اما در این مقاله با تکنیکی آشنا خواهید شد که  جلسات طوفان فکری و روند کلی خلاقیت را ساختارمند می‌کند.

هنگامی‌که روند خلق ایده، کنترل شده و به خوبی هدایت شود، شانس یافتن یک “قو سیاه” یا یک ایده ناب  افزایش می‌یابد.

تکنیک شکوفه نیلوفر ‌آبی تضمین می‌کند که جلسه طوفان فکری به راحتی و به طور موثر انجام شود.

این تکنیک، تفکر خلاقانه را بر می‌انگیزد.  زیرا وقتی افراد در مورد موضوعی به بن بست می‌رسند، می‌توانند به ایده، مفهوم یا مسئله اصلی برگردند و از آنجا به دنبال ارتباطات جدید با موضوع اصلی بگردند.

تکنیک شکوفه نیلوفر ‌آبی ‏با تمرکز مداوم بر موضوع اصلی، تفکر منطقی را ارتقا می‌دهد. با طرح سوال در مورد موضوع اصلی ایده ها، بحث های جدیدی ایجاد می‌کند که خلاقیت را پرورش می‌دهند.

تکنیک شکوفه نیلوفر ‌آبی  با استفاده از نمایش بصری و ساختاریافته ایده‌ها، قدرت طوفان فکری را متمرکز می‌کند.

اگر می خواهید در مورد خلاقیت و تاثیر آن در موفقیت تان بیشتر بدانید، کتاب زیر به شما کمک می کند.‎

 خواستگاه تکنیک شکوفه نیلوفر ‌‌آبی

گلبرگ‌های شکوفه نیلوفر ‌آبی به دور یک هسته مرکزی، شکل می‌گیرند و خوشه می‌زنند. این شکوفه‌ها از این نقطه تکثیر می‌شوند و گسترش می‌یابند.

یاسوآماتسومورا از این گیاه ایده گرفت و شیوه گسترش شکوفه‌ها را روشی مناسب برای توسعه ایده‌ها دید. به‌واسطه این تشابه، این تکنیک شکوفه نیلوفر آبی نام گرفته است.

تکنیک شکوفه نیلوفر آبی تشابه زیادی به تکنیک نقشه ذهنی دارد. این تکنیک نیز با یک مفهوم مرکزی شروع می‌شود و سپس به صورت تکرارشونده با پیدا کردن راه حل‌ها یا موضوعات مرتبط به بیرون گسترش می‌یابد.

اما برخلاف تکنیک نقشه ذهنی، تکنیک شکوفه نیلوفر آبی ‏قبل از انتقال به مراحل بعدی، مفهوم اصلی را به طور کامل بررسی می‌کند. این کار فرآیند طوفان فکری را به گونه ای ساختارمند می‌کند که در نقشه کلاسیک ذهنی تجربه نخواهید کرد.

شکوفه نیلوفر‌ آبی تبدیل ایده‌های اولیه، به ایده‌ها و کاربردهای جدید را ممکن می سازد.

ایده‌ها از درون مضمون اصلی به بیرون جریان می‌یابند و به طور پویا با آن پیوند می‌خورند. این تکنیک به ما امکان می‌دهد تا کل ایده ها و نحوه تعامل آنها با یکدیگر را مشاهده کنیم.

چه زمانی باید شکوفه نیلوفر‌ آبی را به کار ببرید

• وقتی می‌خواهید ایده های خلاقانه بسازید.
• هنگامی‌که می‌خواهید تعداد زیادی ایده تولید کنید.
• هنگامی‌که در یک حالت فکری (مد فکری) گیر افتاده اید.
• وقتی با گروهی کار می کنید که عادت ندارند خارج از چارچوب فکر کنند .
• هنگامی‌که می‌خواهید ایده‌های اولیه‌ای ایجاد کنید که بذر تولید ایده‌های خوب بعدی باشند.

