این مدل لزوماً محدود به یادگیری غیررسمی نمی‌شود اما نکته مهم اینجاست که انتخاب داوطلبانه با هدف دستاوردهای فردی تفاوت بارز یادگیری پیوسته با انواع یادگیری است. به عبارت ساده‌تر هم دربردارنده آموزش سیستماتیک می‌شود و هم غیررسمی.

یادگیری مداوم در هزاره سوم

اقتصاد دانش‌محور، فناوری‌های نوین، شتاب سرسام‌آور تغییرات تکنولوژیک و جهانی‌سازی، هرکدام به‌تنهایی، نیاز به بهبود مهارت‌ها و شایستگی‌های فردی را بیش از عصر و دوره دیگری نشان می‌دهند.

یادگیری بی‌وقفه ساختاری دارد که مجموعه‌ای از یادگیری را در خود جای داده است:

◄ یادگیری رسمی– این نوع آموختن شامل یادگیری در یک سیستم استاندارد (آموزش رسمی، دوره آموزشی در سازمان) می‌شود. چنین ساختاری ممکن است به آگاهی سازمان‌دهی شده (به شکل مدرک تحصیلی یا گواهی پایان دوره) ختم شود.

◄ یادگیری روتین– دربرگیرنده فعالیت‌های برنامه‌ریزی‌شده‌ای می‌شود که مشخصاً برای آموزش برنامه‌ریزی نشده‌اند ولی عناصر آموزشی مهمی مثل مهارت‌های شغلی در محیط کار را دربر می‌گیرند.

◄ یادگیری غیررسمی– فعالیت‌های روزانه و معمول فرد که در ارتباط با خانواده، محل کار یا سایر کارهای شخصی می‌شود در این تعریف می‌گنجد. یادگیری تجربی چنین سیستمی‌دارد و تا حدودی یادگیری تصادفی معادل آن است.

همچنین شامل مهارت‌ها، دانش، دیدگاه و رفتارهایی می‌شود که همه ما به لطف تجربیات روزانه خود آن‌ها را به دست می‌آوریم. ساختمان ادامه‌داری از مهارت‌ها و دانشی را تصور کنید که در تمام طول زندگی فرد در حال بالا رفتن و بلندتر شدن است.

• ● مهم: LLL فقط ظرفیت اجتماعی را بالا نمی‌برد و به بهتر شدن شهروندی و توسعه فردی ختم نمی‌شود بلکه شایستگی و توانایی کار کردن را هم شامل می‌شود. واژه مداوم که در این ترکیب قرار گرفته است عمری بیش از ۲۵ سال را دربر می‌گیرد.

یادگیری مداوم و تأثیر آن بر کمال فردی

به‌راستی چرا مفهوم کمال و رضایت از خود بیش از هرزمان دیگری اهمیت پیدا کرده است؟

نکته قابل‌توجه اینجاست که بسیاری از ما خارج از ساختار آموزشی رسمی و محیط کاری که در آن هستیم و رشد می‌کنیم، اهداف و علاقه‌مندی‌هایی داریم که سرشت انسانی ما را به زیبایی تعریف می‌کند. کنجکاوی ذاتی چراغ راه ما برای میل غیرارادی به یادگیری است. به لطف همین میل است که ما بهتر از پیش می‌شویم و رشد می‌کنیم.

یادگیری مداوم به‌خوبی نشان می‌دهد که قرار نیست هر آنچه می‌آموزیم را در فضای آموزشی مدرسه و دانشگاه دریافت کنیم. گریزی به کودکی‌تان بزنید! برای دوچرخه‌سواری یا حرف زدن لازم بود تا به مدرسه بروید؟ دورتر نرویم؛ پختن نیمروی صبحانه یا کار کردن با گوشی هوشمند را با ثبت نام در یک دوره آموزشی یاد نگرفتیم.

•● مهم: تعاملات اجتماعی، تجربه آزمون‌وخطا یا مطالعات فردی هستند که باعث یادگیری بی‌وقفه می‌شوند.

بنابراین کمال و توسعه فردی اشاره به علاقه‌مندی‌های طبیعی، کنجکاوی و انگیزه‌ای دارد که ما را برای بیشتر آموختن هدایت می‌کند. ما می‌آموزیم نه برای دیگران که برای خودمان.

