اجازه بدهید با معرفی یک شخصیت جهانی شروع کنم؛ آبراهام مازلو. Abraham Maslow روانشناسی که در سال‌های ۱۹۴۳- ۵۴ به جای تمرکز بر روانشناسی و اینکه اشتباه افراد چیست و چطور مانع پیشرفت خودشان می‌شوند، شکل مثبت‌تری از رفتار انسانی را زیر نظر گرفت که تمرکز اصلی آن روی «چه چیزی درست است» بود. این روانشناس انسان‌شناس برجسته در هرم مازلو به ظرفیت روح انسان و اینکه چگونه می‌تواند این ظرفیت را تکمیل کند علاقه‌مند بود.

به باور او انگیزه انسان مبتنی بر این است که فرد در جست‌وجوی تکامل و رشد فردی باشد. در این مسیر، آن‌هایی که علاقه‌مند به خود شکوفایی Self-actualization باشند بیشتر به دنبال تکامل و بهره‌مند شدن از تمام ظرفیت خود هستند.

مازلو و رشد خود شکوفایی

در هرم مازلو تأکید بر نیاز انسان به رشد و کشف حقیقت همیشگی بودن این نیاز در تمام زندگی اوست. به باور مازلو انسان همیشه در حال «دگرگون شدن» است و هرگز باوجوداین فعل دچار ایستایی نمی‌شود. خود شکوفایی که به تعالی فردی هم معروف است، نشان می‌دهد همه ما تشنه معنای زندگی هستیم و برای رسیدن به آن تلاش می‌کنیم. این مفهوم برای ما مهم است.

همان‌طور که میدانید، کره زمین زیستگاه تفاوت‌هاست و هرکسی باوجود تفاوت‌هایش، انگیزه متفاوتی هم برای تعالی فردی دارد. گروهی گرایش به هنر و ادبیات دارند، برخی هم عاشق ورزش هستند، عده‌ای اهل فعالیت‌های گروهی و مشارکتی‌اند و جمع دیگری هم فردمحوراند.

این روانشناس انسان‌گرای آمریکایی معتقد بود که حس شکوفایی فردی می‌تواند با تجربیات عالی ارزیابی شود. مثلاً جهان را به خاطر داشته‌هایش که شامل شگفتی، رضایت و لذت می‌شود تجربه کند. محشر است، نه؟ اگرچه رسیدن به چنین احساسی در شرایط روحی خاص که با خلأهای روحی مختلف همراه است، قطعاً به این سادگی اتفاق نمی‌افتد.

ناگفته نماند که خود شکوفایی یک فرایند ادامه‌دار از دگرگونی است نه اینکه موقعیت بی‌نقصی از شادی بی‌پایان باشد. مازلو این احساس را که در رأس هرم قرار گرفته است با جمله زیر توصیف می‌کند:

«تمایل فردی برای بهتر شدن تا جاییکه ظرفیت او اجازه می‌دهد. شکل خاصی که این تمایل دارد طبعاً در هر شخصی متفاوت است. شاید یک نفر تعالی فردی را در مادر شدن می‌داند و دیگری در ورزشکار شدن. ممکن است کسی شیفته نقاشی باشد یا آن یکی به دنبال فعالیت‌های نوآورانه برود.»

با هرم مازلو بیشتر آشنا شوید

هرم نیازهای مازلو یکی از نمونه‌های قوی برای درک بهتر تعالی فردی است. بنا بر نظریه او، افراد قبل از رسیدن به شکوفایی فردی نیاز دارند تا چهار نیاز اصلی‌شان را برآورده کنند. به عبارت ساده‌تر، قدم گذاشتن روی پله بالاتر نیازمند بالا آمدن از پله زیرین است. این طبقه‌بندی را با هم می‌خوانیم:

◄ کف هرم؛ نیازهای اصلی مثل آب و غذا و جان‌پناه

◄ طبقه دوم هرم؛ نیاز به امنیت

◄ طبقه سوم هرم؛ نیاز به تعلق‌خاطر یا ارتباط

◄ طبقه چهارم هرم؛ نیاز به احترام و خودباوری (هم برای خود و هم برای دیگران)

◄ طبقه پنجم (نوک هرم)؛ خودشکوفایی

نکته جالب‌توجه در مورد این هرم وجود محدودیت‌هایی باوجود کلی بودن دستورالعمل است و نمی‌شود آن‌ها را نادیده گرفت. مثلاً خیلی از افراد هستند که غذا و سرپناه مناسبی ندارند ولی روح سرخوش و آرام و صلح‌جویی دارند و همچنین روابط قوی و احترام متقابل را تجربه می‌کنند؛ بنابراین اگرچه هرم مازلو تصویر تمام نمایی از کشف فردی می‌دهد ولی تنها راه رسیدن به آن نیست.

خودشکوفایی و رسیدن به بهترین نسخه از خود

در ادامه توضیحات ساده و گویای مازلو این جمله زیبای کیم ایگل Kim Egel درمانگر را هم به خاطر بسپارید:

«می‌خواهم بهترین نسخه از خودم باشم.»

به جمله بحث‌برانگیزی رسیدیم! چطور می‌شود که بهترین نسخه از خودمان باشیم؟ اصلاً چطور متوجه می‌شویم که به بهترین نسخه خودمان تبدیل شده‌ایم؟

خانم ایگل که یک درمانگر و مشاور ازدواج است در ادامه جمله‌اش می‌نویسد «نسخه‌ای برای انجامش وجود ندارد. هرکدام از ما باید راه شخصی خودمان را پیدا کنیم تا بتوانیم صدای خرد درونی‌مان را بشنویم. این صدا می‌تواند کمک کند یک زندگی واقعی را تجربه کنیم.»

همان‌طور که بالاتر هم برایتان نوشتم هرکسی تعریفی از خودشکوفایی برای خودش دارد؛ اما این همه ماجرا نیست! این مقاله قرار است کمک دست شما باشد تا با پیچیدگی کمتری مسیر خودشناسی و تعالی خودتان را طی کنید.

خود شکوفایی چه چیزی نیست؟

همان‌طور که نوشته بودم، هر شخصی به‌تناسب ظرفیت و گرایش خود به دنبال تعالی است؛ اما این جمله می‌تواند برای بعضی مبهم باشد؛ بنابراین شاید بد نباشد در این مورد بنویسم که دقیقاً چه چیزهایی نمی‌تواند شکوفایی فردی باشد.

این شکوفاشدن ارتباطی با کمال‌گرایی ندارد. حتی برای تجربه این حس عالی نباید انتظار داشته باشید همه‌چیز بر وفق مراد باشد. می‌توانید در مسیر متعالی شدن قدم بردارید و همچنان دردسرهایی را تحمل کنید.

پس وقتی صحبت از تعالی می‌شود شما هم باید محدودیت‌هایتان را در نظر بگیرید و هم به نقاط قوطى که منحصر به خود شماست توجه کنید و این شامل مهارت‌های عملی، پذیرفتن نقش پدر و مادر، استعداد هنری یا نظر‌گاه‌های احساسی شما می‌شود.

با این اوصاف طوری زندگی می‌کنید که تقویت‌کننده نقاط قوت شما باشد ضمن اینکه بتوانید به آرزوهای کوچک و بزرگی که دارید هم برسید. مثلاً من دوست دارم حنجره خوبی برای آوازخوانی سنتی داشته باشم. موسیقی را دوست دارم ولی نمی‌توانم به آن خوبی که انتظار می‌رود، بخوانم. ولی به‌مرورزمان متوجه می‌شوم که استعداد خوبی برای نواختن سازدهنی دارم.

به کلاس آموزشی می‌روم، مرتب تمرین می‌کنم و اگرچه ممکن است خواننده نشوم ولی حالا متوجه شده‌ام که می‌توانم این نیاز را با نواختن یک ساز برآورده کنم.

چه کسانی بهترین تعریف از خود شکوفایی هستند؟

تا اینجا باهم در مورد تعریف و ضد تعریف تعالی فردی گپ زدیم و حالا مرزبندی‌هایی داریم که به ما برای درک بهتر این مفهوم کمک می‌کند؛ اما واقعاً افرادی که چنین خصلتی دارند یا در حال تجربه این احساس شگفت‌انگیز هستند، چگونه افرادی هستند؟

مهم: لازم است به خاطر بسپارید افرادی که در جست‌وجوی تعالی هستند ممکن است در هیچ‌کدام از دسته‌بندی زیر قرار نگیرند. به همان اندازه هم این احتمال وجود دارد که با داشتن این ویژگی‌ها به شکوفایی برسند.

او آزادانه زندگی می‌کند

زندگی‌اش در بند نظرات و حرف‌های دیگران نیست. بازخوردهای اجتماعی تأثیری بر او ندارد. برای فردیتی که دارد ارزش قائل است و همیشه نیاز به جمع و گروه ندارد.

میانه خوبی با واقعیت و حقیقت دارد

ممکن است این‌طور به نظر برسد که با احتمالات واقعی بیشتر ارتباط دارد و در مقایسه با دیگران، وقت بیشتر و کم دردسرتری برای شناخت نادرستی و اشتباهات می‌گذارد.

مشکلی با ناشناخته‌ها ندارد

به اینکه نداند در آینده چه پیش خواهد آمد اهمیت نمی‌دهد.

او دلسوز، مهربان و پذیراست

چنین احساسات شکوهمند و عمیقی را هم نسبت به خودش و هم نسبت به دیگران تجربه می‌کند.

او شوخ‌طبعی جالب‌توجه و عادی دارد

اگر جزو چنین افرادی هستید و در برابر اشتباهاتی که از شما سر میزند، خنده‌تان می‌گیرد. یک چراغ سبز به نفع شما! چنین فردی حتی به دیگران هم احساس سرگرم شدن در موقعیت‌های چالش‌برانگیز می‌دهد.

از دوستی‌های واقعی لذت می‌برد

دوستی‌های انگشت‌شمار، کهنه و معنادار را به فهرست بلندبالایی از دوستان موقتی ترجیح می‌دهد.

او یک فرد خودانگیخته است

از طبیعت خودش پیروی می‌کند و کمتر پیش می‌آید که دنباله‌روی یک روتین تعریف شده باشد. هراسی از دنبال کردن آنچه در لحظه اتفاق می‌افتد ندارد.

خلاق است

مهم است که بدانید خلاقیت فقط مربوط به توانمندی‌های هنری نیست. برخی از افراد خودشکوفا ممکن است قابلیت حل مسئله به روشی تازه و متفاوت را داشته باشند یا ذهنیت حل مسئله آن‌ها چارچوب جذاب و متفاوت از دیگرانی داشته باشد. ممکن است نتواند جلوی احساسات خودش را بگیرد که این هم یکی دیگر از خصلت‌های شخصیت خودانگیخته است.

از تجربه فراوان لذت می‌برد

تجربیات زیاد باعث خلق لحظه‌ای سرشار از رضایت، شگفتی و لذت می‌شود و بیشتر اوقات روح فرد را به جهان هستی وصل می‌کند. فردی که بهره‌مند از ویژگی خودشکوفایی است با چشمانی باز به تماشای لحظات می‌نشیند. لحظاتی که در آن معنای عمیقی نهفته است. البته ناگفته نماند که او لزوماً یک آدم معنوی نیست.

مسائلی بزرگ‌تر از خودش، برای او اهمیت دارد

او علاقه‌مند به تفکر تصویر بزرگ است و به جای اینکه جهان را در زندگی خودش خلاصه کند تلاش می‌کند تا برای هدف عمیق‌تر، علت چشمگیرتر و مأموریت بزرگ‌تری قدم بردارد.

از خوشی‌های کوچک استقبال می‌کند

او به لحظات لذت‌بخش مثبت توجه می‌کند- از تماشای آخرین تیغه‌های خورشید پیش از غروب بگیر تا یک بوسه محبت‌آمیز- حتی لبخند کودکی می‌تواند در لحظه او را سرحال کند. چنین فردی باوجود تکراری بودن یک لذت، بازهم به استقبال آن می‌رود.

او عادل است

برای دیگران خیر می‌خواهد و طوری رفتار و عمل می‌کند که غیرمنصفانه و غیراخلاقی نباشد.

او احساس اجتماعی دارد

این واژه را روانشناس برجسته آلفرد آدلر توصیف و آن را دغدغه حال خوب برای همه تعریف کرده است.

** نکته: اگر ویژگی‌های بالا را در خودتان نمی‌بینید فراموش نکنید که خودشکوفایی یک فرایند است نه اینکه پایان بازی باشد. نقطه‌ای وجود ندارد که شما باید پایانی برای سفرتان در نظر بگیرید. ازنظر یک درمانگر تعالی فردی یک کار مداوم است. ازنظر انسانی، ما هرگز همان‌که هستیم باقی نمی‌مانیم.

چه رفتارهایی باعث خودشکوفایی می‌شود؟

در ادامه شاید بهتر باشد به هفت رفتار ساده و خوشایند که شما را به شکوفاشدن نزدیک می‌کند اشاره‌کنم:

• زندگی را مثل یک کودک تجربه کنید؛ همان‌قدر باعلاقه و پیگیر.
• به دنبال چیزهای جدید باشید نه دنبال کردن همان راه امن همیشگی.
• وقتی پای سنجیدن تجربه‌ها به میان می‌آید، به صدای قلبتان گوش دهید نه سنت، اکثریت یا نفوذ و قدرت.
• از تظاهر دوری‌کنید و کاملاً روراست باشید.
• خودتان را آماده کنید تا اگر دیدگاه مخالفی دارید، موردتوجه قرار نگیرید.
• مسئولیت‌پذیر باشید و سخت‌کوش.
• ببنید چه گاردی دارید و سعی کنید آن‌ها را از میان بردارید.

چگونه خودشکوفایی را رفتار ثابت خود کنیم؟

اگر هدف شما تعالی فردی است که باید تبریک گفت چون هدف قابل‌تحسینی دارید. کافی است دقت کنید اگر هدفی در زندگی دنبال می‌کنید و به دیگران اهمیت می‌دهید پس شما در مسیر شکوفاشدن قرار دارید.

با تمرین چند ترفند زیر، متعالی بودن به‌خوبی جزوی از عادات شخصی‌تان خواهد شد.

پذیرا باشید

وقتی برای آنچه پیش‌آمده پذیرا باشید به خودتان کمک می‌کنید که شکوفا بمانید. شاید یک‌شب برنامه ریخته باشید که روز بعد با دوستانتان به پیک‌نیک بروید ولی همین‌که بیدار می‌شوید صدای بارش سیل‌آسا را می‌شنوید!

چنین خصلتی همچنین به معنی آسودگی خیال شما در برابر موقعیت‌های ناشناخته است یا شاید نشانه‌ای دیگر از این باشد که اهل تفکر آرزومندانه نیستید و اوضاع را همان‌طور که هست، می‌بینید.

قدرت پذیرش به تجربه فردی هم برمی‌گردد. بله میدانم که همیشه هم دوست داشتن آدم‌هایی نامهربان یا سخت، آسان نیست. هرچند همچنان می‌توانید دلسوزی خودتان را حفظ کنید چون «هرکسی گرفتاری‌های خودش را دارد و ما از آن‌ها بی‌خبریم.»

◄ فراموش نکنید که

پذیرفتن یک نفر به معنی وقت گذراندن با او نیست.

خودتان، انگیزه خودتان باشید

برای انگیزه داشتن باید در لحظه زندگی کرد. باید ببینیم چطور می‌شود بدون نگرانی از آینده از حال لذت ببریم. البته که «دانستن» و «آماده بودن» احساس امنیت بیشتری به شما می‌دهد و زندگی را آسان‌تر می‌کند ولی چرا با آن نجنگیم؟! شاید بد نباشد به استقبال فرصت‌های چشیدن چیزهایی جدید و غیرمنتظره برویم.

خیلی از ما خاطراتی از کودکی‌مان داریم؛ بچگی خوشایندی که بی‌پروا می‌دویدیم بی‌آنکه فکر کنیم قرار است مقصد کجا باشد یا ترس از به زمین خوردن داشته باشیم. حتی شاید جوان‌تر که بودیم بدون فکر و برنامه‌ریزی آماده یک سفر چندروزه می‌شدیم و به دل جاده می‌زدیم. چرا که نه؟ مگر زندگی قرار است طور دیگری باشد؟!

درواقع تمرین‌های ذهن آگاهی کمک می‌کند تا شما بهتر صدای قلب و غریزه‌تان را بشنوید و به سراغ چیزهایی بروید که احتمالاً برای روبه‌رو شدن با آن آمادگی نداشتید.

روابط باید حال شما را خوب کند

همه ما ارتباطاتی در زندگی فردی داریم که به نحوی نقش مهمی در زندگی ما دارند؛ اما نباید فراموش کنیم که به همان اندازه هم ارتباط با خودمان اهمیت دارد. تقریباً بیشتر ما یک «زمان شخصی» یا خلوت برای خودمان داریم. برای یکی بیشتر و برای دیگری کمتر است. مهم این است که دستاورد شما در این خلوت شخصی چیست نه اینکه چطور آن را می‌گذرانید.

افرادی که عادت به تعالی دارند معمولاً آدم‌هایی آرام و صلح‌جو هستند. با این اوصاف تمرکزتان روی این باشد که با خود در ارتباط باشید و بیش از آنکه با دیگران وقت بگذرانید، برای خودتان وقت داشته باشید.

برای هر موضوع کوچکی، قدرشناس باشید

کلیشه؟ احساس می‌کنید این عنوان یک جمله تکراری و بی‌معنی است؟ فکر می‌کنید اگر مثل زمانی که بعد از خوردن غذا از دست‌پخت میزبان تشکر می‌کنید، در طول روز هم قدردان خودتان باشید رفتار عجیبی است؟ نگاهی به دوروبرتان بیندازید! چیزهایی که معمولاً برای شکر گذاری نادیده می‌گیریم موارد زیر می‌توانند باشند:

• غذای خوشمزه‌ای که دیشب خوردم.
• پیاده‌روی کوتاه با یک گربه ناشناس
• هوای خوب که نفس کشیدن در آن لذت‌بخش است.
• شغلی که احساس خوبی از انجام دادنش دارم.