اگر می خواهید با موانعی که از خلاقیتتان جلوگیری می کنند، آشنا شوید، مقاله زیرا را مطالعه کنید.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]

موانع تفکر خلاق ؛ چه چیزی در ذهن ما جلوی خلاقیت را می‌گیرد؟

[/su_box]

تکنیک شکوفه نیلوفر ‌آبی چگونه کار می‌کند

یک کلمه یا ایده اصلی در مرکز شکوفه نیلوفر ‌آبی قرار میگیرد. کلمه اصلی  با هشت کلمه احاطه می شود.

سپس هر یک از این هشت کلمه به “گلبرگ” های مربوطه در اطراف جعبه اصلی منتقل می شوند. این فرایند را می توانید برای هر گلبرگ تکرار کنید، و گلبرگ های بیشتری ایجاد نمایید.

نکته: برای رسم شکوفه های نیلوفر آبی می توانید یک مربع ۳ * ۳  در مرکز بکشید و آن را با ۸ مربع دیگر احاطه کنید.

نکته: الزامی وجود ندارد که حتما از مربع استفاده کنید. می توانید از اشکال دایره و شش ضلعی هم استفاده نمایید.

در ادامه مراحل این تکنیک به طور عملی شرح داده می شود.

مرحله ۱: مشکل اصلی را شناسایی کنید

در گروه ایده، مفهوم یا مسئله اصلی را برای تکنیک نیلوفر آبی تعیین کنید. افراد مناسبی را درگیر این فرآیند کنید. موضوع اصلی را در جعبه وسط قرار دهید.

مرحله ۲: طوفان فکری اولیه

اکنون که ایده، مفهوم یا مسئله اصلی مشخص شده است، طوفان فکری می‌تواند برای ایده پردازی در مورد ارتباطات و امور مربوط به موضوع اصلی آغاز شود.

برای این طوفان فکری وقت بگذارید و سپس هشت ایده یا کلمه برجسته تر را در کادرهای (۱-۸) قسمت وسط بنویسید.

مرحله ۳: شکوفه های جدید

برای هر موضوع مرتبط وارد شده در کادرهای ۱ تا ۸ ، باید شکوفه جدیدی ترسیم شود. این بدان معنی است که برای هر اتصال یک جعبه جدید با هشت مربع در اطراف آن ترسیم می‌شود.

مرحله ۴: طوفان فکری دوم

می‌توانید بسته به اولویت و اهمیت هریک از شکوفه‌ها، دوباره ایده‌پردازی کنید و طوفان فکری راه بیاندازید. بهتر است تا جایی که امکان دارد تمامی خانه‌ها را تکمیل کنید.

مرحله ۵: ایده های جدید

اکنون مجموعه ای از حداقل ۶۴ ایده، تعاریف یا جنبه های جدید مربوط به موضوع اصلی دارید. برای بررسی این موضوع وقت بگذارید و نحوه ارتباط موضوعات جانبی با مسئله اصلی را در نظر بگیرید. به این فکر کنید که کدام اقدامات یا فعالیت‌ها به موضوع اصلی کمک بیشتری می‌کنند.

مرحله پنجم می‌تواند منجر به تولید بیش از هزاران ایده مرتبط با راه حل شود. برای اینکه همچنان پیشرفت داشته باشید و جریان را حفظ کنید، این واقعیت را بپذیرید که ممکن است ترکیبی وجود داشته باشد که نتوان برای آن ایده ای مطرح کرد.

ایده هایی وجود دارند که ممکن است واقع بینانه نباشند یا در ابتدا مضحک به نظر برسند. اما باعث ایجاد یک ایده خارق‌العاده شوند.

