استرس در کودکان و نوجوانان

برخلاف باور عموم، علائم استرس و اختلال اضطراب در کودکان و نوجوانان شایع است. به‌طوری‌که تخمین زده می‌شود بین ۱۰ تا ۲۰درصد کودکان در سنین مدرسه علائم اضطرابی را تجربه می‌کنند. مسئله قابل‌توجه و دارای اهمیت در این مورد، این است که شما به‌عنوان والدین یا یکی از اعضای خانواده، باید بتوانید به کودک در کنترل استرس کمک کنید. حمایت خانواده مهم‌ترین عامل در کنترل اضطراب کودکان است. در ادامه ۱۲ روش کاهش استرس در کودکان را با شما به اشتراک خواهم گذاشت.

یک؛ کودک را تشویق کنید که با ترس‌های خود روبه‌رو شود و از آن‌ها فرار نکند.

وقتی از موقعیتی می‌ترسیم، اولین واکنشمان فرار از آن موقعیت است. اما نکته مهمی که باید در نظر بگیرید این است که دور شدن و انکار شرایط استرس‌زا، به پایداری استرس کمک می‌کند. اما اگر به کودکتان یاد بدهید که با ترس‌های خود روبه‌رو شود، خواهد آموخت که اضطراب  خود را به‌مرور زمان به‌صورت طبیعی کاهش دهد.

حتماً می‌دانید که بدن نمی‌تواند به مدت طولانی اضطراب را تحمل کند. شما می‌توانید از همین واقعیت علمی به‌عنوان یک روش کاهش استرس در کودکان استفاده کنید. به کودکتان یاد بدهید که با واقعیت روبه‌رو شود و به او اطمینان بدهید که بدنش خودبه‌خود بعد از ۴۵ دقیقه آرام خواهد شد.

مقاله مرتبط: کنترل و مدیریت استرس

دو؛ به کودکتان یاد بدهید که هیچ‌کس کامل نیست

اکثر والدین دوست دارند کودکشان در همه مراحل زندگی و در هر کاری بی‌نقص و عالی باشند. اما یادشان می‌رود که کودکشان فقط یک بچه کوچک است و باید بچگی کند. سیستم آموزشی ما بر اساس نمرات و عملکرد پیش می‌رود، نه بر اساس مهارت‌ها و علایق کودکان. پس بیایید با انتظارات فراتر از عقل و توان کودک، شرایط را برای او بدتر نکنیم. به او بفهمانید که همه قرار نیست ۲۰ بگیرند. کاری کنید که او مشتاق یادگیری باشد. نه برای اینکه نمره خوبی به‌ دست بیاورد، بلکه به خاطر صرف یادگیری این کار را انجام دهد.

شاید مهم‌ترین روش کاهش استرس در کودکان در دوره مدرسه همین باشد. اینکه در کنار تشویق کودکان برای پیشرفت، او را همان‌طور که هست بپذیرید و برای اشتباهاتش به او سرکوفت نزنید. با این اشتباه والدین، معمولاً کودکان دچار اضطراب و سرخوردگی می‌شوند و توانایی‌هایشان بیشتر افت می‌کند.

سوم؛ روی نقاط قوت کودک متمرکز شوید

بسیاری از مواقع اضطراب باعث می‌شود که کودکان به‌جای دیدن نقاط قوتشان، به‌شدت به خود انتقادی رو بیاورند و خود را شخصی ضعیف و بدون توانایی ببینند. این مسئله خودبه‌خود به تولید استرس بیشتر منجر می‌شود. بسیار مهم است که در چنین شرایطی به کودکتان اطمینان خاطر بدهید و جنبه مثبت توانایی‌های او را یادآوری کنید. کودک شما نیاز دارد که از سمت والدین و معلم تشویق شود و نقاط مثبت استعدادهایش به او گوشزد شود.

