بازی و درخت تصمیم، به چشم می‌آید، نوآوری در اتخاذ تصمیم است. تمرکز ما در چنین وضعیتی روی تکنیک‌های ارزیابی خواهد بود که به لطف آن‌ها مهارت‌های تصمیم‌گیری خودمان را بهبود می‌بخشیم ضمن اینکه از مشورت کارشناسان هم بهره می‌بریم.

بهتر است به خاطر بسپاریم که بهره‌مندی از کارشناسان کمک می‌کند تا الگوها و شهودی را که به‌واسطه استعدادهای خاص شناسایی کرده و در ذهن پرورش داده‌اند، یاد بگیریم و از تجربیات آن‌ها استفاده کنیم.

برای بهبود مهارت تصمیم‌گیری خودتان حالا وقت آن رسیده تا روش‌های تصمیم گرفتن را بیشتر بشناسید:

ماتریکس تصمیم ساده  Simple Decision Matrix

ارزیابی تصمیم‌گیری چندمعیاری ( مشابه: ارزیابی گرید Grid Analysis، ماتریکس کپنر-تریگو Kepner-Tregoe

این ماتریکس ساده کمک می‌کند تا با استفاده از یک چارچوب سیستماتیک مقایسه درستی بین شهود و تحلیل انجام دهیم. در این تکنیک گزینه‌ها در برابر معیار مشخصی از موفقیت با در نظر گرفتن ریسک، ارزیابی می‌شوند. دکتر چارلز چ کپنر و دکتر بنجامین ب. تریگو این روش را توسعه دادند و در سال ۱۹۶۵ با عنوان « مدیر منطقی» منتشر شد.

** نکته: تصمیم‌گیری چندمعیاره یک اثر بنیادین برای تصمیم‌گیری در کسب‌وکار شناخته شد.

تحلیل مقایسه‌ای جفتی  Paired Comparison Analysis

در این روش، گزینه‌ها به‌صورت جفتی با هم مقایسه می‌شوند تا اهمیت نسبی آن‌ها شناخته شود. اگر بخواهم به ایراد این تکنیک اشاره کنم اطلاعات کم یا به عبارتی ناچیزی است که باوجود آن‌ها هر گزینه پشتیبانی می‌شود.

سلسه مراتب AHP  ( فرایند سلسه‌مراتبی تحلیلی ارزیابی)

این متد شکل پیشرفته تصمیم‌گیری چندمعیاره است که از مقایسه جفتی همراه با علم ریاضی استفاده می‌کند تا ذهن و شهود ذاتی در تصمیم‌گیری بشر را هدف قرار دهد. این روش در اصل به‌وسیله دکتر تامس ساتی Thomas Saaty در دهه هفتاد میلادی معرفی شد و برای هر نوع تصمیم‌گیری گروهی که ساختار سخت و پیچیده‌ای دارد به کار می‌رود.

درخت تصمیم Decision making tree

این تکنیک قرار است تصویری از مشکلات تصمیم‌گیری چندمرحله‌ای را با در نظر گرفتن خروجی‌های تردیدآمیز در اختیار ما بگذارد. درصورتی‌که مدیر یک کسب‌وکار هستید و منابع محدودی در اختیار دارید، تکنیک درخت تصمیم کمک می‌کند تا بین استراتژی‌ها یا فرصت‌های سرمایه‌گذاری تصمیمات بهتری اتخاذ کنید.

خوبی و بدی

( تکنیک‌های مرتبط یا مشابه: PMI یا « چقدر جالب می‌شود اگر…»،  PCF یا چارچوب طبقه‌بندی فرایندها یا نمودار T- ) این روش یک رویکرد قدیمی برای بررسی مزایا و معایب موجود بین دو گزینه است. تکنیک خوبی و بدی بیشتر شامل تفکر خلاقانه و مرتبط با خلاقیت فردی است.

** مهم: محدودیت اصلی متد خوبی و بدی این است که در زمان واحد فقط به دو گزینه توجه می‌کند و گزینه‌های بیشتری را در فرایند تصمیم‌گیری دخالت نمی‌دهد.

نمودار تأثیر Influence Diagram

این متد را نمودار تصمیم‌گیری یا نمودار ارتباطی یا شبکه تصمیم‌گیری هم نام‌گذاری کرده‌اند. شکلی از نمودار گرافیکی که وضعیت تصمیم‌گیری را با تعامل عناصر مختلف و اثرگذار در یک تصمیم‌گیری به تصویر می‌کشد. این مدل می‌تواند جایگزین مناسبی برای نمودار درخت تصمیم باشد که با متغیرهای بیشتری شاخ و برگ پیدا می‌کند.

