تفکر خطی و تفکر سیستمی. در این نوشته به بررسی تفکر خطی و چگونگی تاثیر آن در ریشه‌یابی مشکلات با شما صحبت خواهیم کرد. در ذهن با ما همراه باشید.

تفکر خطی چیست؟

بگذارید برای توضیح تفکر خطی مثالی معروف بزنم. همه ما چیزهای زیادی از جنگ‌ جهانی دوم خوانده‌ایم و می‌دانیم درچه سالی اتفاق افتاد و کدام کشورها در این جنگ درگیر بوده‌اند. حالا فرض کنید کسی بخواهد از این جنگ صحبت کند و ریشه آن را بررسی کند.

اگر این فرد تفکر سیستمی داشته باشد، خواهد گفت که علل مهم جنگ جهانی دوم، تنش‌های باقی مانده از جنگ جهانی اول، وضعیت تقسیم قدرت در نظام بین‌الملل و جنگ قدرت میان ابرقدرت‌ها بوده است. اما فرض کنید ترور ولیعهد اتریش را علت جنگ جهانی اول بیان کند. این استدلال ریشه در تفکر خطی دارد.

تفکر خطی ریشه اتفاقات را تنها یک پدیده خاص می‌داند و کسی که خطی فکر می‌کند همه معلول‌ها را نشات گرفته از یک علت خاص می‌داند و علل دیگری را در ریشه‌یابی مشکلات دخیل نمی‌داند.

تفکر خطی در مقایسه با تفکر سیستمی، بینشی سطحی‌تر و ساده‌انگارانه از رویدادها دارد و نمی‌تواند نگاه همه‌جانبه‌ای را به مسائل داشته باشد.

درواقع اگر کوه یخی را درنظر بگیریم، تفکر خطی تنها نوک کوه یخی که از سطح دریا بیرون زده است را می‌بیند؛ اما تفکر سیستمی همه آن نوددرصد کوه یخ را که در آب قرار گرفته است مدنظر قرار می‌دهد و به آن توجه می‌کند.

تفاوت تفکر خطی و سیستمی

درحالیکه تفکر سیستمی برای ریشه‌یابی مشکلات و پدیده‌ها به دنبال دلایل مختلف و عوامل اثرگذار متعدد است، تفکر خطی بر این باور است که هر پدیده لزوما یک علت خاص دارد و از یک مشکل نشات می‌گیرد.

تفکر سیستمی یک پدیده کل‌نگر است و همه عوامل را در ارتباط با یکدیگر می‌بیند و معتقد است که عوامل مختلف بر هم تاثیر می‌گذارند و از هم تاثیر می‌پذیرند. اما تفکر خطی جزیی‌تر است و نگاهی محدودتر به پدیده‌ها دارد و معتقد است که اجزا مختلف ارتباط چندانی با یگدیگر ندارند.

[su_note note_color=”#a631a8″ radius=”10″ class=””]

تفکر سیستمی عمیق‌تر و ریشه‌ای‌تر به پدیده‌ها نگاه می‌کند، اما تفکر خطی نگرشی سطحی‌نگرانه‌تر نسبت به پدیده‌ها دارد. تفکر خطی بر شخص متکی است و تفکر سیستمی به اثر کار و تفکر تیمی اعتقاد دارد.

[/su_note]

هدف در تفکر سیستمی تغییر خودمان است تا بتوانیم اتفاقات را تغییر دهیم، اما در تفکر خطی، این دیگران هستند که مقصرند و باید تغییر کنند، نه ما.

در تفکر سیستمی همه متغیرها بررسی می‌شوند اما در تفکر خطی، متغیرهای اثرگذار بر بروز یک اتفاق، نادیده انگاشته می‌شوند.

چرا باید کمتر خطی فکر کنیم؟

اختلال در روابط فردی

تفکر خطی افراد را در تحلیل رفتار دیگران دچار اشتباه و خطا می‌کند. این نوع تفکر علت رفتار دیگران را تنها یک دلیل می‌بیند و متغیرهای متفاوت را نادیده می‌انگارد. این مساله باعث می‌شود در برخورد با روابط دیگران دچار سوتفاهم شویم و این سوتفاهم ما را وارد چالش‌های جدی با افراد می‌کند.