برای مطالعه بیشتر: راهکارهای عملی و ثابت شده مدیریت استرس

چهارم؛ فعالیت‌های آرام‌بخش برنامه‌ریزی کنید

یک روش کاهش استرس در کودکان انجام فعالیت‌هایی است که می‌تواند به‌صورت مؤثر در آرام کردن اضطراب کودکان عمل کند. یادتان باشد که کودکان برای استراحت و بچگی کردن به زمان نیاز دارند. گاهی آن‌ها را آزاد بگذارید تا فعالیت‌های بچگانه و کارهایی که دوست دارند را انجام بدهند.

بعضی از والدین فکر می‌کنند که ورزش می‌تواند این نقش را برای کودکان بازی کند. اما گاهی ورزش هم جنبه یک فعالیت رسمی به خود می‌گیرد که در این صورت حتی می‌تواند منجر به افزایش استرس کودک شود. بگذارید کودک هر فعالیتی که دوست دارد را به‌قصد تفریح انجام دهد. بازی کردن با دوستان، نقاشی، مهمانی، یوگا، خمیربازی، گل بازی و… از محبوب‌ترین فعالیت‌های سرگرمی کودکان هستند و می‌توانند به‌صورت مؤثری آن‌ها را آرام کنند.

بیشتر بخوانید: با راهکارهای غلبه بر ترس آشنا شوید

پنجم؛ اتخاذ رویکرد رفتاری مراقبت از خود و تفکر مثبت به کودکان

فرزندان شما همان کاری را انجام می‌دهند که شما انجام می‌دهید می‌بیند. بنابراین اگر از موقعیت‌های تحریک‌کننده اضطراب و استرس دوری کنید، فرزندان شما هم چنین رفتاری را خواهند داشت. برعکس، اگر با ترس‌هایتان روبه‌رو شوید، کودکتان این سیگنال را دریافت خواهد کرد و یاد می‌گیرد که با ترس‌هایش روبه‌رو شود.

از خودتان مراقبت کنید و برای نیازهایتان زمان بگذارید تا فرزندتان هم یاد بگیرد که خود مراقبتی، بخش بزرگی از زندگی است. مثبت نگر باشید تا کودکتان هم جنبه‌های مثبتی زندگی را در نظر بگیرد. شما اولین و مهم‌ترین آموزش‌دهنده به کودکتان هستید. بنابراین برای مراقبت از کودکتان، باید اول به بهزیستی روانی و اندیشه‌ای خودتان اهمیت بدهید.

ششم، به رفتارهای شجاعانه فرزندانتان پاداش بدهید

یک روش مدیریت استرس در کودکان این است  که به آن‌ها در برابر استرس‌هایشان واکنش درستی نشان بدهید. اگر کودکتان از چیزی می‌ترسد، او را در آغوش بگیرید و سعی کنید از او حمایت کنید. اگر رفتار شجاعانه‌ای از خود نشان داد، با جایزه دادن به او، از او قدردانی کنید. این کار ابداً به معنای رشوه دادن به کودک نیست. بلکه زمانی که شما به رفتارهای مثبت کودکتان پاسخ درستی می‌دهید، او را بیشتر درگیر این رفتار خواهید کرد و او بیشتر این رفتار را تکرار خواهد کرد.

هفتم؛ به او در تنظیم خواب کمک کنید

خواب کافی، تأثیر مستقیمی در کنترل سطح استرس و اضطراب دارد. برای آنکه بتوانید به‌درستی فرآیند کنترل استرس کودکتان را مدیریت کنید، باید ساعت خواب مشخصی را برای او در نظر بگیرید. قوانین خواب او را حتی در روزهای تعطیل هم اجرا کنید و در این رابطه کمی سختگیرانه عمل کنید.

یکی از کارهای مثبتی که می‌توانید انجام دهید، اختصاص زمان ۳۰ تا ۴۵ دقیقه‌ای برای گذار از بیداری به خواب است. این زمان به او کمک می‌کند با آرامش بیشتری وارد تختخواب شود و بهتر بخوابد. این روتین شبانه می‌تواند شامل تمیزکاری تا خواندن کتاب و قصه باشد.