نکاتی که باید به آن‌ها توجه کنید

• • معمولا ایده هایی که در شکوفه های ششم ، هفتم و هشتم مطرح می شوند، خلاقانه ترین ایده‌ها هستند.
  • اگر فکر می‌کنید یک ایده ‌احمقانه یا دور از ذهن است، بدون توجه آن را اضافه کنید! در ایده پردازی ، یک ایده به اصطلاح “احمقانه” می‌تواند باعث ایجاد یک فکر شگفت انگیز در ذهن شما یا شخص دیگری شود!
  • این تکنیک ابزاری برای همکاری است. اطمینان حاصل می‌کند که کل گروه بدون قضاوت و هیچ مانع غیر ضروری قادر به مشارکت کردن هستند.
  • وقتی با گروهی از افراد کار می‌کنید، همه را درگیر کنید. شاید هر کدام بتوانند ایده متفاوتی ارائه کنند.
  • اگر در گروه کار می‌کنید، کشیدن شکوفه ها بر روی یک مکان کار عمودی، مانند دیوار یا تخته بزرگ نتیجه بهتری دارد. همچنین می‌توانید از کف زمین یا یک میز بزرگ استفاده کنید.
  • بهتر است برای هر یک از ۸ ایده اطراف شکوفه مرکزی از یک رنگ استفاده کنید. آن را به شکوفه های خارجی نیز تعمیم دهید.
  • می‌توانید این تکنیک را به‌صورت فردی یا گروهی مورد استفاده قرار دهید.

آیا کشیدن نیلوفرهای آبی نقطه پایان است؟

در انتهای تکنیک نیلوفر آبی، یک لیست طولانی از ایده‌ها خواهید داشت که می‌دانید احتمالاً  برخی از آنها موفق نخواهند بود. در عین حال برخی از ایده های ممکن است نتایج فوق العاده را ایجاد کنند.  اما چگونه می‌توانید گام بعدی را برای رسیدن به یک نتیجه نهایی خوب بردارید؟

می توانید دوباره یک جلسه طوفان فکری بگذار کنید و مراحل زیر را برای کسب یک نتیجه خوب و حفظ ساختار مندی این تکنیک، انجام دهید.

این کار را می توان بلافاصله بعد از جلسه ایده پردازی انجام داد.  اما تجربیات به ما آموخته اند که بهتر است، ابتدا کمی استراحت کنید.

فیلتر کردن

شکوفه های نیلوفر آبی که روی دیوار( یا هر جای دیگری) کشیده اید را بررسی کنید. ۸ ایده اصلی را بخوانید و از تیم تان بخواهید هر ایده ای را که با پروژه، محصول یا چشم انداز شرکت، اهداف یا ارزش پیشنهادی تان مطابقت ندارد،  کنار بگذارند..

تمرکز بر روی  تعداد زیادی ایده‌ معمولاً به معنای هدر دادن انرژی است.

مشخص کردن

آیا ایده های خاصی وجود دارد که برجسته باشد؟ از هر شرکت کننده بخواهید تا با رای دادن به برجسته کردن جذاب ترین، با ارزش ترین یا هیجان انگیزترین ایده ها کمک کنند.

اولویت بندی

اگر قصد دارید ایده‌ها را عملی کنید، ممکن است بخواهید آنها را اولویت بندی کنید. اگر چنین باشد، می‌توانید از روشی  مانند ماتریس مقدار / تلاش استفاده کنید.

ایده ها را به عنوان یک گروه، بر روی ماتریس قرار دهید. اطمینان حاصل کنید که این فعالیت را با زمان بندی محدود می‌کنید تا  بحث‌ها از کنترل خارج نشوند.

ارزیابی مجدد

ناراحت کننده است که پس از اتمام جلسه، این شکوفه های شگفت انگیز را از بین ببریم. سعی کنید شکوفه های نیلوفر آبی را با عکس گرفتن، اسکن کردن یا وارد کردن در یک صفحه اکسل حفظ کنید.

مانند اکثر روش ها، ایده پردازی نیز یک فرایند تکرار شونده است. شما باید این ایده‌ها را دوباره مرور کنید، عمیق تر شوید و فرصت های جدید را کشف کنید.

برای موفقیت بیشتر در این تکنیک باید خلاقیت خود را پرورش دهید. یکی از بهترین راه های پرورش خلاقیت، مطالعه کردن است. حتی اگر زمان کمی دارید با کمک اپلیکیشن ذهن می توانید برترین کتاب های روز دنیا را در کمترین زمان مطالعه کنید.

