اتفاقی که در چنین فرایندی می‌افتد یک انتخاب نهایی است؛ انتخابی منجر به عمل یا همچنان در حالت یک انتخاب.

همه ما تصمیم می‌گیریم تا درنهایت به راه‌حلی برای حل مسئله برسیم. حالا این راه‌حل یا مفید است یا دستکم رضایت‌بخش. همان‌طور که بالاتر هم نوشته شد این فرایند یا قالبی منطقی دارد یا اینکه از عقلانیت کمتری برخوردار است. می‌تواند مبتنی بر دانش و باورهایی دقیق و مستند باشد یا دانش پنهان و ضمنی در فرایند تصمیم‌گیری نهفته باشد.

** نکته: ترکیبی از هردو نوع دانش موشکافانه و ضمنی، در فرایند تصمیم گرفتن وجود دارد. البته نباید فراموش کرد که دانش دقیق در بسیاری از موارد برای پر کردن فاصله‌ها در فرایندهای تصمیم‌گیری پیچیده و مهم باید نقش داشته باشد.

نقش انسان در تصمیم‌گیری‌های زندگی

شاید برایتان جالب باشید که بدانید « ترجیح و اولویت انسان» موضوع بسیاری از پژوهش‌های جدی بوده و از چندین چشم‌انداز موردتوجه قرار گرفته است.

◄ دیدگاه روان‌شناختی- ارزیابی تصمیم‌های فردی به‌صورت مجموعه‌ای از نیازها، ترجیحات و ارزش‌هایی که هر فردی از آن‌ها برخوردار یا در جست‌وجوی آن‌هاست.

◄ دیدگاه شناختی- فرایند تصمیم گرفتن، این فرایند شامل همه انواع تصمیم‌گیری ازجمله درخت تصمیم می‌شود که در ادامه بیشتر در موردش خواهم نوشت، یک روند مداوم و البته یکپارچه است که انسان را در تعامل با محیط اطرافش قرار می‌دهد.

◄ دیدگاه هنجارمند- ارزیابی تصمیم‌های فردی مرتبط با منطق تصمیم‌گیری یا منطق ارتباطی و همچنین انتخاب‌های مختلف که از این فرایند به دست می‌آید.

۷ گام برای یک تصمیم‌گیری اصولی

شاید تابه‌حال با اشکال متفاوت و متنوع تصمیم‌گیری آشنا شده و در اینترنت، کتاب‌های کسب‌وکار و سخنرانی‌های مدیریتی مطالبی در مورد آن‌ها خوانده باشید. ولی بد نیست در نظر داشته باشید که بسیاری از حرفه‌ای‌ها هفت گام زیر را برای گرفتن تصمیم‌های مختلف برمی‌دارند.

شناسایی یک تصمیم یا مسئله

از هر مدل تصمیم‌گیری هم که بخواهید استفاده کنید باز هم بدون شک لازم است تکلیف خودتان را با مشکل یا سؤالی که باید حل یا پاسخ داده شود روشن کنید. تصمیم شما بر اساس همین بینش و رویارویی گرفته خواهد شد.

تصمیم شما چیست؟ این را باید روشن کنید چون در صورت عدم شفافیت آن، مسئله هم در ابهام گم می‌شود یا اگر مشکل بیش‌ازاندازه بزرگ باشد، قطار تصمیم‌گیری شما حتی در همان ابتدای حرکت هم ممکن است از مسیر خارج شود.

به خاطر داشته باشید که اگر دنبال رسیدن به هدفی خاص هستید که نتیجه این تصمیم خواهد بود، تصمیم شما باید سنجیده و به‌موقع گرفته شود. در این صورت است که تضمین خواهید داشت به هدفتان می‌رسید.

گردآوری اطلاعات مفید و مرتبط

با مشخص شدن تصمیم، شناسایی مشکل یا پرسشی که باید پاسخ داده شود، حالا وقت آن رسیده که جدی‌تر پیش بروید و اطلاعات مفید و مربوطی را که با انتخاب شما همخوانی دارد یکجا جمع کنید. برای برداشتن این گام چند نکته را در نظر داشته باشید:

• ارزیابی داخلی یا درون‌سازمانی ( درصورتی‌که تصمیم موردنظر برای یک سازمان یا مجموعه بزرگی قرار است گرفته شود)
• مشخص شدن نقاط موفقیت یا ناکامی سازمان که مرتبط با تصمیم شماست.
• جست‌وجوی اطلاعات در منابع بیرونی ( مطالعاتی که تابه‌حال انجام‌شده، پژوهش‌های انجام‌شده در بستر بازار و در مراحل جدی و گسترده‌تر کمک گرفتن از مجموعه‌های مشاوره برای دادن استراتژی‌های مفیدتر.)

** بهتر است به خاطر بسپارید که **

اطلاعات زیاد می‌تواند شما را گرفتار کند. این اطلاعات، یک سری نکات و حقایق و داده‌های آماری، شاید به‌دردبخور باشند ولی ممکن است فرایند تصمیم‌گیری شما را پیچیده و سخت کنند.

بررسی گزینه‌ها یا موارد جایگزین

اطلاعات مفید به شما فضای بیشتری می‌دهد تا روی انگشتان پا، خودتان را بالا بکشید و کمی دورتر را ببینید! این دورتر، همان راه‌حل‌های احتمالی برای مسئله یا پاسخ‌های ممکن برای سؤالتان است.

تصمیم‌گیری‌های مداوم به ما  نشان می‌دهد که معمولاً بیش از یک گزینه برای رسیدن به هدف وجود دارد؛ برای نمونه شرکتی را تصور کنید که می‌خواهد مشارکت بیشتری را در شبکه‌های اجتماعی دریافت کند. گزینه‌های موردنظر در این هدف شامل تبلیغات در این شبکه‌ها، تغییر در استراتژی ارگانیک شبکه‌های اجتماعی یا ترکیبی از هردوی این‌هاست.

پوشش دادن گزینه‌های مستند و استدلالی

کدام گزینه منتخب من یا سازمان مستندات درست دارد یا چه استدلال‌هایی علیه این گزینه‌ها پیداکرده‌ام؟ این گام را با عصای منطق باید بردارید. پس بررسی عملکرد رقبا در گذشته برای اینکه به موفقیت برسند بسیار مهم است.

لازم است تا در هر مدل تصمیم‌گیری که اینجا قرار است روی مدل درخت تصمیم تأکید کنم، نگاه کاملاً دقیق و موشکافانه‌ای به پیروزی‌ها و شکست‌های مجموعه خودتان بیندازید و با یک تفکر استراتژیک این مسیر را طی کنید.

انتخاب از بین گزینه‌ها

اینجاست که فرایند تصمیم‌گیری به آگاهی شما و در نهایت اتخاذ تصمیم ختم می‌شود. خوشبختانه شما در این مرحله دیگر به‌خوبی میدانید چه تصمیمی باید گرفته شود، داده‌های مفید گردآوری و مسیرهای احتمالی برای عبور بررسی شده‌اند. لباس دانایی در این مرحله کاملاً برازنده شماست!

اقدام

وارد عمل شو! حالا وقت آن رسیده که برنامه‌ای طراحی کنید تا تصمیم شما لباس واقعیت بر تن کند. در این مرحله باید پروژه‌ای را آماده اجرا کنید که مرتبط با تصمیم شما باشد و در این مسیر از هم‌تیمی‌هایتان بخواهید تا متناسب با برنامه‌ای که تنظیم شده وظایف خود را مشخص کنند.

