• این طرز فکر یک پیش برنده در زندگی است. نه صرفاً در موارد ذهنی و غیرواقعی.
• باعث بهبود حافظه می‌شود.
• کمک به بهینه سازی فرایند تصمیم گیری می‌کند.
• باعث کاهش استرس می‌شود.
• به بهبود روابط کمک می‌کند.
• باعث افزایش مهارت‌های استدلالی (به‌ویژه استدلال عینی) می‌شود.

شاید چند سالی می‌گذرد از انتخاب تفکر انعکاسی در زندگی‌ام و حالا تصمیم دارم آن را به شما هدیه بدهم. البته اگر از این مدل فکری خوشتان می‌آید و فکر می‌کنید بتوانید با آن امور زندگی‌تان را مدیریت کنید.

پیشینه تفکر انعکاسی

من قصد دارم در این مقاله بخشی از تجربیات خودم را با شما شریک شوم. پس این‌طور شروع می‌کنم که اولین تجربه برخورد با این تمرین ذهنی زمانی بود که کتاب بیگانه آلبر کامو را می‌خواندم. در همان روزها بود که متوجه شدم خیلی هم غیرممکن نیست بتوانم زندگی دلخواهی برای خودم دست و پا کنم. یکی که خیلی بهتر و هیجان انگیزتر از آینده مبهمی باشد که در آن روزها مقابل چشمانم رژه می‌رفت.

اگر اهل داستان و آشنایی با نویسنده‌های جهان باشید میدانید که کامو یک اگزیستانسیالیست (هستی‌گرا) است که با صداقتی افراطی می‌پذیرد محدودیت‌هایی بر زندگی همه ما تحمیل می‌شود. این موضوع در مورد این واقعیت زندگی انسان خودش را نشان می‌دهد که « زندگی همین است» نه « آنچه ما می‌خواهیم باشد.»

با کمی مطالعه دریافتم که این طرز فکر به زمان‌های دور، یونان باستان، برمی‌گردد. سقراط در سخنان و آموزش‌های فلسفی‌اش می‌گوید که سه چیز نشان دهنده تفکر انعکاسی است:

• زندگی تجربه نشده لطفی ندارد.
• میدانم که هیچ نمی‌دانم.
• بدان که تعداد مواردی که تو نمی‌خواهی بدانی بسیار زیاد است.

سقراط با بیان این سه جمله درواقع بر اصل « شناخت خود» تأکید می‌کند. نگاه او به تصویر و مفهوم بزرگ و مهم‌تری از زندگی و همچنین به دنبال گفتن این نکته بسیار مهم بوده است که:

خودآزمایی برای پوشیدن لباس تفکر انعکاسی، بر ارزشمندی زندگی اضافه می‌کند.

دانش فردی همیشه ناچیز بوده است.

تفکر انعکاسی چیست؟

خب امیدوارم با این مقدمه تقریباً علمی خسته نشده باشید و دلتان بخواهد حالا با تعریف این سیستم فکری پیش برویم.

تفکر انعکاسی شکلی از ارزیابی فردی است که از آن به عنوان تجربه مفیدی از آگاهی نام می‌برند. این روش فکری مشخص می‌کند چه چیزی در زندگی واقعاً مهم است. آنچه نباید در این مسیر فراموش کنیم « متکی بودن به صداقت» و خودداری از تفسیر شخصی است.

بهره‌مندی از تفکر انعکاسی در پنج مرحله

یکی از بهترین مدل‌های این طرز فکر را آلبرت الیس Albert Ellis ، رفتارشناس و روانشناس بالینی، به ما نشان می‌دهد:

الف، ب، پ

الف: مصیبت

ب: باورها

پ: پیامدها

لازم به یادآوری نیست که مشکلات همیشه قرار نیست همان کیفیت «الف» را داشته باشند. فرد به‌راحتی می‌تواند به شکل بازتابی به چیزهای مثبت هم فکر کند؛ مثل لذت شنا یا تماشای سریال مورد علاقه.

اما شاید بد نباشد بدانیم که معمولاً و آن زمان‌هایی که در تلاش برای حل مسئله و تقویت ذهن خودمان هستیم درواقع بازتابی از خودمان است که دارد اتفاق می‌افتد. با این اوصاف اجازه دهید تمرکزمان روی چگونگی کم کردن این «الف» در زندگی باشد. چطور؟ با ارزیابی باورها و پیامدهایی که این باورها برایمان دارند.

شناسایی هدف‌های فکری ویژه

تفکر انعکاسی لزوماً برای حل مسئله به کار نمی‌رود. زمانی که در تلاش برای بهبود قابلیت فکر کردن در خودتان هستید، از آخر شروع کنید. چطور؟ با یک مثال ادامه می‌دهم:

هدف شما دستیابی به مهارت‌های استدلال کردن است.

با استفاده از جنبه‌هایی از پیشینه شخصی خودتان تصویرسازی مثبتی داشته باشید.

بخواهید با منطق بیشتری فکر کنید.

در تلاش باشید تا با سرعت بیشتری فکر کنید.

وقتی تکلیف خودتان را بدانید که چرا می‌خواهید مجهز به تفکر انعکاسی شوید، این فرایند با شتاب بیشتری طی می‌شود. شاید بهتر باشد آشنایی مختصری با یکی از فیلسوفان عمل‌گرا داشته باشیم.

جان دیویی John Dewey در کتابش « چگونه فکر می‌کنیم» How We Think  به این حقیقت به خوبی اشاره کرده است. دیویی تأکید می‌کند که « هر مرحله از تفکر انعکاسی یک گام از یک موضوع به موضوعی دیگر است. این مسیر، فرایند را همچون زنجیره‌ای از پیامدها توضیح می‌دهد.»

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]با تفکر جمعی یا گفت‌وگوی تفاوت‌ها بیشتر آشنا شویم

[/su_box]

توجه دیویی بر نقش باور در چنین تفکری است. اما اینکه بفهمیم در کدام نقطه‌این باورها مانع ما می‌شوند، چندان هم ساده نیست. برای رسیدن به نتیجه، تمرین و برنامه‌هایی مثل نوشتن بسیار کمک کننده است.

فراموش نکنید که در این مسیر برای تقویت ذهن و حافظه‌تان بهترین روش، مدیتیشن است. وقتی در ذهنتان هدف خاصی داشته باشید می‌توانید با کمک نقشه ذهنی از کیفیت استرس خودتان باخبر شوید.

تمرین پرسش از خود

ای کاش همه مثل سقراط باشیم که عاشق « آزمودن زندگی» بود. اما این آزمودن چطور ممکن است؟

لازم است تا دو نکته را در نظر بگیرید:

• از خودتان سؤال بپرسید.
• بدانید چه سؤال‌هایی باید بپرسید.

حالا به عنوان این بخش رسیدیم؛ پرسش از خود. برای عملی کردن این تمرین شاید بد نباشد نگاهی به دو مکتب فلسفی بسیار کهن در هند توجه داشته باشیم؛ ادویته ودانتا Advaita Vedanta (یگانه پرستی در هند) و ذن Zen (تفکر عمیق)

پرسش از خود را با دو پرسش جذاب می‌توانید انجام دهید:

• افکار من چه تأثیری می‌گذارند؟
• آیا این فکرها به درد می‌خورند؟

اما در ادامه بد نیست در مورد کارایی این دو پرسش هم بدانیم. یک چنین تمرین‌هایی در اصل باعث می‌شوند تا شما توجه عمیقی به تجربه‌تان از آگاهی و درک داشته باشید. به بیان ساده‌تر، شما در مسیر فکر کردن به درون ذهنتان قدم برمی‌دارید.

تفکر انعکاسی در چند قدم اول با طرح همین پرسش‌ها و همچنین پرسش‌هایی که گری وبر Gary Weber مطرح می‌کند، شکل می‌گیرد. او در کتاب خود « آن‌سوی فکر»  Evolving Beyond Thought ( این کتاب را به‌صورت الکترونیکی و در قالب pdf می‌توانید بخوانید)  می‌پرسد:

• این فکرهایی که در ذهن من وجود دارند، چقدر واقعی هستند؟
• آیا ارزش دارند؟
• مفهوم «واقعی» یا «غیرواقعی» بودن از کجا می‌آید؟
• گرایش‌های فکری من از کجا سرچشمه می‌گیرند؟
• من چه ذات و طبیعتی دارم؟

جالب اینجاست که یک سری از این پرسش‌ها واقعاً چالش برانگیز هستند. این فرایند کمک کرد من متفکر بهتری بشوم.

♦♦ مهم: هیچ ترتیبی برای این پرسش‌ها وجود ندارد. مهم نیست شما در چه موقعیت و حالتی قرار داشته باشید. از خودتان به‌راحتی بپرسید و هر جا لازم دانستید دوباره به اول راه برگردید. در کمتر از چند ثانیه!

تفکر انعکاسی؛ فایده پرسش از خود

به لطف این تمرین است که ما متوجه تغییرات اطرافمان می‌شویم. اگر توجه کرده باشید حتی خود ما هم جزو آن دسته از افرادی هستیم که با بی‌اعتنایی به پرسش از خود، تکلیف خودمان را در زندگی نمی‌دانیم.