نظریه بازی Game Theory

این تکنیک زیرمجموعه‌ای از علم ریاضی است که  با استفاده از تجزیه‌وتحلیل سناریو، رفتارها و نتایج تصمیم‌گیری موجوداتی را که حق انتخاب دارند، در تعامل با یکدیگر پیش‌بینی می‌کند.

مثالی کلاسیک‌تر و ساده‌تر از بازی سنگ، کاغذ، قیچی برای این متد تصمیم‌گیری نمی‌توانید پیدا کنید! مصداقی شناخته‌شده از یک فضای تعاملی‌ (چند بازیگر، چند قانون، حق انتخاب و نتایج مشخص برای هر وضعیت).

نظریه بازی‌ها می‌کوشد شرایط پیچیده در تعامل حیوانات، انسان‌ها، سازمان‌ها، کسب‌وکارها، اقتصادها و کشورها را تا حدی ساده کند که بتوان بازی پایه یا Basic Game آن تعامل را تشخیص داد.

این نظریه چند مورد کاربردی مهم دارد که بیشتر با آن‌ها آشنا می‌شویم:

◄ معاملات بورس و واکنش‌ها و تصمیم‌های سرمایه‌گذاران در مقابل تحولات بازار بورس و رفتارها و تصمیم‌های سایر سرمایه‌گذاران

◄ تصمیم کشورهای عضو اوپک در مورد تغییر حجم استخراج و فروش نفت و میزان موافقت یا مخالفت آن‌ها با سهمیه‌بندی‌های انجام‌شده

◄ رفتار شرکت‌ها در مورد قیمت‌گذاری محصول در شرایط انحصار کالا یا بازارهای رقابتی چندجانبه

◄ تعامل حیوانات با یکدیگر در زندگی گروهی (در مورد شکار کردن یا تقسیم آن‌ها و یا حمایت از یکدیگر)

رأی‌گیری چندگانه  Multi-voting

از این تکنیک زمانی استفاده می‌شود که یک گروه قصد داشته باشند بین چندین گزینه، انتخاب عادلانه‌ای انجام دهند. متد رأی‌گیری چندگانه کمک می‌کند تا گزینه‌های کم‌اهمیت حذف شوند تا در نهایت بر اساس موارد محدودتری تصمیم نهایی اتخاذ شود.

تجزیه‌وتحلیل سود/ هزینه  Cost/Benefit analysis

متد تجزیه‌وتحلیل موردنظر بیشتر مناسب تصمیم‌های مالی است یا اینکه داده‌هایی را برای ارزیابی شاخص مالی در سایر تکنیک‌های تصمیم‌گیری در اختیار می‌گذارد. این روش برای تعیین گزینه‌هایی به کار می‌رود که ازلحاظ صرفه‌جویی در کار، زمان و هزینه بهترین مزایا را با خودشان به همراه دارند.

درخت تصمیم؛ روشی ساده برای تصویرسازی تصمیم

از بین تکنیک‌هایی که بالاتر برایتان نوشتم، تکنیک درخت تصمیم ازجمله متدهای بیشتر شناخته‌شده برای تصمیم گرفتن است. این اهمیت به دلیل سادگی طبیعی ارتباطات بصری یک انتخاب یا مجموعه‌ای از انتخاب‌هاست که همراه می‌شود با تردیدها و نتایج حاصل از آن.

ساختار و قالب ساده‌ای که این روش دارد کاربری بسیار متنوعی به آن بخشیده است. حتی به‌راحتی می‌توان یک طراحی دستی سریع انجام و عناصر مهم در تصمیم‌گیری را با چند خط به هم ارتباط داد. از طرف دیگر چارچوب ساده آن برای بسیاری از سناریوهای تصمیم‌گیری چندگانه کمک می‌کند تا در کنار رایانه‌ها، حل مسئله و اتخاذ تصمیم به‌درستی اتفاق بیفتد.

با اصول درخت تصمیم بیشتر آشنا شوید

با استفاده از این روش سناریوسازی برای تصمیم‌گیری و حل مسئله، ما شاهد عناصر اصلی سناریوی خود در زمان تصویرسازی یک انتخاب هستیم. تصویری که می‌کشیم قرار است عناصر زیر را داشته باشد:

• مستطیل‌ها نشان‌دهنده تصمیم یا انتخاب هستند.
• دایره‌ها همان نتایجی هستند که در موردشان تردید داریم و هر شاخه منشعب از آن‌ها یعنی نتیجه با احتمال تعیین‌شده
• مثلث‌ها همان پایان مسیر در این درخت هستند

همان‌طور که در تصویر بالا می‌بینید، این درخت مدلی از گزینه‌های تصمیم همراه با پیامدهای هرکدام، که شامل خروجی‌های موردتردید می‌شوند، را مقابل دیدگان می‌گذارد. در نمونه ما، خروجی سرمایه‌گذاری در ده سهام متفاوت شانس برابری با بازگشت ۳۲۰ میلیون تومان یا ۲۲۵ میلیون تومان دارد که در نهایت با رقم مورد انتظار یا میانگین بازگشت ۲۷۵ میلیون تومان می‌رسد.