بازنگری تصمیم

اینکه زمان از پیش تعیین‌شده‌ای را برای فرایند تصمیم‌گیری‌تان تنظیم کردید، بد نیست در این مرحله نگاه کامل و همه‌جانبه‌ای به آنچه عملی کردید بیندازید. پاسخ شما به سه پرسش زیر نشان می‌دهد تا چه اندازه در برداشتن این هفت گام موفق بودید:

• آیا مشکل را حل کردم؟
• آیا پاسخی برای پرسش موردنظر پیدا کردم؟
• آیا موفق شدم به هدفم برسم؟

این سه سؤال واقعاً تعیین‌کننده هستند چون در صورت مثبت بودن هر سه آن‌ها، شما می‌توانید برای تصمیم‌گیری‌های بعدی‌تان همین هفت گام را پیاده کنید. اما اگر نتیجه مثبتی نگرفتید شاید بهتر باشد اشتباهات خود را یادداشت کنید و در زمان مناسب آن‌ها را برای فرایند بعدی به خاطر بسپارید.

آشنایی با هشت تکنیک تصمیم‌گیری متفاوت

همه انواع تکنیک‌های تصمیم‌گیری کاری می‌کنند تا خروجی تصمیم‌های ما بهتر و اثرگذارتر باشد. به‌طورکلی سه طبقه‌بندی اصلی در مورد تکنیک‌های تصمیم گرفتن وجود دارد؛ رندوم یا اتفاقی، شهودی و تحلیلی.

یک سری تکنیک‌ها ترکیبی از عناصر تحلیلی و شهودی هستند تا به کمک آن‌ها ما از ظرفیت‌های شناختی ذهن خود بهره‌مند شویم حتی اگر شناخت چندانی از عملکرد ذهن خود نداشته باشیم.

آنچه در انواع تکنیک‌های تصمیم‌گیری، از تصمیم‌گیری چندمعیاره تا نظریه بازی و درخت تصمیم، به چشم می‌آید، نوآوری در اتخاذ تصمیم است. تمرکز ما در چنین وضعیتی روی تکنیک‌های ارزیابی خواهد بود که به لطف آن‌ها مهارت‌های تصمیم‌گیری خودمان را بهبود می‌بخشیم ضمن اینکه از مشورت کارشناسان هم بهره می‌بریم.

بهتر است به خاطر بسپاریم که بهره‌مندی از کارشناسان کمک می‌کند تا الگوها و شهودی را که به‌واسطه استعدادهای خاص شناسایی کرده و در ذهن پرورش داده‌اند، یاد بگیریم و از تجربیات آن‌ها استفاده کنیم.

برای بهبود مهارت تصمیم‌گیری خودتان حالا وقت آن رسیده تا روش‌های تصمیم گرفتن را بیشتر بشناسید:

ماتریکس تصمیم ساده  Simple Decision Matrix

ارزیابی تصمیم‌گیری چندمعیاری ( مشابه: ارزیابی گرید Grid Analysis، ماتریکس کپنر-تریگو Kepner-Tregoe

این ماتریکس ساده کمک می‌کند تا با استفاده از یک چارچوب سیستماتیک مقایسه درستی بین شهود و تحلیل انجام دهیم. در این تکنیک گزینه‌ها در برابر معیار مشخصی از موفقیت با در نظر گرفتن ریسک، ارزیابی می‌شوند. دکتر چارلز چ کپنر و دکتر بنجامین ب. تریگو این روش را توسعه دادند و در سال ۱۹۶۵ با عنوان « مدیر منطقی» منتشر شد.

** نکته: تصمیم‌گیری چندمعیاره یک اثر بنیادین برای تصمیم‌گیری در کسب‌وکار شناخته شد.

تحلیل مقایسه‌ای جفتی  Paired Comparison Analysis

در این روش، گزینه‌ها به‌صورت جفتی با هم مقایسه می‌شوند تا اهمیت نسبی آن‌ها شناخته شود. اگر بخواهم به ایراد این تکنیک اشاره کنم اطلاعات کم یا به عبارتی ناچیزی است که باوجود آن‌ها هر گزینه پشتیبانی می‌شود.

سلسه مراتب AHP  ( فرایند سلسه‌مراتبی تحلیلی ارزیابی)

این متد شکل پیشرفته تصمیم‌گیری چندمعیاره است که از مقایسه جفتی همراه با علم ریاضی استفاده می‌کند تا ذهن و شهود ذاتی در تصمیم‌گیری بشر را هدف قرار دهد. این روش در اصل به‌وسیله دکتر تامس ساتی Thomas Saaty در دهه هفتاد میلادی معرفی شد و برای هر نوع تصمیم‌گیری گروهی که ساختار سخت و پیچیده‌ای دارد به کار می‌رود.

درخت تصمیم Decision making tree

این تکنیک قرار است تصویری از مشکلات تصمیم‌گیری چندمرحله‌ای را با در نظر گرفتن خروجی‌های تردیدآمیز در اختیار ما بگذارد. درصورتی‌که مدیر یک کسب‌وکار هستید و منابع محدودی در اختیار دارید، تکنیک درخت تصمیم کمک می‌کند تا بین استراتژی‌ها یا فرصت‌های سرمایه‌گذاری تصمیمات بهتری اتخاذ کنید.

خوبی و بدی

( تکنیک‌های مرتبط یا مشابه: PMI یا « چقدر جالب می‌شود اگر…»،  PCF یا چارچوب طبقه‌بندی فرایندها یا نمودار T- ) این روش یک رویکرد قدیمی برای بررسی مزایا و معایب موجود بین دو گزینه است. تکنیک خوبی و بدی بیشتر شامل تفکر خلاقانه و مرتبط با خلاقیت فردی است.

** مهم: محدودیت اصلی متد خوبی و بدی این است که در زمان واحد فقط به دو گزینه توجه می‌کند و گزینه‌های بیشتری را در فرایند تصمیم‌گیری دخالت نمی‌دهد.

نمودار تأثیر Influence Diagram

این متد را نمودار تصمیم‌گیری یا نمودار ارتباطی یا شبکه تصمیم‌گیری هم نام‌گذاری کرده‌اند. شکلی از نمودار گرافیکی که وضعیت تصمیم‌گیری را با تعامل عناصر مختلف و اثرگذار در یک تصمیم‌گیری به تصویر می‌کشد. این مدل می‌تواند جایگزین مناسبی برای نمودار درخت تصمیم باشد که با متغیرهای بیشتری شاخ و برگ پیدا می‌کند.

نظریه بازی Game Theory

این تکنیک زیرمجموعه‌ای از علم ریاضی است که  با استفاده از تجزیه‌وتحلیل سناریو، رفتارها و نتایج تصمیم‌گیری موجوداتی را که حق انتخاب دارند، در تعامل با یکدیگر پیش‌بینی می‌کند.

مثالی کلاسیک‌تر و ساده‌تر از بازی سنگ، کاغذ، قیچی برای این متد تصمیم‌گیری نمی‌توانید پیدا کنید! مصداقی شناخته‌شده از یک فضای تعاملی‌ (چند بازیگر، چند قانون، حق انتخاب و نتایج مشخص برای هر وضعیت).

نظریه بازی‌ها می‌کوشد شرایط پیچیده در تعامل حیوانات، انسان‌ها، سازمان‌ها، کسب‌وکارها، اقتصادها و کشورها را تا حدی ساده کند که بتوان بازی پایه یا Basic Game آن تعامل را تشخیص داد.