وقتی خودمان را موظف به پاسخ دادن میدانیم درواقع می‌توانیم درک بهتری از مفهوم اصلی نهفته در زندگی و لحظه حال پیدا کنیم. ما شاهد تغییرات و تجربه‌این فرایند هستیم.

تمرکز روی مشکلات واقعی

خیلی از ما این‌گونه هستیم که روی « آشفتگی‌های ابتدایی» تمرکز می‌دهیم. آلبرت الیس روانشناس می‌خواهد تا ما ذهن خودمان را درگیر « مسائل ثانویه» کنیم.

مثلاً افرادی که دچار اختلال پس از حادثه  PTSD می‌شوند، بخش زیادی از ذهن خود را درگیر حادثه می‌کنند، حادثه‌ای که در گذشته اتفاق افتاده و تمام شده است. درحالی‌که مشکل اصلی و واقعی این آشفتگی ثانویه است که باعث تجربه آن لحظه می‌شود.

برای اینکه روی مشکل واقعی تمرکز و آن را حل کنیم، لازم است تا حواس ذهنمان را از آشفتگی، پرت کنیم. این روش فکر کردن می‌تواند شما را دچار دوگانگی کند -« فکر کردن به فکر نکردن»- ولی وقتی تمرین را شروع کنید، از آرامش ذهنی زیادی بهره خواهید برد.

واقع‌گرا باشید

ویلیام جیمز William James از جمله روانشناسانی است که زیر چتر تجربه گرایی افراطی به این نکته اشاره کرد که بسیاری از ما برای رسیدن به اهدافمان دچار حس حقارت و شرمندگی می‌شویم. این حقارت به دلیل ناکامی در رسیدن به هدف نیست. بلکه کیفیت و نوع سفری که برای موفقیت داریم ما را ناامید می‌کند.

آدم‌های زیادی هستند که از ذهن خودشان برای تصویرسازی موفقیت استفاده می‌کنند. اما همین واقع‌گرا نبودن در مورد اهداف یا سفری که باید طی کنند، باعث اندوه و آزردگی‌شان می‌شود.

فراموش نکنیم که فرد واقع‌گرا عمیقاً در مورد اصالت موفقیت و چگونگی رسیدن به آن، فکر می‌کند. در این مسیر، سخت‌کوشی همیشه باعث دستاوردهای ارزشمندی می‌شود. نتیجه و سفر در چنین رویکردی، لذت بخش خواهد بود.

چگونه با تفکر انعکاسی یک واقع‌گرا باشیم؟

بهترین کار این است که یادگیری بصری یا مشاهده‌ای observational learning ( یادگیری با مشاهده رفتار دیگران) را تمرین کنیم. یاد گرفتن مشاهده‌ای با این شناخت اتفاق می‌افتد که بین تفکر توصیفی descriptive thoughts و تفکر قضاوتی تفاوت قائل شویم.

برای نمونه جرمین تاگارت Germaine Taggart و آلفرد ویلسون Alfred Wilson در کتاب ترویج تفکر انعکاسی در معلمان: پنجاه راهکار فعال (این کتاب را نشر رهنما در ایران به زبان انگلیسی منتشر کرده است) نوشته‌اند که وقتی بتوانیم توصیف را از قضاوت جدا کنیم، بهتر می‌توانیم دیدگاه‌های خود را توضیح بدهیم.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]تفکر عینی و انتزاعی به چه معنا هستند و چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟

[/su_box]

از جمله تمرین‌های مفید در این کتاب ۲۷۲ صفحه‌ای انتخاب یکی از خاطرات پرپیچ و خم است. از مخاطب خواسته می‌شود تا در مورد این اتفاق دو بار بنویسد؛ بار اول مبتنی بر احساساتش و بار دوم بدون سوگیری و مبتنی بر واقعیت.

وقتی با نگاه توصیفی در مورد اتفاق حرف می‌زنیم درواقع تصویر دقیق‌تری از آنچه واقعاً اتفاق افتاده است ارائه می‌دهیم.

روی تأثیر افکار خودتان بر دیگران تمرکز بدهید

تا این قسمت تمرین‌ها، تمرکز اصلی روی فردیت فرد بوده. در مسیر سفری که برای رسیدن به اهدافمان انتخاب می‌کنیم، علاوه بر رضایت از تلاش فردی خود، یک استراتژی کلیدی دیگر را هم باید در نظر بگیریم و آن، تمرکز بر دیگران است.

شاید بهتر باشد به خاطر بسپاریم که با توجه به این نکته، هرم مازلو و مفهوم تعالی فردی مطرح می‌شود. درصورتی‌که مقاله زیر را مطالعه نکرده باشید باید اضافه کنم که مازلو در مورد رنج ناتوانی از نمایش واقعیت خودمان سخن به میان می‌آورد.

تفکر انعکاسی و دو نظریه معروف

حال که بیشتر با این سیستم فکری و پنج گام مهم برای مجهز شدن به آن آشنا شدیم شاید بد نباشد با دو نظریه مهم مبتنی بر این طرز فکر هم آشنا شویم.

نظریه چرخه یادگیری کلب KOLB

مبدع این مدل فکری دیوید کلب بود که در سال ۱۹۸۴ چهار مرحله برای آن در نظر گرفت:

• واقعی بودن تجربه ( تجربه فردی جدید)
• مشاهده مبتنی بر اندیشه ( تجربه شخصی من چیست؟)
• مفهوم سازی ذهنی ( چه چیزی از این تجربه می‌آموزم؟)
• آزمایش (چطور می‌توانم از این تجربه استفاده کنم؟)

کلب معتقد است که فرایند یادگیری به‌گونه‌ای است که تمامی مراحل از هم پشتیبانی می‌کنند.

نظریه‌شان Schön

« تفکر در عمل» و « تفکر بر عمل» دو بخش این نظریه تفکر انعکاسی است که شان در سال ۱۹۹۱ آن را معرفی کرد.

تفکر در عمل

یکی از پرتکرارترین رفتارهای ما همین تفکر در عمل است. هم‌زمانی دو عمل مثل آشپزی کردن و برنامه‌ریزی برای برنامه دورهمی آخر هفته درواقع به همین صورت است. البته با توجه به اینکه تأکید در این مدل بر تفکر و واکنش سریع است، موقعیت‌هایی هم پیش می‌آیند که هم‌زمان با عمل، فرد باید برای آنچه اتفاق افتاده است واکنش مناسبی در نظر بگیرد.

تفکر بر عمل

بازبینی در این مدل حرف اصلی را می‌زند. در طول عمل ممکن است به روند فعالیت خودمان فکر نکنیم ولی در فرصتی مناسب سعی می‌کنیم عمیق‌تر و با تمرکز بیشتری به آنچه اتفاق افتاد فکر کنیم.

تفکر انعکاسی چه فوایدی دارد؟

کاربردی بودن این سیستم فکری باعث شده است تا فواید آن هم بیشتر به چشم بیاید.

تصویر شکلهای ابی

وسعت نگاه

فرصت خوبی برای پذیرش دیدگاه‌ها و فکرهای تازه یا متمایز داریم. درواقع به لطف این طرز فکر که می‌توان آن را نوعی تفکر موازی هم دانست، می‌توانیم از پنجره نگاه دیگران به موضوع نگاه کنیم که باعث درک بیشتر آن‌ها می‌شود.

تغییر و بهبود

با درک دیدگاه دیگران، شک نکنیم که مسیر ما برای موفقیت و پیشرفت در زندگی فردی و حرفه‌ای هم هموار می‌شود. حالا در نقطه‌ای قرار داریم که میدانیم کجا و چه اندازه باید تلاشمان را بیشتر کنیم.

پذیرش و انعطاف

هرچه ذهن پذیرا و منعطفی داشته باشیم، فرصت‌ها و چالش‌های متفاوت و گاه عجیبی به سراغ ما می‌آیند.

رویکرد دانش محور در موقعیت‌های مختلف

اگر بتوانیم از اندوخته و دانش خود برای ارتباط با مفهومی جدید بهره ببریم یعنی نعمت اعتماد به نفس و آگاهی در ما متبلور است. هرچه این تسلط بر دانش بیشتر باشد می‌توانیم در موقعیت‌ها و موضوعات مختلف از آن استفاده کنیم.

چطور می‌توانم یک متفکر انعکاسی باشم؟

برای اینکه یک متفکر انعکاسی باشیم لازم نیست یک سفر قهرمانانه یا دوره حرفه‌ای را پشت سر بگذاریم. تنها کافی است به رفتارهای روزانه خود بیشتر دقت کنیم:

• قدردانی به‌جا و به‌اندازه
• رفتار همدلانه با دیگران
• توجه به ترس‌ها و نگرانی‌ها
• اهمیت دادن به امیدها و رؤیاها
• درک زیبایی طبیعت و هنر
• پذیرش اصل تغییر در زندگی پرشتاب امروز
• توجه به گذر زمان
• توجه به مسائلی که از کنارشان رد می‌شویم ولی باید با آن‌ها روبه‌رو شویم.
• در نظر گرفتن دستاوردهایی که در زندگی شخصی و حرفه‌ای داریم.
• ایمان و فلسفه شخصی
• الگوهای تکراری زندگی
• عادت‌های مثبت و منفی
• فردیت و هویت فردی ما

این‌ها مواردی هستند که می‌توانید با تقویت یا اهمیت دادن به آن‌ها، وارد چرخه تفکر انعکاسی شوید.