سخن آخر

تکنیک شکوفه نیلوفر آبی  یک روش ساده و در عین حال قدرتمند ایده پردازی است. به شما این امکان را می‌دهد که همزمان بر روی یک ایده متمرکز شوید، در عین حال انعطاف پذیری برای گسترش افکار تان را نیز فراهم می‌کنید.

یک جنبه مهم این تکنیک این است که یک دید کلی از مشکل شما، روابط و ارتباطات بین اجزای آن ارائه می‌دهد. این تکنیک به شما امکان می‌دهد چندین راه حل را با هم در یک برنامه عملیاتی ترکیب کنید. امتحان کنید، امیدوارم این روش برای شما مفید باشد.

این نوشته با تکنیک شکوفه نیلوفر آبی، جلسات خلاقیت ساختارمند داشته باشید! ‏ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

تفکر خلاق چیست؟

بر اساس تعریفی که در دائره‌المعارف کسب‌وکار بیان شده است، تفکر خلاق به این معنا است: «روشی متفاوت برای بررسی و دیدن مشکلات و مسائل که به راه‌حل‌های غیرمستقیم که گاه ممکن است ناخوشایند به نظر برسند، منجر می‌شود. تفکر خلاق می‌تواند با استفاده از یک فرآیند بدون ساختار، مانند طوفان مغزی شکل بگیرد یا با استفاده از فرآیندهای نظام‌یافته، مانند تفکر جانبی به وجود بیاید.»

درواقع تفکر خلاق، به معنای توانایی ما برای شکل دادن به چیزهای جدید از مسائل روتین است. این مفهوم به ما توانایی می‌بخشد که زوایای جدید را به‌خوبی ببینیم و به راه‌حل‌های جدید برسیم.

ممکن است در این نوع از تفکر به راه‌حلی برسیم که اصلاً درگذشته وجود نداشته یا فراتر از آن، به این درک برسیم که مسئله موجود در حال حاضر یا شاید هرگز، به راه‌حل نیاز ندارد.

اهمیت تفکر خلاق

واقعیت این است که بسیاری از افراد اطراف ما علاقه چندانی به راه‌حل‌های غیرمتعارف و جدید ندارند. ممکن است دیگران به دیدن زوایای جدید مسائل اهمیت ندهند. اما مسئله دقیقاً همین‌جاست. مغز ما به‌صورت طبیعی و ذاتی تمایل دارد که گاهی از میانبرهای خاص برای حل مسائل استفاده کند. درواقع ما نیاز داریم که تفکر خلاق داشته باشیم.

همه ما در موقعیت‌های مختلف، اطلاعات خاصی را ضبط کرده‌ایم و از آن مانند یک الگو در مواقع دیگر استفاده کرده‌ایم. مثلاً همه ما می‌دانیم که چطور باید غذا خورد و همین عمل را هرروز به همان شیوه سابق تکرار می‌کنیم.

این شیوه الگوبرداری از اطلاعات و قوانین، در مواقع خود بسیار حائز اهمیت است. اما باید بدانیم که استفاده از آن در همه مواقع چندان مطلوب نیست و می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند.

دقیقاً در چنین مواقعی است که تفکر خلاق و افرادی که خلاقیت دارند مانند یک سوپرمن وارد می‌شوند! ما گاهی نیاز داریم که از روش تفکر خطی عبور کنیم و خلاقانه فکر کنیم. این افراد ما را تشویق می‌کنند که جور دیگری به مسائل فکر کنیم و راه‌حل‌های جدید پیدا کنیم.

در ادامه بعضی از موارد اهمیت تفکر خلاق را با شما به اشتراک می‌گذاریم:

تفکرمان را از قیدوبند رها می‌کند

ما با تفکر خلاق از بندهایی که ذهنمان برایمان ایجاد کرده است آزاد می‌شویم و می‌توانیم آزادانه با جهان ارتباط بگیریم. درست مانند سالهای کودکی و زمانی که تفکرات کودکانه داشتیم. دقت کنید که کودکان به آنچه دیگران درباره آن‌ها فکر می‌کنند اهمیتی نمی‌دهند و آزادانه افکارشان را دنبال می‌کنند.