این نظریه چند مورد کاربردی مهم دارد که بیشتر با آن‌ها آشنا می‌شویم:

◄ معاملات بورس و واکنش‌ها و تصمیم‌های سرمایه‌گذاران در مقابل تحولات بازار بورس و رفتارها و تصمیم‌های سایر سرمایه‌گذاران

◄ تصمیم کشورهای عضو اوپک در مورد تغییر حجم استخراج و فروش نفت و میزان موافقت یا مخالفت آن‌ها با سهمیه‌بندی‌های انجام‌شده

◄ رفتار شرکت‌ها در مورد قیمت‌گذاری محصول در شرایط انحصار کالا یا بازارهای رقابتی چندجانبه

◄ تعامل حیوانات با یکدیگر در زندگی گروهی (در مورد شکار کردن یا تقسیم آن‌ها و یا حمایت از یکدیگر)

رأی‌گیری چندگانه  Multi-voting

از این تکنیک زمانی استفاده می‌شود که یک گروه قصد داشته باشند بین چندین گزینه، انتخاب عادلانه‌ای انجام دهند. متد رأی‌گیری چندگانه کمک می‌کند تا گزینه‌های کم‌اهمیت حذف شوند تا در نهایت بر اساس موارد محدودتری تصمیم نهایی اتخاذ شود.

تجزیه‌وتحلیل سود/ هزینه  Cost/Benefit analysis

متد تجزیه‌وتحلیل موردنظر بیشتر مناسب تصمیم‌های مالی است یا اینکه داده‌هایی را برای ارزیابی شاخص مالی در سایر تکنیک‌های تصمیم‌گیری در اختیار می‌گذارد. این روش برای تعیین گزینه‌هایی به کار می‌رود که ازلحاظ صرفه‌جویی در کار، زمان و هزینه بهترین مزایا را با خودشان به همراه دارند.

درخت تصمیم؛ روشی ساده برای تصویرسازی تصمیم

از بین تکنیک‌هایی که بالاتر برایتان نوشتم، تکنیک درخت تصمیم ازجمله متدهای بیشتر شناخته‌شده برای تصمیم گرفتن است. این اهمیت به دلیل سادگی طبیعی ارتباطات بصری یک انتخاب یا مجموعه‌ای از انتخاب‌هاست که همراه می‌شود با تردیدها و نتایج حاصل از آن.

ساختار و قالب ساده‌ای که این روش دارد کاربری بسیار متنوعی به آن بخشیده است. حتی به‌راحتی می‌توان یک طراحی دستی سریع انجام و عناصر مهم در تصمیم‌گیری را با چند خط به هم ارتباط داد. از طرف دیگر چارچوب ساده آن برای بسیاری از سناریوهای تصمیم‌گیری چندگانه کمک می‌کند تا در کنار رایانه‌ها، حل مسئله و اتخاذ تصمیم به‌درستی اتفاق بیفتد.

با اصول درخت تصمیم بیشتر آشنا شوید

با استفاده از این روش سناریوسازی برای تصمیم‌گیری و حل مسئله، ما شاهد عناصر اصلی سناریوی خود در زمان تصویرسازی یک انتخاب هستیم. تصویری که می‌کشیم قرار است عناصر زیر را داشته باشد:

• مستطیل‌ها نشان‌دهنده تصمیم یا انتخاب هستند.
• دایره‌ها همان نتایجی هستند که در موردشان تردید داریم و هر شاخه منشعب از آن‌ها یعنی نتیجه با احتمال تعیین‌شده
• مثلث‌ها همان پایان مسیر در این درخت هستند

همان‌طور که در تصویر بالا می‌بینید، این درخت مدلی از گزینه‌های تصمیم همراه با پیامدهای هرکدام، که شامل خروجی‌های موردتردید می‌شوند، را مقابل دیدگان می‌گذارد. در نمونه ما، خروجی سرمایه‌گذاری در ده سهام متفاوت شانس برابری با بازگشت ۳۲۰ میلیون تومان یا ۲۲۵ میلیون تومان دارد که در نهایت با رقم مورد انتظار یا میانگین بازگشت ۲۷۵ میلیون تومان می‌رسد.

درخت تصمیم ما سه تصمیم را نشان می‌دهد که با انتخاب سرمایه‌گذاری ۲۵۰ میلیون تومان شروع می‌شود. همچنین شما در این تصویر خروجی‌های احتمالی با عدد نمونه ۳۲۵میلیون تومان، ۲۲۵ میلیون تومان و ۲۷۵میلیون و پانصد هزار تومان را می‌بینید.

کاربردهای درخت تصمیم کدام است؟

ساختار این مدل به‌صورت زیر است:

« اگر…آنگاه » ؛ و شما با همین ساختار ساده می‌توانید یک چارچوب برنامه‌ریزی‌شده برای خودتان در نظر بگیرید. همچنین درمواردی کاربرد دارند که نیاز به طبقه‌بندی مشکلات برای رسیدن به طبقه‌بندی نهایی با توجه به ویژگی‌های موجود در هر طبقه‌بندی باشد؛ برای نمونه این تکنیک تصمیم‌گیری برای تعیین گونه‌های حیوانات می‌تواند پرکاربرد باشد.

◄ پس

« درخت تصمیم‌گیری یکی از پرطرفدارترین الگوریتم‌های طبقه‌بندی برای سنجش داده است.»

شاید بد نباشد با چند نمونه از کاربری‌های این الگوریتم جذاب بیشتر آشنا شوید:

◄ ارزیابی توسعه برند کسب‌وکار با استفاده از تاریخچه داده فروش

◄ تعیین خریداران احتمالی یک محصول با استفاده از اطلاعات آماری (افراد) برای اختصاص بودجه محدود تبلیغات برای مشتری هدف

◄ پیش‌بینی احتمالات در مورد متقاضیان وام با استفاده از مدل‌های پیش‌بینی کننده که با کمک اطلاعات تاریخچه به دست می‌آید.

◄ کمک به اولویت‌بندی درمان بیماران بخش اورژانس با استفاده از مدل پیش‌بینی کننده بر اساس فاکتورهایی مثل سن، فشارخون، جنسیت، موقعیت مکانی و شدت درد و سایر موارد قابل ارزیابی

** بد نیست بدانید که **

الگوریتم ساده این نمودار باعث شده تا کاربری زیادی برای طیف گسترده‌ای از مشاغل و صنایع ازجمله برنامه‌ریزی شهری، انرژی، امور مالی، مهندسی، بهداشت و سلامت، دارویی، آموزشی، حقوقی و کسب‌وکار داشته باشد.

مزایای استفاده از درخت تصمیم در زندگی روزانه

لازم است تا یک‌بار دیگر یادآوری کنم که شما با یکی از ابزارهای کاملاً سیستماتیک برای تصمیم‌گیری روبه‌رو هستید. این مدل برای بسیاری از موارد حل مسائل سخت و پیچیده کاربرد دارد و می‌توانید به لطف چنین متدی نگاه بی‌طرفانه‌ای به ریسک و فرصت نهفته در هر انتخاب داشته باشید.

اما بد نیست با هفت مزیت جالب این تکنیک بیشتر آشنا شویم:

کاربرپسند و قابل‌فهم

شما با یک درخت آشنا می‌شوید که شاخه‌های کم یا زیادی را قرار است برایتان بسازد. فقط کافی است چکیده‌ای در مورد روش کار با آن بخوانید تا ادامه راه برایتان روشن شود.

شفاف

نمودارهای تصمیم به‌روشنی انتخاب‌ها و پیامدهای هر انتخاب را مشخص می‌کنند. شما می‌توانید همه گزینه‌ها را در نظر داشته باشید و با هرکدام یک چالش برای خودتان راه بیندازید.