ویژگی‌های اصلی تفکر انعکاسی

در ادامه با چهار ویژگی تفکر انعکاسی آشنا می‌شویم:

کمک به یادگیری

این مدل فکری زمینه تغییر درک فردی در مورد یک موقعیت متفاوت را فراهم می‌کند.

پویایی

تجربه‌های فکری فعال همواره روی سه بخش از تجربه و زندگی فردی تمرکز دارد؛ تجربه فرد در گذشته، در مسیر تجربه کردن و تجربه‌ای که در آینده دریافت خواهد شد.

غیرخطی بودن

فرد با رودررو شدن با افکار و ایده‌های مختلف فرصت بهتری برای برنامه‌ریزی برای آینده در یک فرایند غیرخطی و چرخشی به دست می‌آورد.

اجتماع نظرات

وقتی تصویر بزرگ‌تری از موضوع یا مسئله داشته باشیم، می‌توانیم بهتر به نقد و ارزیابی آن بپردازیم و دید همه جانبه نسبت به آن داشته باشیم.

معرفی کتاب

به نظر شما وقت آن نرسیده که دروازه ورودی کتابخانه شگفت‌انگیز ذهن را باز کنید و گشتی میان قفسه‌های آن بزنید؟! قدم اول این است که با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن، این سفر جذاب را شروع کنید.

کتاب ذهن خود را فعال کنید به قلم اسکات جی.هالفرد Scott G Halford

باوجود همه پیشرفت‌های علمی در دهه‌های اخیر، ما هنوز کاملاً مغز انسان را درک نمی‌کنیم. بااین‌حال، اما برخی از واقعیت‌های مهم علم عصب‌شناسی را کشف کرده‌ایم. با حمایت از تحقیقات، مثال‌ها و تمرین‌های مفید کتاب، ذهن خود را فعال کنید.

این کتاب که در سال ۲۰۱۵ منتشرشده به شما نشان می‌دهد چگونه می‌توانید از این دانش برای بهره بهینه از مغز خود استفاده کنید و زندگی پرتحرک‌تر (واقعی‌تر) و آگاهانه‌تری داشته باشید.

◄  چه کسانی این کتاب را بخوانند؟

• هرکسی که علاقه‌مند به عملکرد مغز خود باشد.
• هرکسی که می‌خواهد به‌نوعی کنترل زندگی خود را به دست آورد.
• دانش آموزان و متخصصانی که می‌خواهند استقامت (نیروی) ذهنی خود را افزایش دهند.

کتاب ۵۹ ثانیه نوشته ریچارد وایزمن Richard Wiseman

این کتاب که در سال ۲۰۱۰ منتشر شد و با صدای گرم خانم کاترین صادق پور روایت می‌شود حاوی نکات و دیدگاه‌های مفیدی است که توسط تحقیقات علمی به اثبات رسیده است.

پیشنهاد می‌کنیم تا از همین امروز آن‌ها را به کار بگیرید و تغییری را که می‌خواهید در زندگی خود تجربه کنید.

◄ چه کسانی این کتاب را بخوانند؟

* افرادی که طرفدار کتاب‌هایی با موضوعات خودیاری هستند.

* متفکران خلاق

* علاقه‌مندان به روانشناسی

کتاب رازهای قضاوت نکردن به قلم محمود دانایی

این نویسنده و مترجم ایرانی کتاب صوتی رازهای قضاوت نکردن را از نشر جیحون تقدیم شما شنونده علاقه‌مند کرده است. این کتاب نخستین بار در سال ۱۳۹۳ منتشر شد تا به مخاطب کمک ‏‌کند خود را از یکی از ناپسندترین عادات اخلاقی و اجتماعی که همه‏‌‏ی ما به‌‏نوعی دچار آن هستیم، یعنی قضاوت کردن، برهاند.

وقتی قرار است یک متفکر انعکاسی باشیم پس با گوش دادن به این کتاب قرار است در مدت سی روز، راه‏کارهایی را برای جلوگیری از قضاوت کردن بیاموزیم.

پایان‌بخش

هرچه با هجوم فناوری در زندگی حال حاضر بیشتر کنار می‌آییم، توانایی روانی بیشتری برای پذیرش تفاوت‌ها و تحولات هم به دست می‌آوریم. شاید تا پیش از این، در جامعه‌ای زندگی می‌کردیم که تفکر قطبی جزو جدایی ناپذیر زندگی اجتماعی‌مان به حساب می‌آمد، اما دیگر با همان سنت‌ها نمی‌توان به نتیجه رسید و نیاز به بینهایت پنجره‌های فکری کوچک و بزرگ داریم تا بتوانیم با وجود آن‌ها، جهان و هستی را همسو با تغییراتی که در آن شکل می‌گیرد درک کنیم و بپذیریم.

تفکر انعکاسی در این بین چه نقشی دارد؟ این مدل فکری جذاب رسالت هدایت تفاوت‌ها را بر دوش می‌کشد. رسالتی شگرف و سخت که نتیجه آن، دوستی و معرفت جمعی و باور به جهان وطن بودن خواهد بود.

منبع:

https://www.magneticmemorymethod.com/reflective-thinking/

https://b2n.ir/f14803

این نوشته تفکر انعکاسی و بهبود ارزیابی‌های فردی برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

تفکر انتقادی چیست؟

تفکر انتقادی به‌معنای پردازش آگاهانه و منظم اطلاعات است تا بتوانید تصمیمات بهتری بگیرید و به طور کلی امور را بهتر درک کنید.

تعریف بالا شامل زیادی خواهد بود؛ چون تفکر انتقادی افراد را ملزم می‌کند تا از ابزارهای مختلف فکری برای متنوع سازی اطلاعات استفاده کنند. راه های تفکر انتقادی در مورد اطلاعات، شامل مفهوم سازی، تجزیه و تحلیل، ساخت دائمی و ارزیابی اطلاعات است.

این اطلاعات می‌توانند از منابعی مانند، مشاهده، تجربه، بازتاب، استدلال و ارتباطات نشات گیرند و همه این‌ها برای راهنمایی اعتقادات وعمل می‌باشند.همچنین می‌توانید آن را به این طریق نیز تعریف کنید:

تفکر انتقادی نقطه مقابل تفکر منظم و روزمره است. لحظه به لحظه، بیشتر تفکرات به صورت خودکار اتفاق می‌افتند. وقتی با انتقاد فکر می‌کنید، عمدا از هر یک از ابزارهای فکری فوق استفاده می‌کنید، تا به نتیجه‌های دقیق تری از آنچه که مغز به طور خودکار انجام می‌دهد، برسید. این همان تفکر انتقادی است.

تقویت تفکر انتقادی

تقویت تفکر انتقادی به معنای افزایش توانایی تفکر واضح و منطقی و درک ارتباط بین ایده‌ها است. تفکر انتقادی از زمان فلاسفه اولیه یونان مانند، افلاطون و سقراط موضوع بحث و تفکر بسیار بوده است.به همین دلیل مهم است که راه های تقویت تفکر انتقادی را به‌خوبی بشناسید.

مثلا توانایی تشخیص اخبار جعلی یکی از مواردی است که از گذشته تا به‌امروز مورد توجه متفکران قرار می‌گیرد. این توانایی به تفکر انتقادی باز می‌گردد. ممکن است تفکر انتقادی به عنوان توانایی درگیری در تفکر مستقل هم توصیف شود.

متفکران منتقد همیشه در پی تعیین این موضوع هستند که آیا ایده‌ها، استدلال‌ها و یافته‌ها کل تصویر را نمایان می‌کنند؟ آنها مشکلات را به طور سیستماتیک شناسایی، آنالیز و حل می‌کنند؛ نه با شهود یا غریزه! ولی در اصل، تقویت تفکر انتقادی فرد را ملزم می‌کند که از توانایی خود برای استدلال استفاده کند.

اهمیت تقویت تفکر انتقادی

اما چرا باید راه های تقویت تفکر انتقادی را بشناسیم و آن‌ها را به‌کار ببندیم؟ قبل از جواب دادن به این سوال لازم است که تفاوت میان تفکر انتقادی و سازوکار تفکر ناخودآگاه را بشناسید.

همه ما روزانه کارهایی انجام می‌دهیم که نیازی به فکر کردن ندارند. بستن کفش، رانندگی، تنفس، غذا خوردن و… تقریبا همه مهارت‌های روزمره ما بعد از مدتی به بخش ناخودآگاه ذهنمان انتقال پیدا کرده‌اند تا بدون هیچ انرژی اضافی آن‌ها را انجام دهیم.

اگر بخواهیم آگاهانه درباره هر عملی فکر کنیم (مثلاً تنفس)، دیگر انرژی شناختی برای چیزهای مهم دیگر نخواهیم داشت. به‌همین دلیل، طبیعت ما، موهبت توانایی تفکر ناخودآگاه را به ما بخشیده است.

درواقع با تفکر ناخودآگاه اگرچه اجازه می‌دهیم فرایندهای ذهنی خودکار، تصمیمات مهمی را اتخاذ کنند، اما درعین‌حال می‌توانیم با همان فرآیندهای ناخودآگاه به‌سادگی توانایی روبه‌رو شدن با مشکلات را داشته باشیم.