با اصالت زندگی کنید

این جمله می‌تواند معانی زیادی داشته باشد. دقیقاً منظور من چیست؟ اینکه بتوانیم اصیل باشیم یعنی به خودمان و حقیقت وجودی خود افتخار کنیم، از بی‌صداقتی دور بمانیم، از نفوذ و قدرتمان سوءاستفاده نکنیم و نیازهای خود را نادیده نگیریم. همچنین چندان نگران این موضوع نباشیم که دیگران چه فکری در مورد ما دارند.

همچنان یادآوری می‌کنم که به جای اهمیت دادن به حرف‌وحدیث مردم بهترین کار این است که به تجربیات خودمان توجه کنیم و راهنمای ما، قلب ما باشد. چراکه ما، دستکم با خودمان نمی‌توانیم روراست نباشیم و نیازهایی که داریم را نادیده بگیریم. البته که رعایت حقوق دیگران و احترام به حریم آن‌ها برای ما مهم است ولی تلاش می‌کنیم که در مسیر درستی به اهداف شخصی‌مان هم برسیم.

وقتی صحبت از خودشکوفایی می‌شود دقیقاً تلاش با بالاترین حد ظرفیت خود است نه با تکیه بر ظرفیت دیگران.

مشفق و همدل باشید

دلسوزی افرادی که روحی متعالی دارند نسبت به آفریده‌های دیگر هستی قابل‌تحسین است. این توجه و مراقبت آن‌ها از دیگران فقط مختص به دایره اجتماعی‌شان یا آن‌هایی که در زندگی روزانه می‌شناسند نیست. آن‌ها به خاطر انسانیت این‌گونه هستند.

اگر دقت کرده باشید، رفتار دلسوزانه برخی کاملاً در ارتباطات آن‌ها به چشم می‌آید. شاید در این مسیر دنبال کردن زندگی افرادی با تجربه‌های متفاوت کمک‌کننده باشد که بخشی از آن با مطالعه کتاب، شدنی است.

همچنین با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن می‌توانید از فرصت بی‌نظیر سفر کوتاه به کتابخانه صوتی مجموعه بهره ببرید و با خیال راحت کتاب‌های موردعلاقه خود در حوزه توسعه فردی و روانشناسی را مطالعه کنید.

اما چطور می‌شود این حس زیبا و تأثیرگذار انسانی را در خودمان تقویت کنیم؟ تلاش کنیم تا:

• کارهای داوطلبانه بیشتری برای خیریه و امور بشری انجام دهیم.
• دایره ارتباطات اجتماعی خود را گسترش دهیم.
• به هر قدمی که برمی‌داریم دقت کنیم و مراقب باشیم قدم‌ها، سازنده و مثبت باشند.

شرکت در جلسات با درمانگر

برای رسیدن به هر هدفی، موقعیت‌هایی در زندگی پیش می‌آید که نیاز داریم با یک متخصص حرف بزنیم. منظور من اینجا حضور یک روانشناس است و تقویت خودشکوفایی هم ازجمله این اهداف می‌تواند باشد. از طرفی، منتظر نباشید که درگیر یک مشکل ذهنی نگران‌کننده شوید تا بعد برای گفت‌وگو با درمانگر اقدام کنید.

حتی نیاز به درک مفهوم دلسوزی، خود انگیزشی و قدرت و نفوذ شخصی هم می‌تواند دلیل گرفتن شماره یک درمانگر و تنظیم جلسه باشد؛ بنابراین روی این راهکار برای شناخت بهتر تعالی فردی و تقویت آن در خودتان حتماً حساب جدی بازکنید.

در این مورد، گفت‌وگو درمانی که عموم آن را درمان یا تراپی می‌خوانند یکی از روش‌های درمانی انسانی است که مازلو تعریف دقیق‌تری در مورد آن با توجه به روانشناسی انسان‌گرا ارائه داد.

خودشکوفایی؛ قله دست‌نیافتنی

اینکه تصمیم بگیرید به یکی از حس‌های بسیار ناب و ارزشمند زندگی و البته رهایی‌بخش برسید، قابل‌تحسین است اما مراقب باشید تلاش برای تجربه این حس و درونی کردنش شما را به مرز خستگی و دل‌زدگی نرساند! قرار نیست شکوفایی به معنی غرق شدن در همه خوبی‌ها و درک تمام استانداردهای انسان درست باشد.

به باور مازلو تعالی فردی حقیقی به‌ندرت اتفاق می‌افتد. این عقیده موردقبول بسیاری دیگر از همکاران او هم است. واقعاً چند نفر را می‌شناسید که ۱۰۰% درست زندگی کنند؟ از طرف دیگر، همه چالش‌هایی که در گذشته داشتیم و شرایطی که اکنون در آن زندگی می‌کنیم باعث می‌شوند خیلی سخت‌تر رشد کنیم، خودمان را بشناسیم و به قدرت و نفوذ دلخواهمان برسیم.

حتی همان فردی که یک شخصیت متعالی دارد هم هنوز جایی برای بهتر شدن در خودش می‌بیند.

به یاد داشته باشید که رشد حقیقی تا لحظه مرگ انسان ادامه دارد و رسیدن به نقطه شکوفاشدن باید با عادات و رفتارهای سالم حفظ شود. اینکه با این حقیقت روبه‌رو شویم، خودش یک راهنمایی مهم برای رسیدن به تعالی است.

در پایان

خودشکوفایی یک لباس تک سایز نیست! بلکه باید آن را free size حساب کنید. هیچ دونفری شبیه هم نیستند پس هر کسی مسیر خودش را برای تعالی انتخاب می‌کند. حتی فراموش نکنید که قرار نیست مثل سفر چندروزه به کلاردشت در تابستان باشد! قرار نیست همه‌چیز یکهو و سریع اتفاق بیفتد.

شکوفایی ممکن است یک هدف بلندمدت (به بلندی تمام عمر) باشد تا به کوتاهی جاده‌ای به مقصد بهبود فردی؛ بنابراین فراموش نکنید که بهترین راه تکامل زندگی این است که ظرفیت خودتان را به بالاترین حد ممکن برسانید و به تماشای بهترین خودتان بنشینید.

داشتن قدرت پذیرش بالا، تقویت خود انگیزشی، داشتن خلوت شخصی در کنار روابط سالم اجتماعی، شکر گذاری بابت خوبی و نعمات، اصیل بودن و ماندن، همدلی و دلسوزی و شرکت در جلسات با درمانگر از مهم‌ترین راهکارهای تقویت حس شکوفایی فردی است که به‌راحتی با کمی پشتکار و تمرکز می‌توانید آن‌ها را در خودتان تثبیت کنید.

منبع:

https://www.healthline.com/health/self-actualization#things-to-keep-in-mind

https://www.simplypsychology.org/maslow.html#self

این نوشته خودشکوفایی چیست و چه ترفندهایی برای زیباتر کردن روح خود سراغ دارید؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

مسیر درستی که در زندگی برای خودمان انتخاب می‌کنیم به لطف خود مدیریتی است.  در همین مسیر لازم است دو نکته را فراموش نکنیم:

• با یک برنامه پیش رفتن
• کوتاه نیامدن و پشتکار داشتن

روشن است که بدون در نظر گرفتن این دو اصل نمی‌توانیم به اهدافمان برسیم.

حتی اگر پای شوق فردی برای رسیدن به اهدافمان در میان نباشد، شاید بد نباشد بدانیم که اصل بسیار مهم مدیریت خود از جمله استانداردهای مهم ازنظر کارفرماها برای استخدام نیروهای جدید است.

جالب اینجاست که شروع پاندمی جهانی و حتی سال‌ها پیش از آن، رواج دورکاری remote work در دنیای کسب‌وکار نوین باعث شد تا اهمیت مهارت‌های خود مدیریتی بدون آنکه مدیر یا سرپرست، ناظر کارمندان باشد بیش از گذشته خودش را نشان بدهد.

۷ مهارت کاربردی خود مدیریتی

۷ مهارت؟ واقعاً فقط با مهارت می‌توانیم لباس باشکوه مدیریت خود را بر تن کنیم؟!

البته این‌طور نیست و صدها مهارت ساده و پیچیده دیگر منتظر ما هستند تا زندگی را همه‌جوره درک کنیم. اما من قصد دارم به ۷ مورد از اثرگذارترین‌ها بپردازم که تقریباً همه ما توجه کمتری به آن‌ها در زندگی روزانه داشته‌ایم.

سازمان‌دهی

اگر برای خود مدیریتی یک بدن انسانی تصور کنیم، سازمان‌دهی ستون فقرات این بدن است. چرا؟  ما ذهن پیچیده‌ای داریم که به زیبایی طراحی‌شده است. پس چه‌بهتر از آن برای ایده پردازی و تفکر استفاده کنیم نه اینکه مشتی فکر و نظر را در آن انبار کنیم.

برای اینکه بتوانیم به‌خوبی خودمان را سازمان‌دهی کنیم باید از ترفند خالی کردن انبار ذهن استفاده کنیم. شاید برای این مقاله باز کردن عمیق سیستم‌های سازمان‌دهی زیادی جدی باشد. پس کافی است تا چند نکته زیر را به خاطر بسپاریم:

• باید راهی برای جمع‌کردن ایده‌ها و عملی کردن آن‌ها پیدا کنیم.
• باید روشی برای تداوم کار روی پروژه‌هایی که انجام می‌دهیم داشته باشیم.
• باید یک سیستم ذخیره‌سازی و بازیابی برای یادداشت‌هایمان و برجسته کردن آن‌ها داشته باشیم.

برای عملی شدن این سه «باید» می‌توانیم به‌سادگی یکی از سه روش تقویم، فهرست انجام کارها یا to do list و یا اپلیکیشن یادداشت‌برداری استفاده کنیم.

فایده انتخاب یک سیستم سازمان‌دهی در زندگی فردی چیست؟

پاسخ به این سؤال دو احتمال زیر است:

• احتمالاً اشتباه کمتر می‌شود.
• احتمال اینکه کارها نادیده گرفته شوند کمتر می‌شود.

تأثیر چنین تمرین مفیدی در بلندمدت خودش را نشان می‌دهد. به این صورت که ما بالاخره مجموعه‌ای از یادداشت‌ها و آموخته‌ها در اختیار داریم که طی ماه‌ها و حتی سال‌ها برای گردآوری‌اش تلاش کردیم. حالا این فرصت به ما داده شده است تا از آن‌ها برای تفکر و ارزیابی بهتر استفاده کنیم.

چیدمانی از اهداف

در جهان هوشمندی که بهره‌وری و بازدهی به‌مراتب اهمیت بیشتری پیدا کرده است، بین ارتباط سیستم‌ها با اهداف همیشه بحث‌هایی درمی‌گیرد. آن‌ها که موافق هدف‌گذاری هستند از قدرت چیدن هدف‌های هوشمندانه حرف می‌زنند و اینکه چطور این اهداف ما را برای آینده بهتری آماده می‌کنند.

نقطه مقابل آن‌ها مخالفین هدف‌گذاری بدون وجود یک سیستم هستند؛ هدف‌ها مفهومی ندارند اگر سیستمی نباشد که برای عملی شدن آن‌ها بتوان برنامه‌ریزی کرد.

اما واقعاً جای بحث و مخالفت نیست! سیستم و اهداف بدون هم معنایی ندارند. هردو در کنار هم باعث پیشرفت می‌شوند. هدف‌گذاری مؤثر مثل یک قطب‌نما عمل می‌کند. به ما مسیر درستی می‌دهد که بدون تردید با وجود یک سیستم کارآمد می‌توانیم روبه‌جلو و در همان مسیر درست پیش برویم.

خود مدیریتی یعنی توجه به همین اهداف؛ ما هدف‌هایی را دوست داریم که بتوانیم آن‌ها را کنترل کنیم و اهداف خارج از کنترل برای ما آزاردهنده هستند حتی اگر واقعیت داشته باشند.

♦♦ پرسش: فکر می‌کنید در دسته‌بندی اهدافتان، چه هدف‌هایی خارج از کنترل شما بودند یا هستند و به نحوی آن‌ها را پذیرفته‌اید؟

◄یک مثال ساده:

نوشتن یک مقاله جدید خوب که بتوانم از آن در رزومه کاری‌ام اسم ببرم هدف قابل‌کنترل من است. اما محبوب شدن این مقاله تا مرحله‌ای که بالاترین کلیک و امتیاز کاربران سایت را از آن خودش بکند چندان در کنترل من نیست.

هدف‌گذاری درست و تأثیرگذار به این صورت است که فرد بیشتر هدف‌هایی را انتخاب می‌کند که بتواند آن‌ها را کنترل کند ( هدف‌های ورودی) تا اینکه کنترلی روی آن‌ها نداشته باشد (هدف‌های خروجی).

قطعاً دوست دارم، همان‌طور که در مثال بالا برایتان نوشتم، مقاله من هم جزو مقالات پرمخاطب سایت بشود. اما بیشتر از آن دلم می‌خواهد از مسیر خلق چنین مقاله‌ای لذت ببرم.

مدیریت زمان

زمان! چه مفهومی شگفت‌انگیزتر از آن می‌توانیم پیدا کنیم؟ زمان یکی از ارزشمندترین منابع تکرار نشدنی زندگی ما است.

برای مدیریت زمان بهتر است سه اصل را در نظر بگیریم:

◄ وقت ما برای خودمان است– « برای انجام این کار وقت ندارم»؛ کاملاً روشن است که «این کار» اولویت من نیست. هرزمان که بخواهیم مشغول کاری هستیم که دوست داریم انجامش بدهیم.

◄ اصل پارتو Pareto Principle –  بیست درصد از تلاش ما برای انجام کاری می‌تواند ۸۰% نتیجه به همراه داشته باشد. به عبارت ساده‌تر، تلاش کمتر برای نتیجه بیشتر و بهتر. بنابراین اگر روی همان ۲۰% تمرکز بدهیم، زمان بیشتری با سود بیشتر در اختیار خواهیم داشت.

◄ قانون پارکینسون Parkinson’s Law– کار با توجه به زمانی که برای آن اختصاص می‌دهیم انجام می‌شود. واقعاً لازم است تا برای کاری چهار ساعت زمان در نظر بگیریم؟ اگر فقط دو ساعت وقت داشتیم چه اتفاقی می‌افتاد؟ از پس انجام آن برمی‌آمدیم؟

سه راهکار برای مدیریت زمان

مدیریت زمان به‌راستی هنر زندگی مدرن است. با انجام سه راهکار زیر متوجه ارزش و اهمیت آن خواهیم شد.

• قانون دو دقیقه- اگر کاری را می‌توانیم در کمتر از دو دقیقه انجام بدهیم فوراً باید دست‌به‌کار شد.
• دسته‌بندی- انجام چند کار هم‌زمان. به‌جای اینکه هر ده دقیقه ایمیل، اینستاگرام، لینکدین و مثل این‌ها را چک کنیم برای انجامشان یک بازه زمانی مشخص، مثلاً هر شش ساعت یا یک روز در میان، در نظر بگیریم.
• تماشای تلویزیون- این راهکار کمی بحث‌برانگیز است. اما شاید بد نباشد بدانید که از جمله بهترین رموز من در مدیریت زمان همین یک قانون است:

** تنهایی تلویزیون تماشا نمی‌کنم. آن را یک تجربه اجتماعی میدانم که در کنار دوستانم انجامش می‌دهم. در غیراینصورت خبری از تلویزیون نیست.

خود انگیزشی

شاید بد نباشد از یک زاویه دیگر به مفهوم انگیزه نگاه کنیم. خیلی از ما دوست داریم برای انجام یک کار، حس خاص یا نیروی بیرونی ویژه‌ای داشته باشیم. اما چه اتفاقی می‌افتد اگر فقط بخواهیم « آن کار را انجام بدهیم؟»

وقتی به‌جای انگیزه، از یک برنامه‌ریزی روزانه منظم برای انجام کار پیروی می‌کنیم، فکر می‌کنم دیگر نیازی به انگیزه نداشته باشیم.

یک‌بار امتحان کنید! انگیزه را برای مدتی کوتاه از لغتنامه ذهنیتان حذف و به‌جای آن از واژه نظم و اصول استفاده کنید.

مدیریت استرس

استرس برای هرکسی شدت و ضعف دارد و همه ما به نحوی با توجه به اتفاقاتی که در زندگی تجربه می‌کنیم متحمل استرس می‌شویم. بهتر است یک‌بار دیگر به خودمان یادآوری کنیم از جمله مهم‌ترین مهارت‌های خود مدیریتی، کنترل استرس است تا در ادامه بتوانیم برای رسیدن به اهدافمان تمرکز بیشتری داشته باشیم.

راستش را بخواهید من از جمله آدم‌های خوش‌شانسی هستم که کمتر دچار استرس می‌شوم. البته گاهی درگیر این حس می‌شوم که فکر می‌کنم با کار کردن روی شخصیت+ شناخت محیط و حاضر شدن در جاهایی که استرس کمتری به من بدهد می‌توانم همان را هم مدیریت کنم.

مسئولیت و شایستگی

وقتی کاری آن‌طور که برایش برنامه‌ریزی کرده‌ایم پیش نمی‌رود، به‌جای اینکه با پیامدهای آن روبه‌رو شویم اولین کاری که می‌کنیم دنبال بهانه می‌گردیم!

در یکی از مطالعات انجام‌شده روی دانشجویان یک دانشگاه مشخص شد که ۶۶% آن‌ها به‌جای اینکه اشتباه خودشان را بپذیرند، دنبال بهانه‌ای برای فرار از آن هستند.