چارچوب ارزیابی

دیگر نباید نگران ارزش و احتمال خروجی‌های متفاوت باشید. چراکه همه آن‌ها را به‌راحتی روی نمودار درختی می‌توانید اضافه کنید.

تطبیق‌پذیری

فرضیات جدید به‌سادگی با احتمالات خودشان را تطبیق می‌دهند. این اتفاق زمانی می‌افتد که فاکتورهای حقیقی موردنظر شما در دسترس نباشند.

ارزش‌گذاری اطلاعات

درخت‌های تصمیم‌گیری مسئولیت محاسبه کامل بودن اطلاعات را بر عهده دارند. حتی اینکه بدانیم در آینده چه اتفاقی قرار است بیفتد، در همین الگوریتم قابل‌مشاهده است ( پس با یک نمودار پیشگو طرف هستیم!).

چنین الگوریتمی نشان می‌دهد اگر انتخاب‌ها و فرضیات خود را درست تنظیم کرده باشیم، می‌توانیم هزینه انجام پژوهش‌های اضافی برای بهبود فرضیات را هم تخمین بزنیم.

مناسب برای اجرا در رایانه

ساختار منطقی « اگر…آنگاه…» و سنجش ساده تصمیم باعث شده تا تکنیک درخت تصمیم گزینه مناسبی برای کاربر ابزارهای تصمیم‌گیری شبیه‌سازی‌شده در رایانه باشد.

معرفی کتاب

چراکه نه! مجموعه ما برای هر موضوعی چندین و چندین قفسه از کتاب‌های صوتی شنیدنی تدارک دیده است که ضمن دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن، می‌توانید در فرصت کتاب‌خوانی روزانه خودتان، آن‌ها را در نظر داشته باشید. کتاب‌هایی که در کنار مطالعه مقالات مرتبط در وبلاگ، کمک می‌کند تا بینش درستی برای توسعه فردی و کسب‌وکارتان داشته باشید.

کتاب تزلزل‌ناپذیر به قلم تونی رابینز Tony Robbins

کمتر کسی هست که این روزها با بازار سرمایه و سرمایه‌گذاری آشنایی نداشته باشد. همه ما روش‌هایی مثل سرمایه‌گذاری در بورس را می‌شناسیم و آن را یکی از راه‌های کنترل‌شده برای حراست از ثروت فعلی و افزایش آن میدانیم. اما بازار بورس همیشه مهربان و روبه رشد نیست. تونی رابینز کتاب خود تحت عنوان تزلزل‌ناپذیر را با همین انگیزه به تحریر درآورده است. او سعی کرده است که به خوانندگان خود در این کتاب روش‌هایی آموزش بدهد که بتوانند از همه بحران‌ها به سلامت خارج شوند و به ثبات مالی برسند.

کتاب پارادوکس انتخاب اثر بری شوارتز Barry Schwartz

به نظر شما همیشه داشتن تنوع و طیف وسیعی از انتخاب‌ها مزیت مثبتی محسوب می‌شود؟ نظر بری شوارتز درباره جواب این سؤال مثبت نیست. او معتقد است که تنوع در انتخاب از یک نقطه به بعد تبدیل به مسئله‌ای برای افزایش اضطراب و از دست دادن قدرت اختیار و تصمیم‌گیری خواهد شد. ما به‌صورت روزمره درگیر انتخاب‌های گوناگون هستیم. مسئله اینجاست که اگر تنوع در انتخاب به‌صورت بیمارگونه‌ای زیاد شود، می‌تواند ما را در تصمیم‌گیری دچار تردید اساسی کند. دراینصورت هر بار که انتخابی انجام می‌دهیم به گزینه‌های دیگر هم فکر می‌کنیم و با خودمان می‌گوییم اگر آن راه را می‌رفتم چه می‌شد؟

پایان‌بخش

تصمیم‌گیری همیشه یکی از فاکتورهای ارزشمند برای تعیین سطح شخصیت افراد در زمان رویارویی با مشکلات و موانع بوده است. اما لزوماً قرار نبوده که تنها برای سختی‌ها و حل مسائل پیچیده از انواع تکنیک‌های تصمیم‌گیری استفاده کنیم. گاه برای تکمیل فرایند موفقیت و ثبات باورهایمان در مورد یک موضوع از انواع آن‌ها ازجمله درخت تصمیم استفاده می‌کنیم.

تصمیم گرفتن همواره یادآور شور زندگی و داشتن چشم‌انداز هوشمندانه به آینده است.

منبع:

https://www.decision-making-solutions.com/decision-making-tree.html

https://www.decision-making-solutions.com/decision_making_techniques.html

https://www.lucidchart.com/blog/decision-making-process-steps

https://en.wikipedia.org/wiki/Decision-making

https://b2n.ir/269776

این نوشته درخت تصمیم : روشی سبز برای یافتن راه حل خلاقانه برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

تکنیک شکوفه نیلوفر آبی چیست؟

اکثر ما مجبور هستیم مشکلی را در محل کار خود حل کنیم، پس لحظاتی داشته‌ایم که تحت فشار بوده‌ایم. اینجا است که تکنیک‌های ایده پردازی به کار شما می‌آیند. آن‌ها فرآیند تفکر را آغاز می‌کنند و چارچوبی را فراهم می‌نمایند که افکار شما را ساختار می‌بخشند.

جلسات طوفان مغزی و نمودارهای عنکبوتی گزینه‌های خوبی برای ایجاد ایده‌ها هستند، اما بدون محدودیت نیستند! اولی می‌تواند آشفته باشد، مثلاً همه به عنوان بخشی از یک گروه فکر خوبی ندارند، در حالی که دومی‌ گاهاً فاقد تمرکز است و می‌تواند خیلی سطحی باشد.

خوشبختانه، گزینه سومی نیز وجود دارد و آن تکنیک شکوفه نیلوفر آبی است. روش شکوفه نیلوفر آبی در مورد بررسی کامل یک ایده قبل از حرکت به ایده دیگر است، خلاقانه و در عین حال کامل و رایگان، در عین حال ساختار یافته. پس تکنیک شکوفه نیلوفر آبی چگونه کار می‌کند؟

ابتدا تصمیم بگیرید که با چه کسی کار خواهید کرد. می‌توانید این کار را به تنهایی یا در یک گروه کوچکی انجام دهید. طبق علم، شما نباید بیش از ۵ نفر در هر گروه داشته باشید. بنابراین اگر در این بحث به افراد بیشتری نیاز داشتید، به دو تیم تقسیم شوید.

در مرحله بعد، یک شبکه سه در سه یا روی کاغذ یا به صورت دیجیتال (در کامپیوتر)، از طریق یک ابزار مشترک دیاگرام ایجاد کنید. در مربع وسط، مشکل خود را بنویسید. در هشت جعبه اطراف، ایده‌ای در رابطه با مسئله بنویسید. در این مرحله توضیح بیشتری ندهید. همانند نقشه‌های ذهنی، شما فقط می‌خواهید افکار خود را پایین بیاورید، انتقادی بودن فقط خلاقیت شما را محدود می‌کند.

نکته: هیچ ایده بدی وجود ندارد. حتی چیزی به ظاهر غیر مرتبط یا دور از ذهن نیز می‌تواند باعث ایجاد یک فکر نوآورانه شود.