چرا باید راه های تقویت تفکر انتقادی را بیاموزیم؟

بدون تفکر انتقادی، دست‌یابی دیگران به ذهن و نحوه تفکر ما بسیار آسان خواهد شد و فجایع زیانباری رخ خواهد داد. هرجایی که نوعی اصول‌گرایی به فاجعه منجر شده است، احتمالا باید ریشه مشکل را در فقدان تفکر انتقادی جستجو کنید.

متفکران منتقد در محیط حرفه‌ای با پیشنهاد کاری زیادی روبه‌رو هستند؛ چون شرکت‌ها همیشه به راه‌حل‌های بهتر و آگاه تری نیاز دارند. به طور خاص، تقویت تفکر انتقادی در محل کار به پیشرفت شما کمک زیادی می‌کند.

تلاش کنید که فرآیند تصمیم‌گیری را بهبود ببخشید و اعتبار یک استدلال و تأثیر بالقوه آن را ارزیابی کنید. نظرات خود را در مورد یک موضوع شکل دهید و اخلاق و اعتماد به نفس شخصی خود را توسعه دهید.

تفکر انتقادی در دانشگاه هم اهمیت زیادی دارد؛ چون به شما این اجازه را می‌دهد تا نظرات خود را شکل دهید و از سطح ظاهری اجسام فراتر بروید.

تفکر انتقادی برای تهیه مقاله عالی و داشتن یک بحث هوشمندانه با اساتید یا همکلاسی‌ها ضروری است و به شما این امکان را  می‌دهد تا استدلال‌های ارزشمندی داشته باشید و از آن‌ها نسخه پشتیبان تهیه کنید.

پس اگر قصد داشتید تحصیلات خود را تا دکترا ادامه دهید، بدانید که تفکر اصلی و انتقادی بسیار مهم است، چون این مهارت به شما کمک می‌کند تا کار خود را ارزیابی کنید.

تقویت تفکر انتقادی چگونه است؟

حالا نوبت آن شده است که راه های تقویت تفکر انتقادی را بشناسید. ما در ادامه از ۸ روش زیر برای بهبود این مهارت با شما صحبت خواهیم کرد:

• سوالات کنید.
• روند ذهنی خود را درک کنید.
• دوراندیشی را توسعه دهید.
• گوش دادن فعال را تمرین کنید.
• شواهد موجود را ارزیابی کنید.
• خودآگاه تر شوید.
• برای خودتان فکر کنید.
• بخشی از زمان خود را صرف تفکر انتقادی کنید.
• هیچ کس ۱۰۰ درصد از زمان خود را صرف تفکر انتقادی نمی‌کند

۸ راه برای تقویت تفکر انتقادی

۱- برای تقویت تفکر انتقادی سؤال کنید

بعضی اوقات توضیحات چنان پیچیده می‌شوند که سوال اصلی فراموش می‌شود. برای جلوگیری از این امر، مرتباً به سؤالات اساسی که هنگام حل مشکل خود مطرح کرده اید، برگردید.

سؤالات اساسی و اصلی زیر به شما کمک می‌کند که زمان مواجهه با مشکلات، به‌خوبی شرایط را مدیریت کنید:

• چه چیزی را می‌دانید؟
• چگونه می‌دانید؟
• آیا سعی در اثبات، تکذیب، تظاهر، انتقاد و سایر موارد را دارید؟
• بر روی چه چیزی مشرف هستید و تسلط دارید؟

شاید برایتان جالب باشد که بدانید درصد زیادی از خلاقانه‌ترین و بهترین راه‌های حل‌ مشکلات، نه به دلیل پیچیدگی آن‌ها، بلکه به خاطر ظرافت درسادگی حیرت‌انگیزشان شکل گرفته‌اند.

برای پیدا کردن بهترین راه ممکن ابتدا راه حل ساده را جستجو کنید. وقتی مطمئن نیستید، سؤال بپرسید. کارهایی را که از قبل می‌شناسید شروع کنید و مطمئن شوید که تمام جزئیات آن صحیح است.

سوال کنید تا بفهمید که آیا دقیقاً مطلب را درک کرده اید یا نه. برای به دست آوردن جزئیاتی که ممکن است نادرست باشند، سؤالاتی را مطرح کنید. این سوال را ایجاد کنید و از خود بپرسید که آیا یک واقعیت، یک عقیده یا یک ایده است. این مرحله می‌تواند به شما در تعیین هدف و ارزش برای بخشی از اطلاعات کمک کند.

۲- روند ذهنی خود را درک کنید

یکی از راه های تقویت تفکر انتقادی درک درست روند ذهنی و شیوه تفکرتان است. تلاش کنید تا نحوه دریافت و پردازش اطلاعات را شناسایی و ارزیابی کنید.

درک چگونگی گوش دادن، سپس تفسیر و در نهایت واکنش به اطلاعات، برای کارآمدتر شدن ذهن در محیط کار، بسیار مهم است.

متفکر بودن به این معنا است که افراد بتوانند پیش داوری‌های خود و تاثیر آن‌ها بر پیدا کردن راه‌حل را به‌خوبی تشخیص دهد. اختصاص زمان برای تجزیه و تحلیل روند ذهنی، قبل از تصمیم گیری در کار می‌تواند به فرد کمک کند تا واضح تر عمل کنید.

۳- دوراندیشی را توسعه دهید

قبل از هر تصمیمی درنظر بگیرید که دیگران درباره وضعیت یا تصمیمی که می‌گیرید چه احساسی دارند. نتایج احتمالی یک وضعیت و آنچه ممکن است تغییر کند، چه مثبت و چه منفی را تعیین کنید.

داشتن نگاهی دور اندیش به‌منظور پیش‌بینی اینکه اقداماتتان در محل کار چه واکنشی را ایجاد می‌کند، در نحوه انتخاب مناسب کمک خواهد کرد.

۴- گوش دادن به شکلی فعال را تمرین کنید

یکی دیگر از راه های تقویت تفکر انتقادی گوش دادن فعال است. شما نیاز دارید تا قبل از هرچیزی به‌خوبی گوش دهید. زمانی که با همکاران و سرپرستان صحبت می‌کنند، با دقت به آن‌ها گوش دهید تا نکته‌ای را از قلم نیندازید.

تلاش کنید با دیگران همدل باشید و روی درک دیدگاه‌های آن‌ها تمرکز کنید. به دست آوردن درک کامل از آنچه آن‌ها می‌خواهند یا انتظار دارند، می‌تواند به شما کمک کند که واکنش مثبتی از خود نشان دهند تا درنهایت مکالمه شما مفید واقع شود.

۵- شواهد موجود را ارزیابی کنید

از تجربیات قبلی در موارد مشابه استفاده کنید تا تفکر انتقادیتان در تصمیم‌گیری شرایط فعلی به شما کمک کند. آیا قبلاً با یک پروژه یا چالش مشابه روبرو بوده اید؟ از آن تجربه چه آموختید؟

با انجام تحقیقات، مرتب‌سازی حقایق و استفاده از تجربه قبلی به عنوان شواهد موجود، می‌توانید به راه‌حل کاربردی تر و مؤثرتری برای همکاری با زمان حال خود برسید.

۶- برای تقویت تفکر انتقادی، خودآگاه شوید

یکی از مهم‌ترین راه های تقویت تفکر انتقادی تقویت خودآگاهی است. خود آگاهی بیشتر به‌معنای آنالیز دقیق روند تفکر، ارزش‌ها، اخلاق و باورها است.

به چه چیزی اعتقاد دارید؟ افکار شما چگونه این ارزش‌ها را منعکس می‌کنند؟

در مورد علایق خود به طور عینی فکر کنید. درک عمیق ترجیحات ذهنی، نقاط قوت، ضعف و تعصب شخصی می‌تواند به شما کمک کند تا بفهمید که چرا از منظری خاص به موقعیت‌های خاصی نزدیک می‌شوید.

۷- برای خودتان فکر کنید

در مسئله تحقیق و خواندن آنقدر گم نشوید که فکر کردن برای خود را فراموش کنید. گاهی اوقات این فاکتور می‌تواند قدرتمندترین ابزار برای شما باشد.

بدانید که فکر کردن برای خود، برای جواب دادن به سؤالات سخت ضروری است. این مسئله که نوشتن مقاله‌ها، موجب گم شدن در کار دیگران و رهایی از فکر کردن می‌شود امری بدیهی است، ولی این اشتباه را نکنید.

۸- هیچ کس ۱۰۰ درصد از زمان خود را صرف تفکر انتقادی نمی‌کند

نمی‌توانید تمام وقت خود را صرف تقویت تفکر انتقادی کنید  و این اشکالی ندارد. تفکر انتقادی ابزاری است که باید زمان تصمیم‌گیری مهم یا حل مشکلات دشوار به کار بگیرید، اما نیازی نیست که در مورد همه چیز انتقاد کنید.

حتی گاهی در موارد مهمی از استدلال‌های خود، دچار اشکالاتی خواهید شد. مهم این است که این خطاها را تشخیص دهید و سعی کنید در آینده از بروز آن‌ها جلوگیری کنید.