به‌هرحال همه ما زمانی دانشجو بودیم یا هستیم و میدانیم دانشجو بودن چه ویژگی‌هایی دارد! اما یک پژوهش جالب دیگر نشان داد که همین عدد به‌دست‌آمده حتی وقتی نوع مسئولیت سنگین‌تر شد هم تغییری نکرد. این یعنی مهم نیست اهمیت یک وظیفه ۵% باشد یا ۴۰%، به‌هرحال دانشجوها بهانه‌ای برای نپذیرفتن اشتباهاتشان پیدا می‌کند (با ادای احترام به دانشجویان عزیز).

اما چرا این موضوع می‌تواند آزاردهنده باشد؟ چون برای ما راحت این است که متوجه منابع خارج از کنترلمان باشیم و همان‌ها را به‌عنوان مانع خود مدیریتی و شکست معرفی کنیم.

« تقصیر یکی دیگه ست»، « شانس نیاوردم» یا « آب و هوا خوب نبود» از جمله جواب‌هایی است که در این مواقع در آستین داریم. درحالی‌که وقتی برنده میدان می‌شویم توضیحاتی مثل « آماده بودم»، « کارم رو بلد بودم» یا « حسابی کار کردم» را آماده داریم و هیچ منبع بیرونی را روی موفقیت خودمان تأثیرگذار نمی‌دانیم.

** شاید این بهانه‌تراشی‌ها جواب بدهد ولی درنهایت به شکست ختم می‌شود **

مسئولیت‌پذیری همان قدرتی است که کارآفرین‌ها را از صاحبان واقعی موفقیت جدا می‌کند. فراموش نکنیم که بدون چنین خصلتی نتیجه‌ای را که دنبالش هستیم به دست نمی‌آوریم. و صدالبته یک فرد مسئولیت‌پذیر خودش را آدم مورد اعتمادی در نظر دیگران نشان می‌دهد.

مواقع زیادی در کار برایم پیش آمده است که برای کیفیت مقاله، اشتباهات فنی و سایر از همکاران کارشناسم تذکر گرفته‌ام و تمام تلاشم را کردم تا پس از پذیرش اشتباه، برای جبران آن قدم درستی بردارم.

واقعاً چرا پذیرفتن اشتباه در فرهنگ ما تا این اندازه ترسناک و غیرممکن شده است؟!

بهره‌وری مفید

حالا رسیدیم به یک مرحله مهم؛ اجرای همه آنچه تا اینجا آموختیم در یک رشته منظم و قدم‌به‌قدم. این مسیر پس از هدف‌گذاری و سازمان‌دهی درست آن اهداف باید طوری مدیریت شود که ما از طی کردن آن واقعاً لذت ببریم نه اینکه فقط به هدف فکر کنیم.

در این مرحله، مهارت بهره‌وری برای خود مدیریتی خودش را نشان می‌دهد و لباس واقعیت بر تن می‌کند. اما معنی دقیق بهره‌وری چیست؟

◄ بهره‌وری یعنی بهترین استفاده از زمان با هدف خروجی ویژه و خاص.

اینکه بخواهیم در این مهارت به اندازه کافی کارآمد شویم یعنی درک دقیق آنچه واقعاً می‌خواهیم و انجام آن با پیروی از یک سیستم اصولی که در آن مجموعه‌ای از قوانین برای کمک به ما دررسیدن به قوانین تنظیم شده‌اند.

۴ روش برای تقویت مهارت‌های خود مدیریتی

تا این قسمت از مقاله احتمالاً با من هم‌نظر هستید که بخش زیادی از این مهارت‌ها را میدانیم و بارها در زندگی پیاده کرده‌ایم. این یک نتیجه‌گیری کاملاً درست است، بله ما باید خودمان را سازمان‌دهی کنیم، بهره‌وری بیشتری داشته باشیم و نسبت به کارهایی که انجام می‌دهیم مسئولیت‌پذیر باشیم.

اما شناختن این مهارت‌ها تنها بخشی از ماجرا و بخش دیگر آن تمرین مشتاقانه آن‌هاست. شما برای بهبود مهارت‌هایی که با آن آشنا هستید، چه در سر دارید؟

راضی بودن

همیشه که قرار نیست عالی باشیم و کارها را به‌طور کامل انجام دهیم! بله بهتر است این جمله را برای خودمان تبدیل به یک باور کنیم. نوشتن این جمله ممکن است ناراحت کننده باشد ولی زمانی را برای ناکافی بودن کنار بگذاریم.

همه ما گوشه‌ای در ذهن داریم که برای « وقت تلف کردن»، خودمان را بارها شرمسار کرده‌ایم. اما اگر کلی‌تر نگاه کنیم « هیچ‌کس واقعاً به این ناکافی بودن ما اهمیت نمی‌دهد».

قانون دو دقیقه

همان‌طور که بالاتر و در بخش سه قانون برای مدیریت زمان برایتان نوشتم:

« اگر انجام کاری کمتر از دو دقیقه زمان می‌برد، اصلاً برای انجام دادنش معطل نکن!»

اما اگر کاری هست که بیش از دو دقیقه زمان برای انجامش نیاز داریم، بهتر است از یک to do list جمع و جور، حتی چسبیده به درب یخچال، برای مدیریت زمان خود استفاده کنیم.

فکر می‌کنید اولین کاری که همین حالا و در زمان نوشتن این مقاله می‌توانم ظرف دو دقیقه انجام دهم چیست؟!  مرتب کردن تخت خواب و نوشیدن یک لیوان آب خنک. همین‌قدر سریع و کوتاه!

تلاش برای باثبات بودن

بهتر است با این باور زیبا و صلح آمیز شروع کنم که « زندگی نه مسابقه دوی سرعت که یک ماراتن دل‌نشین است». قرار نیست همه انرژی خود را همان شنبه مصرف کنیم و از روز دوم کاری تا پایان هفته نفسی برای ادامه دادن نداشته باشیم.

برای بهبود مهارت‌های خود مدیریتی فراموش نکنیم که به‌جای این شکل عمل کردن بهتر است هر روز به ۱% پیشرفت در کار فکر کنیم. تکرار می‌کنم:

… روزانه ۱% پیشرفت در کار کافی است …

این باور ارزشمند را همچنین، جیمز کلییر James Clear در کتاب عادت‌های اتمی به‌خوبی برای ما توضیح داده است:

بهتر است بپذیریم که خوب و کافی بودن نتیجه مفیدتری در مقایسه با عالی بودن دارد. اگر بتوانیم هر روز فقط «خوب» باشیم از کسی که خودش را به در و دیوار میزند تا همیشه عالی باشد و درنهایت یک جایی از مسیر از نفس می‌افتد، خیلی جلوتریم.

♦♦ مهم: ثبات همیشه مهم‌تر از شدت عمل است.

پیروی از قانون ۲ روز

اگر از قانون دو دقیقه خوشتان آمده باشد، حتماً با خواهر او هم رفیق خواهید شد؛ قانون ۲ روز.

اما این قانون به ما چه می‌گوید:

«  من به خودم اجازه نمی‌دهم که دو روز پی‌درپی از انجام یک هدف، عادت یا کاری سر باز بزنم.»

این یعنی ما در تلاش برای مدیریت زمان خودمان هستیم با فرض اینکه تلاش می‌کنیم هرروز در تقویم یک تیک «انجام شد» بزنیم و سراغ روز بعد برویم. اما شاید بخواهیم به خودمان اجازه بدهیم این برنامه دقیق را یک روز انجام ندهیم ولی به همان اندازه هم برای روز بعد آماده هستیم.

فکر می‌کنید شما هم جزو این دسته باشید؟ این قانون از شعار « هر کاری را که برنامه‌ریزی کرده باشم انجام خواهم داد» بسیار سالم‌تر و عملی‌تر است چون یک مفهوم سطحی مبتنی بر هیجانات زودگذر ندارد.

در قانون دو روز، جا برای اشتباه داریم اما می‌دانیم قرار نیست هدف اصلی را فدای این اشتباهات کنیم.

۳ روش برای آموزش مهارت‌های خود مدیریتی به کودک

نوبتی هم که باشد، نوبت بچه‌هاست. بذرهایی که قرار است میوه امید، شادی، قدرت و مسئولیت‌پذیری بدهند.

فرقی نمی‌کند که به‌عنوان پدر یا مادر تصمیم دارید چه نظم و انضباطی برای کودک در نظر بگیرید. آنچه اهمیت دارد هدف نهفته در تصمیم شماست؛ مدیریت و انضباط فردی.

خود مدیریتی کمک می‌کند تا:

• کودک برای شاد بودنش تلاش کند.
• در برابر وسوسه‌های ناسالم مقاومت کند.
• در برابر خواسته‌های ناخوشایند بایستد تا بتواند به اهداف بلندمدت خودش برسد.

از تصمیم برای خاموش کردن  پی.اس۴ تا انجام دادن تکالیف مدرسه، از مقاومت در برابر شیرینی‌های دست‌پخت مادربزرگ که حتی بزرگ‌ترها را هم به زانو درمی‌آورد تا نینداختن زباله در خیابان، همه و همه نشانه‌ای از نظم شخصی است تا کودک در آینده یک « بزرگ‌سال مسئولیت‌پذیر» باشد.

به عبارت دیگر، افزایش قدرت تصمیم گیری در کودک مهارت خود مدیریتی او را بهبود می‌بخشد.

یک برنامه کوچک روزانه

با ساختن یک برنامه زمان‌بندی شده روزانه به فرزندمان کمک می‌کنیم تا به مرور زمان عادت کند. وقتی می‌دانند که قرار است چه‌کار کنند احتمال اینکه با انجام دادن کار دیگری، از مسیر خارج شوند کمتر می‌شود.

بهترین زمان‌بندی را برای صبح کودک می‌توان در نظر گرفت؛ صبحانه خوردن، شانه زدن موها، مسواک زدن دندان‌ها و لباس روز یا مدرسه پوشیدن.

همچنین زمان‌بندی مخصوص بعد از مدرسه به او کمک می‌کند تا مهارت خود مدیریتی خودش را با تقسیم زمان برای انجام کارهای خانه، نوشتن مشق‌های مدرسه و فعالیت‌های جانبی دیگر محک بزند.

♦♦ نکته: زمان‌بندی‌های ساده بهترین نتیجه را به همراه دارد. کودک به‌خوبی عادت به انجام آن‌ها می‌کند و پدر و مادر شاهد نتیجه مفید آن در بلندمدت خواهند بود.

دلیل اجرای قوانین

نوبت انجام تکالیفش رسیده؟ به‌جای گفتن جمله « همین حالا برو سر درس و مشقت چون من میگم» بهترین روش این است که دلیل درخواست خود (قانونی که برای برنامه بعد از مدرسه وضع شده) را توضیح بدهید.

«  فکر خوبیه اگه اول مشق هات رو بنویسی و بعد بری سراغ تفریح و بازی. این‌طوری به خودت جایزه میدی.»

این توضیح شفاف کمک می‌کند تا کودک دلیل نهفته در پس قوانین وضع شده را بداند. او دیگر به خاطر اینکه « مامان من رو مجبور کرد» تکالیفش را انجام نمی‌دهد. او این کار را می‌کند چون برای انجام آن هدف دارد.

روبه‌رو شدن با پیامدها

گاهی خود مدیریتی می‌تواند همین پیامدهای طبیعی باشد که به کودک درس‌های بی‌نظیری می‌آموزد. وقتی او مرتب ژاکتش را موقع بیرون رفتن از خانه فراموش می‌کند و همیشه یکی هست که به فریادش برسد چیزی یاد نمی‌گیرد چون همیشه کسی بوده که کمکش کند.

اما وقتی او را در موقعیت احساس سرما به دلیل لباس گرم نداشتن قرار می‌دهیم شاید حواسش را جمع کند تا بار دیگر ژاکتش را جانگذارد.

در فرصتی مناسب برای او توضیح بدهید که اگر درست انتخاب نکند و خوب تصمیم نگیرد ممکن است چه عواقبی به سراغش بیاید. حالا او را برای انتخاب و تصمیم جدید تنها بگذارید.

♦♦ مهم: کودک در موقعیت‌هایی که با عواقب رفتارهایش روبه‌رو می‌شود آماده یادگرفتن این درس است که « چطور می‌توانم  با مسئولیت خودم درست تصمیم بگیرم؟».

فراموش نکنید که با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن، میتوانید سفری خوشایند به کتابخانه صوتی مجموعه ما داشته باشید و از گوش دادن به کتاب های حوزه توسعه فردی لذت ببرید.

پایان‌بخش

خود مدیریتی از جمله مفاهیم ارزشمندی است که کمک می‌کند برای رسیدن به اهداف شخصی و شغلی‌مان در مسیر درستی قرار بگیریم. با توجه به آنچه خواندید، شاید حس کنید تبدیل کردن این مهارت‌ها به عادت چندان هم ساده نیست. ولی بهتر است یادآوری کنم « می‌ارزد !»

اگر روح و ذهنتان را آماده بالا رفتن و بهتر شدن بهره‌وری می‌بینید اصلاً دست‌دست نکنید. چون بهره‌وری یکی از کلیدی‌ترین مهارت‌های مدیریت خود است که نتیجه‌اش را در بلندمدت خواهید دید.

منبع:

https://aliabdaal.com/self-management-skills/

https://www.verywellfamily.com/teach-kids-self-discipline-skills-1095034

این نوشته خود مدیریتی یا هنر در دست گرفتن سکان کشتی زندگی برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

احتمالاً شما هم برای چند پرسش بالا جواب‌های ساده‌ای دارید ولی همه میدانیم که این جواب‌ها ساده نیستند! اجازه بدهید در ادامه اضافه کنم که صحبت از « آنچه» می‌خوانیم نیست، پای «چطور» خواندن در میان است.

خواننده فعال کیست و خواننده منفعل چه ویژگی‌هایی دارد؟

برای اینکه با راهکارهای چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم آشنا شویم لازم است دو دسته خواننده را بشناسیم؛ خواننده فعال و خواننده منفعل.

◄ خواننده منفعل

• او به‌سرعت آنچه را که خوانده است فراموش می‌کند.
• حجم آنچه را که می‌خواند بر کیفیت به یادسپاری‌اش اثر می‌گذارد. خواننده منفعلی که زیاد می‌خواند چندان از خواننده منفعلی که کم خوان است جلوتر نیست.

◄ خواننده فعال

• او هرچه بیشتر می‌خواند، بهتر به خاطر می‌سپرد.
• خواننده فعال یاد گرفته است که بین محتوای خوب کتاب با محتوای بد تفاوت قائل شود. به عبارتی او درک درستی از فرایند خواندن دارد.
• او تصمیم‌گیرنده خوبی است چون می‌داند چطور دنیا را وادار کند آنچه را که به دردش می‌خورد به او بدهد.
• خواننده فعال از مشکلات فرار نمی‌کند.

 بهترین ویژگی او این است که هرچه بیشتر بخواند بیشتر یاد می‌گیرد.

پرسش: فکر می‌کنید آخرین کتابی را که انتخاب کرده بودید با کدام رویکرد خواندید؟

چند عادت مفید برای پاسخ به چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم ؟

اجازه بدهید همین ابتدا یادآوری کنم اگر می‌خواهیم از فواید چیزی که برایش زمان زیادی می‌گذاریم بهره ببریم لازم است سنجیده عمل کنیم. بله خیلی از ما زمان زیادی را برای کتاب‌خوانی کنار می‌گذاریم درحالی‌که تعداد کمی آگاهانه در تلاش برای بهبود فرایند مطالعه و به خاطر سپردن آنچه می‌خوانیم هستیم.

برای شروع بهتر است برای کتاب خواندن «برنامه‌ریزی» داشته باشیم.

• باید آن را ثبت کنیم.
• بیشتر به آنچه خواندیم فکر کنیم.
• به آنچه خواندیم، در صورت امکان، عمل کنیم.

حالا قصد دارم در ادامه برایتان چند عادت مفید را بیاورم که با کمک آن‌ها بتوانیم بیشترین سود از هر صفحه کتاب‌خوانی را به دست بیاوریم.

برای خواندن، یک فیلتر در نظر بگیریم

هیچ قانونی برای انتخاب کتاب وجود ندارد. نه مجبوریم پرفروش‌ترین را لابه‌لای قفسه‌های شهر کتاب پیدا کنیم و نه کلاسیک‌ها را. همچنین قرار نیست هر چیزی دیگران دوست دارند ما هم همان‌طور باشیم. درواقع در کتابی که دیگران نمی‌خوانند امتیازی برای ما نهفته است.

کافی است فراموش نکنیم ما دیگر یک بچه‌محصل وظیفه‌شناس برای خواندن هر جور کتابی نیستیم. پس بهتر است تمرکزمان را روی خواندن کتاب‌هایی بگذاریم که:

• محبوبیت بیشتری در مقایسه با دیگر کتاب‌ها داشته باشند.
• با سلیقه ما جور دربیایند.
• متناسب با احوالات فعلی ما باشند.

مهم: هرچه کتاب جالب و مرتبط با روحیه خودمان انتخاب کنیم، یعنی شانس به خاطر سپردن محتوای آن را در آینده بیشتر می‌کنیم.

شاید بهتر باشد بدانیم که

کتاب‌های قدیمی و ترجمه‌شده نیاز به بررسی نسخه‌های مختلف دارند تا بهترین را انتخاب کنیم. مثلاً برای خرید کتابی که ترجمه‌شده است حتماً به یاد داشته باشیم که مترجم با رعایت اصول ترجمه به محتوای اصلی متن وفادار مانده باشد.