هنگامی که هشت ایده خود را به دست آوردید، وقت آن است که آن‌ها را کامل کنید یا  برای استفاده از تصاویر گل نیلوفر آبی، یک ردیف دیگر گلبرگ اضافه کنید. اما به جای اینکه یک لایه دیگر به دور هشت جعبه موجود اضافه کنیم، ما هر ایده را در نظر می‌گیریم و آن را مرکز گل نیلوفر آبی خود معرفی می‌کنیم. سپس، ما می‌خواهیم روند را دوباره تکرار نماییم.

پس از پر شدن همه جعبه‌های خود، در مجموع ۶۴ ایده برای یک مشکل واحد خواهید داشت.

اگر بیش از هشت ایده برای یک گل دارید (ما هر شبکه را گل می‌نامیم)، ببینید آیا می‌توانید ایده‌ها را ترکیب یا ادغام کنید یا می‌توانید سطح دیگری از مربع (یا گلبرگ) را اضافه نمایید. شما نیازی به انجام این کار در سراسر سطوح ندارید، اما اگر یک منطقه خاص وجود دارد که باعث ایجاد بارهای زیادی می‌شود، خود را محدود نکنید.

سازماندهی و مرتب سازی در تکنیک شکوفه نیلوفر آبی

در حال حاضر شما باید ۶۴ ایده داشته باشید. خوب با همه آن‌ها چه می‌کنید؟

شما باید لیست خود را مرتب نمایید. اگر روی کاغذ کار کرده‌اید اما می‌خواهید همه این اطلاعات را به صورت دیجیتالی ذخیره کنید، اکنون زمان انجام این کار فرا رسیده است.

اگر می‌خواهید روی کاغذ کار کنید، باید همه را جمع آوری کنید و ایده‌ها را گسترش دهید تا همه بتوانند آن‌ها را ببینند. چسباندن همه چیز روی یک تخته آسان تر است و از تلفن عکس بگیرید تا بتوانید هنگام بازگشت به میز خود به آن مراجعه کنید.

پس از آماده شدن برای شروع، به مشکل اصلی خود مراجعه نمایید تا وقتی هر ایده را ارزیابی می‌کنید، در ذهن شما قرار گیرد. هنگام مرور لیست، موارد زیر را از خود یا تیم بخواهید:

• آیا این به مشکل اولیه پاسخ می‌دهد؟
• آیا با پروژه همسو است؟
• آیا با چشم انداز شرکت همخوانی دارد؟

از لایه بیرونی شروع کنید و راه خود را ادامه دهید. اگر ایده ای کنارش سه تیک خورد، آن را حفظ کنید. اگر اینگونه نیست، اما این ایده را دوست دارید، ببینید آیا می‌توانید آن را تغییر شکل داده تا به تمام موارد بالا پاسخ دهد. اگر نه، پس آن را قفل کنید.

فیلتر کردن در تکنیک شکوفه نیلوفر آبی

هنگامی که لیست ایده‌های تأیید شده خود را پیدا کردید، باید آن را حتی بیشتر فیلتر کنید. اینجا است که همه چیز کمی پیچیده‌تر و ذهنی‌تر می‌شود. شما باید سه مورد برتر خود را انتخاب کنید. اگر در یک گروه کار می‌کنید، از هر یک از اعضای تیم بخواهید تا مراحل خود را مشخص کنند (اگر با کاغذ کار می‌کنید یا با برچسب یا اگر به صورت دیجیتالی کار می‌کنید از طریق نظر).

ایده خوبی است که تیم‌ها را با هم مخلوط کنید (اگر در تیم کار می‌کنید)، بنابراین افراد به دنبال ایده‌هایی هستند که متعلق به خودشان نباشد. ما بعضی اوقات خیلی به کارهای خود وابسته می‌شویم، بنابراین تغییر این گروه احتمال طرفداری را از بین می‌برد.

به احتمال زیاد، همه سه مورد یکسان را انتخاب نخواهند کرد، بنابراین لیست مورد علاقه خود را بردارید، سپس آن را با توجه به اولویت بیشتر فیلتر کنید. برای ارزیابی جوانب مثبت و منفی هر راه حل، می‌توانید از آنالیز سوات استفاده کنید که به شما کمک می‌کند تا زمان برنده شدن آن را محدودتر کنید

سپس، به عنوان بررسی نهایی، به آن سه سؤال بالا مراجعه کنید (آیا با مشکل، پروژه و تجارت همسو است؟ ) و مطمئن شوید که جواب بله قاطع است.

آخرین مرحله در تکنیک شکوفه نیلوفر آبی

بنابراین هنوز هم ایده‌های بالقوه شگفت انگیزی دارید که از آن‌ها استفاده نکرده‌اید. شرم آور است که آن‌ها را در سطل زباله فرو بریزیم. اگر روی کاغذ کار می‌کنید، از آن عکس بگیرید یا همه چیز را در یک لیست تایپ کنید.

اگر از نرم افزار نمودار نویسی استفاده می‌کنید، کارهای خود را در یک پوشه مشترک ذخیره نمایید تا بتوانید در آینده به نسخه اصلی مراجعه کنید. حل مشکلات یک روند تکراری است و ممکن است کمی ‌بعد متوجه شوید که به یک رویکرد تازه نیاز دارید. خوشبختانه شما کار سختی را انجام داده اید، بنابراین می‌توانید برای الهام گرفتن دوباره در شکوفه‌های نیلوفر آبی فرو بروید.

کلام آخر

تکنیک شکوفه نیلوفر آبی روی کاغذ انجام می‌شود. اما کاغذ ممکن است کثیف کاری داشته باشد و ویرایش سخت‌تر است. استفاده از یک ابزار نمودارسازی مبتنی بر ابر، کل این فرآیند را منظم‌تر می‌کند. حسن داشتن نسخه دیجیتالی این است که می‌توانید به راحتی آن را ویرایش کنید، نسخه‌های مختلف را ذخیره و مهمتر از همه، آن را با همه به اشتراک بگذارید.

همچنین می‌توانید آن را حاشیه نویسی کنید و از اعضای تیم بخواهید که به جستجوی آن‌ها بپردازند و به طور همزمان نظراتشان را از هر کجا که باشند، به اشتراک بگذارند، خواه این قسمت از آن طرف اتاق باشد، یا قاره دیگری. این فقط باعث می‌شود که همه چیز خیلی بیشتر مشترک شود و وقتی نوبت به خلاقیت می‌رسد، هرچه انعطاف پذیرتر و فراگیرتر باشید، بهتر است.

این نوشته تکنیک شکوفه نیلوفر آبی برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

تفکر خلاق چیست؟ چگونه تفکر خلاق داشته باشیم

---

فهرست

فصل ۱

تفکر خلاق چیست؟

فصل ۲

ابعاد تفکر خلاق

فصل ۳

مثالی از تفکر خلاق

فصل ۴

ویژگی های افراد خلاق

فصل ۵

مهارت های تفکر خلاق

فصل ۶

تفکر نقادانه و خلاقانه

فصل ۷

تفکر خلاقانه و نقادانه

فصل ۸

پرورش تفکر خلاق

فصل ۹

بازی های پرورش خلاقیت در کودکان

فصل ۱۰

تکنیک های خلاقیت

فصل ۱۱

موانع تفکر خلاق

فصل ۱۲

آیا محدودیت خلاقیت می اورد؟

فصل ۱۳

خلاقیت در کارآفرینی

فصل ۱۴

معرفی کتاب

فصل ۱۵

سخن پایانی

فصل ۱

تفکر خلاق چیست؟

---

فصل ۲

ابعاد خلاقیت

---

فصل ۳

مثالی از تفکر خلاق

---

فصل ۴

ویژگی های افراد خلاق

---

فصل ۵

مهارت های تفکر خلاق

---

فصل ۶

تفکر خلاقانه و نقادانه

---

فصل ۷

تفکر خلاق در کودکان

---

فصل ۸

پرورش تفکر خلاق

---

فصل ۹

بازی های پرورش خلاقیت در کودکان

---

فصل ۱۰

تکنیک های تفکر خلاق

---

فصل ۱۱

موانع تفکر خلاق

---

فصل ۱۲

آیا محدودیت خلاقیت می‌آورد؟

---

فصل ۱۳

خلاقیت در کار آفرینی

---

فصل ۱۴

معرفی کتاب

---

فصل ۱۵

جمع بندی

---

این نوشته تفکر خلاق چیست؟ چگونه تفکر خلاق داشته باشیم برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