نکات مهم برای بهبود و تقویت تفکر انتقادی

به‌غیر از موارد مطرح شده، راه های تقویت انتقادی بسیار متنوع و کاربردی هستند. شما می‌توانید برای توسعه تفکر انتقادی درکنار هشت اصل اساسی بالا، موارد زیر را هم درنظر بگیرید:

ملاقات با یک مربی

داشتن یک مربی علاوه بر اینکه می‌تواند به شما کمک کند تا در راه حل‌ها و تصمیم گیری‌ها همکاری داشته باشد،کمک خواهد کرد تا مهارت‌های زیاد دیگری را هم کسب و تقویت کنید.

آن‌ها می‌توانند با آموزش استفاده از تکنیک‌های تفکر انتقادی، به شما در متمرکز کردن توجه کمک کنند یا ممکن است منابعی را برای کمک به او در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی در اختیارتان قرار دهند.

شرکت در تمرینات تیم سازی

بسیاری از تمرینات تیم سازی، برای بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی، هم برای گروه‌ها و هم برای افراد دارای ارزش بسیاری هستند. اگر سازمان شما از این تمرینات استفاده می‌کند، حتما شرکت کنید.

معرفی کتاب

همانطور که می‌دانید، یادگیری تفکر انتقادی، چه در کلاس و چه پس از آن برای فرد سودمند خواهد بود. به یاد داشته باشید: تقویت تفکر انتقادی ، یک سفر مادام العمر است، و در یادگیری همیشه چیزهای زیادی وجود دارد.

اگر دوست دارید از منابع بیشتری برای درک بهتر راه های تقویت تفکر انتقادی استفاده کنید، پیشنهاد ما به شما مطالعه کتاب تفکر سریع و کند نوشته دانیل کانمن و هنر شفاف اندیشیدن اثر رالف دوبلی استفاده کنید.

ما در اپلیکیشن ذهن این امکان را برای کاربران فراهم کرده‌ایم که از بهترین و به‌روزترین منابع دنیا در زمینه رشد و پیشرفت شخصی استفاده کنند. اگر دوست دارید به بهترین شکل ممکن روند توسعه فردی خود را پیش ببرید، همین حالا روی لینک زیر کلیک کنید و به خانواده ذهن بپیوندید.

این نوشته راه‌های تقویت تفکر انتقادی؛ چگونه تفکر انتقادی را بهبود بخشیم؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

فواید تفکر نقادانه و خلاقانه

در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، دانش‌آموزان در یادگیری و تولید دانش می‌آموزند که تفکر انتقادی و تفکر خلاق را پرورش دهند. تفکر انتقادی و تفکر خلاق دانش آموزان را درگیر استفاده گسترده از مفاهیم و مهارت‌های منطقی، شهودی، تخیلی و نواری می‌کند. آن‌ها با استفاده از این دو شیوه تفکر یاد می‌گیرند که مسائل زندگی روزمره را هم نقادانه و خلاقانه بررسی کنند.

شیوه تفکر مولد، هدفمند و محرک، هدف نهایی هر دو تفکر نقادانه و خلاقانه است. دانش‌آموزان با استفاده از گستره مفهوم این دو تفکر به‌خوبی با فرآیندهای دیگر زندگی، مشکلات، اطلاعات جدید و ایده‌های نو روبه‌رو می‌شوند.

به‌علاوه‌، تفکر نقادانه و خلاقانه می‌تواند انگیزه افراد را برای یادگیری بیشتر و توسعه فردی افزایش دهد و به آن‌ها اعتمادبه‌نفس و اتکای به نفس بیاموزد. انسان‌ها با این دو شیوه تفکر می‌توانند به‌سادگی مسائل را حل و مدیریت کنند.

تفکر نقادانه و خلاقانه ؛ باهم یا در برابر هم؟

زندگی در قرن بیست‌ویکم با همه چالش‌هایی که برای انسان مدرن به همراه آورده است مهم‌ترین دلیل یادگیری زیستن با تفکر نقادانه و خلاقانه است. فشارهای پیچیده زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی ما را ملزم می‌کند تا خلاق‌تر، مبتکرتر و سازگارتر باشیم و باانگیزه، اعتماد به نفس و مهارت بیشتر از ظرفیت‌های فکری خودمان استفاده کنیم.

به همین دلیل این دو نوع تفکر بیش از آنکه در برابر هم قرار بگیرند، با هم درآمیخته‌اند. درست است که شباهت‌های آنها چندان زیاد نیست؛ اما نمی‌توان آن دو را از هم جدا کرد و باید به‌صورت مکمل از آن‌ها استفاده کرد.

مقاله مرتبط: تفکر خلاق چیست؟ چگونه تفکر خلاق داشته باشیم؟

کاربرد تفکر نقادانه و خلاقانه

تفکر انتقادی جزو اصلی‌ترین فعالیت‌های فکری است و به افراد این توانایی را می‌بخشد که استدلال کنند، استدلال‌هایشان را توسعه دهند، از شواهد موجود برای توجیه استدلال‌هایشان استفاده کنند و نتیجه استدلال‌هایشان را در حل مشکلات به کار بگیرند.

تفسیر، تجزیه‌وتحلیل، ارزیابی، توضیح، استدلال، مقایسه، سؤال پرسیدن، استنباط، طرح فرضیه، ارزیابی و آزمایش فرضیه از مهارت‌هایی هستند که درنتیجه به‌کارگیری تفکر انتقادی تقویت می‌شوند.

تفکر خلاق به افراد کمک می‌کند تا ایده‌های جدید تولید کنند و از آن‌ها در مسائل استفاده کنند. دیدن مسائل به روش‌های متفاوت، برقراری ارتباط بین مفاهیم جدید و پیدا کردن راه‌حل‌های خلاقانه از مزایای داشتن تفکر خلاقانه است.

تلاش خلاقانه می‌تواند منجر به ساخت تئوری‌ها و ابداع و اختراع شود. همه آنچه به‌عنوان خروجی‌های فناورانه دنیای تکنولوژی می‌بینیم محصول تفکر خلاقانه افراد است.

کنجکاوی، استدلال، انعطاف‌پذیری و انطباق، عقلانیت، امتحان راه‌های جدید برای انجام کارها و در نظر گرفتن گزینه‌های جایگزین با استفاده از تفکر خلاقانه تقویت می‌شود و توسعه پیدا می‌کند.

تفکر خلاقانه

تفکر خلاقانه مستلزم زیر سؤال بردن فرضیات اساسی در مورد روش‌های مرسوم و عادت‌های فکری ما است. بعد از زیر سؤال بردن همه فرضیات اساسی نوبت به تفکر و عمل متفاوت بر اساس سؤالات انتقادی می‌رسد.

مؤلفه‌های تفکر خلاقانه بر اساس زیر است:

رد کردن قالب‌های استاندارد و مرسوم برای حل مسائل.

علاقه‌مندی به طیف گسترده‌ای از زمینه‌های واگرایانه.

برای تقویت تفکر خلاقانه:

به مسائل و مشکلات نگاهی چندجانبه داشته باشید.

از روش‌های مبتنی بر آزمون و خطا در آزمایش‌های مختلف استفاده کنید.

آینده‌نگر باشید.

به خودتان و توانایی‌هایتان اعتماد داشته باشید.

تفکر نقادانه را در خودتان پرورش دهید.

فرضیات اساسی را به‌خوبی بشناسید.

استدلال‌ها را به‌خوبی بررسی کنید.

درباره ایده‌های فکر کنید و آن‌ها را در معرض داوری و قضاوت قرار دهید.

تفکر نقادانه

تفکر نقادانه به توانایی تفکر واضح و منطقی، درک ارتباط منطقی بین پدیده‌ها و شناخت ایده‌ها اطلاق می‌شود. تفکر نقادانه از زمان فلاسفه اولیه یونان باستان مانند افلاطون و ارسطو موضوع بحث و تفکر بوده است و به‌عنوان مثال توانایی تشخیص اخبار جعلی  از واقعیت همچنان موردبحث قرار می‌گیرد.

افراد دارای تفکر نقادانه می‌توانند:

ارتباط بین مفاهیم و ایده‌ها را درک کنند.

اهمیت و ارتباط میان مباحث و مفاهیم را تشخیص دهند.

شناسایی، ساخت و ارزیابی استدلال‌ها و مفاهیم از دیگر قابلیت‌های تفکر نقادانه است.

افراد با تفکر نقادانه خطا و ناسازگاری در استدلال را شناسایی می‌کنند.

در توجیه فرضیات، اعتقادات و ارزش‌های خود تأمل می‌کنند.

برای تقویت توانایی تفکر نقادانه باید:

به موضوعات به‌صورت عینی و انتقادی فکر کنید.

استدلال‌های مختلفی را که درباره موضوعات خاص وجود دارند مشخص کنید.

اعتبار مفاهیم و نظرات را به‌خوبی مشخص کنید.

نقاط ضعف و قوت شواهد و استدلال‌ها را بررسی کنید.

به پیامدهای نتیجه‌گیری از مسائل بیشتر فکر کنید.

تفاوت‌ها

تفکر خلاقانه و نقادانه در عین نیاز به یکدیگر برای تکامل، تفاوت‌های زیادی باهم دارند. در ادامه کارایی هرکدام را بررسی خواهیم کرد:

تفکر خلاقانه در پی خلق چیزهای جدید است؛ درصورتی‌که تفکر نقادانه تلاش می‌کند تا صحت و ارزش مفاهیم موجود را بررسی و اثبات کند.

تفکر خلاقانه مبتکر و مبدع است در صورتی که تفکر نقادانه بر تحلیل و ارزیابی استوار شده است.