یک چکیده برای آشنایی

آشنایی اولیه با کتاب موردنظر با انتخاب یک چکیده کوتاه از آن آغاز می‌شود. اگر هنوز رمان بی‌نظیر درخت انجیر معابد اثر شاهکار احمد محمود را نخوانده‌اید پیشنهاد می‌کنم برای شروع، چکیده‌ای از خود نویسنده و زندگی او که به درک بهتر فضای داستان کمک می‌کند آماده کنید. پرسش‌های زیر به‌خوبی در این مسیر به خواننده کمک می‌کنند:

• چرا نویسنده این کتاب را نوشت؟ (آیا برای نوشتن آن قبلاً صحبت شده بود؟)
• پیشینه نویسنده چیست؟
• چه کتاب‌های دیگری نوشته است؟
• این کتاب کجا نوشته شد؟
• وقتی این کتاب نوشته شد، کشور از نظر سیاسی، اقتصادی و فرهنگی چه موقعیتی داشت؟
• آیا این کتاب ترجمه‌شده یا دوباره چاپ شده است؟
• آیا در دوره‌ای که این کتاب نوشته می‌شد هیچ رویداد مهمی – جنگ، رکود اقتصادی، تغییر رهبر، فناوری جدید- اتفاق افتاد؟

چرا این کتاب را می‌خوانیم؟

در این مرحله شاید بهتر باشد تکلیف خودمان را با کتابی که از قفسه بیرون کشیده‌ایم روشن کنیم:

• برای تفریح این کتاب را می‌خوانم.
• دوست دارم در مورد چیزی/ کسی که نمی‌دانم/ نمی‌شناسم بیشتر بدانم.
• برای بهتر شدن مهارت‌های شغلی‌ام کتاب می‌خوانم.
• می‌خواهم وضعیت سلامتی‌ام را ارتقا بدهم.
• قصد دارم مهارت جدیدی یاد بگیرم.
• در فکر راه‌اندازی یک کسب‌وکار موفق هستم.

قرار نیست با خواندن کتاب حجم به‌دردنخوری از اطلاعات را دریافت کنیم. این فایده ندارد! پس بهتر است برای اینکه پاسخ درستی برای چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم بیابیم، دلیل خوبی داشته باشیم.

گذراخوانی سودمند

من شخصاً هر بار که به شهر کتاب سر می‌زنم، برای انتخاب کتابی که تابه‌حال چیز زیادی در موردش نمی‌دانم به جلد پشت کتاب توجه می‌کنم. خلاصه‌ای از محتوای اصلی کتاب همیشه در این قسمت گنجانده می‌شود که به مخاطب کمک می‌کند با شناخت اولیه و بهتری تصمیم بگیرد.

همچنین شناسنامه کتاب که صفحه اول را در هر کتابی به خودش اختصاص می‌دهد، بهترین منبع معرفی آن است. شاید بهتر باشد بدانید که بهترین نویسندگان جهان به لطف کتابشناسی می‌توانند برای نوشتن کتابشان، با صدها کتاب دیگر آشنا شوند.

همخوانی محتوای کتاب با احوالات فردی

البته این عادت قرار نیست همیشه عملی باشد اما نباید فراموش کرد که همخوان کردن کتاب با وضعیت روانی فعلی و چالش‌هایی که با آن‌ها سروکار داریم می‌تواند اثر بسیار قدرتمندی داشته باشد.

برای نمونه در روزهایی که برای ذهن آگاهی، تقویت ذهن و مثبت اندیشی وقت بیشتری می‌گذارم انتخاب کتاب آدم‌های سمی می‌تواند بخش مهمی از تجربیات من در این مسیر باشد و نه صرفاً یک محتوای مکمل.

می‌توانید موقعیت‌های زیر را برای انتخاب کتاب دلخواهتان در نظر بگیرید:

◄ کتابی برای سفر و ماجراجویی-

◄ کتابی برای کنار آمدن با مصائب و دردها-

◄ کتابی متناسب با بحران‌های اخلاقی که گرفتارشان شده‌اید-

◄ کتابی برای روبه‌رو شدن با روزهای سخت-

◄ کتابی برای نارضایتی شغلی-

یادداشت‌برداری

اگر بدانیم چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم ، کتاب خواندن دیگر یک رفتار بسیار جذاب  برای ما می‌شود و انجام عادت‌ها به‌مرورزمان تأثیر خود را می‌گذارد.

یادداشت‌برداری می‌تواند دو حالت داشته باشد:

• داشتن یک دفترچه یا حتی صفحه memo گوشی هوشمندتان همیشه بهترین گزینه برای ثبت نکاتی است که موقع کتاب خواندن دوست دارید همواره جلوی چشمتان باشد.
• خلاصه‌نویسی پس از پایان هر بخش از کتاب موردنظر. این خلاصه‌نویسی مثل حالت اول می‌تواند همراه با بخش‌های خواندنی‌تر و مفیدتر باشد.

نکته: اگر برای انجام این تمرین کمی نیاز به انگیزه دارید فقط کافی است تصور کنید درست زمانی که از خواندن دست برمی‌دارید، کسی روی شانه‌تان می‌زند و از شما می‌خواهد آنچه را خوانده‌اید برایش تعریف کنید. او هیچ پیش‌زمینه‌ای در مورد کتاب ندارد. چگونه انجامش می‌دهید؟

 کتاب‌هایی که در بخشی از آن‌ها یادداشت‌های خواننده(ها) ثبت شده همیشه شگفت‌انگیز، کاربردی و خواندنی هستند.

فراموش نکنید که

این عادت بسیار مفید کمک می‌کند تا هرزمان که می‌خواهید دوباره به سراغ کتاب بیایید، چکیده‌نویسی‌های شما باعث می‌شوند به یاد بیاورید تا کدام قسمت کتاب پیش رفته‌اید.

یادداشت‌برداری‌های قابل جست‌وجو

می‌توانید با انتخاب یکی از روش‌های زیر دسترسی راحتی به یادداشت‌برداری‌های حین کتاب خواندن داشته باشید:

◄ جعبه یادداشت- یادداشت‌هایتان قابل حمل هستند و بر اساس موضوع، نویسنده یا زمان مطالعه دسته‌بندی‌شده‌اند.

◄ بخشی از همان کتاب- یادداشت‌ها در همان کتابی که می‌خوانید یا خوانده‌اید طبق دسته‌بندی بالا نوشته شده‌اند.

◄ سیستم دیجیتالی- سکشن memo در گوشی هوشمند، اپلیکیشن های یادداشت نویسی متنوع و حتی word office

◄ زمان‌بندی برای خواندن و بازنگری یادداشت‌ها

حفظ تمرکز

من ازجمله کتاب‌خوان‌های کم تمرکزی هستم که نیاز به اراده‌ای آهنین برای چک نکردن گوشی، تلویزیون خاموش، بهانه نتراشیدن و سر به هوا نبودن دارم.

آنچه در به حافظه سپردن  چیزی که می‌خوانیم مهم است همین تمرکز عمیق برای فهم و جذب محتواست مخصوصاً اگر موضوع کتاب پیچیده و مبهم باشد.

♦♦ مهم: هدف ما این است که یک خواننده فعال باشیم. چنین فردی به تمرکز و توانایی ارتباط با دنیای نویسنده نیاز دارد.

فکر می‌کنید برای خواندن رمان بی‌نظیر کلیدر محمود دولت‌آبادی تمرکز کافی ندارید؟ بله حق دارید! کتاب‌های با حجم بالا گزینه‌های سختی برای حفظ تمرکز هستند. ولی چه باید کرد؟

** روزی ۲۵-۳۰ صفحه بخوانید **

فراموش نکنیم که خواندن یک کتاب حجیم یا سنگین با این روش ممکن است مدت‌های طولانی طول بکشد ولی نتیجه خوبی که دارد به شما حس خوشایند خسته نبودن از خواندن کتاب می‌دهد.

نشانه‌گذاری در کتاب

خیلی از ما ازجمله آن‌هایی هستیم که به‌سادگیِ بچه‌ها در مورد کتاب‌ها فکر می‌کنیم؛ تا نکردن برگه‌های کتاب، چیزی ننوشتن در صفحات آن. ما فکر می‌کنیم کتاب یک وسیله مقدس است.

ولی جالب اینجاست اگر می‌خواهیم بدانیم چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم باید دست از تقدیس کتاب برداریم. اتفاقاً یکی از بخش‌های جذاب کتاب‌خوانی برای من، اگر کتاب را به روش سنتی بخوانم، همین یادداشت نویسی و هایلایت کردن بخش‌های جالب آن است.

◄ فراموش نکنیم که هرچه بیشتر بنویسیم، ذهن ما در زمان خواندن کتاب فعال‌تر خواهد بود.

ساختن یک تصویر ذهنی شفاف

شاید تصور کنید این عادت فقط برای کتاب خواندن کاربرد دارد درحالی‌که این‌طور نیست. ساختن یک تصویر ذهنی کامل و درست از هر چیزی که در زندگی با آن روبه‌رو می‌شویم ازجمله اثرگذارترین تکنیک‌ها برای به خاطر سپردن آن موضوع است.

یکی از تجربه‌های شگفت‌انگیز من در کتاب‌خوانی، شاهنامه فردوسی بود. این مثنوی آن‌قدر استادانه نوشته شده است که باوجود تحصیل در رشته ادبیات فارسی، گاهی نیاز به مکث بیشتر برای درک بعضی ابیات داشتم. با این کار سعی می‌کردم تا تصویری متفاوت و ویژه از آنچه می‌خوانم برای خودم بسازم.

ایجاد ارتباط ذهنی

کتاب‌ها بسته‌های دست‌نخورده نیستند. هرکدام از ما به روش خودمان با آن‌ها روبه‌رو می‌شویم. فراموش نکنیم که هر محتوا یا حقیقت گنجانده شده در کتاب می‌تواند با بینهایت موضوع دیگر ارتباط داشته باشد. هرچه تلاش شخصی ما برای پیدا کردن این روابط بیشتر باشد، حافظه ما برای ثبت آنچه می‌خوانیم بیشتر تقویت می‌شود.

در اختیار داشتن مدل‌های ذهنی

مدل‌های ذهنی کمک می‌کنند تا درک بهتری از کتاب‌ها داشته باشیم. در ادامه با چند روش استفاده از این مدل‌ها آشنا می‌شویم:

◄ تأیید طلبی

برای شناخت این مدل ذهنی کافی است تا چند سؤال از خودمان بپرسیم:

• کدام بخش(های) این کتاب را نادیده می‌گیرم؟
• این کتاب در راستای تأیید نظرات من است؟ (همین‌طور است؟ اما آیا واقعاً باورهای من را تأیید می‌کند یا فقط چیزهایی را می‌خوانم که دوست دارم بخوانم؟)

اگر دوست ندارید با آنچه خلاف میل شماست در کتاب روبه‌رو شوید، مدل تأیید طلبی قرار است تا این موضوع را به روی شما بیاورد.

◄ به‌روزرسانی فکری

• با خواندن این کتاب قرار است کدام نظرات شخصی‌ام را تغییر بدهم؟
• اطلاعات موجود در این کتاب چطور در به‌روزرسانی دیدگاه من نسبت به زندگی کمک می‌کند؟

◄ انگیزه‌ها

• انگیزه شخصیت‌ها یا نویسنده کتاب چیست؟
• آن‌ها به دنبال چه هستند؟ چه هدفی دارند؟

کورت ونه گات Kurt Vonnegut به‌خوبی در چند جمله زیر به اهمیت انگیزه تأکید کرده است:

«  وقتی می‌خواهم نویسندگی خلاق را به دانشجوهایم تدریس کنم به آن‌ها میگویم تا شخصیت‌هایی خلق کنند که فوری یک چیزی می‌خواهند حتی شده یک لیوان آب. شخصیت‌هایی که بی‌معنا بودن زندگی مدرن، آن‌ها را به ستوه آورده است، مرتب آب می‌خورند.»

◄ مستندات اجتماعی

منظور از این مستندات تعداد نسخه‌های به فروش رفته، تصاحب عنوان پرفروش‌ترین و دیدگاه سایرین است.

• آیا این موارد ازجمله آن‌هایی هستند که روی برداشت و درک من در مورد کتاب اثر می‌گذارند؟
• آیا نویسنده با همین دستاویزها بر خواننده‌هایش تأثیر می‌گذارد؟

البته اینکه نویسنده‌ها از این روش‌ها برای فروش قابل‌توجه کتاب‌هایشان استفاده کنند چندان هم عجیب نیست. درنتیجه، کتاب‌های معمولی و سطح متوسط هم می‌توانند به محبوبیت برسند. مستندات اجتماعی ازجمله روش‌های کلاسیک هستند که خوانندگان باهوش متوجه آن‌ها می‌شوند.

توقف مطالعه در زمان خستگی

یک قانون کلی می‌گوید که « عاشقان کتاب هرگز به فکر تمام کردن یک کتاب خسته کننده نمی‌افتند.»

شاید بد نباشد این جمله جالب شوپنهاور، فیلسوف آلمانی، را به خاطر بسپاریم:

«  کسی یک کتاب به‌دردنخور را نمی‌خواند و البته کتاب‌های خیلی خوب را هم زیاد نمی‌خواند. کتاب‌های اولی سم فکری هستند که ذهن را خراب می‌کنند.»

دوباره خوانی (در صورت نیاز)

ازجمله روش‌های مؤثر کتاب خواندن این است که کتاب‌های عالی را باید چند بار خواند. شاید نتیجه بگیریم که این کار یک‌جور وقت تلف کردن است درحالی‌که هنوز کلی کتاب معرکه دیگر در صف انتظار هستند.

اگر می‌خواهیم بدانیم چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم باید دچار این سوءبرداشت نشویم. بهترین زمان دوباره خوانی دقیقاً بعد از تمام شدن کتاب است.

فراموش نکنید که

هدف، خواندن یک دو جین کتاب نیست. قرار است کتاب بخوانیم تا هر آنچه می‌توانیم بر دانایی خودمان اضافه کنیم.

اگر می‌خواهیم حافظه بادوامی از آنچه خواندیم داشته باشیم، دوباره خوانی حتماً بهترین عادت است.

تکرار، همیشه برای تقویت حافظه جواب می‌دهد.

کتاب خواندن همچون یک فرایند یادگیری

خیلی از ما احتمالاً فکر می‌کنیم که دریافت اطلاعات همان یادگرفتن اطلاعات است؛ مثل زمانی که کتاب درسی می‌خوانیم و لزوماً قرار نیست چیزی یاد بگیریم و فقط فرایند دریافت اطلاعات اتفاق می‌افتد..اما بهتر است بدانیم که فرایند اصلی یادگیری شامل تفکر و بازخورد می‌شود. « تجربه» باعث می‌شود ما با ایده‌های مختلفی در فرایند یادگیری، آشنا شویم.

این ایده‌ها اگر فرصتی برای فکر کردن به آن‌ها نداشته باشیم، ما را وارد چالش نمی‌کنند. به موضوع کتاب خواندن و اینکه چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم بازگردیم!

همین موضوع در مورد کتاب خواندن هم درست است؛ اگر مطالعه کردن بدون تفکر باشد پس یادگیری هم اتفاق نمی‌افتد. یکی از دلایلی که کتاب می‌خوانیم تجربه مشاهده دقیق زندگی از دریچه نگاه نویسنده است و این دقیقا ورود به فرایند یادگیری است.

کتابی که با مکث، تفکر و تلاش برای ارتباط خوانده شود کمک می‌کند تا مغز ما فقط تمایلات نویسنده را یاد نگیرد بلکه نحوه استفاده از این تمایلات و افکار را هم بیاموزد و اینکه هرکدام کجا مفید است و کجا جواب نمی‌دهد.

استفاده عملی از آموخته‌ها

حال به مرحله آخر رسیدیم؛ کتاب خوانده شد. شاید بد نباشد که پیش از هر چیز در ادامه مبحث چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم به چند پرسش مهم پاسخ بدهیم:

◄ چطور می‌توانم آنچه را که از خواندن این کتاب یاد گرفتم استفاده کنم؟

◄ مطالب این کتاب چه موقع به کمک من می‌آید؟ چه زمانی به درد من نمی‌خورد؟

◄ کجا می‌توانم از آن استفاده کنم؟

همچنان که به دنبال جواب هستیم بهتر است فراموش نکنیم که با پایان یافتن مطالعه یک کتاب قرار نیست اتفاق شگفت‌انگیزی بیفتد و ما عین دریافتی خود از کتاب را در زندگی واقعی پیاده کنیم.

** مهم: با برنامه‌ریزی و تصمیم درست در مورد چگونه پیاده کردن مطالب کلیدی نهفته در کتاب در زندگی واقعی، بین خواندن کتاب و تجربه عملی آنچه خواندیم فاصله‌ای منطقی ایجاد می‌کنیم.

تکنیک فاینمن Feynman

در فرایند یادگیری، تکنیک فاینمن به‌عنوان الگوریتمی برای تضمین یادگیری استفاده می‌شود.

شاید بهتر باشد بدانید که

این تکنیک برگرفته از نام ریچارد فاینمن، برنده نوبل فیزیک، است.

اما این تکنیک از چه حرف می‌زند؟ چهار گام اصلی در تکنیک فاینمن مدنظر است:

• انتخاب محتوا یا موضوع
• یاد دادن آن به یک کودک
• شناسایی مشکلات و موانع و بازگشت به منبع اصلی
• بازنگری و ساده‌سازی

در فرایند چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم، آموزش، روشی اثرگذار برای جاسازی اطلاعات در ذهن است. البته لازم نیست حتماً محتوای کتابی را که خواندید به یک آدم کم سن و سال آموزش بدهید. بنا بر تکنیک فاینمن، پیدا کردن فردی که علاقه‌مند است تا آموخته‌های شما را یاد بگیرد جواب می‌دهد.

کسی پیدا نشد؟ هیچ ایرادی ندارد. با خودتان در مورد کتاب حرف بزنید. حتی می‌توانید دیدگاه خودتان را در مورد کتاب‌هایی که در مجموعه ذهن می‌خوانید، پس از دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن برای ما ارسال کنید

پایان‌بخش

چه پایان‌بخشی بهتر از این گفتار نویسنده بزرگ ایران زمین، خالق شاهکار تاریخ بیهقی، ابوالفضل بیهقی، که در مورد کتاب نوشت:

« بهترین سخن‌گویان و یاران، کتابها هستند و آنگاه‌که دوستان تنهایت نهند، می‌توانی به آن سرگرم شوی. اگر او را همراز خویش قرار دهی، سرّ تو را فاش نمی‌کند و با کتاب است که می‌توان به دانش و نیکی‌ها دست یافت. »

من اگر پزشک بودم، درمانی قدرتمندتر از کتاب برای بیمارانم تجویز نمی‌کردم!