هشتم؛ کودکتان را تشویق کنید تا استرس خود را ابراز کند

یکی دیگر از کارهای مؤثری که می‌توانید به‌عنوان روش کاهش استرس در کودکان انجام بدهید، تشویق او به ابراز احساس خود است. کودک شما نباید از اینکه نسبت به مسئله‌ای حساس است و باعث تحریک استرسش می‌شود، خجالت بکشد. دقت کنید که برخورد شما با استرس کودک در این مواقع بسیار مهم و تعیین‌کننده است.

اگر کودکتان به شما می‌گوید که استرس دارد و ترسیده‌ است، نگویید که نه! تو خوبی و مشکلی نداری. این جملات به فرزندتان کمک نخواهد کرد و حتی تأثیر عکس خواهد داشت. کودکتان در چنین وضعیتی حس خواهد کرد که شما او را درک نمی‌کنید. سعی کنید احساسش را تائید کنید و به او اطمینان بدهید که افراد زیادی مانند او در موقعیت‌های مشابه ترسیده‌اند. با او از تجربیاتتان در این زمینه و احساستان صحبت کنید.

شاید خواندن این مقاله برای شما جالب باشد: مقابله با شرایط پر استرس

نهم؛ به فرزندتان کمک کنید تا مشکلش را حل کند

هنگامی‌که احساس کودکتان را تائید کردید و ثابت کردید که تجربه او را درک می‌کنید و به او گوش می‌دهید، نوبت به کمک می‌رسد. به فرزندتان کمک کنید تا مشکلش را حل کند. سعی کنید به او راه‌حل‌هایی برای کنترل این مشکل ارائه دهید یا از میان راه‌حل‌هایی که به ذهنش می‌رسد، بهترین روش را به او پیشنهاد بدهید.

دهم؛ آرام باشید

کودکان برای برآورد واکنش والدین نسبت به موقعیت‌های مختلف، به‌شدت رفتارهای آن‌های را تحت کنترل دارند. آن‌ها به شما نگاه می‌کنند و از شما یاد می‌گیرند. حتماً تجربه کرده‌اید که کودکتان در موقعیت‌هایی که شما مضطرب می‌شوید، گریه می‌کند و می‌ترسد. درواقع کودک آیینه تمام نمای شماست. همان‌طور که قبلاً هم اشاره کردم، یک روش کاهش استرس در کودکان این است که خودتان را کنترل کنید تا ترستان به کودک منتقل نشود.

حتی اگر ترسیده‌اید و اضطراب دارید، آن را ابراز نکنید و روی کنترل حرکاتتان متمرکز شوید تا کودک متوجه ترس شما نشود. سعی کنید تنفستان را آرام کنید و شمرده صحبت کنید. کودکی که از قوی بودن والدین مطمئن شود، ترس کمتری را تجربه خواهد کرد.

بیشتر بخوانید: پنج راه جلوگیری از افسردگی ناشی از استرس

یازدهم؛ با کودکتان تمرینات آرام‌کننده انجام دهید

گاهی انجام تمرینات آرام‌بخش، یک روش کاهش استرس در کودکان است و لازم است که آن‌ها را انجام دهند تا آرامششان را به دست بیاورند. یکی از ساده‌ترین تمریناتی که می‌توانید دراین‌باره انجام بدهید این است که از کودکتان بخواهید چند نفس عمیق بکشد. همزمان خودتان هم این تمرین را انجام دهید و با او مشارکت کنید.

دوازدهم؛ هرگز تسلیم نشوید

مبارزه با استرس و اضطراب، پروسه سخت و زمان‌بری است. گاهی اضطراب می‌تواند مزمن باشد و دلایل آن در طول زمان عوض خواهد شد. شاید گاهی خیال کنید که در مبارزه‌ای دائمی برای خاموش کردن آتش زیر خاکستر هستید. آتشی که هر بار شعله می‌کشد. اما اگر صبر داشته باشید و تکنیک‌های کنترل استرس را با کودکتان اجرا کنید، کودکتان یاد خواهد گرفت که با استرسش کنار بیاید و سطح آن را کاهش دهد. تکرار مهم‌ترین نکته‌ای است که باید آن را به یاد بیاورید. پس تکرار کنید و صبور باشید.