درخت تصمیم ما سه تصمیم را نشان می‌دهد که با انتخاب سرمایه‌گذاری ۲۵۰ میلیون تومان شروع می‌شود. همچنین شما در این تصویر خروجی‌های احتمالی با عدد نمونه ۳۲۵میلیون تومان، ۲۲۵ میلیون تومان و ۲۷۵میلیون و پانصد هزار تومان را می‌بینید.

کاربردهای درخت تصمیم کدام است؟

ساختار این مدل به‌صورت زیر است:

« اگر…آنگاه » ؛ و شما با همین ساختار ساده می‌توانید یک چارچوب برنامه‌ریزی‌شده برای خودتان در نظر بگیرید. همچنین درمواردی کاربرد دارند که نیاز به طبقه‌بندی مشکلات برای رسیدن به طبقه‌بندی نهایی با توجه به ویژگی‌های موجود در هر طبقه‌بندی باشد؛ برای نمونه این تکنیک تصمیم‌گیری برای تعیین گونه‌های حیوانات می‌تواند پرکاربرد باشد.

◄ پس

« درخت تصمیم‌گیری یکی از پرطرفدارترین الگوریتم‌های طبقه‌بندی برای سنجش داده است.»

شاید بد نباشد با چند نمونه از کاربری‌های این الگوریتم جذاب بیشتر آشنا شوید:

◄ ارزیابی توسعه برند کسب‌وکار با استفاده از تاریخچه داده فروش

◄ تعیین خریداران احتمالی یک محصول با استفاده از اطلاعات آماری (افراد) برای اختصاص بودجه محدود تبلیغات برای مشتری هدف

◄ پیش‌بینی احتمالات در مورد متقاضیان وام با استفاده از مدل‌های پیش‌بینی کننده که با کمک اطلاعات تاریخچه به دست می‌آید.

◄ کمک به اولویت‌بندی درمان بیماران بخش اورژانس با استفاده از مدل پیش‌بینی کننده بر اساس فاکتورهایی مثل سن، فشارخون، جنسیت، موقعیت مکانی و شدت درد و سایر موارد قابل ارزیابی

** بد نیست بدانید که **

الگوریتم ساده این نمودار باعث شده تا کاربری زیادی برای طیف گسترده‌ای از مشاغل و صنایع ازجمله برنامه‌ریزی شهری، انرژی، امور مالی، مهندسی، بهداشت و سلامت، دارویی، آموزشی، حقوقی و کسب‌وکار داشته باشد.

مزایای استفاده از درخت تصمیم در زندگی روزانه

لازم است تا یک‌بار دیگر یادآوری کنم که شما با یکی از ابزارهای کاملاً سیستماتیک برای تصمیم‌گیری روبه‌رو هستید. این مدل برای بسیاری از موارد حل مسائل سخت و پیچیده کاربرد دارد و می‌توانید به لطف چنین متدی نگاه بی‌طرفانه‌ای به ریسک و فرصت نهفته در هر انتخاب داشته باشید.

اما بد نیست با هفت مزیت جالب این تکنیک بیشتر آشنا شویم:

کاربرپسند و قابل‌فهم

شما با یک درخت آشنا می‌شوید که شاخه‌های کم یا زیادی را قرار است برایتان بسازد. فقط کافی است چکیده‌ای در مورد روش کار با آن بخوانید تا ادامه راه برایتان روشن شود.

شفاف

نمودارهای تصمیم به‌روشنی انتخاب‌ها و پیامدهای هر انتخاب را مشخص می‌کنند. شما می‌توانید همه گزینه‌ها را در نظر داشته باشید و با هرکدام یک چالش برای خودتان راه بیندازید.

چارچوب ارزیابی

دیگر نباید نگران ارزش و احتمال خروجی‌های متفاوت باشید. چراکه همه آن‌ها را به‌راحتی روی نمودار درختی می‌توانید اضافه کنید.

تطبیق‌پذیری

فرضیات جدید به‌سادگی با احتمالات خودشان را تطبیق می‌دهند. این اتفاق زمانی می‌افتد که فاکتورهای حقیقی موردنظر شما در دسترس نباشند.

ارزش‌گذاری اطلاعات

درخت‌های تصمیم‌گیری مسئولیت محاسبه کامل بودن اطلاعات را بر عهده دارند. حتی اینکه بدانیم در آینده چه اتفاقی قرار است بیفتد، در همین الگوریتم قابل‌مشاهده است ( پس با یک نمودار پیشگو طرف هستیم!).