منبع:

How to Remember What You Read

این نوشته چگونه کتاب بخوانیم که فراموش نکنیم ؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

♣ فراموش نکنیم که درست سؤال نپرسیدن درواقع از دست دادن فرصت است.

چگونه سؤال بهتری بپرسیم تا خودمان را معرفی کنیم؟

یک سری از ما به‌سادگی می‌دانیم که چگونه سؤال بهتری بپرسیم. کنجکاوی ذاتی، هوش هیجانی و توانایی خواندن ذهن دیگران ازجمله ویژگی‌هایی است که سؤال درست را نوک زبان می‌گذارد تا به‌موقع پرسیده شود. اما خب، متأسفانه خیلی از ماهم به‌اندازه کافی سؤال نمی‌پرسیم و همچنین پرسش‌های خود را درست مطرح نمی‌کنیم.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]هوش هیجانی چیست و چه کاربردی در زندگی دارد؟

[/su_box]

می‌خواهم همین ابتدای مقاله یک خبر خوب به شما بدهم و آن اینکه با طرح پرسش طبیعتاً کاری می‌کنیم تا هوش هیجانی بهتری داشته باشیم که در ادامه کمک می‌کند تا پرسش‌گرهای خوبی باشیم. درواقع وارد یک چرخه درست و اصولی  می‌شویم.

در ادامه قصد دارم تا با کمک پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه علم رفتارشناسی به شما نشان بدهم:

چطور روش طرح پرسش و انتخاب پاسخ می‌تواند بر نتیجه یک گفت‌وگو اثرگذار باشد؟

بخش مهمی از این نوشته متمرکز است روی کیفیت سؤال پرسیدن در زندگی کاری. در تلاش هستم تا راهنمایی دوستانه و ساده‌ای در اختیار شما بگذارم تا بتوانید مهم‌ترین تکنیک‌های سؤال پرسیدن یعنی بهترین نوع، لحن، ترتیب و قالب سؤال را انتخاب کنید. همچنین از شما می‌خواهم با این هدف مقاله را بخوانید که بتوانید بهترین تصمیم را در مورد نوع و مقدار اطلاعات همخوان شده برای کسب فایده بیشتر از تعاملات خود، بگیرید.

♦♦ درست سؤال پرسیدن صرفاً به نفع فرد نیست، این فرایند می‌تواند برای هر سازمانی مفید باشد. ♦♦

چیزی نپرس، چیزی به دست نیاور

دیل کارنگی در کتاب « چطور دوست‌یابی کنیم و بر دیگران تأثیر بگذاریم» How to Win Friends and Influence people – این کتاب با ترجمه هانیه حق نبی مطلق از نشر سلسله مهر وارد بازار شده است- به همه ما اندرز داده است که:

« شنونده خوبی باش.»

و در ادامه یادآوری می‌کند که:

« از آن‌هایی سؤال بپرس که از جواب دادن لذت می‌برند.»

چیزی بیش از هشتاد سال می‌گذرد و هنوز هم خیلی از ما نمی‌توانیم این پند حکیمانه کارنگی را درست درک کنیم. اما پیش از آنکه بیاموزیم چگونه سؤال بهتری بپرسیم شاید بد نباشد موضوعی را بازکنم. یکی از دوستان من که  چند سال پیش در مورد «گفت‌وگو» در مدرسه کسب‌وکار هاروارد مطالعه می‌کرد به‌سرعت به یک نتیجه رسید:

«  افراد به‌اندازه کافی سؤال نمی‌پرسند. درواقع یکی از پرتکرارترین گله گذاری‌ها پس از پایان یک گفت‌وگو مثل مصاحبه، اولین قرار ملاقات یا یک نشست کاری این است که ’ کاش از من سؤال بیشتری پرسیده می‌شد‘ یا ’ باورم نمی‌شود که اصلاً هیچ سؤالی از من پرسیده نشد!‘ »

پرسیدن سؤال اهرم قدرتمند در رابطه

سؤالی که باید بپرسیم این است:

چرا فرد در موقعیت‌های مشابه عقب‌نشینی می‌کند و تمایلی به مکالمه و ارتباط نشان نمی‌دهد؟

شاید بد نباشد که دلایل زیر را به خاطر بسپاریم:

◄ طرف مقابل احتمالاً فرد خودمحور و خودخواهی است. او بیشتر تلاش می‌کند تا با افکار، قصه‌ها و نظراتش دیگران را تحت تأثیر قرار بدهد. او حتی به سؤال پرسیدن هم فکر نمی‌کند.

◄ یا شاید بی‌احساس و بی‌تفاوت است. برایش سؤال پرسیدن اهمیت چندانی ندارد. پیش‌بینی او این است که با جواب دیگران ممکن است حوصله‌اش سر برود.

◄ حتی ممکن است بیش‌ازاندازه خودش و دانشش را قبول داشته باشد. او فکر می‌کند تقریباً جواب هر سؤالی را می‌داند.

◄ و در پایان اینکه شاید نگران این است که مبادا سؤال اشتباه یا بی‌ادبانه‌ای بپرسد.

با همه این اوصاف می‌خواهم یک نکته مهم را اینجا اضافه کنم و آن اینکه « بزرگ‌ترین بازدارنده این است که خیلی از ما نمی‌دانیم درست سؤال پرسیدن چقدر می‌تواند سودمند باشد. اگر این شناخت را داشتیم بیش از اینکه جمله‌سازی کنیم، جملاتی با علامت سؤال می‌ساختیم.»

آیا پرسیدن سؤال با دو هدف اصلی انسان برای تعامل، مرتبط است؟

پژوهش‌هایی در دهه پنجاه شمسی انجام شد که بیانگر حقایق جالبی بود. مردم به این دلیل با هم ارتباط دارند تا به دو هدف اصلی برسند:

• تبادل اطلاعات ( چگونه یاد می‌گیریم؟)
• مدیریت احساس ( تمایل و اشتیاق)

پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهند که پرسیدن سؤال ابزاری برای رسیدن به هردو هدف است. پژوهشگران مدرسه کسب‌وکار هاروارد، کارن هانگ  Karen Huang، مایکل یومانس Michael Yeomans ، جولیا مینسون Julia Minson و فرانچسکا جینو Francesca Gino با یک موشکافی متوجه هزاران گفت‌وگوی طبیعی شدند که با هدف شناخت دو طرف انجام می‌شد، چه به‌صورت چت آنلاین چه به‌صورت دیدار حضوری.

از دو گروه دو خواسته متفاوت درخواست شد؛ یک گروه دستکم ۹ سؤال در پانزده دقیقه بپرسند و گروه دیگر سؤالات خیلی کمی بپرسند (بیش از چهار سؤال نباید باشد). نتیجه به شرح زیر بود:

◄ در چت آنلاین– افرادی که از آن‌ها خواسته شده بود به‌صورت تصادفی یک سری سؤال از طرف مقابلشان بپرسند، بیشتر به دل نشستند و از طرفی اطلاعات بیشتری در مورد علائق آن‌ها به دست آوردند.

مثال: سؤالهای صمیمانه تر در مورد فعالیت‌های روزانه مثل کتاب خواندن، آشپزی و ورزش جواب های درست تری باخود به همراه داشت. کسانی که این سؤالات را طرح میکردند میدانستند چگونه سؤال بهتری بپرسیم.

◄ در دیدار حضوری– وقتی دو طرف رابطه پرسش‌های بیشتری از هم می‌پرسیدند، هردو تمایل بیشتری برای تجدید دیدار داشتند. درواقع با پرسیدن بیش از یک سؤال در هر قرار ملاقات، یک نفر دیگر را هم برای تکرار قرار متقاعد می‌کردند ( طی یک دوره با بیست قرار ملاقات).

… فراموش نکنیم که …

زیاد سؤال پرسیدن باعث یادگیری می‌شود و ارتباطات بین فردی را تقویت می‌کند.

بیش از آنکه از خودت بگویی، سؤال بپرس!

از اهمیت سؤال‌ پرسیدن همین بس که بسیار مفید هستند. به‌ویژه در کجا؟ در جوامعی که پرسیدن سؤال برخلاف هنجارهای اجتماعی است. برای نمونه؛ هنجارهای معمول به ما این اجازه را می‌دهند از متقاضیان شغلی طی مصاحبه، سؤال‌هایی پرسیده شود.

حالا بد نیست نگاهی به پژوهش انجام‌شده به‌وسیله دان کیبل Dan Cable در مدرسه کسب‌وکار لندن و ویرجینیا کی Virginia Kay در دانشگاه کارولینای شمالی بیندازیم.

در این پژوهش آمده است که بسیاری از متقاضیان در فرایند مصاحبه شغلی به معرفی خودشان مشغول می‌شوند. با چنین تمرکزی در مورد خودشان احتمالاً فراموش می‌کنند که یک مصاحبه شغلی موفق با سؤال پرسیدن از مصاحبه‌کننده در مورد خودش، در مورد سازمان و کار آن معنای بهتری پیدا می‌کند. درواقع با ایجاد چنین فضایی که متقاضی سؤال می‌پرسد، مصاحبه‌کننده نگاه مناسب‌تری به او دارد و می‌تواند به متقاضی کمک کند تا از میزان رضایت‌بخش بودن شغلش باخبر شود.

درواقع در پاسخ به چگونه سؤال بهتری بپرسیم می‌توان پاسخ داد که متقاضی شغلی با طرح سؤالی مثل

« چه سؤالی هنوز نپرسیده‌ام که باید بپرسم؟»

از شایستگی، تمایل به تعامل و گشودن دروازه باغ مخفی اطلاعات اصلی در مورد شغل حرف می‌زند.

چگونه سؤال بهتری بپرسیم؟ آشنایی با یک روش سقراطی جدید

برای اینکه پرسشگر بهتری باشیم، اولین گام این است که « بیشتر بپرسیم». البته که اینجا تعداد، تنها فاکتور موردنظر نیست که بر کیفیت مکالمه ما اثر می‌گذارد؛ باز هم تکرار می‌کنم که نوع سؤال، لحن، تداوم و قالب هم مهم هستند.

اجازه بدهید با یک آزمایش جالب ادامه بدهم. از دو دانشجو می‌خواهیم تا گفت‌وگویی ترتیب بدهند. به تعدادی از آن‌ها گفته می‌شود تا سؤالات کمتری بپرسند و از گروه دیگر خواسته می‌شود این سؤالات را بیشتر کنند.

طرفینی که تعداد سؤالات کمتری از هم می‌پرسند عموماً میگویند که تجربه یک بازی برابر را با هم داشته‌اند؛ با هم حرف می‌زنند ولی تلاش آن‌ها برای شروع یک مکالمه سازنده، لذت‌بخش و تعاملی است.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]
[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]برای جذابیت در حرف زدن چه ترفندهایی را سراغ دارید؟

[/su_box]

گروهی که تعداد سؤالات بیشتری از هم می‌پرسند پویایی چشمگیرتری دارند. البته گروهی که یکی از طرفین سؤال بیشتر و دیگری سؤال کمتری می‌پرسد ترکیبی از تجربه‌های دو گروه بالاتر هستند. یعنی چه؟ یعنی گاهی پرسشگر چیزهای زیادی از طرف مقابلش یاد می‌گیرد و از طرف دیگر، هم‌صحبت او احساس می‌کند شنیده می‌شود. اوقات دیگری هم هست که یکی از طرفین احساس خوشایندی از زیاد مورد پرسش قرار گرفتن ندارد و مطمئن نیست که چقدر اطلاعات به هم‌صحبت خود می‌دهد.

♦♦ مهم: گفت‌وگوهایی که یکی بیشترین سؤال و دیگری بیشترین پاسخ را می‌دهد، تداعی‌کننده فضای بازجویی هستند.

چند تمرین مفید برای دانستن اینکه چگونه سؤال بهتری بپرسیم

در ادامه قرار است با چند رویکرد مفید که می‌تواند قدرت و کارایی سؤالات را بیشتر کند آشنا شویم. باید اول از همه بگویم که:

«« بهترین رویکرد بستگی به هدف (های) مکالمه کننده‌ها دارد.»»

آیا این مکالمه یک گفت‌وگوی مشارکتی است ( ساخت یک رابطه یا همکاری تیمی) یا یک گفت‌وگوی رقابتی(  طرفین در تلاش هستند اطلاعات حساس را از هم پنهان کنند یا به دنبال منافع خود هستند).

شاید بد نباشد تمرین‌های زیر را دنبال کنیم.

سؤال‌های پیگیرانه پرسیدن

بهتر است به خاطر بسپاریم که سؤال داریم تا سؤال! دنیای پرسش‌ها با هم یکی نیست. در پژوهشی که در مدرسه کسب‌وکار هاروارد انجام شد و مبتنی بر کدگذاری انسانی و یادگیری ماشینی بود، به چهار دسته‌بندی در این مورد رسیدند:

◄ سؤال‌های آشنایی (مقدماتی) – حالت چطوره؟

◄ سؤال‌های بازتابی – خوبم به لطفت. تو چطوری؟

◄ سؤال‌های به کلی – با این سؤال‌ها موضوع گفت‌وگو به‌کلی عوض می‌شود.

◄ سؤال‌های پیگیرانه – پیگیری برای اطلاعات بیشتر

در میان این دسته‌بندی، سؤال‌های پیگیرانه اعتبار ویژه‌ای دارند. وقتی با چنین رویکردی وارد گفت‌وگو می‌شویم یعنی طرف مقابل ما برایمان مهم است، دوست داریم او را بشنویم و بیشتر در موردش بدانیم.

شاید بد نباشید بدانید که

در پژوهش انجام‌شده طرفین گفت‌وگو برای طرح پرسش‌های پیگیرانه در مقایسه با سایر سؤالات تمایل بسیار بیشتری داشته اند.

تشخیص اینکه چه زمانی باید از سؤال‌های باز استفاده کنید

هیچ‌کدام از ما خوشمان نمی‌آید حس کنیم مورد بازجویی قرار گرفته ایم؛ اما یک سری از سؤالات هستند که با پاسخ «بله» یا «خیر» این فضا را ایجاد می‌کنند.

اگر می‌خواهیم بدانیم چگونه سؤال بهتری بپرسیم شاید وقت آن رسیده که با سؤال‌های باز شروع کنیم. این نوع پرسش‌ها مانع ایجاد حسی که به آن اشاره کردم می‌شوند. بنابراین کاربرد ویژه‌ای در دریافت اطلاعات یا آموختن مبحثی جدید دارند.

ناگفته نماند که سؤال‌های باز منبع نوآوری هستند. یعنی با طرح این سؤالات به پاسخ پنهان و غیرمنتظره‌ای می‌رسیم که هیچ‌کس پیش‌تر آن را نمی‌دانسته است. به عبارتی یک فرصت عالی برای توسعه خلاقیت فردی!

♦♦ نکته: سؤال باز پرسشی است که با هدف تشویق مخاطب برای توضیح بیشتر طرح می‌شود. در این نوع، مخاطب پاسخی بیشتر از بله یا خیر می‌دهد. مثلاً؛ « فکر می‌کنی دلیل اتفاقی که روز جمعه در پیک‌نیک افتاد چه بود؟»

در نقطه مقابل، پژوهش‌های زیادی به خطرات محدود کردن گزینه‌های پاسخ مخاطب پرداخته‌اند. مثلاً « سؤال‌های بسته» معرف تعصب و بهره‌کشی از مخاطب هستند.

در یکی از همین مطالعات از پدر و مادرها خواسته شده بود که در مورد « مهم‌ترین چیز برای بچه که آن‌ها را در زندگی آماده می‌کند» نظراتشان را بگویند و حدود ۶۰% آن‌ها از فهرست پاسخ‌ها، « او باید به فکر خودش باشد» را انتخاب کردند. حالا همین موضوع به‌صورت سؤال باز مطرح شد و تنها ۵% از والدین در موردش توضیح دادند.

این‌همه در مورد فواید و نتیجه‌های مثبت سؤالِ باز گفتیم ولی بد نیست بدانید که سؤال‌های باز همیشه هم خوب نیستند.

برای نمونه یک نشست مذاکراتی با مدیر شرکت یا افرادی را تصور کنید که زیادی در مورد افکار و اهدافشان محافظه‌کار و محتاط هستند. سؤالات باز به آن‌ها فضای زیادی برای پنهان‌کاری می‌دهد یا حتی فرصت دروغ گفتن یا طفره رفتن را برایشان فراهم می‌کند.

پس چه‌بهتر که کار را سخت نکنیم و دست به دامان سؤالات بسته شویم. این نوع سؤالات بهتر جواب می‌دهند مخصوصاً اگر خوب طراحی شده باشند. در یک پژوهش دیگر مشخص شد که وقتی سؤالاتی با فرضیات بدبینانه از این جمع پرسیده می‌شود، اغلب دوست ندارند دروغ بگویند:

« کسب‌وکار ما به‌زودی تجهیزات جدید می‌خواهد، این‌طور نیست؟ »

به جای اینکه با یک فرضیه خوش‌بینانه پیش برویم:

«  این ابزار دارد خوب کار می‌کند، مگر نه؟»

درست انجام دادن

نظم و نظام درستی که سؤالات ما دارند بستگی به محیط دارد. در برخوردهای پرتنش، طرح سؤالات سخت اول از همه حتی اگر ازنظر اجتماعی عجیب به نظر برسد، کاری می‌کند تا مخاطب با تمایل بیشتری جواب بدهد.

در بخشی از مطالعات رفتارشناسی این نتیجه به دست آمد که وقتی سؤالاتی با القای حس سلطه کمتر از افراد پرسیده می‌شود، آن‌ها تمایل بیشتری به ارائه اطلاعات حساس در مورد خودشان یا آنچه در ذهن دارند نشان می‌دهند.