تفکر خلاقانه واگرا و جانبی است، در حالی که تفکر نقادانه همگرا عمل می‌کند.

تفکر خلاقانه بر امکان‌پذیری متمرکز شده است درصورتی‌که تفکر نقادانه بر احتمالات تأکید دارد.

تفکر خلاقانه بر اصول نادیده گرفته شده بنا می‌شود و نظریه پردازی می‌کند، درصورتیکه تفکر نقادانه بیشتر بر اصول قبول شده و اثبات شده بنا می‌شود.

تفکر خلاقانه با نیمکره راست مغز در ارتباط است و تفکر نقادانه با نیمکره چپ مغز کار می‌کند.

تفکر خلاقانه بیشتر بر اساس شهود و حس شکل می‌گیرد اما تفکر نقادانه منطقی است.

تأکید تفکر خلاقانه بر سوژه است، درحالی‌که تفکر نقادانه بر ابژه تأکید دارد.

تفکر خلاقانه در پی اندیشیدن است، درحالی‌که تفکر نقادانه به دنبال دلیل است.

اساس تفکر خلاقانه بر ایدئال‌ها و تخیل است، اما تفکر نقادانه بر پایه واقعیات بنا می‌شود.

 تفکر خلاقانه به دنبال قضاوت و ارزش سنجی ایده‌ها و مفاهیم نیست، درحالیکه هدف تفکر نقادانه قضاوت و ارزش سنجی است.

تفکر نقادانه بر پایه متن است؛ درحالی‌که محوریت تفکر خلاقانه تصاویر هستند.

تفکر خلاقانه به دنبال شکل‌دهی به نظریات است درحالی‌که این تفکر نقادانه است که ارزش نظریات را به چالش می‌کشد.

تفکر خلاقانه انتهای باز دارد، درحالی‌که پایان تفکر نقادانه بسته است.

تفکر نقادانه به دنبال استفاده از اشکال است، درحالی‌که تفکر خلاقانه است که اشکال را ایجاد می‌کند.

طرز صحیح استفاده از این دو نوع تفکر

تفکر خلاق شامل جستجوی ارتباط معنادار بین مفاهیم یا ایجاد ارتباط و پیوند میان مفاهیم غیرمعمول است. اما تفکر نقادانه مفاهیمی که طرح می‌شوند را بررسی می‌کند و صحت و ارزش‌ آن‌ها را به داوری می‌گذارد.

 تفکر خلاقانه به دنبال ساخت مفاهیم جدید است، مفاهیمی که بعدتر صحت و ارزش آن‌ها  با استفاده از ابزار نقد و نقادی به داوری گذاشته می‌شود.

درواقع صرف ساخت مفاهیم در حل مشکلات مؤثر نیست. شما نیاز دارید تا هم‌زمان نقد و خلاقیت را به کار بگیرید تا تلاش‌هایتان مؤثر واقع شود. درواقع بهترین نسخه برای استفاده از این دو تفکر این است: به بسیاری از مفاهیم و فرصت کند. به هر روشی که می‌توانید و از دیدگاه‌های غیرمعمول و غیرمتداول به مسائل نگاه کنید.

اما در انتها ایده‌ها را باهم مقایسه کنید. تضاد ایده‌ها را بررسی کنید و سعی کنید با ابزار نقد ایده‌ها را داوری کنید و درباره بهترین مفاهیم و انتخاب آن‌ها بیشتر فکر و تصمیم‌گیری کنید. با این روش خواهید توانست پایه محکمی برای استدلال‌هایتان ایجاد کنید.

این نوشته تفکر نقادانه و خلاقانه ؛ با خصوصیات منحصربه‌فرد خلاقیت و منطق آشنا شوید برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

اگرچه می‌توان از مهارت‌های این شیوه تفکر در افشای اشتباهات و استدلال‌ها استفاده کرد، تفکر انتقادی همچنین می‌تواند در کارهای سازنده نقش مهمی داشته باشد. این روش تفکر می‌تواند به شما در کسب دانش کمک کند، تئوری‌ها را بهبود بخشد و استدلال‌ها را تقویت کند. ما می‌توانیم برای تقویت فرآیندهای کاری و بهبود نهادهای اجتماعی از این نوع تفکر استفاده کنیم، با ذهن همراه باشید.

تفکر انتقادی چیست؟

این شیوه تفکر، توانایی درک ارتباط منطقی بین ایده‌ها است. تفکر انتقادی از زمان فیلسوفان اولیه یونان مانند افلاطون و سقراط موضوع بحث و اندیشه بسیار بوده است. این طر تفکر همچنان در عصر مدرن مورد بحث است. در اصل، تفکر انتقادی شما را ملزم می‌کند که از توانایی خود برای استدلال استفاده کنید.

متفکران منتقد به جای پذیرفتن هر موضوعی، به شدت ایده‌ها و فرضیات را مورد پرسش قرار می‌دهند. آنها همیشه در پی تعیین این موضوع هستند که آیا ایده‌ها، استدلال‌ها و یافته‌ها کلیت موضوع را نمایان می‌کنند! متفکران منتقد، مشکلات را به طور سیستماتیک شناسایی، آنالیز و حل می‌کنند نه با شهود یا غریزه!

به طور کلی، تفکر انتقادی توانایی تفکر واضح و منطقی در مورد کارهایی است که باید انجام دهیم. شخصی که مهارت تفکر نقادانه دارد قادر به انجام کارهای زیر است:

• پیوندهای منطقی بین ایده‌ها را درک می‌کند
• استدلال‌ها را شناسایی و ارزیابی می‌کند
• ناسازگاری‌ها و اشتباهات رایج در استدلال را تشخیص می‌دهد
• مشکلات را به طور سیستماتیک حل می‌کند
• ارتباط و اهمیت ایده‌ها را مشخص می‌کند
• در مورد توجیه اعتقادات و ارزش‌های خود تأمل می‌کند

تبدیل شدن به یک متفکر خوب و مؤثر فقط به یادگیری منطق یا اصول دیگر مرتبط نیست. این موضوع، نیاز به بینش در ذهن خود و درک نقاط قوت و ضعف ما دارد. همچنین به دست آوردن درک درستی از روان‌شناسی انسانی، مانند تعصبات و اعتقادات که ممکن است بر تصمیمات ما تأثیر بگذارد. علاوه بر این، استفاده موفقیت‌آمیز از دانش نظری نیز به شخصیت و نگرش مناسب نیاز دارد. به عنوان مثال، تلاش برای حل مسئله و تمایل شدید به خودسازی، هر دو ویژگی‌های ارزشمندی هستند که می‌توانند مهارت‌های تفکر ما را در طولانی‌مدت تقویت کنند.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]تفکر حل مسئله چیست؟ روش ها و تکنیک های تمرکز و تفکر برای حل مسئله[/su_animate]

[/su_box]

اهمیت تفکر انتقادی

تفکر نقادانه یک مهارت دامنه‌گستر (domain-general) است. اگر در آموزش، تحقیق، امور مالی، مدیریت یا حرفه حقوق فعالیت می‎کنید، تفکر انتقادی بدیهی است که اهمیت دارد. اما مهارت‌های این شیوه فکری محدود به یک موضوع خاص نمی‌شود. به طور کلی، داشتن تفکر خوب و حل مشکلات به صورت سیستماتیک، سرمایه‌ای برای هر فرد حرفه‌ای است.

تفکر انتقادی در اقتصاد مدرن بسیار مهم است. دانش جهانی توسط اطلاعات و فنآوری هدایت می‌شود. فرد باید بتواند به سرعت و به طور مؤثر با تغییرات دست و پنجه نرم کند. اقتصاد جدید مطالبات فزاینده‌ای را برای مهارت‌های فکریِ انعطاف‌پذیر و توانایی تجزیه و تحلیل اطلاعات و ادغام منابع متنوع دانش در حل مشکلات ایجاد می‌کند. تفکر انتقادی خوب باعث تقویت چنین مهارت‌ها می‌شود که در علم اقتصاد موضوعی بسیار مهم است.

تفکر انتقادی مهارت‌های زبان را تقویت می‌کند. تفکر واضح و منظم می‌تواند روش بیان ایده‌های‌مان را بهبود بخشد. در یادگیری چگونگی تحلیل ساختار منطقی متون، تفکر نقادانه توانایی‌های درک مطلب را نیز بهبود می‌بخشد.

تفکر انتقادی باعث خلاقیت می‌شود. رسیدن به یک راه‌حل خلاقانه برای حل مسئله شامل داشتن ایده‌های جدید است. راه‌حل خلاقانه باید برای کار مورد نظر مفید و مرتبط باشد. تفکر انتقادی نقش مهمی در ارزیابی ایده‌های جدید دارد، زیرا می‌تواند از نگاهی دیگر به خلاقیت بالا کمک کند.

تفکر انتقادی برای تأمل در خود بسیار مهم است. برای اینکه یک زندگی معناداری داشته باشیم و زندگی خود را متناسب با آن شکل دهیم، باید ارزش‌ها و تصمیمات خود را توجیه کرده و درباره آن فکر کنیم. تفکر نقادانه ابزاری برای ارزیابی خودِ فرد را فراهم می‌کند.