چنین الگوریتمی نشان می‌دهد اگر انتخاب‌ها و فرضیات خود را درست تنظیم کرده باشیم، می‌توانیم هزینه انجام پژوهش‌های اضافی برای بهبود فرضیات را هم تخمین بزنیم.

مناسب برای اجرا در رایانه

ساختار منطقی « اگر…آنگاه…» و سنجش ساده تصمیم باعث شده تا تکنیک درخت تصمیم گزینه مناسبی برای کاربر ابزارهای تصمیم‌گیری شبیه‌سازی‌شده در رایانه باشد.

معرفی کتاب

چراکه نه! مجموعه ما برای هر موضوعی چندین و چندین قفسه از کتاب‌های صوتی شنیدنی تدارک دیده است که ضمن دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن، می‌توانید در فرصت کتاب‌خوانی روزانه خودتان، آن‌ها را در نظر داشته باشید. کتاب‌هایی که در کنار مطالعه مقالات مرتبط در وبلاگ، کمک می‌کند تا بینش درستی برای توسعه فردی و کسب‌وکارتان داشته باشید.

کتاب تزلزل‌ناپذیر به قلم تونی رابینز Tony Robbins

کمتر کسی هست که این روزها با بازار سرمایه و سرمایه‌گذاری آشنایی نداشته باشد. همه ما روش‌هایی مثل سرمایه‌گذاری در بورس را می‌شناسیم و آن را یکی از راه‌های کنترل‌شده برای حراست از ثروت فعلی و افزایش آن میدانیم. اما بازار بورس همیشه مهربان و روبه رشد نیست. تونی رابینز کتاب خود تحت عنوان تزلزل‌ناپذیر را با همین انگیزه به تحریر درآورده است. او سعی کرده است که به خوانندگان خود در این کتاب روش‌هایی آموزش بدهد که بتوانند از همه بحران‌ها به سلامت خارج شوند و به ثبات مالی برسند.

کتاب پارادوکس انتخاب اثر بری شوارتز Barry Schwartz

به نظر شما همیشه داشتن تنوع و طیف وسیعی از انتخاب‌ها مزیت مثبتی محسوب می‌شود؟ نظر بری شوارتز درباره جواب این سؤال مثبت نیست. او معتقد است که تنوع در انتخاب از یک نقطه به بعد تبدیل به مسئله‌ای برای افزایش اضطراب و از دست دادن قدرت اختیار و تصمیم‌گیری خواهد شد. ما به‌صورت روزمره درگیر انتخاب‌های گوناگون هستیم. مسئله اینجاست که اگر تنوع در انتخاب به‌صورت بیمارگونه‌ای زیاد شود، می‌تواند ما را در تصمیم‌گیری دچار تردید اساسی کند. دراینصورت هر بار که انتخابی انجام می‌دهیم به گزینه‌های دیگر هم فکر می‌کنیم و با خودمان می‌گوییم اگر آن راه را می‌رفتم چه می‌شد؟

پایان‌بخش

تصمیم‌گیری همیشه یکی از فاکتورهای ارزشمند برای تعیین سطح شخصیت افراد در زمان رویارویی با مشکلات و موانع بوده است. اما لزوماً قرار نبوده که تنها برای سختی‌ها و حل مسائل پیچیده از انواع تکنیک‌های تصمیم‌گیری استفاده کنیم. گاه برای تکمیل فرایند موفقیت و ثبات باورهایمان در مورد یک موضوع از انواع آن‌ها ازجمله درخت تصمیم استفاده می‌کنیم.

تصمیم گرفتن همواره یادآور شور زندگی و داشتن چشم‌انداز هوشمندانه به آینده است.

منبع:

https://www.decision-making-solutions.com/decision-making-tree.html

https://www.decision-making-solutions.com/decision_making_techniques.html

https://www.lucidchart.com/blog/decision-making-process-steps

https://en.wikipedia.org/wiki/Decision-making

https://b2n.ir/269776

این نوشته درخت تصمیم : روشی سبز برای یافتن راه حل خلاقانه برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

گاهی یک تصمیم اشتباه چنان تاثیر ناخوشایندی در زندگی ما می گذارد که برای جبران آن باید وقت و انرژی بسیاری صرف کنیم.

از طرفی یک تصمیم درست و به جا می تواند زندگی ما را دگرگون کند. از تمامی این تعابیر نتیجه گیری می شود که جایگاه تصمیم گیری در زندگی ما به سبب اثر گذاری در آینده و موفقیت هایمان ، جایگاه والایی است که باید آن را دریابیم.

برای افزایش قدرت تصمیم گیری روش های گوناگونی وجود دارد که در ادامه آن ها را به تفصیل بیان خواهیم کرد. استفاده از این روش ها همراه با تاثیرات جانبی سودمندی است که در دیگر جوانب زندگی نیز برای ما موثر واقع خواهند شد.