تکنیک دلفی چیست؟

آغاز کار تکنیک دلفی برای دستیابی به هدف پیش‌بینی آینده بوده است. شرکت  RAND این تکنیک را در سال ۱۹۵۰ به سفارش نیروی هوایی آمریکا این تکنیک را توسعه داد. این شرکت به عنوان اتاق فکر نیروی هوایی ارتش آمریکا به حساب می‌آمد و در سال ۱۹۴۶ تأسیس شده است. چند سال بعد، این شرکت به سازمانی مستقل تبدیل شد. این شرکت تکنیک دلفی را به عنوان تکنیکی برای مدل‌سازی و پیش‌بینی تأثیر فناوری بر جنگ‌ها ابداع کرد. در آن سال‌ها هنوز تکنیک دلفی در خلاقیت به کار نمی‌رفت.

محققان شرکت رند برای ابداع این تکنیک این‌طور عمل کردند: آن‌ها از گروهی از متخصصان خواستند که به‌صورت ناشناس به یک نظرسنجی واحد جواب بدهند و درباره جواب‌های یکدیگر بازخورد ارائه کنند. این روند آن‌قدر تکرار می‌شد تا نهایتاً جواب نهایی و راه‌حل مطلوب مشخص شود.

در این مقاله با یکی دیگر از تکنیک‌های جالب حل مسئله آشنا شوید: تکینک حل مسئله استخوان ماهی

روش کار چطور است؟

در تکنیک دلفی از لیستی از سؤالات استفاده می‌شود که با دقت خاصی طراحی شده‌اند. این سؤالات چند دور بررسی و تصحیح می‌شوند. گاهی در این تکنیک به‌جای پرسشنامه از مصاحبه استفاده می‌شود تا جواب‌های دقیق‌تری به‌دقت بیاید. کارشناسان موردنظر به‌صورت ناشناس به پرسشنامه جواب می‌دهند و هم‌زمان با دیدگاه و دانش دیگر کارشناسان آشنا می‌شوند. این افراد همدیگر نمی‌شناسند و نمی‌دانند چه کسانی در این طرح حضور دارند.

برای استفاده از تکنیک دلفی در خلاقیت از مکانیسم بازخورد استفاده می‌شود. اطلاعات به دست آمده طی پروسه جواب دهی به سؤالات، تبدیل به بخشی از نتایج تلاش‌های افراد برای پردازش اطلاعات محسوب می‌شوند و به‌صورت مرتب به کارشناسان شرکت کننده در این طرح ارائه می‌شوند. بازخوردهایی که به کارشناسان ارائه می‌شوند صرفاً شامل جواب‌ها نیستند؛ بلکه تمام استدلال‌ها و ملاحظاتی که طی پاسخ‌دهی به سؤالات ایجاد می‌شوند هم به‌عنوان بخشی از پروسه بازخورد محاسبه می‌شوند.

مرحله بعد چیست؟

رویارویی شرکت‌کنندگان با ایده‌های جدید و نظرات متفاوت، هر بار موجب تولید ایده‌های جدیدتر و اجماع نظرات خواهد شد. در این مرحله، متخصصان نظرات و توصیه‌هایشان را نسبت به ایده‌ها بیان می‌کنند. مهم نیست چه تعداد کارشناس در این نظرسنجی کنند، مهم تأثیر نظرات مختلف در باز کردن پنجره‌ها و ایده‌های جدید نسبت به مسئله موجود است. به همین دلیل می‌توان تأثیر شگفت‌انگیز تکنیک دلفی در خلاقیت را دید.

مقاله مرتبط: تفکر حل مسئله چیست؟

عناصر تکنیک دلفی

تکنیک دلفی یکی از روش‌های تحقیق به‌حساب می‌آید که به‌عنوان بررسی تعاملی هم شناخته می‌شود. این روش شامل گفتگو با دیگران است. عناصر مهم در روش دلفی عبارت‌اند از:

نظرات گروهی از متخصصین یا افرادی که از تجربه و آگاهی نسبی نسبت به موضوع مورد بحث برخوردار هستند.

موضوعاتی که سازمان می‌خواهد از طریق روش دلفی به آن تسلط پیدا کند. نقش گروهی که مسئولیت بررسی و تحلیل مسئله اصلی و ارائه بازخورد لازم به شرکت‌کنندگان را بر عهده می‌گیرد بسیار اساسی و مهم است.

بازخوردهایی که در رابطه با ارائه پرسشنامه به وجود می‌آیند هم بخش مهم دیگری از تکنیک دلفی محسوب می‌شوند.

استفاده از روش دلفی

موارد کاربرد روش دلفی بی‌پایان هستند. تکنیک دلفی تنها در پیش‌بینی آینده کاربرد ندارد، بلکه می‌تواند در اتخاذ تصمیمات مهم و اجرای سیاست‌های شرکت‌ها هم مؤثر واقع شود. نمی‌توان از نقش تکنیک دلفی در خلاقیت و توسعه آن غافل شود.

سازمان‌هایی که خطوط ارتباطی رسمی و غیررسمی آن‌ها به هر دلیلی مسدود شده‌اند یا اصلاً ارتباطی در آن‌ها وجود ندارد، می‌توانند از این تکنیک برای حل مسائل و تصمیم‌گیری‌ها استفاده کنند. چون در این روش نظرات کارشناسان به‌صورت ناشناس با یکدیگر تعامل پیدا می‌کنند و هرگونه تماس شخصی در این روش وجود ندارد. به این صورت دیگر به روابط آسیب‌پذیر این شرکت‌ها خدشه‌ای وارد نمی‌شود و فضای بیشتری برای راه‌حل‌های جدید و احترام بیشتر به نظرات پیدا خواهد شد.

تکنیک دلفی کمک می‌کند که کارشناسانی که نمی‌توانند با نظرات یکدیگر به‌صورت رودررو روبه‌رو شوند، این تکنیک کاربرد زیادی دارد. به این صورت بدون هیچ‌گونه برخورد، با نظرات هم آشنا می‌شوند و نهایتاً به نظرات واحد و رویکرد مشترکی خواهند رسید.

گاهی یک راه‌حل بیش از اندازه در معرض دیدگاه‌ها و برداشت‌های افراد قرار گرفته است. در این صورت همکاری یک گروه ناشناس که به‌صورت مستقل نظرات خود را در مورد موضوع ابراز می‌کنند می‌تواند کمک‌کننده و راهگشا باشد.

مزیت تکنیک دلفی

مزیت بزرگ تکنیک دلفی ناشناس بودن آن است. در این روش اطلاعات مربوط به شرکت‌کنندگان با دیگران به اشتراک گذاشته نمی‌شود و افراد از آن باخبر نخواهند شد. به همین دلیل اگر یک کارشناس اعتبار بالایی داشته باشد و نظرش با نظر دیگران مطابقت نداشته باشد، دیگر کارشناسان می‌توانند بدون هیچ‌گونه ملاحظه‌کاری آن را رد کنند یا در رابطه با آن نظر مخالفشان را ارائه کنند.