اما یادگیری مداوم دقیقاً با موارد زیر است که معنا پیدا می‌کند:

♦ ارادی است.

♦ انگیزه شخصی و درونی در آن دخالت دارد.

♦ همیشه هزینه‌بردار نیست.

♦ بیشتر مواقع خارج از ساختار است.

♦ حالت خودآموز دارد.

♦ انگیزه بیرونی می‌خواهد.

♦ چند نمونه از یادگیری مداوم

در ادامه قصد دارم به چند مورد از فعالیت‌هایی که می‌توانند در قالب آموختن مداوم قرار بگیرند بپردازم:

• یادگرفتن مهارت جدید (خیاطی، آشپزی، برنامه‌نویسی، سخنرانی)
• ورزش یا هر فعالیت جدید دیگر (ورزش‌های رزمی، ورزش اسکی یا هر نوع ورزش دیگر)
• یادگرفتن کار با فنّاوری (کار با گوشی هوشمند، نرم‌افزارهای جدید)
• کسب دانش جدید (ثبت نام در دوره آموزشی آنلاین یا دوره آموزشی مرتبط با رشته تحصیلی)

یادگیری مداوم چه امتیازاتی دارد؟

مزایایی که این قالب یادگیری را چشمگیرتر کرده ارزش به خاطر سپردن دارند:

تقویت انگیزه درونی

این طبیعی است که گاهی حس کنیم گیر افتاده‌ایم و باید یک کاری را انجام بدهیم؛ مثل کار کردن یا جارو کردن خانه. وقتی در چنین موقعیتی قرار می‌گیریم بهترین کار پیدا کردن موتورهای محرکی است که کمک می‌کند به یاد بیاوریم می‌توانیم آنچه را که می‌خواهیم انجام دهیم.

شناسایی و درک علاقه‌مندی‌ها و اهداف شخصی

بازیابی فردی با چیزهایی که میدانید حالتان را خوب می‌کند باعث می‌شود تا خستگی و دل‌زدگی کمتر شود، جذابیت‌های زندگی به چشم بیایند و حتی فرصت‌های آینده را بهتر ببینید.

تقویت بخش دیگری از مهارت‌های شغلی و فردی

با فرایند یادگیری نباید به‌سادگی روبه‌رو شد. فراموش نکنید در همان زمانی که مشغول آموختن هنر و مهارت تازه‌ای هستید، درهمان راستا مهارت‌های ارزشمند دیگری هم ناخواسته یاد می‌گیرید که در زندگی شغلی و شخصی تأثیرگذار هستند. برای نمونه؛ قلاب‌بافی همراه است با مهارت حل مسئله یا آموزش نقاشی شامل بهبود خلاقیت هم می‌شود.

برایتان جالب است اگر بدانید

مهارت‌های ساده، معمولی و اغلب پرتکرار زندگی همیشه مهارت‌های چشمگیر دیگری مثل تفکر انتقادی، قدرت مدیریت، تفکر انعکاسی، خلاقیت و انطباق‌پذیری را در خود جای می‌دهد.

بهبود اعتمادبه‌نفس

حتماً شما هم این احساس را تجربه کرده‌اید؛ اعتمادبه‌نفس شما با هر بار بهترشدن مهارت‌ها و افزایش دانش در مورد یک موضوع رنگ و روی بهتری به خود می‌گیرد و به میزان قابل‌توجهی روی زندگی شخصی و حرفه‌ای‌تان اثر می‌گذارد.

در زندگی شخصی این اعتمادبه‌نفس از کجا ناشی می‌شود؟ از رضایت در مورد زمان و تلاشی که برای فعالیت یا کاری صرف می‌کنید و می‌خواهید یاد بگیرید و بهتر شوید. این رضایت درنهایت باعث احساس کمال می‌شود.

در زندگی حرفه‌ای چطور؟ اعتمادبه‌نفس و رضایت شغلی زمانی احساس می‌شود که نسبت به دانش و توانمندی خود برای پیاده کردن آموخته‌هایمان اعتماد داشته باشیم.