این نوشته با دوازده روش کاهش استرس در کودکان آشنا شوید برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

اگر کسی از اطرافیانتان درگیر این مشکل شده است یا خودتان مشکوک به این اختلال هستید، مقاله پیش ‌رو مخصوص شماست با ما در ذهن همراه باشید تا با علائم و راهکارهای درمان افسردگی پس از زایمان با شما صحبت کنیم.

افسردگی پس از زایمان چیست؟

افسردگی پس از زایمان یکی از اختلالات روحی شایع است که چند هفته پس از تولد کودک شروع می‌شود. این اختلال می‌تواند باعث نوسانات شدید خلقی، خستگی، فرسودگی و احساس ناامیدی شود و حتی گاه آن‌قدر شدید است که مراقبت از نوزاد را با اختلال جدی مواجه می‌کند.

اما خوشبختانه راهکارهای درمانی افسردگی پس از زایمان متعدد و متنوع هستند و می‌توانند به‌سادگی این اختلال را درمان کنند. البته به شرطی که زود تشخیص داده شود و اقدامات لازم به‌سرعت انجام گیرد.

علل افسردگی پس از زایمان چیست؟

قبل از ارائه راهکارهای درمان افسردگی پس از زایمان باید با علل و نشانه‌های این اختلال بیشتر آشنا شوید تا مسئله برایتان روشن‌تر شود. در بررسی علت‌های افسردگی پس از زایمان به دو دلیل عمده اشاره می‌شود. دلایل جسمی و روحی. دلایل جسمی شامل:

• پایین بود سطح هورمون تیروئید
• کم‌خوابی و یا بی‌خوابی
• رژیم ناسالم و سوءتغذیه
• شرایط خاص پزشکی
• سوءمصرف مواد مخدر و الکل است.

اما عوامل روحی شامل:

• سابقه طلاق یا از دست دادن عزیزان
• مشکل جدی در سلامت خودتان یا نوزادتان
• انزوای اجتماعی
• بار مالی
• نداشتن پشتیبان عاطفی می‌شود.

علائم افسردگی پس از زایمان

خستگی از نگهداری کودک در هفته‌های اول بعد از زایمان کاملاً طبیعی است. شرایط جدید و نقش جدید معمولاً مادران را دچار سردرگمی و گاه خستگی می‌کند.

اما افسردگی پس از زایمان یک مسئله کاملاً جدا و جدی است که نباید با خستگی متداول مادران اشتباه گرفته شود. یادتان باشد که باید علائم این اختلال را بشناسید تا با مراجعه سریع‌تر به پزشک، راهکارهای درمانی افسردگی پس از زایمان مؤثرتر و راهگشاتر شوند.

اگر خودتان به‌تازگی زایمان کرده‌اید یا در اطرافیانتان کسی به‌تازگی کودکی به دنیا آورده است و چند مورد از علائم زیر را دارد، باید به افسردگی پس از زایمان شک کنید:

• گریه بدون دلیل و معمولاً شدید
• خواب بیش‌ازاندازه
• اشتها یا بی‌اشتهایی کاذب
• درد یا بیماری غیرقابل توضیح
• تحریک‌پذیری، اضطراب و عصبانیت زیاد
• تغییر و نوسانات شدید روحی و خلقی
• عدم کنترل روی رفتار
• ضعف در حافظه و به خاطر سپاری اطلاعات
• ضعف در تمرکز و اتخاذ تصمیم
• بی‌علاقگی نسبت به چیزهایی که قبلاً به آن‌ها علاقه داشتید
• احساس گنگ و مبهم نسبت به نوزاد و تعجب از اینکه چرا آن‌طور که فکر می‌کردید از بودن در کنار او شاد نیستید
• ناامیدکننده به نظر رسیدن همه‌چیز
• احساس گناه نسبت به کودک، درواقع ممکن است فکر کنید که مادر خوبی نیستید
• دوست دارید از همه‌چیز فرار کنید
• افکار مزاحم و وسوسه درونی نسبت به آسیب رساندن به خود یا کودک
• انزوا

این علائم معمولاً چند هفته بعد از زایمان شروع می‌شوند. اما گاهی ممکن است تا ماه‌ها خودشان را نشان ندهند. ممکن است این علائم دوره‌ای باشند و بعد از چند روز وقفه مجدداً در فرد ظاهر شوند. ممکن است علائم متفاوت باشند و دائماً تغییر کنند. اما مسئله مهم این است که بدون درمان، علائم بدتر خواهند شد و باید هر چه زودتر به آن رسیدگی شود.