می‌توانید این مقاله را هم مطالعه کنید: تفکر جانبی چیست؟

نمونه تکینک دلفی

فرض کنید مشکلی در اطلاع‌رسانی به ساکنان مناطق مختلف وجود دارد. اگر از تکنیک دلفی برای این مشکل استفاده می‌شد، شهرداری در ابتدای کار مدیر پروژه‌ای را تعیین می‌کند و گروهی از متخصصان را درگیر بیانیه این مشکل می‌کند. با روش دلفی از متخصصان حوزه ارتباط با شهروندان استفاده می‌شود تا نهایتاً به راه‌حل واحد برسیم.

قدم اول:

در اولین قدم از اجرای تکنیک دلفی از شرکت‌کنندگان خواسته می‌شود که پرسشنامه‌ای را پر کند. این سؤالات، پرسش‌های مشخصی درباره بیان مسئله دارند و از قبل با دقت تعیین شده‌اند.

رهبر پروژه خلاصه‌ای از کلیه پرسشنامه‌های تکمیل شده را جمع‌آوری می‌کند و بعد از گردآوری اطلاعات، مجدداً پرسشنامه‌ها را به شرکت‌کنندگان برمی‌گرداند. با به اشتراک گذاشتن همه دیدگاه‌ها و اطلاعات مربوطه، شرکت‌کنندگان می‌توانند نظرات خود را درباره روش‌های پیشنهادی بازتاب دهند.

قدم دوم

در دور دوم اجرای تکنیک دلفی، شرکت‌کنندگان دوباره پرسشنامه را دریافت می‌کنند. بعد از هر دور پاسخ‌های متخصصان با تأثیرگذاری بر نقطه نظرات یکدیگر، بیشتر به هم شباهت پیدا می‌کند و رویه واحدتری را در پیش می‌گیرد. اگر پاسخ‌هایی که دریافت کرده‌اید در هر مرحله شبیه‌تر شدند، یعنی در حال طی کردن مسیر درستی هستید.

البته دقت کنید که پاسخ‌ها همگی ذهنی هستند و برآمده از دانش، تجربیات و اطلاعات شخصی آن‌ها است. درواقع هر متخصص با خواندن نظرات دیگران به دیدگاه جدیدتری دست پیدا می‌کند که می‌تواند با گذراندن چند دور دیگر به نظریه واحدی ختم شود.

کارشناسان شرکت‌کننده در این نظرسنجی افرادی هستند که در زمینه‌های تحقیقاتی مختلف مشغول به کارند. آن‌ها ارتباط مستقیمی با شهرداری و ساکنین دارند. (اگر یادتان باشد، موضوع ما مربوط به اطلاع‌رسانی شهرداری بود) ممکن است کارشناسان نماینده‌ای از هر محله، مسئول ارتباطات شهرداری، کارمند آژانس ارتباطات یا نماینده روزنامه محلی باشد.

آن‌قدر روند پرسیدن سؤال میان کارشناسان تکرار می‌شود تا نهایتاً اجماع بین شرکت‌کنندگان به وجود بیاید. سرانجام با ترکیب تخصص کارشناسان، می‌توان بر اساس اطلاعاتی که مرحله به مرحله کامل‌تر می‌شوند، توصیه‌هایی را تدوین کرد و درنتیجه به راه‌حلی باکیفیت و مفید رسید.

این نوشته از تکنیک دلفی و تأثیر آن در خلاقیت گروهی چه می‌دانید؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

تفکر حل مسئله

حل مسئله، یکی از بخش‌های اصلی تفکر است. ما انسان‌ها برای حل مسئله به مهارت‌های زیادی نیازمندیم. به همین دلیل حل مسئله را یکی از پیچیده‌ترین عملیات‌های فکری شناسایی کرده‌اند.

هنگامی که ما برای رسیدن به وضعیت مطلوب از شرایط فعلی گذر می‌کنیم و در مسیر حل مشکلات قرار می‌گیریم، حل مسئله انجام گرفته است. درواقع آنچه که ما را از نقطه A (شرایط نامطلوب) در مسیر رسیدن به نقطه B (شرایط مطلوب) یاری میکند، تفکر حل مسئله نام دارد.

این مهارت ما را در تصمیم‌گیری‌ها، اجرایی کردن تصمیمات و یافتن راه‌حل برای برون رفت از چالش‌ها و بحران‌ها توانمند خواهد کرد. بدون تفکر حل مسئله قادر نخواهیم بود کوچکترین چالش‌ها و مسائل را مدیریت و حل کنیم. از مسیریابی روزانه تا بزرگترین چالش‌های زندگی که ممکن است با آنها مواجه شویم.

اما جدا از انجام ضرورت‌های زندگی و رویارویی با چالش‌ها، تفکر حل مسئله تاثیر بسیار مطلوبی بر کیفیت زندگی و رسیدن به اهداف خواهد گذاشت. کسانی که مهارت بالایی در حل مسئله دارند، انسان‌های موفقی هستند. آنها در روابط فردی و اجتماعی موفق و مطلوب عمل می‌کنند و روابط دوستانه خوبی با دیگران برقرار می‌کنند.

برای مطالعه بیشتر: تقویت حافظه با چند راهکار ساده

مراحل حل مسئله

حل مسئله در چهار مرحله اصلی در ذهن انجام می‌گیرد.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]بهبود فرآیند چیست؟ طراحی و بهبود فرآیندهای سازمانی[/su_animate]

[/su_box]     

مرحله اول؛ تعریف مسئله

در مرحله اول رویارویی با مسائل، باید مسئله را به صورت کامل و واضح فهمید. شما در اولین مرحله حل مسئله باید بدانید دقیقا با چه چالشی روبه‌رو هستید و ابعاد آن را به درستی بررسی کنید.

بدون تعریف و فهم صحیح از مسئله و چالش پیش آمده، نمی‌توانید راه درستی را برای حل آن انتخاب کنید. فهم درست مسئله مثل عیب‌یابی صحیح مشکلات موتور اتومبیل است. تعمیرکار بدون فهم درست مشکل اتومبیل شما نخواهد توانست آن را تعمیر کند. یا پزشکان نمی‌توانند بدون تشخیص صحیح بیماری، بیماران را درمان کنند.

پیشنهاد میکنم این مقاله را هم بخوانید: از قانون مورفی و کارکرد آن در واقعیت چه می‌دانید؟

مرحله دوم؛ انتخاب روش

بعد از بررسی کامل مسئله و فهم صحیح آن، نوبت به بررسی راه‌های موجود برای حل آن می‌رسد. در این مرحله، پس از آنکه تمام اطلاعات ضروری و موردنیاز برای فهم مسئله را جمع‌آوری کردید باید راه‌حل‌های موجود را انتخاب کنید.

پس از انتخاب راه‌حل‌های موجود و بررسی آنها، بهترین راه‌حل ممکن انتخاب خواهد شد. این مرحله مهم‌ترین بخش از فرآیند حل مسئله به‌حساب می‌آید. چرا که ذهن باید پس از بررسی همه راه‌حل‌های احتمالی بهترین و صحیح‌ترین روش حل مسئله را انتخاب کند. 