با یادگیری مداوم سازمانی بیشتر آشنا شوید

به لطف شتاب چشمگیر اقتصاد دانش‌محور امروز، بسیاری از سازمان‌ها آموزش مداوم را به‌عنوان جزء اصلی بهره‌وری کارمندان در نظر می‌گیرند. اگر شرکت یا مجموعه بخواهد در بازار رقابتی دوام بیاورد باید کارمندانی داشته باشد که علاقه‌مند به یادگیری فردی مداوم باشند تا بتوانند با چنین محیط سازگاری پیدا کنند.
نکته: در تعدادی از پژوهش‌ها انتقادهایی متوجه سازمان‌ها شده است. در این مطالعات مشخص شد که محیط‌های کاری با تأکید بر یادگیری پیوسته مسئولیت یادگرفتن را بر دوش کارمند گذاشته‌اند به جای اینکه بخواهند منابع، حمایت و آموزش‌های لازم را برای افزایش بازدهی در محیط کار در اختیار او قرار دهند.

چطور یادگیری مداوم را وارد زندگی روزانه خود کنیم؟

خیلی از ما به‌واسطه مکالمه با دیگران، پرسه زنی در اینترنت برای جست‌وجوی موضوعات موردعلاقه، خواندن روزنامه یا پرداختن به امور شخصی مرتب در حال آموختن هستیم؛ و البته که دیگر همه میدانیم یادگرفتن هر موضوع تازه‌ای مهم و مفید است، چه در زندگی شخصی، چه در ارتباطات خانوادگی یا به دلایل کاری.

شاید بهتر باشد در ادامه با پنج روش تزریق یادگیری پیوسته به کالبد زندگی فردی و کاری خود بیشتر آشنا شویم.

چه علاقه‌مندی‌ها و اهدافی دارم؟

همان‌طور که بالاتر هم تأکید کردم، «من برای خودم یاد می‌گیرم نه برای دیگران» که این باور بازتابی از سطح توجه شما به دل‌بستگی‌هایی که دارید می‌شود و همچنین تلاش و چشم‌اندازی که در مورد آینده برای خودتان متصور شده‌اید.

می‌خواهید زندگی شغلی بهتری داشته باشید؟ شاید بد نباشد روش‌های بهتر و بیشتری برای یادگیری مستقیم مهارت‌هایی که باعث کامل شدن دیدگاه حرفه‌ای‌تان می‌شوید بیاموزید.

مشتاق یادگیری تاریخ هستید؟ تابه‌حال حتماً کتاب‌های جالبی برای تغذیه این علاقه خود مطالعه کرده‌اید!

فهرستی ازآنچه می‌خواهم یاد بگیرم یا می‌توانم انجام بدهم دارم؟

وقتی تکلیف مرحله اول (شناسایی علاقه‌مندی‌ها) روشن شد و انگیزه درونی خودتان را پیدا کردید حالا وقت آن رسیده تا آن علاقه یا هدف مشخصی را که می‌خواهید جزو دستاوردهایتان باشد مشخص کنید. یک عاشق تاریخ مشخص می‌کند که علاقه اصلی و متمرکز او تاریخ جهان باستان است یا تاریخ پیش از اسلام در ایران. یا شاید تصمیم جدی دارد تا در این مورد تحصیلات دکتری تاریخ را بگذراند.

فراموش نکنید که هردو سطح این علاقه‌مندی نیازمند روش‌های یادگیری متفاوتی هستند که فرد می‌تواند در مسیر آگاهی آن‌ها را انتخاب کند.

چطور باید شروع کنم؟ به چه منابعی نیاز دارم؟

هر دستاوردی قطعاً با پیگیری مجموعه‌ای از منابع، دستاورد شده است. امیدوارم شما از آن دسته افراد سرسخت باشید که با بررسی و مطالعه و گوگل کافی موفق به ساختن یک تصویر بزرگ منطقی برای هدف یا علاقه‌ای که دارید شده باشید.

یک عاشق تاریخ که می‌خواهد آگاهی‌اش را به‌صورت تجربی بیشتر کند علاوه بر مطالعه کتاب و منابع متنی و انواع پادکست های متنوع فرصت سفر به نقاط تاریخی را هم خواهد داشت. موزه‌ها و بناهای تاریخی هرلحظه منتظر آشنایی با چنین افراد کنجکاوی هستند!