تفکر خلاق ما به فرصت خودآگاهی می‌بخشد

تفکرات اعتباری و همه پیش‌فرض‌های ذهنی زمینه را برای تعصب در ایده‌ها و عقاید ایجاد می‌کنند. وقتی تفکرات اعتباری را کنار می‌گذاریم و با سلاح تفکر خلاق به مسائل نگاه می‌کنیم، می‌توانیم یاد بگیریم که تعصباتمان را کنار بگذاریم و بیشتر خودمان را موشکافی کنیم. این کار منجر به خودآگاهی در ما خواهد شد.

مقاله مرتبط: تفکر خلاق چیست؟ چگونه تفکر خلاق داشته باشیم؟

با تفکر خلاق، اعتمادبه‌نفس بیشتری خواهیم داشت

شاید بسیاری از ما به دلایل مختلفی از ارائه راه‌حل‌ها و یا عقایدمان در مسائل اجتناب کنیم. این کار باعث می‌شود که کم‌کم تفکرات ما خاموش شوند و نتوانیم ایده پردازی کنیم. اما از زمانی که شروع به استفاده از تفکر خلاق می‌کنیم، می‌توانیم اعتمادبه‌نفس را در خودمان ایجاد کنیم و آن را پرورش دهیم. با این کار می‌توانیم فعالیت بیشتری در گروه داشته باشیم و مشارکتمان را در کارهای گروهی، افزایش بدهیم. چه چیزی از این بهتر؟

چطور خلاقانه فکر کنیم؟

محدودیتی در خلاقانه فکر کردن وجود ندارد. اما اگر علاقه‌مند به تقویت تفکر خلاق در خودتان هستید، بد نیست که از راه‌حل‌های زیر شروع کنید:

تکنیک طوفان فکری

تکنیک طوفان مغزی یکی از مهم‌ترین و جذاب‌ترین ایده‌های تقویت و بروز تفکر خلاق است. زمانی که شروع به ایده پردازی درباره یک مسئله می‌کنید و برای مدت مثلاً نیم‌ساعته، تمام ایده‌های خامی که به ذهنتان می‌رسد را روی کاغذ می‌نویسید، تفکر خلاقتان را به مرز انفجار رسانده‌اید. بعد از پایان طوفان فکری، نگاهی به ایده‌های روی کاغذتان بیندازید.

حتماً از میان ایده‌های ارائه شده چند ایده ناب و بکر برای به‌کارگیری پیدا خواهید کرد.

ذهنتان را آزاد بگذارید

وقتی مشغول فعالیتی هستید که نیاز به فکر کردن ندارد، ذهنتان را آزاد بگذارید که با ایده‌های درون مغزتان بازی کند. این کار می‌تواند در عین باز کردن ظرفیت مغزتان برای تفکر خلاق به پرورش ایده‌های جالب هم منجر شود.

موضوعات را باهم ترکیب کنید

گاهی سعی کنید دو موضوع نسبتاً مشابه را در ذهنتان مجسم کنید. حالا ویژگی‌های همان دو موضوع را بررسی کنید و ببینید می‌توانید با ترکیب بعضی از ویژگی‌های متفاوت دو موضوع، ایده‌های دیگری را پرورش بدهید یا نه.

نقاشی کنید

بعد از فکر کردن درباره ایده‌تان، نوبت به تجسم و عینیت بخشیدن به آن است. مهم نیست نقاش خوبی هستید یا نه؛ مداد بردارید و ایده خودتان را روی کاغذ بکشید. تمام جزییاتی که توی ذهنتان است را روی کاغذ پیاده کنید و به دستتان اجازه دهید با ایده ذهنی‌تان درگیر شود.

عادات روزمره‌تان را به هم بزنید

دوری از رفتارهای تکرارشونده و الگوهای منظم به‌صورت موقت و مقطعی، یکی دیگر از راه‌های پرورش تفکر خلاق است. سعی کنید روال عادی روزمره خودتان را به هم بزنید و از روش‌های متفاوت‌تری در انجام دادن کارها استفاده کنید.