این فرآیند پس از بررسی همه راه‌حل‌ها و به آزمون گذاشتن نتایج عملی شدن‌شان اتفاق می‌افتد. درواقع ذهن باید اجرایی شدن روش‌ها را شبیه‌سازی کند تا بهترین نتیجه را از بین راه‌حل‌ها انتخاب کند و به انتخاب نهایی روش حل مساله برسد.

مرحله سوم؛ پیاده‌سازی روش

بعد از انتخاب روش اصلی مواجهه با مسئله و حل آن، نوبت مرحله پیاده‌سازی روش می‌رسد. اگر در مرحله شناسایی و انتخاب روش مواجهه با مسئله درست عمل کرده باشید، این مرحله را با موفقیت پشت سر خواهید گذاشت و بدون هیچ مشکلی آن را طی خواهید کرد.

مرحله آخر؛ آزمون روش اتخاذ شده

با پیاده سازی روش اصلی حل مسئله، کار به اتمام نخواهد رسید. شما بعد از پیاده‌سازی روش موردنظرتان باید آن را بازبینی کنید یا آن را به آزمون بگذارید. با استفاده از این روش خواهید فهمید راهی که طی کرده‌ید درست بوده است یا نه.

میزان موفقیت شما در حل مسئله به نتیجه‌ای که از مرحله آخر خواهید گرفت بستگی دارد. اگر بازخوردی که از روش‌تان گرفته‌اید مثبت بوده باشد، کارتان را به درستی انجام داده‌اید. اما اگر جواب منفی است، باید به مرحله دوم برگردید و دوباره همه مراحل را تکرار کنید.

چطور حل مسئله را در خودمان تقویت کنیم

تفکر حل مسئله از آن مهارت‌های اساسی و بنیادینی است که هرکس در هر مرحله زندگی و هر روز به آن نیاز پیدا می‌کند. این مهارت از کودکی در ما شکل می‌گیرد و همراه با افزایش مهارت‌های دیگرمان، رشد می‌کند.

اما چطور می‌توانیم تفکر حل مسئله را در خودمان تقویت کنیم؟ خبر خوب اینکه این مهارت مانند بسیاری دیگر از توانایی‌ها و مهارت‌های ذهن اکتسابی است و به سادگی می‌توان آن را تقویت کرد. در ادامه بعضی از راه‌های تقویت توانایی حل مسئله را با شما به اشتراک خواهیم گذاشت:

دانش‌تان را افزایش دهید

هرچه که بیشتر بدانید، توان شما در فهم مسائل تقویت خواهد شد. فهم صحیح مسئله و نگرش درست به واقعیت‌ها، اولین شرط و مهم‌ترین مرحله در حل مسئله است. سعی کنید حتما مطالعه آزاد را در برنامه‌های روزانه‌تان جا بدهید.

از ویدئوهای آموزشی غافل نشوید. هرچیزی که به افزایش مهارت‌های فنی و عملی شما کمک می‌کند، برایتان سودمند خواهد بود. شاید فکرش را نکنید اما همه آن چیزهایی که در زندگی آموزش می‌بینید، روزی سراغتان خواهد آمد.

خلاقیت‌تان را پرورش دهید

از تکنیک‌های افزایش خلاقیت استفاده کنید. هر میزان که خلاقیت‌تان افزایش پیدا کند، می‌توانید به راه‌های جالب‌تری برای حل مسائل دست پیدا کنید. تفکر خلاق با تفکر حل مسئله ارتباط تنگاتنگی دارد.

فکرتان را محدود نکنید و ریسک‌پذیر باشید. اگر ایده متفاوتی به سرتان زد، از اجرایی کردن آن نترسید. مهم این است که ایده شما از دانش‌تان و اطمینانتان از نتیجه‌گیری نشات گرفته باشد. محافظه‌کاری می‌تواند به شدت باعث افت خلاقیت‌تان شود. نترسید و فکرتان را برای ایده‌های متفاوت باز کنید.

از تجربیات دیگران استفاده کنید

استفاده از تجربیات مشابه دیگران، یکی دیگر از تکنیک های کارامد برای افزایش توانایی حل مساله است. وقتی تجربیات مشابه دیگران را در مواجهه و رویارویی با مسائل می‌بینید، درواقع بدون آنکه خطر کنید، به تجربیات‌تان افزوده‌اید.

نحوه مواجهه افراد برای حل مسائل و تجربیات‌شان می‌تواند به شما برای به‌کارگیری روش‌های متفاوت کمک کند. سعی کنید در استفاده از تجربیات آنها، همه جوانب را در نظر بگیرید. از علل وقوع مسائل تا شرایط ارائه راه‌حل و نتیجه اقدامات. تفکر تیمی و حل مسئله کمک شایانی برای ادامه موفقیت ماست.

به خودتان مسلط باشید

از شتابزدگی بپرهیزید. هروقت با مسئله‌ای مواجه شدید، حتی اگر به راه‌حل‌تان و درصد موفقیت آن اطمینان دارید، با آرامش روی راه‌حل‌های پیشنهادی فکر کنید و سعی کنید که تمام زوایا را بررسی کنید و تا از بررسی کامل موضوع اطمینان حاصل نکردید دست به اقدام نزنید.

داشتن روح و ذهنی آرام و افزایش خونسردی به شما کمک می‌کند تا بهتر فکر کنید. واقعیت این است که ذهن زمانی که هیجان‌زده و دچار استرس است به خوبی کار نمی‌کند و خلاقیت در زمانی که تحت هیجانات عصبی قرار می‌گیریم، افت خواهد کرد.

از شکست نترسید

هیچ کدام از ما، ابر انسان نیستیم. این واقعیت را آنقدر برای خودتان تکرار کنید که ذهن شما بفهمد شکست، جزیی جدایی ناپذیر از زندگی هر انسان است. هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که تابحال شکست را تجربه نکرده است.

درعین حال، مادامی که شما تمام تلاش‌تان را برای حل مسائل به‌کار گرفته باشید، شکست اصلا و ابدا مایه خجالت نیست. شکست را قبول کنید و آن را تجربه‌ای برای مسائل پیش‌رویتان در زندگی ببینید. ترس از شکست باعث می‌شود نتوانید به درستی فکر کنید و همین مسئله باعث می‌شود بیشتر شکست بخورید.

مثبت‌ نگر باشید

منفی‌بافی و بدبینی باعث می‌شود انرژی شما برای انجام بهترین کار ممکن تحلیل برود و نتوانید کار درست را انجام دهید. اگر در گذشته شکست را تجربه کرده‌اید، دلیلی ندارد برای ادامه شکست‌ها در آینده بترسید. تجربیات تلخ را تبدیل به اسبابی برای بدبینی نکنید و همیشه به جنبه‌های مثبت مسائل نگاه کنید.

انعطاف‌پذیر باشید

سعی کنید برای رویارویی با مسائل، منعطف باشید. گاهی لازم است مراحل را تکرار کنید و به عقب برگردید. هیچ اشکالی ندارد اگر یک مرحله را ده‌ها بار طی کنید. یادتان باشد هیچ الزام و قانونی برای جلو رفتن به هرقیمتی وجود ندارد. مهم این است که فکر و ایده‌تان را باز کنید و در مقابل ایده‌های جدید سرسخت و مقاوم نباشید.

شما برای رویارویی با چالش‌های زندگی‌تان از چه برنامه‌ای پیروی می‌کنید؟ فکر می‌کنید امتیازتان در مواجهه با مسائل چند باشد؟ذهن را دنبال کنید.

این نوشته تفکر حل مسئله چیست؟ روش ها و تکنیک های تمرکز و تفکر برای حل مسئله برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.