این فرد اگر بخواهد از مسیر دانشگاه تاریخدان قابلی شود با ثبت نام در دوره‌های آموزشی مجازی یا حضوری – پاندمی کرونا روش آموزش مجازی را باورپذیرتر کرده است- و ارتباط عمیق‌تر با اساتید و تاریخدان‌های برجسته دنیا نتیجه بهتری خواهد گرفت.

آیا وقت و انرژی کافی برای یادگیری دارم؟

تنظیم وقت و انرژی آموختن با ریتم زندگی روزانه‌ای که دارید نیازمند تلاش و تمرکز است. پس اگر روی مبل دراز کشیده‌اید و مرتب خیال‌بافی می‌کنید باید خدمت شما عرض کنم که «آن سبو بشکست و آن پیمانه ریخت!»

هرچه چشم‌اندازی روشن‌تری از هزینه مصرفی برای یادگیری داشته باشید، بهتر می‌توانید در بلندمدت به نتیجه برسید.

می‌توانم تعهد داشته باشم؟

مرحله آخر به‌تنهایی یک کلاس خودشناسی جذاب است؛ تعهد به خود. اگر می‌توانید نسبت به مسئولیتی که برای خودتان تعیین کرده‌اید تعهد و الزام کافی و همچنین انتظارات عاقلانه و انگیزه درونی کافی داشته باشید، با خیال راحت مسیرتان را ادامه دهید.

۱۰ مهارت لازم برای یادگیری مداوم

برای اینکه پیوسته آموختن جزوی از روتین زندگی فردی و حرفه‌ای ما باشد لازم است تا ده مهارت زیر را در خود پیدا و تقویت کنیم.

نوآوری

لازم به تأکید نیست که یادگرفتن همیشه با خلاقیت همراه است. رویکرد خلاقانه فقط یادگیری فرد را ارزشمند نمی‌کند بلکه برای داشتن دستاوردهای راضی‌کننده بیشتر در تحصیل و کار هم اهمیت دارد. با این اوصاف، جریان شفاف و روان خلاقیت یکی از ابزارهای آموزشی برگزیده در چند دهه اخیر در مدارس به‌حساب می‌آید.

چرا نباید از نوآوری غافل شد؟

کمتر کسی را می‌توانیم مثال بزنیم که در شبکه‌های اجتماعی حضور داشته باشد و از رقابتی‌تر شدن بازار جهانی باخبر نباشد. محصولات/ خدمات خلاقانه کاری می‌کنند تا قابلیت سازمان‌ها در نمایش هرچه بهتر خود افزایش پیدا کند. تفکر خلاق به زیبایی توجه و علاقه مشتری را جلب می‌کند و بعد از مدتی آن‌ها مصرف‌کنندگان وفادار مجموعه خواهند شد.

فراموش نکنید خلاقیت روش مطلوبی برای ارتباط با خواسته‌های درونی و افکاری است که دوست داریم در موردشان جدی‌تر فکر کنیم.

حل مسئله

مهم‌ترین مهارت! هر سازمان، شرکت، تیم و حتی هر زندگی شخصی نیازمند راه حل‌هایی شفاف و راهگشاست تا بتواند در بازار پرشتاب رقابت دوام بیاورد و برای آینده، حرفی برای گفتن داشته باشد.

چرا حل مسئله مهم است؟

تغییراتی که هرلحظه در جهان اطراف ما اتفاق می‌افتد شگفت‌انگیز است و قرار هم نیست این شگفتی پایانی داشته باشد. چنانکه نسل بعدی طوری برای حل مسائل زندگی‌شان دست به عمل می‌زنند که قطعاً باعث حیرت نسل قبل خواهند شد.

آن‌ها با چالش‌هایی در این مسیر روبه‌رو می‌شوند که برای کنار زدنشان باید مهارت‌های لازم را کسب کرده باشند تا:

• مسئله را تعریف کنند.
• راه حل مناسبی در نظر بگیرند.
• به‌درستی از آن راه حل برای حل مسئله استفاده‌کننده.

توجه داشته باشید که وقتی صحبت از مهارت حل مسئله می‌شود لزوماً نباید به یاد حل پیچیدگی‌های یک پروژه مهم بیفتیم، حتی نوشتن لیست خرید برای مهمانی شام تا تعریف و شناسایی رؤیایی که در سر داریم جزو این مورد به‌حساب می‌آید.