تفکر انتقادی خوب پایه و اساس علم و دموکراسی است. علم نیاز به استفاده انتقادی از عقل در آزمایش و تأیید نظریه دارد. عملکرد صحیح یک دموکراسی لیبرال، شهروندان را می‌طلبد که می‌توانند در مورد موضوعات اجتماعی نگاهی منتقدانه داشته باشند تا احکام خود را در مورد حاکمیت نشان دهند و بتوانند بر تعصبات اجتماعی غلبه کنند.

مهار‌ت‌های لازم برای تفکر انتقادی

مهارت‌های مورد نیاز برای تفکر نقادانه متنوع هستند که شامل مشاهده، تحلیل، تفسیر، تأمل، ارزیابی، استنباط، توضیح، حل مسئله و تصمیم گیری می‌باشند. به طور خاص ما باید بتوانیم:

• به یک موضوع به صورت عینی (واقعی و نه ذهنی) و انتقادی فکر کنیم
• استدلال‌های مختلفی را که در رابطه با یک موضوع خاص وجود دارد را شناسایی کنیم
• یک نقطه نظر را ارزیابی کنیم تا تعیین شود که چقدر قوی یا معتبر است
• نقاط ضعف یا نکات منفی را که در شواهد یا برهان وجود دارند را تشخیص دهیم
• توجه کنیم که چه پیامدهایی ممکن است در پشت بیانیه یا استدلال وجود داشته باشد
• استدلال ساختار یافته‌ای را ارائه دهیم

اما به طور کلی برای کسب مهارت تفکر انتقادی، موارد زیر مهم هستند:

تحلیل و بررسی در تفکر انتقادی

بخشی از تفکر نقادانه، توانایی بررسی دقیق چیزی است، خواه یک مشکل باشد، خواه یک مجموعه اطلاعات! افراد دارای مهارت‌های تحلیلی می‌توانند اطلاعات را بررسی کنند، معنای آن را بفهمند و پیامدهای آن اطلاعات را به درستی توضیح دهند.

• پرسیدن سؤالات متفکرانه
• تحلیل داده‌ها
• پژوهش
• تفسیر
• داوری
• زیر سؤال بردن
• شناخت الگوها
• شکاکیت

ارتباطات در تفکر نقادانه

غالباً باید نتیجه‌گیری‌های خود را با کارفرمایان یا گروهی از همکاران به اشتراک بگذارید. برای به اشتراک گذاشتن ایده‌های خود باید بتوانید با دیگران ارتباط برقرار کنید. همچنین ممکن است نیاز داشته باشید که در یک گروه  تفکر انتقادی را مورد بحث قرار دهید. در این حالت، شما نیاز به همکاری با دیگران و ارتباط برقرار کردن برای یافتن راه‌حل برای مشکلات پیچیده دارید.

• گوش دادن فعال
• ارزیابی
• همکاری
• توضیح
• درون فردی
• ارائه
• کار گروهی
• ارتباط کلامی
• ارتباط نوشتاری

خلاقیت در تفکر انتقادی

تفکر انتقادی اغلب شامل خلاقیت و نوآوری است. شاید شما نیاز به مشاهده الگوهای موجود در اطلاعات مورد نظر خود داشته باشید یا راه حلی را ارائه دهید که پیش از این هیچ کس به آن فکر نکرده باشد. همه اینها شامل یک روحیه خلاق است که می‌تواند از همه رویکردهای دیگر متفاوت باشد.

• انعطاف پذیری
• مفهوم سازی
• کنجکاوی
• خیال پردازی
• تجسم قوی
• استنباط
• پیش بینی
• چشم انداز

ذهنیت باز در فکر انتقادی

برای تفکر انتقادی، باید بتوانید هرگونه فرض و قضاوت را کنار بگذارید و صرفاً اطلاعاتی که دریافت می‌کنید را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهید. شما باید هدفمند باشید و ایده‌ها را بدون تعصب ارزیابی کنید.

• تنوع
• انصاف
• فروتنی
• عینیت (واقعیت و حقیقت)
• مشاهده
• بازتاب

حل مسئله در تفکر نقادانه

حل مسئله یکی دیگر از مهارت‌های تفکر انتقادی است که شامل تجزیه و تحلیل مسئله، تولید و اجرای راه‌حل و ارزیابی میزان موفقیت است. کارفرمایان فقط کارمندانی را می‌خواهند که بتوانند به طور انتقادی در مورد اطلاعات فکر کنند. آنها همچنین باید بتوانند راه‌حل‌های عملی ارائه دهند.

• توجه به جزئیات
• شفاف سازی
• تصمیم گیری
• ارزیابی
• شناسایی الگوها
• نوآوری
• استدلال استقرایی
• استدلال استقرایی یا قیاسی
• انطباق
• تطبیق پذیری
• هوش هیجانی
• بهینه سازی کارها
• بازسازی امور
• برنامه ریزی استراتژیک
• مدیریت پروژه
• طوفان فکری
• بهبود مداوم
• روابط بین علت‌ها
• تجزیه و تحلیل امور
• هوش تجاری
• مدیریت داده‌های کمی
• مدیریت کیفی داده‌ها
• دقت بالا
• مدیریت ریسک
• ارزیابی آمار
• تشخیص رفتار مصرف‌کننده

کلام آخر

بیشتر مردم موافق هستند که ترویج تفکر انتقادی یک هدف اصلی آموزشی است. اما مهارت‌های این نوع تفکر، نیاز به مکمل دیگری نیز دارد که نباید از آنها غفلت کرد. یک نمونه می‌تواند خلاقیت باشد! در زندگی شخصی و حرفه‌ای، ما همیشه با مشکلاتی روبرو هستیم که باید آنها را برطرف کنیم. ما برای دستیابی به راه‌حل‌ها نیاز به تفکر خلاق داریم و برای ارزیابی و بهبود این راه‌حل‌ها نیاز نیز به تفکر انتقادی احتیاج داریم.

اما جنبه دیگری از تفکر نیز وجود دارد که سزاوار توجه ما است، این «فراشناخت» یا «تفکر در مورد فکر کردن» است. فراشناخت عبارت است از دانستن اطلاعات بیشتر در مورد فرآیندهای تفکر خودمان و قادر بودن به داشتن نظارت و کنترل بیشتر بر آنها است. تفکر انتقادی باید مقداری فراشناخت را درگیر کند، زیرا ما باید از استدلال خود آگاه شویم و راه‌هایی برای بهبود آن بیابیم.

این نوشته تفکر انتقادی ؛ مهارت‌های لازم برای حل مسئله با استفاده از تفکر انتقادی برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

امروزه، یادگیری به سمت توسعه مهارت‌هایی در حال پیشرفت است که جوانان را برای حرکت در دنیای واقعی در خارج و بعد از دانشگاه آماده می‌کند.متخصصین معتقد هستند که توانایی تفکر انتقادی در دانشجویان باعث می‌شود آنها در تمام طول زندگی‌شان از این تفکر سود ببرند.

تعریف تفکر انتقادی به طور کلی مورد توافق بسیاری افراد نیست، اما کارشناسان می‌گویند: «این مفهوم تنها توانایی فهمیدن دلیل چیزها و درک عواقب احتمالی وجود آنها است.»

امروزه دانشجویان تحت تأثیر اطلاعات، به ویژه از منابع آنلاین، دوستان، والدین و رسانه‌ها قرار دارند و به سرعت آشکار می‌شود که آنها باید یاد بگیرند که چگونه هر روز آنچه می‌بینند و می‌شنوند را ارزیابی کنند تا بتوانند ایده‌های نادرست را شناسایی کرده و پا را فراتر بگذارند؛ با ذهن همراه باشید.

ضرورت تفکر انتقادی در دانشجویان چقدر مهم است؟

همه مؤسسات آموزشی، نهادهای معتبر، دانشجویان و کارفرمایان موافق هستند که دانشجویان باید مهارت‌های تفکر انتقادی را یاد بگیرند. تفکر انتقادی فقط یک مهارت خوب نیست، بلکه ضرورتی مهم است.

ما در عصری زندگی می‌کنیم که بیش از هر زمان دیگری اطلاعات داریم و می‌توانیم فرصت بیشتری برای برقراری ارتباط با مردم در سراسر جهان داشته باشیم.اما چگونه می‌توانیم تشخیص دهیم که چه اطلاعاتی صحیح، مرتبط و بی‌طرف هستند؟ چگونه می‌دانیم چه کسی سخن درست را می‌گوید، و چه موقع باید آن را زیر سوال بُرد؟

دسترسی امروزی به پاسخ‌های فوری به این معنی است که بسیاری از ما در توانایی خود برای پرسیدن سؤالات درست یا تجزیه و تحلیل پاسخ‌های دریافتی همچنان ضعیف هستیم.

تفکر انتقادی به عنوان توانایی تعریف شده در موارد زیر است:

• سؤالات درست بپرسید.
• وجود مشکلات را تشخیص دهید.
• فرضیات ضمنی و صریح را بشناسید.
• اطلاعات مرتبط و نامربوط را در استدلال‌ها شناسایی کنید.
• تعصب را در خود و دیگران تشخیص دهید.

تفکر انتقادی در دانشجویان می‌تواند پایه و اساس تفکر استراتژیک، تفکر خلاق، قضاوت خوب و تصمیم گیری خوب باشد. تفکر انتقادی خوب باعث می‌شود بیشتر اوقات نتیجه‌گیری‌های مناسب انجام شود. خبر خوب این است که شواهد قابل توجهی وجود دارند که نشان می‌دهند تفکر انتقادی می‌تواند با آموزش بهبود یابد.