قدرت تصمیم گیری ، لازمه کسب موفقیت

انسان هوشمند آفریده شده است و در برابر تصمیمات کوچک و بزرگی که در زندگی میگیرد مسئولیت دارد.  گاهی یک تصمیم خوب و درست مسیر موفقیت را هموار می کند. البته تصمیم گیری در برخی موقعیت ها کار آسانی نیست. حتی ممکن است بعد از نهایی شدن تصمیم پایبندی به آن چالش دیگری برای ما ایجاد کند.

از طرفی تصمیم گیری امری اجتناب نا پذیر است که تاثیر مستقیم بر زندگی و آینده ما می گذارد. ضعف در تصمیم گیری که یک مسئله شایع در میان جامعه است ممکن است باعث بروز مشکلات کوچک و بزرگ شود. لذا بهتر است با افزایش قدرت تصمیم گیری راه ایجاد این دست از مشکلات را ببندیم.

در ادامه این بحث راه های افزایش قدرت تصمیم گیری را به تفصیل بیان خواهیم کرد. امید است که این راه ها برای شما کارآمد بوده و با به کارگیری آن ها بتوانید مسیر رشد و پیشرفت را با سرعت بیشتری طی کنید.

مهارت تصمیم گیری را می توان یکی از مهمترین نیاز هایی دانست که در طول زندگی باید کسب کنیم. چرا که به وسیله آن میتوانیم مسیر بهتر و هدفمندتری را برای زندگی مشخص نماییم.

قدرت تصمیم گیری در واقع توانایی انتخاب یک راه حل برای یک مسئله است ، به صورتی که بهترین راه حل موجود باشد. ممکن است در زمان تصمیم گیری بسیاری از موانع درونی و بیرونی وجود داشته باشند که منجر به سخت شدن شرایط تصمیم گیری برای ما شوند.

کسی که قدرت تصمیم گیری بالایی دارد می تواند موارد گوناگون را از هم مجزا کند ؛ با یک نگاه سیستماتیک راه حل های گوناگون را مورد بررسی قرار دهد و در نهایت بهترین تصمیم را اخذ نماید. در طی این مراحل فرد می تواند از استدلال ، شهود و یا ترکیبی از این دو استفاده کند.

شهود و استدلال دو مسیر گوناگون برای تصمیم گیری

برای اخذ تصمیم های کوچک که تاثیر آن ها کوتاه مدت است معمولا از شهود استفاده می کنیم. شهود به معنای درکی است که شما از مسئله دارید. به عبارتی شما گوش به ندای درونی خود می سپارید. مثلا تصمیم میگیرید غذا درست کنید چون گرسنه هستید.

اما برای تصمیم گیری صحیح در موقعیت های بزرگ و مهم نیازمند استدلال خواهیم بود. چرا که شهود به تنهایی برای ما کافی نیست. ما باید با استفاده از شواهد و مدارک و همچنین کسب اطلاعات مورد نیاز اقدام به تصمیم گیری کنیم.

به عنوان مثال برای راه اندازی یک شرکت ، تنها شهود کافی نیست. اگر فقط به شهود اکتفا کنیم احتمال موفقیت چندانی نداریم. اما اگر با منطق و استدلال پیش برویم می توان گفت احتمال موفقیت بالایی خواهیم داشت. لذا درمبحث افزایش قدرت تصمیم گیری باید هر یک از روش ها را بشناسیم و بر اساس آن ها پیش برویم.

انواع تصمیم گیری در شرایط گوناگون

مک گونیگال نویسنده کتاب غریزه اراده و استاد دانشگاه استنفورد می گوید : « نه گفتن فقط قسمتی از اراده است؛ اما بخش مهم تر آن این است که به چه چیز بله بگوییم. »

موقعیت هایی که در زندگی با آن ها مواجه هستیم ما را به گرفتن تصمیم های مختلفی وا می دارند که می توانیم آن ها را در هفت نوع مختلف طبقه بندی کنیم.

۱.تصمیم گیری اضطراری :

گاهی لازم است هر چه زود تر تصمیم بگیریم. در این شرایط ، عوامل هیجانی مانند اضطراب و استرس ممکن است فرایند تصمیم گیری را دچار اختلال کنند. چرا که فرد چون شرایط روحی مناسبی ندارد نمی تواند تصمیم درستی بگیرد. حتی ممکن است یکی از گزینه های موجود را انتخاب کند فقط به این علت که از اضطراب رهایی یابد. این نوع تصمیم گیری معمولا نتیجه مناسبی نداشته و باعث پشیمانی خواهد شد.