اختلال در عیب‌یابی مسائل

تفکر خطی باعث می‌شود رویدادها را بدون نگرش همه‌جانبه و عمیق بررسی کنیم و بررسی ناقص ما در عیب‌یابی، تشخیص صحیح علل وقوع پدیده‌ها را با اختلال مواجه می‌کند.

گرفتاری در دام افراط و تفریط

تفکر خطی باعث نگرش صفر و یکی می‌شود. کسانی که خطی فکر میکنند و بینش خطی دارند، یک عامل را تماما مقصر اتفاق پیش‌آمده می‌دانند و همه تقصیرها را به گردن آن می‌اندازند.

از طرفی دیگر، نگرش خطی باعث می‌شود عوامل دخیل و اثرگذار در وقوع یک اتفاق را نادیده بگیریم و درمورد رفتار دیگران دچار قضاوت‌های اشتباه شویم. مثلا کسی که خطی فکر می‌کند، اگر برای شخصی پیام بگذارد و جوابی دریافت نکند، باخودش نتیجه می‌گیرد که حتما جواب ندادن طرف مقابل از روی غرض خاصی بوده است.

درصورتیکه با تفکر سیستمی به این نتیجه می‌رسیم که ممکن است سر مخاطبمان شلوغ بوده باشد، مشکلی برایش پیش آمده باشد یا شاید اصلا پیاممان را ندیده باشد.

مدیریت ناقص

کسانی که خطی فکر می‌کنند، نمی‌توانند مدیران موفقی باشند. مدیریت موفق مستلزم نگرش همه‌جانبه به مسائل و تحلیل درست وقایع و پدیده‌ها است. اما مدیرانی که خطی فکر می‌کنند با تحلیل غلط از رویدادها و شخص‌محوری، راه را اشتباه طی می‌کنند.

تفکر سیستمی مستلزم به‌کارگیری همه تفکرات و مشورت‌گیری از همه اعضای تیم یا سازمان برای ریشه‌یابی مسائل و مدیریت مشکلات است. اما با تفکر خطی و تکیه به افراد، مفهوم کار گروهی معنای خود را از دست می‌دهد و عملا کارایی سازمان افت می‌کند.

چطور تفکر خطی را کاهش دهیم؟

کل نگر باشید

یکی از موانع بزرگ تفکر سیستمی و خطی فکر کردن، توجه به جزییات و تمرکز بیش از اندازه بر واقعه است. برای آنکه از این نوع از تفکر دوری کنید، باید تفکر کل نگری را سرلوحه بینش خود قرار دهید.

درواقع سعی کنید وقتی به یک رویداد خاص نگاه می‌کنید و قرار است علت آن را بررسی کنید، بیرون از رویداد به آن نگاه کنید. سعی کنید جدا از تمام پیش‌فرض‌های ذهنی و احساساتتان نسبت به یک موضوع به علل آن فکر و درباره ریشه‌های آن کنکاش کنید.

از کارشناسان کمک بگیرید

برای دوری از تفکر خطی، باید دانش و آگاهی وسیعی داشته باشیم. قطعا نمی‌شود که در تمام زمینه‌ها دانش کافی داشته باشیم. پس به نظرتان باید چه اقدامی انجام بدهیم؟

چاره کار این است که درمواقع موردنیاز از کارشناسان و متخصصانی که در زمینه موردنیازمان از دانش کافی برخوردارند، کمک و مشورت بگیریم. مشورت و کمک از کارشناسان و همه اعضای گروه باعث می‌شود که همکاری در سطح گروه افزایش پیدا کند و همه اعضا خودشان را در پیشبرد اهداف گروه، به صورت واضح و عملی موثر ببینند.

هرچقدر همکاری و همفکری در گروه افزایش پیدا کند، همدلی و دوستی میان اعضای گروه افزایش خواهد یافت و بازدهی کار گروهی به نحو مطلوبی پیشرفت خواهد کرد.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]آیا با تفکر گروهی آشنا هستید؟[/su_animate]

[/su_box]     

قضاوت عجولانه و شتابزده را کنار بگذارید

در بررسی علل رفتار نامطلوب و یا نتایج منفی از پدیده‌ها، شتابزده عمل نکنید. رفتار ما تحت تاثیر هیجانات روانی و احساسات‌مان، نمی‌تواند رفتار یا قضاوت مطلوبی باشد و معمولا ما را به اشتباه می‌اندازد.