نیاز نیست حتماً کارهای عجیب از شما سر بزند. همین‌که با دست غیر مسلطتان مسواک یا شانه بزنید یا مسیری متفاوت برای رفتن به محل کار یا دانشگاه در نظر بگیرید، یعنی توانسته‌اید مغزتان را دچار چالشی کنید که نتیجه آن، خلاقانه‌تر فکر کردن شماست.

ذائقه‌تان را دچار چالش کنید

اجازه دهید گاهی ذهنتان تحت تأثیر محرک‌هایی متفاوت و خارق عادت قرار بگیرد که بتواند واکنش‌های متفاوتی از خود نشان دهد. مثلاً اگر همیشه به موسیقی سنتی گوش می‌دادید، گاهی موسیقی‌تان را عوض کنید و پاپ گوش کنید.

اگر به غذاهای ترش علاقه دارید، کمی غذاهای شیرین را امتحان کنید تا مغزتان به یک الگوی خاص عادت نکند. همیشه برای گیرنده‌های حسی مغزتان چالش‌های کوچک ایجاد کنید و آن را وادار به واکنش‌های متفاوت کنید.

از خودتان سؤال بپرسید

یکی از راه‌های جالب پرورش تفکر خلاق زیاد سؤال پرسیدن است. سعی کنید وقتی به موضوعی واحد فکر می‌کنید، حداقل بیست بار یک سؤال را درباره همان مسئله از خودتان بپرسید و هر بار جوابی متفاوت برای آن سؤال پیدا کنید. این کار به شما کمک می‌کند زوایای جدیدی از مسئله موردنظرتان را کشف کنید.

سؤالاتی خاص بپرسید

بهتر است برای پرورش تفکر خلاق در بررسی مسائل مختلف، فرم سؤالاتی که طرح می‌کنید درباره زوایایی باشد که کمتر کسی به آن اشراف دارد. سؤالاتتان را با این کلمات پرسشی شروع کنید: چه می‌شد اگر…؟ فرض کنید که…؟

تکنیک‌های تفکر خلاق بسیار گسترده و متنوع هستند. نمونه‌هایی که برای شما مثال زدیم، تنها برای ای بود که دیدی کلی نسبت به تفکر خلاق پیدا کنید.

ذهنتان را برای ایده‌های جدید باز کنید

سعی کنید نسبت به مسائل جدید، واکنش سخت نشان ندهید. از ایده‌های نو استقبال کنید. یادتان باشد که هر مسئله ارزش بررسی و فکر کردن دارد. گاهی ایده‌هایی که مسخره به نظر می‌رسند، همان ایده‌هایی هستند که بیشترین کارایی را دارند. از ایده‌ها و تفکرات نو نترسید و آن‌ها را در اولویت بررسی قرار دهید.

برای داشتن تفکر خلاق به فعالیت‌های زیر توجه بیشتری کنید:

اگر فعالیت‌های زیر را انجام دهید، خلاقیت شما به‌صورت قابل‌توجهی افزایش خواهد یافت:

• طراحی کنید. طراحی شما می‌تواند یک پوستر ساده تا صفحات وب و لوگوی محصولات مختلف را شامل شود.
• برای گروه‌های آموزشی‌تان برنامه درسی تدوین کنید.
• در صفحات اجتماعی‌تان از ایده‌های خودتان بنویسید. فکر کنید اکانت اینستاگرام‌تان وبلاگ شخصی شماست. از هرچیزی که دوست دارید یا دغدغه شماست در آن بنویسید.
• در جمع‌های دوستانه مسابقه طراحی کنید تا تفریح کرده باشید.
• دکور خانه را عوض کنید و به روش‌های جذاب‌تر شدن دکورتان فکر کنید.
• در محل کار برای بهبود وضعیت خدمات و یا محصولاتتان، ایده‌های جدید ارائه کنید.

این نوشته تفکر خلاق چیست و چرا اهمیت دارد؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.