۲.تصمیم گیری بر مبنای احساسات :

یکی دیگر از انواع تصمیم گیری ، تصمیماتی هستند که بر اساس احساسات گرفته می شوند. افراد در این شرایط اصطلاحا به حرف دلشان گوش می دهند و هیچ مبنای منطقی و عقلانی را در نظر نمیگیرند. جوانب را نمی سنجند و تنها به حال حاضر نگاه می کنند. در این نوع تصمیم گیری معمولا آینده نگری وجود ندارد. لذا ممکن است پشیمانی به بار بیاورد.

۳.تصمیم گیری فرمانبرانه :

گاهی افراد فقط مطابق با امیال دیگران تصمیم می گیرند. این افراد معمولا اعتماد به نفس بالایی ندارند و یا حاضر نیستند مسئولیت تصمیم های خود را بر عهده بگیرند. لذا بدون میل قلبی و  از سر اجبار اقدام به اخذ تصمیم های گوناگون می کنند. حتی ممکن است نظرات دیگران ، بدون هیچ دلیل و منطقی به نظرات آن ها تبدیل شود.

۴.تصمیم گیری اجتنابی :

معمولا افرادی که از این نوع تصمیم گیری استفاده می کنند ، به جای حل مسئله صورت مسئله را پاک می کنند. این افراد مدام از تصمیم گرفتن در رابطه با موضوع دوری می کنند و آن را به بعد موکول می کنند. در تصمیم گیری اجتنابی افراد با تفکر هر چه پیش آید خوش آید خود را آرام می کنند.

۵.تصمیم گیری هیجانی :

در این نوع تصمیم گیری افراد به علت شرایط موجود و هیجان ایجاد شده معمولا تصمیم های درستی نمیگرند. عواملی مثل خشم ، اضطراب ، استرس و … انتخاب راه درست را برای ما دشوار می سازند. معمولا نتایج تصمیم های هیجانی مطلوب نبوده و موجب پشیمانی می شود. همچنین این نوع تصمیم گیری را می توان عامل به وجود آمدن مشکلات بسیاری دانست.

۶.تصمیم گیری تقدیری :

یکی از بدترین انواع تصمیم گیری است. معمولا در این نوع تصمیم گیری افراد عدم مسئولیت پذیری خود را به تقدیر نسبت می دهند و اظهار دارند که همه چیز وابسته به تقدیر بوده است. این افراد موفقیت دیگران را به علت شانس و اقبال می دانند . لذا معمولا تصمیم جدی نمیگیرند و معتقدند هر چقدر تلاش کنند فایده ندارد و هر چه در تقدیر آن ها رقم خورده همان خواهد شد.

۷. تصمیم گیری منطقی

می توان گفت بهترین نوع تصمیم گیری ، تصمیم گیری منطقی است. در این نوع تصمیم گیری فرد همه اطلاعات مورد نیاز را جمع آوری می کند ؛ تحقیق و بررسی می کند ؛ آینده تصمیم خود را در نظر می گیرد و در نهایت با تکیه بر عقل و منطق اقدام به عمل می کند. وقتی تصمیم گیری بر پایه منطق باشد ، فرد ثابت قدم خواهد بود چرا که یقین دارد بهترین راه را انتخاب کرده است.

مراحل تصمیم گیری منطقی

برای افزایش قدرت تصمیم گیری لازم است سعی کنیم تصمیم هایی که میگیریم بر پایه منطق باشند. در این صورت حتما خواهیم توانست به موفقیت برسیم. افزایش قدرت تصمیم گیری با تمرین و تکرار میسر خواهد شد.لذا در ادامه مراحل مختلف تصمیم گیری منطقی را عنوان خواهیم کرد. تا بتوانیم آن را مبنای تصمیمات خود قرار دهیم.

۱.تشخیص و تبیین مسئله : این مرحله را می توان اساسی ترین مرحله برای اتخاذ تصمیم دانست. چرا که قبل از هر کاری لازم است مسئله را به درستی تشخیص دهیم. ممکن است مسئله ظاهری با مسئله اصلی متفاوت باشد. پس بهتر است با تحقیق و تفحص مسئله اصلی را بیابیم.

۲.جمع آوری اطلاعات : دانش مورد نیاز را کسب کنیم. برای این کار می توانیم از مشاهده و تحقیق بهره ببریم. از اطرافیان پرس و جو کنیم و یا بسته به نوع مسئله از منابع گوناگون مثل کتاب ، مشاور و … اطلاعات جامعی کسب کنیم. این اطلاعات داده های مورد نیاز ما خواهند بود.