در اهمیت چگونه سؤال بهتری بپرسیم همین بس که وقتی فرد پرسشگر با یک سؤال بسیار حساس شروع می‌کند:

«  اصلاً تابه‌حال در خیالات خودت فکر کردی که سر یکی یک بلایی بیاوری؟»

به جای اینکه با این سؤال ادامه بدهد:

« آیا وقتی حالت خیلی خوب بود همکار ناخوش‌احوالت را برای کار فراخوان کردی؟»

باید با خطر آزرده کردن مخاطب روبه‌رو شود. این خطر، تعادل گفت‌وگو را به هم می‌زند. در مقایسه مبینید که سؤال دوم کمتر به خصوصیات فردی سرک می‌کشد. پس مخاطب شما با تمایل بیشتری پاسخ می‌دهد.

… فراموش نکنیم که …

گفت‌وگویی که با هدف برقراری ارتباط شکل می‌گیرد- بنا بر رویکرد مثبت شروع با سؤالات با حساسیت کمتر و کم تنش‌زا- اثر بیشتری دارد.

شاید بد نباشد به یک مجموعه دیگر از مطالعات انجام‌شده که نتایج آن با انتشار ستون داستان‌های کوتاه مبتنی بر واقعیت « عشق مدرن» در روزنامه نیویورک تایمز، محبوبیت پیدا کرد بپردازم. در این رشته پژوهش‌ها روانشناسی به نام آرتور آرون Arthur Aron  گروهی از غریبه‌ها را به آزمایشگاهش فراخواند.

هر غریبه یک پارتنر برای خودش انتخاب کرد و فهرستی از چند سؤال در اختیار آن‌ها قرار گرفت. از آن‌ها خواسته شد تا بنا بر همین سؤالات پیش بروند طوری که اول با سؤالات سطحی‌تر شروع کنند و در ادامه به پرسش‌هایی برسند که زمینه خود افشایی بیشتری را برای طرف مقابل به همراه داشته باشد.

«  بزرگ‌ترین پشیمانی تو چیست؟ »

ازجمله سؤالاتی می‌تواند باشد که باعث صمیمیت و خود افشایی بیشتر می‌شود.

استفاده از لحن مناسب

وقتی گفت‌وگوی ما با سؤالات غیررسمی صمیمانه درهم می‌آمیزد به جای اینکه لحن رسمی و خیلی جدی به خود بگیرد، طرفین مکالمه احساس پذیرش و راحتی بیشتری دارند.

در پژوهشی که بر همین مبنا انجام شد، به دو گروه از شرکت‌کنندگان در یک آزمایش آنلاین مجموعه‌ای از سؤالات داده شد. رابط کاربری سایت، برای یک گروه، یک نفر شوخ و شاداب بود و برای گروه دیگر این رابط آدم جدی و رسمی.

به‌راحتی نتیجه مشخص است؛ گروهی که با رابط کاربری شاد و سرزنده ارتباط داشتند تقریباً دو بار بیشتر اطلاعات حساس را در اختیار سایت گذاشتند.

وقتی فضای کافی به مخاطب داده شود، طرف مقابل هم احساس راحتی بیشتری دارد. مثلاً یک‌بار امتحان کنید و به مخاطبتان بگویید هیچ ایرادی ندارد اگر جواب بعضی سؤال‌ها را بخواهد تغییر بدهد. این آزادی عمل حتی در یک مکالمه دوستانه دونفره طرف مقابل را برای ادامه گفت‌وگو پذیراتر می‌کند حتی اگر تصمیمی برای تغییر جوابش نداشته باشد.

و اینجاست که به نقطه عطف بهره‌وری تیمی می‌رسیم؛ طوفان فکری که دقیقاً با همین نیت پیش می‌رود. احتمالاً به دلیل همین فضادهی کافی است که تیم‌های کاری مختلف از تکنیک طوفان فکری مکتوب به‌عنوان یک عملیات بسیار سازنده استفاده می‌کنند.

چطور؟ روی تخته جلسه که هر داده‌ای نوشته و چسبانده می‌شود، یا پاک می‌شود یا بدون هیچ قضاوتی سر جایش باقی می‌ماند. در چنین فضایی اعضای تیم علاقه بیشتری برای پاسخ صادقانه به سؤالات دارند. آن‌ها حتی حرف‌هایی می‌زنند که ممکن است جای دیگری نتوانند به زبان بیاورند ( به دلیل احساس امنیتی که در جمع دارند).

از طرف دیگر، زمان کافی هم دارند تا فکرهای نظم نگرفته‌شان را که ممکن است تناسبی با اهداف تیم نداشته باشد، نظم و نظام ببخشند.

♦♦ مهم: به‌صورت کلی لحن بیش‌ازحد  شسته‌ورفته و رسمی، کاری می‌کند تا مخاطب تمایل خیلی کمتری برای همخوان کردن اطلاعات داشته باشد.

توجه به پویایی گروه

حالت فعال و پویای گفت‌وگو با توجه به اینکه این مکالمه دونفره است یا گروهی، به شکل چشمگیری تغییر می‌کند. اینکه چگونه جواب بهتری به پرسش‌ها داشته باشیم به همان اندازه چگونه سؤال بهتری بپرسیم؟ اهمیت دارد و تحت تأثیر افراد حاضر قرار می‌گیرد.

البته وقتی صحبت از یک گروه می‌شود، اعضای یک گروه مایل هستند که مثل هم رفتار کنند که این درنهایت روی بهره‌وری آن‌ها اثر می‌گذارد. در پژوهش دیگری که در مدرسه کسب‌وکار هاروارد انجام شد، برای شرکت‌کنندگان مجموعه‌ای از پرسش‌های حساس در نظر گرفته شد.

این پرسش‌ها شامل سؤالات مالی و جنسی بودند؛ « تابه‌حال چک برگشتی داشته‌اید؟» یا « به‌عنوان یک بزرگ‌سال آیا تابه‌حال تمایلات جنسی خاصی داشته‌اید؟» و دو موقعیت مقابل روی آن‌ها قرار داده شد:

• افراد زیادی در این گروه دوست دارند که جواب‌های شرم‌آورشان اعلام شود.
• گروه دیگر هم تمایلی به انجام این کار ندارند.

با اعلام این دو دسته‌بندی، ۲۷% شرکت‌کنندگان، با پیروی از گروه اول، علاقه به اعلام پاسخ‌های حساس خودشان داشتند.

با کلیک روی تصویر بالا شما وارد دنیای جذاب و بی‌پایان کتاب‌های صوتی مجموعه ما می‌شوید. البته این دروازه طلایی زمانی به رویتان گشوده خواهد شد که برای دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن تردید نکنید!

پایان‌بخش

سؤال پرسیدن یکی از ابزارهای قدرتمند برای ارزشیابی در سازمان‌ها و همچنین بهبود رابطه در زندگی فردی است. البته این ابزار لزوماً در سازمان‌ها یا محیط‌های کاری قرار نیست کاربرد داشته باشد و عموماً:

انگیزه‌بخش یادگیری است.

باعث تبادل نظرات و پیشنهادها می‌شود.

زمینه نوآوری و بهبود عملکرد را فراهم می‌کند.

زنجیره آرامش و اعتماد را بین اعضای تیم محکم می‌کند.

و درنهایت اینکه، سؤال پرسیدن ضریب خطا در کسب‌وکار را پایین می‌آورد.

آلبرت انشتین هم به ما یادآور می‌شود که « در مورد هر چیزی بپرس» چراکه با این راهکار میدانیم چگونه سؤال بهتری بپرسیم .

منبع:

https://hbr.org/2018/05/the-surprising-power-of-questions

این نوشته چگونه سؤال بهتری بپرسیم تا شخصیتی جذاب و ارتباطی لذت‌بخش داشته باشیم؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

تقریباً هر فردی می‌تواند به معنای واقعی یاد بگیرد، بی‌آنکه در ابتدای راه به قدرت حافظه خود برای ذخیره اندوخته علمی‌اش پی برده باشد. از بسیاری جهات، یادگیری و حافظه یک وابستگی دوطرفه به هم دارند که این ارتباط را در ظاهر موضوع نمی‌توان بررسی کرد و به همین دلیل قصد دارم از شما دعوت کنم پا به دنیای اعجاب‌انگیز حافظه، فراموشی و یادگیری بگذارید.

اهمیت حافظه و یادگیری در روش هشت تیک

این مفهوم دو خط کاملاً موازی هستند. شایان ذکر است که عملکرد هردوی آن‌ها به یک عضو بسیار مهم بدن ما بستگی دارد؛ مغز.

درواقع بدون دخالت مغز، عملکرد هیچ‌کدام از این دو معنا ندارد. در معرفی بهتر یادگیری باید گفت که

رویدادهایی که در گذشته، حال و آینده اتفاق افتاده است را در برمی‌گیرد.

و حافظه‌این‌گونه تعریف می‌شود:

به اموری مربوط است که تقریباً زمان آن‌ها گذشته است.

به‌عبارت‌دیگر، فرد این توانایی را دارد که در هرزمان ممکنی اقدام به یادگیری کند. هرچند اطلاعات به‌دست‌آمده در فرایند یادگیری، درست پس ازاینکه یاد می‌گیریم اطلاعات در ذهن پردازش و برای ذخیره شدن به حافظه سپرده می‌شود.

نکته بسیار جالب‌توجه در بررسی ارتباط تنگاتنگ یادگیری و حافظه ‌این است که توانایی یادگیری بستگی به حافظه فرد دارد. اگر بخواهم بیشتر توضیح بدهم بدان معنی است که آموختن به یک محرک مغزی از طرف حافظه نیاز دارد و به همان اندازه هم، حافظه وابسته به فرایندهای اصولی یادگیری است تا درنهایت داده‌ها را گردآوری و ذخیره کند.

سبک‌های یادگیری کدام اند؟

همه ما برای خودمان یک روش یادگیری منحصربه‌فرد داریم. در این مسیر، برای اثرگذاری بیشتر و بهتر لازم است تا از حضور یک آموزشگر متعهد یا مشاور آموزشی برای هدایت درست توانایی فردی خودمان کمک بگیریم. او کنار ماست تا اطلاعات موجود را به‌درستی بیاموزیم و حفظ کنیم.

♦♦ شما چه روش‌هایی برای بهبود یادگیری و حافظه خود انتخاب می‌کنید؟

خواب

درحالی‌که بسیاری از پژوهش گران همچنان مطالعات موازی بین یادگیری و تقویت حافظه داشته‌اند، شاید بهتر باشد بدانید که خواب اثر قدرتمندی بر عملکردهای شناختی حیاتی ما مثل یادگیری می‌گذارد.

در مقاله‌ای که با عنوان « تأثیر خواب بر تقویت یادگیری و حافظه ضعیف» منتشر شد، اگرچه بسیاری در بیداری و حالت هوشیار به دریافت و پردازش اطلاعات مشغول هستند، این توانمندی‌ها حتی در خواب بسیار فعال و قوی‌تر خواهد بود.

به خاطر داشته باشید که عملکردهای شناختی ما در حوزه یادگیری و حافظه درصورتی‌که خواب کافی نداشته باشیم به‌مرورزمان ضعیف می‌شود.

یادگیری موسیقی

چه باور کنید و چه نه، آموزش موسیقی هم روی یادگیری و حافظه فرد اثرگذار است. روانشناسی مدرن بر درستی این حقیقت مهر تأیید زده است که بسیاری از افراد با واردکردن موسیقی به زندگی خود، چه برای یادگیری چه برای لذت، به‌صورت غیرمستقیم قدم‌های مهمی در تقویت یادگیری و حافظه خود برمی‌دارند.

البته که موسیقی بسیار بیشتر از روش هشت تیک، بر کارایی عملکرد مغز تأثیرگذار است. اما پژوهش‌های مربوط به عملکرد مغز نشان داده است که اثر موسیقی درواقع بازتابی از قدرت ورزش برای بدن است.

علاقه‌مندان به موسیقی، همچنین از سایر امتیازات ذهنی مثل حرف زدن، زبان و فرایندهای کلی عملکردهای شنیداری لذت می‌برند.

از سوی دیگر، با بررسی‌های انجام‌شده روی موسیقی‌دان‌ها این نتیجه به دست آمد که آن‌ها قدرت نگهداری داده‌های آموخته بیشتری را نسبت به دیگران دارند و درنتیجه هوش عقلی IQ بالاتری هم دارند.

♦♦ حافظه نوازندگان اغلب قوی‌تر از سایرین است ♦♦

شاید بد نباشد بدانید که اگر آموزش موسیقی پیش از هفت‌سالگی کودک آغاز شود، اثرات چشمگیری بر فرایند یادگیری و حافظه و درنهایت پیاده‌سازی درست روش هشت تیک در زندگی حرفه‌ای او خواهد داشت.

همچنین پژوهش‌های بسیاری نشان داده‌اند که وقتی کودک در معرض صدای بیشتری باشد اغلب توانمندی‌های آن‌ها در این دو حوزه افزایش می‌یابد.

تأثیر روش هشت تیک در بهبود یادگیری و حافظه

حال که به ارتباط دوسویه و دوستانه حافظه و یادگیری بیشتر پی بردیم، اجازه بدهید یک نمونه ملموس یادگیری و تقویت حافظه در جامعه زبان آموزان بیاورم؛  « نقش و تأثیر روش هشت تیک در یادگیری زبان انگلیسی به‌عنوان زبان دوم».

همان‌طور که بالاتر نوشتم ارتباط بین گنجینه لغات و قدرت زبانی همیشه بین همه یکسان نیست. یادگیری زبان انگلیسی ازجمله این موارد است.

اینکه دانش واژگانی فرد در این زبان چقدر باشد تا میزان زیادی ارتباط تنگاتنگی با قدرت خواندن، شنیدن و بهره‌مندی از سایر ابزارهای یادگیری این زبان دارد.

توجه داشته باشید وقتی گنجینه واژگانی شما محدود باشد نوع متونی که می‌توانید به‌راحتی بخوانید یا بشنوید بسیار محدود می‌شود. بنابراین روش هشت تیک می‌تواند آخرین راهکار برای یادگیرنده‌ای باشد که به تشخیص آموزش‌دهنده، گنجینه واژگانی عمیقی ندارد و تنها از عهده خواندن یا شنیدن متون ساده برمی‌آید.

از طرفی، بد نیست بدانید که دانشجوهای سطح بالاتر آموزش انگلیسی برای نوشتن معمولاً قابلیت‌های واژگانی بهتری را در مقایسه با دانشجویان سطح پایین‌تر از خود نشان می‌دهند.

زبان انگلیسی مانند زبان فارسی دایره واژگانی بسیار متنوعی دارد که هرکدام برای بخش‌های مختلفی از حرف زدن روزانه ما، چه در زندگی شخصی و چه در فضاهای حرفه‌ای و اجتماعی، کاربرد دارند. اهمیت این موضوع باعث می‌شود تا یادگیرنده برای آموختن لغات بیشتری چه در سطح دانشگاهی و چه در سطح حقوقی و مشابه تلاش کند.

یادگیری با روش هشت تیک چه امتیازی دارد؟

در یادگیری و حفظ لغات با روش هشت تیک، نکته مهم این است که اندازه دقیق گنجینه واژگانی تأثیر قابل‌توجهی بر روش آموزش و درنهایت یادگیری می‌گذارد. یعنی هرچه این دایره واژگانی محدودتر باشد، موفقیت یادگیرنده در فرایند یادگیری و حفظ لغات محدودتر خواهد بود.

وقتی همکلاسی آموزشگاه زبان شما آن‌قدر سلیس و روان حرف میزند، حتماً موافق خواهید بود که این روان بودن در حرف زدن به دلیل قدرت بالای حفظ لغات بیشتر است که در بازه زمانی طولانی موفق به کسب آن شده است.

♦♦ مهم: در روش هشت تیک که در ادامه به معرفی کامل آن می‌پردازم، انگیزه شخصی آموزنده برای رسیدن به چنین سطحی از یادگیری لغات زبان انگلیسی، یکی از ابزارهای حیاتی است.

آیا یادگیری مبتنی بر روش هشت تیک در همه زبان‌ها یکسان است؟

نباید نادیده گرفت که خیلی از زبان‌های زنده دنیا هستند که روند یادگیری بسیار ساده‌تر از زبان انگلیسی دارند و دایره لغات آن‌ها هم‌سطح با ساختار واژگانی زبان موردنظر ما نیست.

اگرچه در این مقاله تمرکز بر زبان انگلیسی و روش یادگیری است ولی تعمیم این روش برای زبان‌های دیگر چندان درست نیست.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]با آسان‌ترین روش های یادگیری زبان انگلیسی آشنا شوید

[/su_box]

بهتر است به خاطر بسپارید که پیاده‌سازی روش هشت تیک برای یادگیری زبان انگلیسی، که ازجمله دغدغه‌های بسیاری از هم‌وطنان ما به‌ویژه در بازار کسب‌وکار است، قرار نیست بهترین روش یادگیری در مورد سایر زبان‌ها باشد و حتی ممکن است نیازی به انتخاب این روش نباشد.

روش هشت تیک در یادگیری زبان انگلیسی

اصل در یادگیری این زبان این است که بدانیم بین لغات پرتکرار یا پراستفاده و لغات کم تکرار یا کم‌اهمیت تفاوت وجود دارد. پر بیراه نیست اگر بخواهم اضافه کنم که بهترین ابزار موفقیت در یادگیری لغات همچنان مشخص نیست که تا حدودی به دلیل گستردگی فاکتورهای آموختن است.

این یک اتفاق قابل‌درک است که بسیاری از آموزش‌دهنده‌ها و یادگیرنده‌ها همچنان در مورد بهترین روش یادگیری تردید دارند. به‌ویژه با وجود کتاب‌های آموزشی تلفظ که معمولاً نقش کمرنگی در ارائه یک دستورالعمل مفید و واضح در فرایند یادگیری مبتنی بر روش ذخیره در حافظه بلندمدت دارند.