سعی کنید آرامش خودتان را حفظ کنید و هروقت از لحاظ احساسی و روانی آرامتر شدید درمورد اتفاقی که افتاده فکر کنید.

به حواشی توجه کنید

در بررسی پدیده‌ها و وقایع به غیر از تفکر درمورد خود پدیده و عوامل موثر بر آن، به حواشی آن هم توجه کنید. وقتی به یک رویداد به عنوان جزیی از یک سیستم نگاه می‌کنید، باید بدانید که تمام عوامل، از جزییات و حواشی تا پدیده‌های وابسته به آن می‌توانند روی وقوع یا عدم وقوع آن تاثیرگذار باشند.

سعی کنید جزییات و حواشی را با دقت بررسی کنید و از هیچ نکته‌ای نگذرید. دراین صورت می‌توانید ادعا کنید بینش و تفکر شما درمورد یک رویداد، خطی نبوده است.

تمرکز بر کیفیت به جای کمیت

گاه تمرکز بیش از اندازه روی آمار و ارقام می‌توانند ما را در توضیح رویدادها به اشتباه بیندازند. تفکر خطی همان تفکری است که بیش از اندازه به آمارها تکیه می‌کند و از اعداد برای توجیه علل وقوع استفاده می‌کند.

این اشتباه دقیقا همان اشتباهی است که افراد در بیان کلمه رشد به جای توسعه مرتکب می‌شوند. اگر سیستمی فکر کنید، می‌دانید که رشد الزاما به معنای توسعه نخواهد بود. چرا که صرفا بر کمیت تاکید دارد و الزاما همراه با کیفیت مطلوب نخواهد بود. اما کسانی که سیستمی فکر می‌کنند، واژه توسعه را واژه مناسب‌تری برای بیان پیشرفت همه‌جانبه درنظر می‌گیرند.

درآخر باید به این نکته اشاره کنم که نمی‌توانیم تفکر خطی را تفکر غلطی بدانیم. تفکر خطی الزاما تفکر غلط نیست، اما در مواقعی که پدیده‌ها بیش از یک علت دارند، افراد را به اشتباه می‌اندازد. برای بهبود شرایط، تفکر خطی و غیر خطی را باید کاملا بشناسیم.

به‌همین دلیل توصیه می‌کنیم که سعی کنید برای دوری از قضاوت اشتباه از تفکر خطی کمتر استفاده کنیم و سعی کنیم بینش سیستمی را به عنوان تفکر غالب در ریشه‌یابی رویدادها و اتفاقات انتخاب کنیم.

این نوشته تفکر خطی چیست؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

متفکران خطی پیشرفت قدم به قدم را دنبال می‌کنند که آنها را به سمت راه‌حل سوق می‌دهد. متفکران غیرخطی خارج از خطوط فکر می‌کنند و بعضی اوقات برای حل مشکلات از روش‌های غیرمستقیم استفاده می‌کنند.

فرآیند تفکر خطی دارای مزایا و معایب است که با رویکردهای غیرخطی در تضاد است. ما در این مقاله به طور کامل درباره تفکر خطی و غیرخطی بحث می‌کنیم؛ با ذهن همراه باشید.

تفکر خطی و غیرخطی چیست؟

تفکر خطی: «روشی است که در آن تفکرات در اولویت موضوع قرار می‌گیرند و به صورت جداگانه در مورد شایستگی‌ها و ناهنجاری‌های آنها بحث می‌شود. این امر فرد را قادر می‌سازد تا تصمیم درستی بگیرد.»

[su_note note_color=”#a631a8″ radius=”10″ class=””]

به عبارتی دیگر: «به فرآیندی از تفکر که به دنبال پیشرفت مرحله به مرحله است و در آن باید پاسخی به یک مرحله، قبل از اینکه قدم دیگری برداشته شود داده شود، تفکر خطی گفته می‌شود. در این تفکر کارها در یک خط مستقیم و به صورت خطی انجام می‌پذیرند.»