بیشتر بخوانید: ۵ راه جلوگیری از افسردگی ناشی از استرس

درمان

اگر علائمی از افسردگی پس از زایمان دارید، حتماً به روانشناس یا روان‌پزشک مراجعه کنید تا بتوانید هرچه سریع‌تر پروسه درمان را شروع کنید. مطمئناً هرچقدر زودتر درمان را شروع کنید، مشکلتان سریع‌تر رفع خواهد شد. در این قسمت به‌صورت کلی راهکارهای درمان افسردگی پس از زایمان را با شما به اشتراک خواهیم گذاشت.

به‌صورت کلی دو روش اصلی برای درمان افسردگی پس از زایمان وجود دارد. درمان دارویی و مراقبت‌های روانی. بسته به تشخیص پزشک، می‌توان از هردو درمان به‌صورت مکمل استفاده کرد یا گاهی می‌توان هرکدام از درمان‌ها را به‌تنهایی به کار برد.

درهرصورت پزشک شما باید تشخیص بدهد که کدام درمان در مورد مشکل شما جوابگو خواهد بود. ارتباط خود را با پزشکتان حفظ کنید و جلسات درمانی را تا رفع کامل مشکل ادامه دهید.

دارودرمانی

یکی از راهکارهای درمان افسردگی پس از زایمان استفاده از داروهای ضدافسردگی است. داروهای ضدافسردگی تأثیر مستقیمی بر مغز دارند. این داروها می‌توانند ترکیبات شیمیایی مؤثر بر خلق‌وخو را تغییر دهند.
باید بدانید که تأثیر درمان دارویی  چند هفته بعد از شروع دارو خود را نشان می‌دهد و نباید انتظار داشته باشید که بلافاصله معجزه‌ای اتفاق بیفتد.

پاروکستین، فلوکسیتین و سرترالین از معمول‌ترین داروهایی هستند که روان‌پزشکان برای درمان افسردگی پس از زایمان تجویز می‌کنند. این داروها می‌توانند بر سطح سروتونین تأثیر بگذارند و معمولاً عوارض جانبی کمتری نسبت به سایر داروها دارند.

سروتونین یکی از ترکیبات شیمیایی مغز است که بر تنظیم خلق‌وخو تأثیرگذار است. میزان سروتونین در افراد با علائم افسردگی، پایین‌تر از افراد عادی است.

نکته مهم دیگر در رابطه با داروهای ضدافسردگی، عوارض جانبی آن‌ها است. این عوارض ممکن است خود را در قالب سرگیجه و اختلالات خواب بروز بدهد. اگر بعد از مصرف دارو علائم جسمانی خاصی را تجربه کردید که باگذشت زمان بدتر شده است، حتماً با پزشکتان مشورت کنید.

مقاله مرتبط: علت وسواس چیست؟

مراقبت‌های روانی

بخشی مهمی از راهکارهای درمانی افسردگی پس از زایمان به مسئله مراقبت‌های روانی و تراپی اختصاص پیدا می‌کند. روان‌پزشک یا روانشناس شما می‌تواند طی جلسات مشاوره و روانکاوی راهکارهایی مؤثر در کنترل و کاهش افکار مخرب ارائه کند و به این صورت مشکلاتتان را حل کند.

روان‌پزشک شما بسته به میزان مشکلتان، جلسات متعددی را برای ارائه مشاوره‌های روانی و روان‌درمانی برگزار خواهد کرد. جلسات را به‌صورت منظم ادامه دهید و تا درمان کامل افسردگی و اعلام پزشک، قطع نکنید.