۳. پیدا کردن راه حل های گوناگون برای حل مسئله

۴. ارزیابی همه راه حل ها از جوانب گوناگون و بررسی دقیق هر یک با توجه به شرایط موجود

۵.تصمیم گیری : در نهایت شما می تواند بهترین راه حل را انتخاب کرده و تصمیم گیری نهایی را انجام دهید. از آنجایی که شما کاملا منطقی و اصولی همه جوانب را در نظر گرفته اید ، بر تصمیم خود مصمم خواهید بود و موانع خارجی نخواهند توانست خللی در تصمیم شما ایجاد کنند. منطق و تفکر عقلانی به افزایش قدرت تصمیم گیری در شما کمک خواهد کرد و این تصمیم نهایتا موفقیت در مسیر منتخبتان را در پی خواهد داشت.

موانع تصمیم گیری کدام‌اند؟

 چرا ما نمیتوانیم تصمیمات درست بگیریم؟ چه چیز باعث می شود در روند تصمیم گیری دچار ابهام شویم؟ چه چیز های تصمیم گیری را برای ما سخت می کنند؟

علت این که برخی افراد در وضعیت های پیش آمده قادر نیستند تصمیم بگیرند این است که نمی دانند کدام کار درست است و از کدام روش باید استفاده کنند‌.

همه ما انسان ها در طول زندگی در موقعیت های مختلفی قرار داشته ایم که باید تصمیم میگرفته ایم. برخی از این تصمیم ها تاثیر مستقیم و فاحشی در آینده و زندگی ما گذاشته اند و برخی تصمیمات کوچکی بوده اند که در طی یک دوره مشخص با عواقب آن درگیر بوده ایم.

اما از آن جایی که ما فقط یک بار فرصت زندگی کردن داریم ، پس بهتر است تصمیماتی بگیریم که زندگی را به کام ما شیرین کنند. در ادامه برخی از این موانع را معرفی کرده و به اختصار به آن ها میپردازیم.

۱. عدم اعتماد به نفس :

ممکن است به علت تصمیمات اشتباهی که قبلا گرفته ایم ، حس کنیم توانایی تصمیم گیری درست را نداریم. یا گمان کنیم به تصمیمی که میگیریم پای بند نخواهیم بود. این دست از موانع ریشه در عدم اعتماد به نفس دارند. به عبارتی اعتماد به نفس بالا را می توان پیش نیاز افزایش قدرت تصمیم گیری دانست.

۲.احساسات :

یکی دیگر از موانعی که ما را در تصمیم گیری دچار مشکل می کند، احساسات است. معمولا احساسات باعث به وجود آمدن تصمیم های هیجانی می شود و به ما اجازه نمی دهد درست فکر کنیم و بر اساس عقل و منطق تصمیم بگیریم.

۳.آینده نگری بیش از حد :

آینده نگری به صورت کلی صفت خوبی است. اما وقتی این آینده نگری بیش از اندازه باشد و ما مدام فکر کنیم اگر بعدا پشیمان شدم چه؟ اگر اینطور که من فکر میکنم نبود چه؟ و … در تصمیم گیری دچار مشکل خواهیم شد. پس بهتر است تمام جوانب را بسنجیم و وقتی به یک نتیجه منطقی رسیدیم شک ها و ابهامات را از خود دور کنیم و قدم در مسیر بگذاریم.

۴.عدم شناخت کافی :

وقتی شما به راه حل های موجود شناخت لازم را ندارید و نمی دانید اگر هر یک را انتخاب کنید چه اتفاقی خواهد افتاد ، ممکن است در تصمیم گیری دچار مشکل شوید و یا تصمیم اشتباه بگیرید.

۵. جامعه و عوامل محیطی :

ما انسان ها زندگی اجتماعی داریم ، اطرافیان ما تاثیر زیادی در زندگی ما و تصمیماتمان دارند. ممکن است حتی بعد از اخذ تصمیم نظرات اطرافیان ما را منصرف کند. پس بهتر است با شناخت کافی تصمیم بگیریم تا اگر دیگران نظری غیر از تصمیم ما داشتند بتوانیم علت تصمیممان را به خوبی توضیح دهیم. اما اگر اطلاعات ما ناقص باشد با کوچکترین نظر مخالفی شک در دلمان رخنه می کند.

راه ها و تکنیک های موثر برای افزایش قدرت تصمیم گیری

قدرت تصمیم گیری یکی از دغدغه هایی است که ممکن است ذهن بسیاری از افراد را به خود مشغول کرده باشد. ما انسان ها از بدو تولد تا پایان زندگی مدام در حال گرفتن تصمیم های کوچک و بزرگ هستیم. همین امر می تواند اهمیت این معقوله را نشان دهد. برای افزایش قدرت تصمیم گیری برخی روش ها و تکنیک ها وجود دارند که در ادامه به آن ها خواهیم پرداخت.