تفکر انتقادی

آینده قابل‌قبول و کمتر مبهمی می‌خواهید؟ انگشت روی مهارت مهمی گذاشتید! اگر می‌توانید بدون وابستگی، مسئولانه و سازنده فکر کنید یعنی حریف خوبی برای جهان مدام در حال تغییر هستید.

چرا تفکر انتقادی مهم است؟

اثر بینش و دیدگاه ما در مورد جهان، خود و همدیگر بیش از تجربه شخصی است؛ بنابراین شامل تعریف «اثر موجی» Ripple Effect می‌شود که صدها سال قدمت و پیشینه فکری فیلسوفان فرهنگی را از آن خود کرده است.

چنین طرز فکری به ما یادآور می‌شود که روشی که برای فکر کردن انتخاب می‌کنیم تأثیری جهانی دارد. البته قرار نیست خودمان را تحت سلطه چنین دیدگاهی قرار بدهیم بلکه آگاهی از چنین تأثیری کمک می‌کند در مسیر درست تفکر انتقادی قدم برداریم.

رهبری

با چنین مهارتی می‌توانیم زندگی مردم را تغییر دهیم. از همه مهم‌تر، یک شخصیت رهبر فقط کسی نیست که مدیریت می‌کند بلکه هنر او الهام بخشیدن، انگیزه دادن و قدرتمند کردن اطرافیان است. چنین شخصیتی روزنه‌های نور و بلوغ را در مردم می‌بیند و طوری به آن‌ها آموزش می‌دهد تا بتوانند از تمام ظرفیت روحی خودشان بهره ببرند.

چرا رهبری مهم است؟

رهبران مادرزاد دارایی یک جامعه هستند و در هر اجتماع کوچک‌تری می‌درخشند. کسی که از دیدگاه «من می‌توانم از پس این کار بربیایم» به دیدگاه «ما می‌توانیم از پس این کار بربیاییم» می‌رسد هنر سازندگی را آموخته است. یادگیری مداوم برای چنین رهبری آمیخته‌ای از آزادی و تمایل به مسئولیت‌پذیری است.

او می‌آموزد که امور بهتر اتفاق بیفتند نه اینکه فقط بهتر انجام شوند؛ پس او بیشتر می‌بیند، بیشتر انجام می‌دهد و بیشتر یاد می‌گیرد.

ارتباط

اتفاق حیرت‌آوری که در عصر دیجیتال افتاده است تغییر شکل تعامل انسان‌ها با هم است؛ ما دیگر وابسته به تعامل چهره به چهره و حضوری نیستیم. حالا بیش از هرزمان دیگری تحت تأثیر ارتباطات مبتنی بر فناوری قرار می‌گیریم و فرقی نمی‌کند از چه ابزاری برای این کار استفاده کنیم. فقط کافی است مهارت‌های لازم را یاد گرفته باشیم تا روابط اثرگذارتری برقرار شود.

چرا ارتباط مهم است؟

مهارت حل مسئله چه زمانی به‌خوبی خودش را نشان می‌دهد؟ وقتی روابط پویا و مفیدی داشته باشیم و بتوانیم به‌خوبی با دیگران در مورد مشکل گفت‌وگو کنیم. این مهارت صرفاً یک قابلیت فردی برای روبه‌رو شدن با مسائل ریزودرشت زندگی شخصی نیست. بلکه پیچیدگی‌هایی که در محیط کار اتفاق می‌افتد به لطف ارتباط خوب اعضای تیم و کارمندان با یکدیگر است که قابل‌شناسایی و کنار آمدن هستند.

مشارکت و رفتار تیمی

با تحولات حیرت‌آوری که با عنوان عصر دیجیتال خودنمایی می‌کند حالا دیگر صرفاً صحبت از حضور فیزیکی در محل کار و انجام درست مسئولیت‌ها در ساعات اداری نیست. رفتار تیمی جلوه‌های پیچیده‌تری پیدا کرده است و همکاران و اعضای یک تیم باید بتوانند نه‌تنها در یک اداره بلکه از فاصله صدها تا هزاران کیلومتر دورتر از هم نیز پروژه‌ای را با بازدهی مناسب به سرانجام برسانند.