معرفی روش هشت تیک

روش هشت تیک یک استراتژی یادگیری است که فرد یادگیرنده را وارد فاز عمیق‌تر آموزش می‌کند. وقتی فرایند یادگیری مشخص باشد، این تکنیک حافظه‌ای کاری می‌کند تا یادگیرنده فقط « آن چیزی را که باید بیاموزد» یاد بگیرد.

به لطف این استراتژی یادگیری که یک سیستم زمان‌بندی برای بررسی فرایند آموختن است، شما می‌توانید یادگیری مناسبی با کمترین زمان صرف شده داشته باشید. درواقع با به حداقل رسیدن زمان آموزش، همچنان همان کیفیت یادگیری وجود دارد.

در این روش یادگیری، شما با هشت مربع خالی روبه‌رو هستید که قرار است با وجود آن‌ها فرایند یادگیری شما بهتر شود. تیک خوردن هر مربع اتفاقی نیست ولی نیاز به تلاش و تمرکز چندانی ندارد.

این هشت مربع نشان‌دهنده هربار مرور کردن هستند که باید تیک بخورند. فراموش نکنید که روش هشت تیک را باید هرروز انجام دهید ( احتمالاً با جعبه یادگیری لایتنر یا جی پنج آشنایی دارید!).

دو نشانه در این روش یادگیری را باید در نظر بگیرید؛ تیک و ضربدر. تیک برای مواقعی است که شما می‌توانید کلمه موردنظر را به یاد بیاورید و درصورتی‌که موفق به یادآوری درست آن نشوید، داخل مربع را با ضربدر پر می‌کنید.

اگر موفق شوید تمام مربع‌ها را با تیک پرکنید یعنی از پس یادگیری و حفظ کلمه برآمده‌اید. بهترین عدد در این روش پر کردن شش خانه از هشت خانه است تا ثابت کنید کلمه از حافظه کوتاه‌مدت شما به حافظه بلندمدت منتقل شده است.

روش هشت تیک را چه کسی به دنیای حافظه و یادگیری معرفی کرد؟

روش هشت تیک یک الگوریتم تکرار بسیار ساده دارد که مبتنی بر فرضیه منحنی فراموشی forgetting curve روانشناس و فیلسوف آلمانی، هرمان ابینگهاوس Ebinghause در سال ۱۸۸۵ میلادی طراحی شده است. در این فرضیه دو اصل مهم در نظر گرفته شده است:

◄ عملکرد مناسب حافظه (مبتنی بر یکی از تکنیک‌های یادگیری).

◄ تکرار براساس یادآوری فعال active recall (تکرار فاصله‌دار)

بالاترین سطح یادگیری در این تکنیک پس از تکرار فاصله‌دار که از آن با عنوان یادآوری فعال نام می‌برند اتفاق می‌افتد. توجه داشته باشید این یادگیری در حد اشباع است. منظور از اشباع چیست؟ این بدان معنی است که وقتی برای به یادسپاری مطلبی تمرین زیادی داشته باشید و این تمرین بیش‌ازاندازه موردنیاز شما تکرار شود، این فرایند یادگیری تبدیل به پرآموزی Overlearning می‌شود.

پرآموزی کاری می‌کند تا ذهن فرد تقریباً تحت هیچ شرایطی اطلاعات به‌دست‌آمده را فراموش نکند.

شما در نمودار زیر می‌توانید تصویری از منحنی یادگیری learning curve داشته باشید که سطوح و شدت تأثیر میزان تمرین بر روند یادگیری را به‌خوبی نمایش می‌دهد.

به خاطر بسپارید که فرضیه منحنی فراموشی در مورد افت ماندگاری حافظه طی زمان است. آنچه ارتباط معناداری بین منحنی یادگیری و منحنی فراموشی برقرار می‌کند، قدرت حافظه در یک بازه زمانی است.

وقتی پای قدرت حافظه به میان می‌آید دقیقاً منظور چیست؟ هرچه حافظه شما قوی‌تر باشد، مدت‌زمان طولانی می‌تواند یک محتوا را به خاطر آورد. درواقع منحنی فراموشی به این مهم اشاره می‌کند که انسان تمایل به کاهش حافظه خود در مورد مطالب تازه آموخته‌شده طی چند روز یا هفته دارد؛ مگر اینکه این داده‌ها آگاهانه مرور شوند.

مرور، تمرین و تکرار، اثرگذارترین اهرم نگهداری اطلاعاتی است که ذهن ما تمایل به فراموش کردن بیش از نیمی از آن دارد.

در روش هشت تیک به دنبال چه نتیجه‌ای هستیم؟

با انتخاب روش هشت تیک به‌عنوان راهکار آموزش درواقع اصل تکرار، تمرین و تشخیص را در فرایند یادگیری خود پیاده می‌کنید.

در این مقاله تأکید بر تأثیر این استراتژی تقویت حافظه بر یادگیری زبان انگلیسی میان فارسی‌زبان‌ها بود. بنابراین فرد یادگیرنده به لطف روش هشت تیک می‌تواند موارد؟ زبانی موردنظر را به‌طور مستقیم وارد حافظه بلندمدت کند.

تنظیم یک برنامه یادگیری زمان‌بندی‌شده، زیر نظر گرفتن خطاها در فرایند یادگیری و ارزیابی این فرایند در زمان یادگیری ازجمله موارد مهمی هستند که فرد یادگیرنده به آن‌ها توجه دارد.

نقش سبک زندگی سالم در اثرگذاری روش هشت تیک

اینکه شما در این مقاله با یکی از قدیمی‌ترین روش‌های یادگیری آشنا شده‌اید یکی از گام‌های مؤثر روبه‌جلو برای تقویت و بهبود حافظه است. همچنین می‌توانید در کنار استفاده از استراتژی‌های یادگیری مشابه، از روش‌های طبیعی تقویت حافظه که اغلب به‌عنوان سبک زندگی سالم از آن‌ها نام‌برده می‌شود بهره ببرید.

فراموش نکنید که ژنتیک در کمبود حافظه فرد نقش به سزایی دارد به‌ویژه اگر دچار بیماری‌های عصبی مثل آلزایمر شود. اما همواره سبک زندگی سالم تأثیر چشمگیری بر عملکرد خوب حافظه خواهد داشت.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]زندگی سالم چیست؟ اهمیت و مؤلفه های یک سبک زندگی سالم

[/su_box]

مصرف شکر مصنوعی را کم کنید

با مصرف غیرمجاز شکر صنعتی به پیشواز بیماری‌های مزمن و درنهایت زندگی پرخطر بروید! بسیاری از پژوهش‌ها ثابت کرده‌اند که رژیم پرشکر زمینه‌ساز ضعف حافظه و کوچک شدن مغز، مخصوصاً بخش مربوط به حافظه کوتاه‌مدت است.

در مطالعه‌ای که روی بیش از ۴ هزار نفر انجام شد، مشخص شد که گروه مصرف‌کننده نوشیدنی‌های پرشکر از حجم مغزی کمتر و ضعف حافظه بیشتری رنج می‌برند درحالی‌که برای گروه با رژیم سالم متعادل این اتفاق نمی‌افتد.

روغن ماهی را وارد سبد غذایی خود کنید

یک‌بار دیگر بد نیست یادآوری کنم که روغن ماهی منبع غنی امگا۳ و اسیدهای چرب است. تأثیری که مصرف این اسیدهای چرب‌بر سلامت فرد می‌گذارد شامل موارد زیر است:

◄ کاهش خطر حملات قلبی

◄ کاهش التهابات

◄ کم شدن استرس و نگرانی

◄ کمک به روند کاهشی عملکرد مغز

در بسیاری از بررسی‌های علمی بر احتمال تأثیر روغن ماهی در بهبود حافظه به‌ویژه در سالمندان تأکید شده است.

نتیجه پژوهشی روی ۳۶ سالمند با اختلالات شناختی خفیف نشان داد که پس از مصرف این مکمل غذایی به مدت دوازده ماه، حافظه فعال و کوتاه‌مدت آن‌ها بهبود چشمگیری داشته است.

همچنین ۲۸ مطالعه دیگر ثابت کرد که بزرگ‌سالان با نشانه‌های خفیف کاهش حافظه، به لطف مصرف مکمل‌های غنی از اسیدهای چرب دریایی DHA و EPA به بهبود حافظه رویدادی خود کمک شایانی کرده‌اند.

مراقبه تفریح جدی شما باشد

باید زمانی مناسبی برای رهایی ذهن از سموم پراکنده معمول در زندگی واقعی پیدا کرد. زمانی برای فکر کردن به هیچ!

همان‌طور که تمرین و تکرار در روش هشت تیک باعث می‌شود تا زبان انگلیسی یا هر محتوای دیگری را به خاطر بسپارید، تمرین مدیتیشن هم اگر مرتب و پیگیرانه باشد تأثیر به سزایی بر سلامت عمومی جسم و روان شما می‌گذارد.

• کاهش استرس و دردهای بدنی
• کاهش فشارخون
• بهبود حافظه

ازجمله امتیازات مراقبه است.

مطالعات علمی نشان می‌دهند که انجام انواع مراقبه به افزایش جسم خاکستری مغز (حس‌های متفاوت بدن شامل گفتار، شنیدن، عواطف، دیدن، حافظه و کنترل عضلات، بخشی از عملکرد ماده خاکستری است) فرد کمک می‌کند. با افزایش سن، از حجم این جسم خاکستری کم شده و درنتیجه باعث کاهش حافظه و توانایی شناختی فرد می‌شود.

شاید بد نباشد بدانید که مدیتیشن و تمرین‌های رهاسازی ذهن به بهبود حافظه کوتاه‌مدت افراد از بیست‌سالگی به بعد کمک می‌کند.  برای نمونه دانشجویان یک کالج در تایوان با انجام تمرین‌های ذهن آگاهی شاهد بهبود عملکرد حافظه فعال فضایی Spatial working memory بودند درحالی‌که این نتیجه در دانشجویانی که شرکت نکرده بودند، معکوس بود.

♦♦ حافظه فعال فضایی نقش نگهداری و پردازش اطلاعات در مورد مکان وسایل در محیط را به عهده دارد♦♦

کنترل وزن را جدی بگیرید

میدانم که دغدغه خوش‌اندام بودن در ذهن و خانه شما هم وجود دارد؛ از کوچک بگیر تا بزرگ! پس حالا که تا اینجای مسیر را آمده‌اید بد نیست بدانید که علاوه بر تناسب ظاهری به ارتقای عملکرد مغزی خود نیز کمک می‌کنید.

افت توانایی‌های شناختی ازجمله خطراتی است که با بروز چاقی، در فرد اتفاق می‌افتد. نکته جالب‌توجه این است که چاقی همچنین تغییراتی در ژن‌های مربوط به حافظه هم می‌گذارد. تأثیر منفی روی این ژن‌ها چشمگیر است.

مهم: مقاومت به انسولین و بیماری‌های التهابی از دیگر اثرات منفی افزایش وزن روی مغز است.

شاید بهتر باشد بدانید که

پس از مطالعات انجام‌شده روی پنجاه نفر در بازه سنی ۱۸-۳۵ سال، نتیجه به‌دست‌آمده بر این حقیقت تأکید داشت که هرچه وزن فرد بالاتر باشد عملکرد حافظه برای انجام انواع آزمون‌ها ضعف چشمگیری خواهد داشت.

تمرین ذهن آگاهی روتین زندگی شما باشد

ما در مجموعه ذهن مقالات خواندنی متفاوتی در مورد ذهن آگاهی منتشر کرده‌ایم؛ اما اگر بخواهم کوتاه برایتان توضیح بدهم

ذهن آگاهی یک حالت ذهنی است که با انجام آن، تمرکزتان را بر لحظه حال می‌گذارید تا شناخت و آگاهی درستی از محیط اطراف و احساسات خود داشته باشید.

شاید این پرسش برای شما پیش بیاید که ذهن آگاهی و مدیتیشن یکی هستند؟

البته از این تکنیک در تمرین‌های مدیتیشن هم استفاده می‌شود ولی باهم فرق دارند. مدیتیشن را می‌توان یک فرایند چارچوب دار منظم در نظر گرفت. درحالی‌که ذهن آگاهی یک عادت ذهنی است و شما در هر موقعیتی می‌توانید از انجام آن لذت ببرید؛ بدون نیاز به پوشیدن لباس تمرین یا قرار گرفتن در فضای مناسب.

در پژوهشی که روی ۲۹۳ دانشجوی روانشناسی انجام شد، به این نتیجه رسیدند که عملکرد حافظه و تمرکز افراد انجام دهنده ذهن آگاهی در فرایند یادآوری موضوعات به‌مراتب بهتر از عملکرد افرادی بود که این تمرین را نادیده گرفته بودند.

همچنین شاید بهتر است بدانید که

یکی از خطراتی که گریبان گیر افراد سالمند می‌شود، کاهش قابلیت‌های شناختی ازجمله آلزایمر است. درحالی‌که با انجام پیگیرانه تمرین‌های ذهن آگاهی، احتمال بروز این خطر به‌مراتب کاهش پیدا می‌کند.

امتحان کنید! تمام توجه، تمرکز و حتی تنفس خود را برای  زمانی که در لحظه هستید خرج کنید. ذهن بازیگوش ما حتی وقتی درحال پرسه زدن بی‌وقت و دلیل باشد، با ذهن آگاهی می‌تواند دوباره به حالت دلخواه ما برگردد.

کنترل مصرف الکل برایتان مهم باشد

درصورتی‌که ازجمله افراد کم‌توجه به مصرف الکل در زندگی شخصی خود هستید و این روزها هم به‌طورجدی برای توسعه فردی  تلاش می‌کنید، بهتر است از تأثیر منفی الکل بر عملکرد حافظه خودتان غافل نشوید.

مهم: زیاده‌روی در مصرف الکل  شامل یک الگوی مصرف اشتباه می‌شود که با عادت به آن، سطح الکل خون تا ۰.۰۸ گرم در میلی‌لیتر یا بالاتر افزایش پیدا می‌کند.

مطالعه‌ای روی ۱۵۵ دانشجوی تازه‌وارد نشان داد که مصرف‌کنندگان هفتگی یا ماهانه شش لیوان یا بیشتر الکل در مقایسه با افرادی که زیاده‌روی نمی‌کنند، مشکلات قابل‌توجهی در یادآوری فوری مطالب داشته‌اند.

اگر بخواهیم کمی علمی‌تر به موضوع نگاه کنیم، مصرف الکل اثر مخدر روی مغز دارد و زیاده‌روی در مصرف آن باعث تخریب هیپوکامپوس مغز می‌شود؛ ناحیه‌ای از مغز که نقش بسیار مهمی در حافظه دارد.

تا فراموش نشده بد نیست بدانید که با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن میتوانید دسترس آسان به کتابخانه صوتی مجموعه داشته باشید و از شنیدن کتابهای متنوع در حوزه توسعه فردی و تقویت حافظه و تمرکز لذت ببرید.

پایان‌بخش

دنیای پرشتاب امروز، مجالی برای به خاطر سپردن آنچه نباید فراموش کنیم به ما نداده است. وقتی با هجوم عجیب و حتی ترسناک تکنولوژی روبه‌رو هستیم، روش‌های سنتی یادگیری همچنان دست ما را با مهربانی می‌گیرند و راهنمای ما خواهند بود.

روش هشت تیک ازجمله همین رفقای بامعرفت دلسوز است. او کاری می‌کند تا ذهن خسته و شتاب‌زده شما دمی فرصت تجدیدقوا و بازیابی داشته باشد. با کمک این استراتژی یادگیری می‌توانید نه‌تنها از قافله مدرنیسم عقب نمانید، بلکه با ذهن و حافظه‌ای توانمندتر از فرایند یادگیری لذت ببرید.

درصورتی‌که نظر و تجربه متفاوتی در مورداستفاده از این روش تقویت حافظه در ذهن دارید، بی‌صبرانه مشتاقیم تا خواننده آن‌ها در بخش دیدگاه باشیم.

منبع:

http://www.ijsse.com/sites/default/files/issues/2013/v3i3/Paper-16.pdf

https://www.betterhelp.com/advice/memory/the-relationship-between-learning-and-memory/

https://www.healthline.com/nutrition/ways-to-improve-memory#TOC_TITLE_HDR_8

تیک ایت ( Tick8 ) چیست؟

https://b2n.ir/y81590

این نوشته روش هشت تیک چگونه می‌تواند از سایر روش‌های یادگیری پیشی بگیرد! برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

حتی بعید نیست یک فلزیاب معمولی داشته باشید تا دوست داشتن خودتان را لای شن‌های ساحلی و گیرکرده در صخره‌های دست‌نیافتنی پیدا کنید!

همین ابتدای مقاله بهتر است برایتان روشن کنم که دوست داشتن خود یک عمل جستجوگرانه نیست. چون با تمرین است که استاد می‌شوی.

خیلی از ما گمان می‌کنیم عشق‌ورزی به خود یک رفتار ناگهانی بدون فکر است. روزی وارد زندگی‌مان می‌شود و همه‌چیز را قشنگ و خوش‌رنگ می‌کند. درحالی‌که فراموش می‌کنیم چطور مثل کاشفی صبور و دقیق، این عشق را پیدا می‌کنیم، آن را یاد می‌گیریم و همواره در حال تمرین هستیم.

همه ما حق داریم روزهایی در زندگی به خودمان بیاییم و از خودمان در نهایت سردرگمی بپرسیم « دوست داشتن خود یعنی چه ؟» درحالی‌که حسابی غرق مشکلات زندگی هستیم.

شادی حقیقی اتفاق نمی‌افتد اگر به ارزش واقعی خودمان اهمیتی ندهیم یا حتی برای دوست داشتن خود به روش های سخت فکر کنیم گویی حق نداریم به سادگی خوش‌حال باشیم!