۶ راه برای تقویت اراده

گاندی میگوید : « این ظرفیت بدنی نیست که قدرت یک شخص را نشان می دهد ، بلکه قدرت ناشی از یک اراده استوار است. »

اراده در واقع ابزاری است که می توانیم برای مقابله با ترس ، شک و تردید آن را به کار گیریم. افرادی که اراده قوی دارند معمولا تصمیم های صریحی میگیرند و با پشتکار در مسیری که انتخاب کرده اند تمامی موانع برای رسیدن به موفقیت را از بین می برند. در ادامه به ۶ راه برای تقویت اراده می پردازیم.

۱.غذاهای مقوی بخورید :

سلول های مغز ما تحت تاثیر مواد غذایی هستند که مصرف می کنیم. پس بهتر است در غذاهای خود کربوهیدرات ، پروتئین و سبزیجات بیشتری بگنجانیم.

۲.شکلات تلخ بخورید :

مصرف این نوع شکلات ذهن ما را فعال کرده و به ما کمک می کند .

۳.عادت های کوچک اما قوی ایجاد کنید :

یکی دیگر از روش هایی که می توانید از طریق آن به مرور اراده خود را به حد مطلوبی برسانید ایجاد عادت های کوچک است. برای افزایش قدرت تصمیم گیری و داشتن اراده قوی می توانید ابتدا از کارهای کوچک شروع کنید. مثلا دو روز ورزش کردن و سپس این بازه زمانی را به مرور افزایش دهید.

۴.خوب بخوابید :

خواب خوب کمک می کند تا ذهن شما قدرت فعالیت خود را بازیابد. پس خود را از خواب سالم برای کار کردن یا تفریح محروم نکنید؛ چرا که تاثیر کاملا معکوس بر مغز شما می گذارد.

۵.در بازه های زمانی مشخصی استراحت کنید :

چرت زدن ، تفریح های کوتاه ، مصرف میان وعده و … می تواند تمرکز شما را افزایش دهد.

۶.به خودتان پاداش بدهید :

اگر توانستید کاری که تصمیم به انجام آن گرفته بودید را به سر انجام برسانید به خودتان پاداش دهید. برای خود گل بخرید یا خوراکی مورد علاقه تان را بخورید. یادتان باشد که این پاداش قبل از شروع کار باید تعیین شود.

۱. خود آگاهی و اعتماد به نفس :

هر چقدر از رفتار ها و احساسات خود، آگاهی بیشتری داشته باشیم بهتر می توانیم آن ها را مدیریت کنیم. لذا با تقویت خود آگاهی قادر خواهیم بود در افزایش قدرت تصمیم گیری گامی برداریم.

سعی کنید اعتماد به نفس خود را افزایش دهید. اگر در گذشته تصمیمات اشتباهی گرفته اید که منجر به نتایج بدی شده اند ، بهتر است آن ها را فراموش کنید تا بتوانید درست عمل کنید.

در این صورت دیگر نیاز کمتری به دیگران خواهید داشت و خواهید توانست بر خود متکی باشید. برای افزایش اعتماد به نفس می توانید تصمیمات خوبی که در زندگی گرفته اید را لیست کنید. با کمی فکر کردن حتما می توانید بسیاری از جنبه های مثبت تصمیمات گذشته را برشمارید.

در راستای تحقق این امر پیشنهاد می شود یک روز تمام رفتار ها و کار های خود را بنویسید و در پایان روز سعی کنید آن را تحلیل کنید و برای هر عملتان دلیلی بیاورید. با تکرار این کار کم کم شناخت خوبی نسبت به خود خواهید یافت.

۲.مدیتیشن :

یکی دیگر از راهکار های موثر در افزایش قدرت تصمیم گیری مدیتیشن است. این کار به شما کمک می کند تمرکز ذهنتان را افزایش دهید ، اضطرابتان را کنترل کرده و در نهایت بتوانید تصمیم های خود را مدیریت کنید.

برای این کار سعی کنید ذهنتان را روی یک مورد خاص متمرکز نموده و اجازه ندهید فکر دیگری به آن راه پیدا کند. حتی با کشیدن چند نفس عمیق و توجه به نفس کشیدنتان هم می توانید مراقبه انجام دهید. این کار ممکن است در دفعات اول آسان نباشد اما با تمرین و تکرار میسر خواهد شد.

۳.ورزش و تفریح :

یکی دیگر از تاثیر گذار ترین کار ها در افزایش قدرت تصمیم گیری که خود معمولا به اراده قوی نیاز دارد ورزش کردن است. سعی کنید برنامه منظمی داشته باشید و بر اساس آن ورزش کنید.

شاید برایتان جالب باشد که بدانید تفریح چقدر برای ذهن شما ضروری است. این کار به شما آرامش می بخشد و شما را از خستگی های روحی و جسمی می رهاند. پس تفریحات سالمی که دوست دارید مثل فیلم دیدن ، موسیقی ، پیاده روی و … را از دست ندهید.

این نوشته افزایش قدرت تصمیم گیری ، پلی برای رسیدن به موفقیت برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.