[/su_note]

تفکر غیرخطی می‌تواند مواردی را که دارای چندین نقطه شروع و مراحل مختلف است را در بر گیرد. این نوع تفکر یک مسیر مستقیم را دنبال نمی‌کند و کاملاً به صورت غیرخطی است. تفکر خطی و غیرخطی برای تکمیل موفقیت‌آمیز کارها و اهداف، چه شخصی و چه تجاری کاربردی هستند.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]تفاوت ذهن، فکر و مغز[/su_animate]

[/su_box]

فرض ضمنی در مراجعه به شخصی با عنوان تفکر خطی، این است که فرآیند این نوع تفکر به راحتی قابل درک است و نتیجه‌گیری منطقی به نظر می‌رسد. در مقابل، یک متفکر غیرخطی تمایل به ایجاد هزاران افکار غیرمرتبط دارد که به نوعی با یکدیگر در ارتباط هستند.

خصوصیات کلیشه‌ای اغلب دانشمندان، حسابداران و انواع تحلیل‌گران اقتصادی را به عنوان متفکران خطی برچسب می‌زنند، در حالی که هنرمندان، طراحان و افراد خلاق دارای تفکرخلاق، متفکران غیر خطی هستند. پرسش اساسی در این است: «آیا تفکر خطی و غیرخطی با یکدیگر همزیستی دارند، مهمتر از همه، آیا آنها می‌توانند به طور مؤثر با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؟»

هر دوی این دیدگاه‌ها، توانایی‌ها و مهارت‌های متفاوتی دارند که می‌توانند هدف مشخصی را تعیین کنند. هر دو این مهارت‌های تفکری در تجارت، مدیریت، رهبری و زندگی شخصی بسیار مهم و مورد نیاز هستند.

حتی برخی از افراد ممکن است به طور طبیعی به یک یا دیگری یا به هیچ یک از آنها تمایل نداشته باشند، این اشخاص را می‌توان از طریق هر دوی این تفکرات آموزش داد.

فواید و معایب تفکر خطی و غیرخطی

در زیر یک به یک درباره جوانب مثبت و منفی تفکرات خطی و غیرخطی اشاره می‌کنیم:

مزایای تفکر خطی

متفکران خطی اغلب بسیار منطقی هستند. کسانی که تفکر خطی و جهان خطی را ترجیح می‌دهند اطلاعاتی را که در گذشته برای حل مشکلات فعلی دارند مفید ذکر می‌کنند. متفکران خطی عملگرا هستند و اغلب در زمینه‌های ریاضیات، حسابداری و سایر زمینه‌های فنی برتری دارند.

یک متفکر خطی آدمی قابل پیش بینی است و این باعث می‌شود او در مشاغلی که شامل فرآیندهایی هستند که به طور مرتب تکرار می‌شوند، برتری داشته باشند. شما قادر خواهید بود روی یک متفکر خطی حساب کنید تا کار خود را هنگامی که قرار است به ثمر برسد انجام دهید. مهارت در فرآیند تفکر خطی نیز در انجام تحقیقات علمی که در آن عینیت ضروری است مهم می‌باشد.

معایب تفکر خطی

یک نقطه ضعف عمده تفکر خطی این است که فرآیند این تفکر همیشه متغیرهای جدید را در یک موقعیت حساب نمی‌کند. تفکر خطی می‌تواند یک ضرر در دنیای تجارت خصوصاً در هنگام استخدام باشد.

به عنوان مثال، یک مدیر استخدام ممکن است راحتر کسی را استخدام کند که سالها در این صنعت بوده و بیش از کسی باشد که در صنعت دیگری تجربه داشته باشد. متفکر خطی فرض می‌کند که کاندید باتجربه بهترین انتخاب خواهد بود، بدون اینکه متوقف شود، فکر نمی‌کند کاندیدای دوم با تجربه کمتر، قادر به ارائه ایده‌های نو و ابتکاری است.

تفکر خطی همچنین در مورد گروه‌های بزرگ می‌تواند مشکل ساز باشد، زیرا افراد در گروه‌ها رأی می‌دهند تا آنچه را که درباره ایده‌های جدید می‌دانند را به اشتراک بگذارند.

مزایای تفکر غیرخطی

متفکران غیرخطی، افراد خلاق و بینایی هستند که دوست دارند حدود آنچه که در جهان خطی شناخته شده را آزمایش کنند. آنها به روش‌های مختلفی برای انجام کارها فکر می‌کنند و ایده‌های جدید و خلاقانه‌ای به دست می‌آورند.