درواقع اهمیت این موضوع به‌اندازه‌ای است که قابلیت کارتیمی و مشارکت گروهی از همان دوران کودکی به فرد آموزش داده می‌شود.

چرا کارگروهی اهمیت دارد؟

شاید برایتان جالب باشد اگر بدانید یکی از اتفاقاتی که با کار گروهی می‌افتد افزایش میزان جذابیت فردی است. تا جایی که اصطلاحی معروف به اثر چیرلیدر برای آن‌ها ساخته‌شده و به تأثیر مشارکت افراد در یک فعالیت گروهی بر میزان محبوبیت و جذابیت شخصیتی آن‌ها پرداخته است.

این اصطلاح درست در زمانه‌ای بر سر زبان‌ها افتاده که سیستم دورکاری remote work با شتاب هرچه بیشتری تبدیل به یکی از محبوبیت ترین سیستم‌های کار در دنیا شناخته شده است.

کارگروهی با بسته شدن هرچه بیشتر دنیای افراد و سرایت به زندگی کاری آن‌ها در حال حاضر یکی از همیشگی‌ترین مهارت‌ها برای یادگیری مداوم به‌حساب می‌آید.

مدیریت اطلاعات

اطلاعات در هزاره سوم یکی از ضروریاتی شده که به لطف اینترنت پیوسته در حال تبادل است. بنا بر آمار به‌دست‌آمده نزدیک به ۲.۵ میلیون بایت داده روزانه و به‌صورت آنلاین ایجاد می‌شود همچنان هم روند افزایش دارد.

دلیل اهمیت مدیریت اطلاعات چیست؟

وقتی سروکار ما با اطلاعات می‌افتد یعنی باید بتوانیم هوشمندانه داده‌های ارزشمند را شناسایی و موارد غیرواقعی و مشکوک را کنار بگذاریم. این موضوع در مورد محصولات/ خدماتی که خاص و کاربردی هستند بیش از موارد دیگر اهمیت پیدا می‌کنند.

هر فعالیتی که با هدف پژوهش و اختصاص درست منابع انجام می‌شود درواقع برای مدیریت درست اطلاعات است و هر شهروند دیجیتال باید قادر به انجام آن باشد.

سازگاری با تغییرات

بالاتر برایتان نوشتم که زمانه، زمانه تغییر است. این تغییر هم فقط در دنیای اطراف ما اتفاق نمی‌افتد. زندگی شخصی ما هم‌پیوسته دستخوش تغییرات کوچک و بزرگی می‌شود که غیرقابل‌اجتناب هستند.

اگر زندگی را همچون مایع در نظر بگیریم گاهی شکل نهر آبی به خود می‌گیرد و گاهی رودخانه است. روزهایی هم تبدیل به امواج سهمگین می‌شود. مهم اینجاست که بتوانیم سرمان را بالاتر از این جریان پیوسته درحرکت نگه‌داریم.

چرا سازگار بودن مهم است؟

دنیای کسب‌وکار، فناوری، محیط‌زیست، ارتباطات و سبک زندگی تازه چند مورد از بی‌شماری هستند که نوسانات زیادی پیوسته در آن‌ها اتفاق می‌افتد. چالش آنجاست که هر مورد به‌تنهایی نوسانات فرعی دیگری هم به وجود می‌آورد.

هرچه انعطاف بیشتری برای کنار آمدن با این حجم از نوسانات داشته باشیم امکان به چنگ آوردن فرصت‌های طلایی بیشتری را به دست می‌آوریم و هرچه فرصت‌های بیشتری داشته باشیم، بهتر می‌توانیم از پس زندگی بربیاییم و طعم خوش موفقیت را بچشیم.

پایان‌بخش

این روزها کشش بیشتری نسبت به یادگیری مداوم وجود دارد چون ذهن را پویاتر و درنتیجه فرد را جوان و سرزنده نگه می‌دارد. همان‌طور که در بخش‌های مختلفی از این مقاله اشاره کردم، یادگیری، شکل‌های مختلفی دارد. یا به‌صورت رسمی است یا غیررسمی و یا روتین و تصادفی؛ اما یادگیری پیوسته همواره قرار است خارج از چارچوب آموزشی مرسوم اتفاق بیفتد.