شاید باید به خاطر بسپارید که عشق‌ورزی به خود یکی از سازنده‌ترین انتخاب‌های فردی است که خوش‌حالی قلبی را به کالبد زندگی تزریق می‌کند.

همه تردیدها، کم لطفی و شناخت کم از خود مثل یک مانع جلوی حرکت روبه‌جلوی فرد را می‌گیرد و کاری می‌کند تا او نتواند ظرفیت واقعی خودش را به نمایش بگذارد.

مهم:

♦♦ اگر همچنان علاقه‌مندید که بدانید به‌راستی دوست داشتن خود یعنی چه بد نیست آن را با غرور بیجا اشتباه نگیرید. چه بسیار والدینی که دوست داشتن خود را با تزریق این باور که باید خودخواه، همواره طلبکار، مغرور، سلطه‌گر، مدعی و غیرمفید باشند در روح فرزندشان نهادینه کرده‌اند.

شاید برایتان عجیب باشد اگر بخوانید که کم لطفی به خود تا سال‌های سال یکی از محرک‌های قوی افراد برای توسعه فردی بوده است. آن‌ها خود را نادیده می‌گرفتند چون فکر می‌کردند برای موفقیت، همین لازم است.

بسیاری از ما افراد بهره‌مند از اعتمادبه‌نفس بالا و عزت‌نفس قوی را متهم به مغرور بودن می‌کنیم چون به نظر ما، دوست داشتن خود یعنی کنار گذاشتن فردیت و هر آنچه باورهای درست برای زندگی باکیفیت را در ذهن ما تقویت می‌کند.

دوست داشتن خود یعنی چه طور شاد بودن را بدانیم

برای اینکه به سطح قابل‌قبولی از عشق به خود برسیم باید « شادی» و «امنیت» را یک‌بار دیگر برای خود بالغمان تعریف کنیم.

تعریف درست « شادی» چیست؟

بنا بر پژوهش‌های انجام‌شده، همراهی دو حس درونی در ما بیانگر شادی واقعی یا به عبارتی شادی پایدار می‌تواند باشد:

◄ رضایت فردی- معنای نهفته در فعالیت یا عملکرد نهایی ما

◄ کیفیت احساسات- هر آنچه به دلیل ارتباط با دیگران دریافت می‌کنیم. این احساسات متنوع هستند که هرچه سطح شفافیت و مثبت بودن آن‌ها بالاتر باشد، تأثیری که روی ذهن ما می‌گذارند به‌مراتب قوی‌ترند.

امنیت چگونه تعریف می‌شود؟

امنیت حالت فراغت نسبی از تهدید، حمله یا آمادگی برای رویارویی با هر تهدید و حمله را گویند. امنیت از ضروری‌ترین نیازهای یک جامعه است.

فاصله نسبی انسان از تهدید و حملات احتمالی را امنیت تعریف می‌کنند. از سوی دیگر اگر آمادگی نسبی یا کافی برای رودررویی با هر تهدید یا حمله را داشته باشیم، از این ضروری‌ترین نیاز جامعه، بهره‌مند هستیم.

پاسخ به « دوست داشتن خود یعنی چه ؟ » در دوران کودکی

تشخیص اینکه ما با چه تجربه زیسته‌ای در کودکی، عشق به خود را در بزرگ‌سالی و بعد از آن آموخته‌ایم چندان هم سخت نیست. با گذری کوتاه به گذشته خودمان می‌توانیم چند خاطره یا تصویر روشن برداشت کنیم و با تکیه‌بر آن‌ها نتیجه بگیریم دوست داشتن خود یعنی چه.

مهم‌ترین اهرم نگه‌دارنده مفهوم عشق‌ورزیدن به خود در کودکی، نیروی عزت‌نفس  و اعتمادبه‌نفس در اوست.

درصورتی‌که کودک دلبند شما نشانه‌ها و احساسات زیر را بروز می‌دهد، باید به شما برای تربیت کودکی که خودش را قبول دارد تبریک گفت:

• خودش را دوست‌داشتنی و پذیرفتنی می‌داند.
• اعتمادبه‌نفس دارد.
• نسبت به آنچه از پس انجامش برمی‌آید به خودش می‌بالد.
• عموماً احساس و افکار خوشایندی در مورد خودش دارد.

نقطه مقابل، کودکی است که خودباوری ضعیفی دارد. نشانه‌های زیر را باید جدی گرفت:

• مرتب از خودش ایراد می‌گیرد. سخت‌گیری‌های بیجا در مورد خودش دارد.
• پیوسته خودش را با هم سن و سال‌هایش مقایسه می‌کند.
• شکست‌هایش بیشتر از موفقیت‌هایش به چشم می‌آید.
• اعتمادبه‌نفس پایینی دارد.
• خودش را برای انجام درست کارها باور ندارد.

چگونه خودش را دوست داشته باشد؟

این قابلیت شگفت‌انگیز فردی به‌مرورزمان و با رشد کودک خودش را نشان می‌دهد. فاکتورهای تأثیرگذاری مثل احساس امنیت، دوست داشته شدن از طرف والدین و پذیرش از طرف دیگران شکل‌دهنده این احساس عشق به خود در روان کودک هستند.

اگر در سفر زندگی شما کودک یا کودکانی همراهی‌تان می‌کنند می‌توانید با در نظر گرفتن موارد زیر، نیروی دوست داشتن خود را در او شعله‌ور کنید.

◄ وقتی برای رسیدن به خواسته‌اش، پیشرفت می‌کند.

◄ وقتی چیزهای جدید در مدرسه یاد می‌گیرد.

◄ وقتی رفقای تازه‌ای پیدا می‌کند و دوستی‌هایش دوام زیادی دارد.

◄ وقتی مهارت جدیدی می‌آموزد.

◄ وقتی برنامه‌های موردعلاقه‌اش را تمرین می‌کند.

◄ وقتی کمک می‌کند، می‌بخشد و مهربانی می‌کند.

◄ وقتی برای رفتارهای خوبش تشویق می‌شود.

و این فهرست همچنان با بزرگ‌تر شدن او طولانی‌تر می‌شود.

♦♦ مهم: کودکی که ارزش عشق به خود را می‌داند، با خود واقعی‌اش زندگی می‌کند و دچار وابستگی نخواهد شد.

دوست داشتن خود یعنی چه ؟ یادآوری چند راهکار فراموش‌شده

به موضوع اصلی برمی‌گردیم. همان‌طور که ابتدای مقاله هم نوشتم برای دوست داشتن خودمان قرار نیست حرکت غیرممکنی از ما سربزند یا هفت خان رستم را رد کنیم.

عشق به خود یک فرایند شگفت‌انگیز درونی است که هرکسی آن را درک کرده، توانسته با قاطعیت بگوید که

«« من، خودم را همان‌گونه که هستم و تلاش می‌کنم باشم، باور دارم»»

« من باید همه‌چیز تمام باشم» را فراموش کنید

اگر بخواهم بی رودربایستی با شما حرف بزنم، در چند سال اخیر همه ما شاهد افتتاح ویترین‌های مجازی از زندگی آدم‌ها در شبکه‌های اجتماعی شده‌ایم.

نمایش‌های گاهی مضحک دروغین که ما را تا مرز سردرد و عیوب سنجی از خود می‌کشاند. طبیعی است که از وجود این ویترین‌ها نتیجه بگیریم:

« من به‌اندازه کافی عالی نیستم»

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]تفکر همه یا هیچ ؛ سبک زندگی یا اختلال ذهنی ؟

[/su_box]

♦♦ یادآوری: هیچ‌کدام از ما قرار نیست در آینده « عالی و کامل» بشود. ما با داشته‌های فعلی خود، « عالی و کامل هستیم.»

معیارهای اجتماعی؛ انتظارات بیجا

ثابت شده است که طبیعت بشر میل به بیشتر و بهتر داشتن دارد. این موضوع نباید کاری کند تا فرد احساس کند باید مبتنی بر انتظارات جامعه برای بیشتر و بهتر داشتن تلاش کند.

با چیرگی قدرت‌های سرمایه‌داری که مردم را بیش از هرزمان دیگری تبدیل به برده‌هایی مصرف‌کننده و تحت تأثیر تبلیغات کرده است، معیارهای اجتماعی غیرواقعی در هر جامعه‌ای- مدرن یا سنتی، تحصیل‌کرده یا کم‌سواد، مذهبی یا غیرمذهبی- فشارهایی را تحمیل می‌کند که گاهی می‌تواند غیرقابل‌جبران باشد.

◄ استانداردهای غیرواقعی، فرد را وادار به مقایسه کردن بی‌دلیل و بی‌موقع می‌کند.

آینده را دریاب ولی حال را فدا نکن

برای اینکه بتوانیم در لحظه شناور بمانیم یکی از تأثیرگذارترین تمرین‌ها، انجام انواع مدیتیشن  است.

اگر تابه‌حال تجربه چند دقیقه « سلام بر خورشید» را نداشته‌اید فکر می‌کنم این مقاله شروع خوبی برای جدی‌تر شدن شما باشد.

surya namaskara – سلام بر خورشید

قدرشناسی روزانه

به نظرم بهتر است همین‌جا مقاله را تمام کنم! شما به کلید شادی و دوست داشتن خودتان دست پیدا کردید.

تأثیر نوشتن و نقش درمان با خاطره‌نویسی تقریباً برای همه روشن است. اگر هنوز جزو آن دسته افراد نیستید که پناهگاهی برای خودشان ندارند برای ساخت یک وبلاگ جمع‌وجور ساده یا خرید یک دفترچه یادداشت کوچک معطل نکنید!

با روزی سه دقیقه نوشتن از اینکه چه چیزهایی حس قدرشناسی شما به خودتان را بیدار می‌کند به‌راحتی برای پرسش « دوست داشتن خود یعنی چه » پاسخ مناسبی پیدا کنید.

حتی خاطره برق نگاه آن غریبه که حرفه‌ای شما را صمیمانه گوش می‌داد می‌تواند حالتان را خوب کند.

پذیرش واقعیت موجود

کدام واقعیت؟!

جهان در حال گذر است و از کودکی به نوجوانی و از آن به جوانی و کهن‌سالی می‌رسد و واقعاً موقعیت‌هایی در زندگی هست که کاری از شما برنمی‌آید.

قدرت ما به‌راستی کجا خودش را نشان می‌دهد؟ در همه آن مواردی که قدرت کنترل و واکنش به موضوع را داریم.

به خاطر بسپارید که دوست داشتن خود یعنی چه طور با واقعیت‌های زندگی روبه‌رو شویم نه اینکه چه طور آن را تغییر بدهیم.

پرسش: چند نفر از ما معتقد به جمله « من تلاشم را کردم. حالا باید صبر کنم تا ببینم چه می‌شود» هستیم؟

مراقب خودت باش

ما نیاز به نسلی داریم که پرچم‌دار دوست داشتن و مراقبت از خود باشند چون سالیان سال است باور کرده‌ایم خود مراقبتی یک رفتار خودخواهانه و خلاف اخلاق است.

بسیاری از ما ترس از قضاوت شدن داریم و اینکه مبادا کسی ما را خودخواه بخواند درحالی‌که همین ما برای رسیدگی به خود و روحمان، آموزش ندیده‌ایم.

تربیت افکار منفی!

ازنظر علمی ثابت شده است که ذهن انسان به‌صورت خودکار تمایل به افکار منفی دارد. تا اینجا موضوع طبیعی و قابل‌قبول است. اما اینکه چه میزان از توجه و وقت خود را صرف همین افکار منفی بافته شده در ذهن کنیم، کاملاً به نحوه برخوردمان با فکرهای منفی دارد. با چند پرسش کوتاه و تعیین‌کننده شروع کنید:

◄ شما افکار منفی، واقعی هستید؟

◄ قرار است نفعی برای من داشته باشید و کمکم می‌کنید؟

◄ نمی‌خواهید آسیبی به من برسانید؟ گذرا و موقتی هستید؟

همین سه سؤال کافی است که با فکرهای ناراحت‌کننده روزانه‌تان جدی‌تر روبه‌رو شوید و آن‌ها را با روش تربیتی خودتان، مدیریت کنید.

[su_box title=”همچنین بخوانید: ” style=”bubbles” box_color=”#a631a8″ radius=”20″]

[su_animate type=”shake” duration=”0.5″]تجربه آرامش عمیق با چند راهکار تخلیه ذهن

[/su_box]

دوستان گزیده داشته باش

شخصاً این تمرین و تصمیم را چند ماهی است جدی گرفته‌ام؛ انتخاب دوستانی سالم، مثبت، ساده و غیر سمی.

اگرچه حلقه دوستانم به‌مراتب کوچک‌تر از قبل شده است و پاندمی کرونا حتی من را از دیدار با آن‌ها هم محروم کرده، اما از نتیجه راضی‌ام.

♦♦ مهم: خروج دوستان و افراد نامناسب برای معاشرت از دایره تعاملات اجتماعی شما، جا را برای آن‌هایی که برایتان مفید خواهند بود بار می‌کند. این قانون زندگی است.

از سادگی چه باک!

اگر درآمد خوبی دارید و یک زندگی آسوده با امکانات عالی برای خود و اطرافیانتان تدارک دیده‌اید عالی است. زندگی مرفه برای همه خوشایند است. اینجا قصد ندارم رفاه مالی را زیر سؤال ببرم. بلکه می‌خواهم به اهمیت و تأثیر ساده زیستی حتی در رفاه اشاره کنم.

فکر می‌کنید در پایان یک زندگی پرزرق و برق شلوغ، آدم‌ها بیشتر دنبال رسیدن به چه پاسخ‌هایی برای سؤال « دوست داشتن خود یعنی چه ؟» هستند؟

من به‌عنوان یک فرد معمولی مستقل دوست دارم بدانم چقدر زندگی برایم ارزش واقعی داشته است؟

تا چه اندازه موفق شدم این ارزش را به دیگران هم نشان بدهم؟

چقدر به خواسته‌های قلبی‌ام ( نه لزوماً مادی) برای خوشبختی رسیدم؟

یادگیری، این سفر بی‌پایان

اگرچه یک عاشق فیلم با یک آرشیو قابل‌توجه هستم ولی از مطالعه و ورق زدن کتاب هم غافل نمی‌شوم. به‌عنوان یک نویسنده محتوای دانش محور در حال حاضر سرگرم خواندن کتاب « باورهای نادرست در مورد سئو» هستم.

شاید همه تجربیات گذشتگان برای زندگی امروز کارآمد نباشد ولی سفر به دنیای افکار دیگران و تلاش برای یافتن نقاط مشترک که دردها و شادی‌هایمان را باورپذیرتر می‌کند هیچ‌وقت خسته‌کننده نخواهد بود.

همچنین، می‌توانید با رعایت قوانین ساده زیر، به‌راحتی عاشق خودتان شوید. زندگی آن‌قدرها هم برای دوست داشتن خودمان، معمایی نیست:

◄ خوردن غذای کافی و سالم

◄ ورزش و دوری از یکجانشینی طولانی

◄ خودشناسی ( من که هستم و در زندگی چه می‌خواهم؟)

◄ زندگی با یک بدن واقعی نه متناسب با استانداردهای جامعه

در کنار مطالعه این مقاله، پیشنهاد میکنم با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن سری به کتابخانه صوتی مجموعه بزنید تا با دنیای متنوعی از کتاب ها در حوزه خودشناسی روبه رو شوید.

پایان‌بخش

درس‌هایی که در جواب به پرسش دوست داشتن خود یعنی چه ؟ با آن‌ها روبه‌رو می‌شویم آن‌قدرها هم پیچیده و عجیب‌وغریب نیستند. آن‌ها به حدی آشنا و تکراری شده‌اند که گاهی به خودم نهیب می‌زنم که هی! چطور می‌توانی تا این اندازه بی‌توجه و منفعل باشی؟

کدام‌یک از شما با این جمله موافقید؟

برای دوست داشتن خود نیازی نیست هرروز یک کلاس اخلاق یا معرفت شناسی جدید را انتخاب کنم؛ تمرین، حرف آخر را می‌زند.

منبع:

https://www.lifehack.org/863539/learning-to-love-yourself

https://www.chetor.com/39978-%D8%B4%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/

 https://kidshealth.org/en/parents/self-esteem.html

این نوشته دوست داشتن خود یعنی چه؟ پرسشی با چند پاسخ قانع‌کننده برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

رشد فردی چیست و چگونه شما را به موفقیت می رساند؟

---

فهرست

فصل ۱

رشد فردی چیست؟

فصل ۲

اهمیت رشد فردی

فصل ۳

فواید رشد فردی

فصل ۴

انواع رشد فردی

فصل ۵

استراتژی رشد فردی

فصل ۶

اصول رشد فردی

فصل ۷

راه‌های افزایش رشد فردی

فصل ۸

موانع رشد فردی

فصل ۹

قدرت رشد فردی

فصل ۱۰

رشد فردی در زنان

فصل ۱۱

عادت‌های روزانه برای رشد فردی

فصل ۱۲

مربی رشد فردی

فصل ۱۳

مسیر رشد فردی را باید از کجا شروع کنیم؟

فصل ۱۴

معرفی کتاب در حوزه رشد فردی

فصل ۱

رشد فردی چیست؟

---

فصل ۲

اهمیت رشد فردی

---

فصل ۳

فواید رشد فردی

---

فصل ۴

انواع رشد فردی

---

فصل ۵

استراتژی رشد فردی

---

فصل ۶

اصول رشد فردی

---

فصل ۷

راه‌های افزایش رشد فردی

---

فصل ۸

موانع رشد فردی

---

فصل ۹

قدرت رشد فردی

---

فصل ۱۰

رشد فردی در زنان

---

فصل ۱۱

عادت‌های روزانه برای رشد فردی

---

فصل ۱۲

مربی رشد فردی

---

فصل ۱۳

مسیر رشد فردی را باید از کجا شروع کنیم؟

---

فصل ۱۴

معرفی کتاب در حوزه رشد فردی

---

این نوشته رشد فردی چیست و چگونه شما را به موفقیت می رساند؟ برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.