متفکران غیرخطی می‌توانند از اشتیاق خود برای اصالت برای تولید محصولات یا خدمات تحول‌گرا استفاده کنند. اگر مشاغلی را اداره می‌کنید که به دنبال ایده‌های تازه است که الگوهای ایجاد شده را شکسته و رقبا را به چالش می‌کشد، شما یک متفکر غیرخطی هستید.

معایب تفکر غیرخطی

متفکر بودن غیر خطی دارای نکاتی است. برخی از متفکران غیرخطی چالش‌های یادگیری مانند اختلال کمبود توجه، اختلال نقص توجه، بیش فعالی یا سندرم آسپرگر را دارند. افرادی که با این اختلالات تشخیص داده می‌شوند به صورت غیرخطی رابطه برقرار می‌کنند، به گونه ای که پیگیری آنها دشوار است، به راحتی پریشان می‌شوند و ممکن است به مراقبت‌های ویژه احتیاج داشته باشند.

در یک کلاس درس یا محل کار، اگر به طور صحیح تحت نظارت قرار نگیرند یا به اندازه کافی مورد چالش قرار نگیرند، ممکن است تمرکز آنها مختل شود. متفکران غیرخطی ممکن است راه‌حلی آسان برای یک مشکل را از دست بدهند، زیرا آنها خیلی دورتر از محیط پیرامون خود را جستجو می‌کنند.

چگونه تفکر خطی و غیرخطی را بشناسیم؟

آیا بعضی اوقات ما فرآیند تفکر را با فرآیند ارتباط اشتباه می‌گیریم؟ آیا اگر افراد نتوانند عقاید خود را به وضوح بیان کنند، به آنها متفکر غیرخطی می‌گوییم؟ فقط به این دلیل که ارتباطات آنها در همه جا واقع شده است، به این معنی نیست که آنها از تفکر در همه جا بهره‌مند شده‌اند.

آنها فقط ممکن است متفکر باشند. به همین ترتیب، آیا اندیشمندان سازمان یافته را با متفکران خطی اشتباه می‌گیریم؟ حتی اگر جستجوی اندیشه به تفکر غیرخطی نیاز داشته باشد، فرد باید به روشنی آن را بیان کند. ما اظهار می‌داریم که عدم وضوح در برقراری ارتباط با یک فکر، غالباً منعکس‌کننده عدم وضوح درکِ اندیشه است.

آنچه دوست دارید یک متفکر غیر خطی و سازمان یافته داشته باشد، این است که این افراد می‌توانند بین افکار به ظاهر نامربوط ارتباط برقرار کنند و سپس آن را به روشی ساده و روشن به شما ارائه دهند. اگر بتوانید چنین افرادی را وارد تیم خود کنید، خلاقیت خود را تقویت کرده‌اید.

همه ما با مفهوم «طوفان مغزی» یا طوفان فکری آشنا هستیم، به موجب آن گروهی از افراد ایده‌هایی را بیرون می‌آورند که همه آنها ثبت شده هستند، هیچ‌کدام از آنها داوری یا ارزیابی نمی‌شوند و وقتی ایده‌ها تمام شدند، ما به کل لیست می‌پردازیم. هر ایده را روی یک برگه یادداشت بنویسید، تمام یادداشت‌های خود را روی یک دیوار بچسبانید و بگذارید با دیگران به اشتراک گذاشته شوند.

کلام آخر

تفکر خطی و غیرخطی ابزاری برای برخورد با رویدادهای مختلف فکری هستند. مفهوم ابزارهای فکری برای تبدیل شدن به یک رهبر بزرگ بسیار مهم هستند. همان‌طور که بیشتر شما می‌دانید، این چیزی است که همه ما در مورد آن مشترک هستیم:

[su_note note_color=”#a631a8″ radius=”10″ class=””]

اندیشیدن! حال برخی از ما از تفکر خطی و برخی دیگر از تفکر غیرخطی بهره می بریم، اما فکر کردن باعث می‌شود بدانیم کیستیم و چه چیزی می‌خواهیم.

[/su_note]

این نوشته تفکر خطی و غیرخطی ، مزایا، معایب و کاربردهای هر کدام در زندگی برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.