تحقیقات همچنین حاکی از آن است که بهبود توانایی تفکر انتقادی در بهبود توانایی حل مسئله، صراحت بیان، خلاقیت، سازماندهی، برنامه‌ریزی و ایجاد انتخاب‌های مناسب در زندگی، تأثیر مهمی دارد.

در حال حاضر شکافی در تدریس تفکر انتقادی در مدارس و توانایی ما برای استفاده از این مهارت در دانشگاه یا در دنیای کار وجود دارد. در یک بررسی اخیر از سازمان‌ها، تفکر انتقادی و حل مسئله به عنوان مهمترین مهارت‌های متقاضیان برای استخدام از سوی شرکت‌ها بوده است.

چگونه دانشگاه‌ها می‌توانند در بازار کار به دانشجویان خود مزیت رقابتی بدهند؟ مؤسسات آموزشی در سراسر کشور به دنبال راه‌حل‌هایی هستند گه روش‌های جدید برای آموزش تفکر انتقادی، سنجش یادگیری دانشجویان و اثربخشی آن را افزایش دهند.

چالش شناسایی بهترین شیوه‌ها و گنجاندن آنها در برنامه درسی به صورت منظم باید انجام گیرد. در اکثر مؤسسات، اساتید به طور رسمی با تفکر انتقادی تربیت نشده‌اند، آنها نمی‌دانند که تفکر انتقادی در دانشجویان باید در برنامه درسی گنجانده شود، در نتیجه، آنها نمی‌توانند به خوبی دانشجویان را آموزش دهند.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]

تقویت یادگیری دانش آموزان با ۱۶ راهکار مفید به همراه افزایش یادگیری و انگیزه

[/su_animate]

[/su_box]

فواید تفکری انتقادی در دانشجویان

کنجکاوی را تشویق کنید

در بیشتر موارد، کودکان خردسال زیر ۹ سال برای استدلال انتزاعی سطح بالا آماده نیستند. اما کودکان خردسال مشتاق هستند که درباره جهان بدانند و بی‌پایان سؤال کنند. چرا چمن سبز است؟ چرا گورخرها نوارهای سفید و سیاه دارند؟

بحث و گفتگوی آزاد روشی عالی برای برانگیختن کنجکاوی است. کتاب‌ها می‌توانند یک نقطه شروع عالی باشند. به عنوان مثال، برای ایجاد بحث در مورد اخلاق خود، سعی کنید کتاب‌های سؤال برانگیز را مطالعه کنید.

با این نوع بحث‌ها، دانشجویان شروع به توسعه آنچه «فراشناخت» نامیده می‌شود می‌کنند، یا به اندیشیدن می‌پردازند.

بخشی اساسی از تفکر انتقادی، وقتی ظهور می‌کند که مجبور شویم باورهای خود را توجیه کنیم و به این فکر کنیم که چرا آنها را تا به حال نگه داشته‌ایم. دانشجویان همچنین به اعتماد به نفس در توانایی خود در اکتشاف و ابراز عقاید خواهند پرداخت.

بیشتر بخوانید: آیا با راه های مطرح کردن انتقاد سازنده آشنا هستید؟

مدیریت احساسات را تقویت می‌کند

ممکن است زندگی عاطفی دانشجویان از توانایی استدلال آنها جدا باشد، اما این دو با هم ارتباط نزدیکی دارند. تفکر انتقادی واقعی از نظر عاطفی مشکل است. به ترکیبی از اعتماد به نفس و فروتنی در کنار توانایی عقب‌نشینی از احساسات نیاز دارد.

اساتید می‌توانند این اعتماد به نفس فروتنانه را از طریق درس‌های تخصصی به دانش آموزان آموزش دهند. ما باید از یک سو بین واقع‌گرایی و محدودیت‌های مناسب برای توانایی‌های دانشجویان تعادل پیدا کنیم، و از سوی دیگر ترغیب آنها به منظور تلاش برای چیزهای جدید و پیشرفت را در وجودشان زنده کنیم.

این رویکرد ساختاری همچنین به دانشجویان کمک می‌کند تا احساسات خود را مهار کنند. برای تبدیل شدن به متفکران منتقد، داشن آموزان باید بدانند که آنها شایسته و توانایی سؤال از صحت و ارزش اطلاعات را دارند. آنها باید بدانند که اگر مسائل را مورد پرسش قرار دهند، می‌توانند به اندازه کافی ماهر و آگاه شوند تا بتوانند کارهای مهمی انجام دهند.

فکر و اندیشه صحیح را توسعه دهید

خیلی اوقات، ما به دوره‌های درسی منطق، فلسفه یا تفکر انتقادی فکر می‌کنیم که فقط برای دانشجویان دبیرستانی و کالج پیشرفته مناسب است. اما تشویق تفکر انتقادی دانشجویان در سال‌های اولیه دانشگاه می‌تواند فوق‌العاده مفید باشد.

آموزش در استدلال منطقی و تفکر انتقادی در دانشجویان باعث می‌شود که تفکر نادرست و مغرضانه‌ای را که به ناچار به صورت آنلاین منتشر می‌شوند را شناسایی کنند. اساتید می‌توانند با تجزیه و تحلیل استدلال در مقالات و سایر رسانه‌ها به آنها در اعمال مهارت‌های جدید کمک کنند.

به تازگی، ما گفتمان عمومی را شاهد بوده‌ایم که توسط اخبار جعلی، جنگ‌های رسانه‌های اجتماعی، روزنامه‌ها و موارد دیگر منتشر می‌شوند. اما تفکر انتقادی می‌تواند به روشی اصولی به توسعه فکر و اندیشه درست کمک کند.

آموزش مهارت‌های تفکر انتقادی در دانشجویان

در اینجا چند نکته برای آموزش مهارت‌های تفکر و ایجاد فرهنگ انتقادی در دانشگاه و کلاس‌های درس آورده شده است:

۱- تصور غلط رایج در فهم اصطلاح تفکر انتقادی است. بسیاری از مردم فکر می‌کنند که تفکر انتقادی صرفاً در انتقاد از ایده‌ها و پیشنهادات است. اولین قدم برای ایجاد فرهنگ تفکر انتقادی، داشتن تعریف دقیقی از آن است.

۲- در دانشگاه خود فرهنگ تفکر انتقادی ایجاد کنید که در آن سؤال نه تنها پذیرفته شود، بلکه در همه سطوح از جمله اساتید و دانشجویان نیز مورد تشویق قرار گیرند. فرصتی برای یادگیری عمیق‌تر (تأمل، کاربرد، بحث و هدایت) فراهم کنید.

۳- «سؤال سقراطی» را در فرهنگ دانشگاه خود معرفی کنید. سقراط اهمیت جستجوی شواهد، بررسی دقیق استدلال و فرضیات، تجزیه و تحلیل مفاهیم اساسی و پی بردن به پیامدها را تعیین کرد. روش سؤال او را می‌توان به راحتی از طریق جستجوی اینترنتی یافت.

۴- برای سازماندهی و تسریع در یادگیری، یک مدل یا چارچوب تفکر انتقادی را معرفی کنید. به عنوان مثال، مدل RED که در دهه ۱۹۳۰ توسط دو متخصص در این زمینه مطرح شد، گودوین واتسون و ادوارد گلاز به شرح زیر است:

• فرضیات را بشناسید: این مربوط به توانایی جدا کردن واقعیت از عقاید در یک استدلال است.
• ارزیابی استدلال‌ها: این توانایی تجزیه و تحلیل اطلاعات به صورت عینی و دقیق، زیر سؤال بردن کیفیت شواهد و درک چگونگی تأثیر احساسات بر اوضاع است.
• ترسیم نتیجه‌گیری: این توانایی رسیدن به نتیجه‌گیری است که دارای منطقی می‌باشد که از شواهد موجود پیروی می‌کند.

۵- ارزیابی‌هایی را برای سنجش سطح فعلی تفکر انتقادی در اساتید و ارائه یک برنامه توسعه برای کسانی که به پشتیبانی نیاز دارند، معرفی کنید. توانایی آموزش تفکر انتقادی در دانشجویان باید از اساتیدی شروع شود که درک خوبی از مفهوم اصلی آن دارند.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]

تفکر خلاق چیست ؟ درباره مهارت های برتر تفکر خلاق چه چیزهایی را نمی دانید؟

[/su_animate]

[/su_box]

کلام آخر

[su_note note_color=”#a631a8″ radius=”10″ class=””]

ارزیابی تفکر انتقادی، توانایی این کار را با ارزیابی توانایی فرد در یک موقعیت، درک آن از دیدگاه‌های مختلف و به طور موثر جدا کردن حقایق از عقاید اندازه‌گیری می‌کند. این ارزیابی خصوصاً برای جذب دانش آموختگان دانشگاه و مدیران بسیارمناسب است. با این حال، تفکر انتقادی در دانشجویان می‌تواند پیش زمینه‌ای برای موفقیت روزافزون آنها در جامعه‌ای سالم باشد.

[/su_note]

این نوشته ضرورت تفکر انتقادی در دانشجویان برای شناسایی و ارزیابی واقعیت برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.