خود مراقبتی

این بخش از درمان کمی دشوارتر ازآنچه به نظر می‌رسد است. تمرین مراقبت از خودتان و افکارتان، به معنای پایان دادن به ضعف روحی‌تان است.

در گام اول، نیاز است که مسئولیتی بیش از مسئولیت‌های خودتان را قبول نکنید. هر مسئولیت جدیدی که بر عهده می‌گیرید، بار روانی سنگین‌تری را به شما تحمیل می‌کند و احساسات شما را سرریز خواهد کرد.

ممکن است اطرافیانتان ندانند که چه میزان مسئولیت بر دوشتان است و بخواهند مسئولیت جدیدی را به شما بسپارند. اما شما باید با آن‌ها صحبت کنید و خودتان را توضیح دهید.

یادتان باشد که یکی از مؤثرترین راهکارهای درمان افسردگی پس از زایمان اهمیت دادن به خودتان است. کمی از وقتتان را به خودتان اختصاص دهید و سعی کنید به علایقتان بپردازید. خودتان را از جمع جدا نکنید اما کمی تنهایی ممکن است شما را سرحال بیاورد.

به تغذیه‌تان اهمیت بدهید. غذای سالم مصرف کنید و ورزش را فراموش نکنید. حتی اگر نمی‌توانید بیرون از خانه بروید، در حیاطتان قدم بزنید. از هیچ فرصتی برای سلامت روح و جسمتان غافل نشوید. کمک خودتان به خودتان باعث می‌شود که روند درمان با سرعت بیشتری طی شود و سایر اقدامات درمانی مؤثرتر واقع شوند.

برای مطالعه بیشتر: راهکارهایی برای فراموش کردن خاطرات بد

آیا می‌توان از راهکارهای خانگی برای درمان افسردگی پس از زایمان استفاده کرد؟

شاید اطرافیان از درمان‌های خانگی به‌عنوان یکی از راهکارهای درمان افسردگی پس از زایمان با شما حرف بزنند. اما یادتان باشد که افسردگی پس از زایمان مسئله کوچکی نیست که بخواهید به‌تنهایی آن را حل کنید.

در صورت بروز این اختلال به کمک مشاوران و روان‌پزشکان نیاز خواهید داشت تا اختلالتان جدی‌تر نشود.

بااین‌حال، نقش تغذیه سالم، مراقبه، یوگا، خواب کافی، ذهن آگاهی و ماساژدرمانی می‌توانند به بهبود علائم و پیشرفت در درمان به شما کمک کنند. سعی کنید از غذاهای فرآوری شده کمتر استفاده کنید و به‌صورت جدی به تغذیه سالم روی بیاورید.

حقایقی درباره افسردگی پس از زایمان

• افسردگی پس از زایمان اختلال شایعی است و به‌طور متوسط از هر شش زن تازه زایمان کرده، یک زن را درگیر می‌کرد. این آمار در مادرانی که تجربه اولین زایمانشان را پشت سر می‌گذارند به یک زن از هر ۵پنج زن می‌رسد.
• گفته می‌شود که خودکشی دلیل ۲۰درصد از مرگ‌ومیرهای شایع مادران پس از زایمان است. دلیل این خودکشی چیزی نیست به‌جز افسردگی پس از زایمان.
• روان‌پریشی بعد از زایمان را نباید با افسردگی پس از زایمان اشتباه گرفت. روان‌پریشی پس از زایمان اختلالی نادر است که از ۱۰۰۰ زن، یک تا دو زن را درگیر می‌کند.
• اختلال افسردگی پس از زایمان، تنها زنان را درگیر خود نمی‌کند. بلکه پدران هم با پذیرفتن نقش جدید ممکن است به این اختلال دچار شوند. گفته می‌شود که حدود ۲۵درصد پدران در سال اول افسردگی را تجربه می‌کنند.
  

این نوشته شناخت بهتر علائم، علل و راهکارهای درمان افسردگی پس از زایمان برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.