نکته مهم که در این مسیر اهمیت دارد و نباید نادیده گرفته شود انتخاب ماست. هر فردی باید خودش را ملزم بداند تا همواره یاد بگیرد و این نقش را در زندگی فردی و حرفه‌ای‌اش بپذیرد.

در این مقاله دلیل نیاز انسان به آموزش و یادگیری مداوم توضیح داده و خروجی فرایند آموختن روشن شد. همچنین اطلاعات مفید و منسجمی در مورد مهارت‌های لازم برای آموزش مداوم به دست آوردیم.

منبع:

https://www.valamis.com/hub/lifelong-learning

https://blog.futurefocusedlearning.net/10-beneficial-lifelong-learning-skills

https://b2n.ir/k29602

این نوشته سیر تا پیاز یادگیری مداوم برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.

حقیقتی که یادآوری آن اگرچه تکراری است ولی اهمیت دارد در نظر گرفتن « تفاوت‌ها»ست و منظور از این تفاوت نه فقط تفاوت بین یادگیری بزرگ‌سالان که تفاوت یادگیری بین ما و بچه‌هاست. زندگی آن‌قدر در سال‌های کرونا روی جدی و محتاط خود را به ما نشان داده که با خواندن « ما مثل بچه‌ها یاد نمی‌گیریم» دچار ابهام می‌شویم و برایمان جالب است که دلیل این تفاوت را بدانیم.

تفاوت انواع یادگیری در بزرگ‌سالان و کودکان

به خاطر بسپاریم که:

◄ بچه‌ها در فرایند یادگرفتن به کمک دیگران نیاز دارند، آدم‌بزرگ‌ها خودمحور هستند.

◄ بچه‌ها برای یادگیری دیدگاه مشخص و محدودی دارند، بزرگ‌سالان در مسیر یادگیری از تجربه زیسته خودشان بهره می‌برند.

◄ بچه‌ها حتی از فرعیات هم در فرایند یادگیری استقبال می‌کنند، بزرگ‌ترها به کاربرد مستقیم مواد بیشتر توجه دارند.

◄ کودکان یاد می‌گیرند چون بزرگ‌ترها می‌گویند، بزرگ‌سالان به انگیزه بیشتری نیاز دارند.

با خواندن این چند سطر فرایندهای یادگیری در بزرگ‌سالان پیچیده‌تر از یادگیری در کودکان است و باید که در نظر داشته باشیم افراد به‌تناسب سن و سالشان در این فرایند شرکت می‌کنند.  نکته‌ای که ممکن است برای شما هم جذاب باشد اضافه شدن مواد و ابزار خاص به چارچوب انواع یادگیری است و ابزار آموزش کمک بزرگی می‌کند تا یادگیری عمیق‌تر اتفاق بیفتد.

چرا روی یادگیری عمیق تأکید می‌کنیم؟ این تأکید به دلیل ناتوانی ما در مدیریت و استفاده از اطلاعاتی است که با حجم زیادی دریافت می‌کنیم. شاید قدرت کنترل این حجم بالا و دریافت حتی بیشتر را داشته باشیم، ولی تازمانیکه نیاز باشد از آن استفاده کنیم متوجه سخت بودن کار نمی‌شویم. ابزار و مواد درواقع کمک می‌کنند تا سخت بودن یادگیری بعد از دریافت اطلاعات ساده‌تر شود.

وقتی به فرد آموزش داده می‌شود او با خیال راحت می‌گوید مواد و ابزار درستی برای یادگیری در اختیار من قرار گرفته است و با در نظر گرفتن همین اصل بار شناختی حاصل از آموختن بیشتر می‌شود.

انواع یادگیری در افراد را بیشتر بشناسیم

روش یادگیری یک نویسنده یا مترجم با سیستمی که یک نانوا یا برنامه‌نویس برای آموختن دنبال می‌کند متفاوت است. این اصل طی پژوهش‌های زیادی ثابت‌شده. شاید بد نباشد پیش از اینکه مشخص کنید از چه روشی استفاده کنید، آگاهی بیشتری از انواع یادگرفتن داشته باشید.

یادگیری بصری/ فضایی

پردازش اطلاعات یا به عبارت ساده‌تر، یادگرفتن در این نوع یادگیری با دیدن تصاویر انجام می‌شود. فرد به لطف الگوهای بصری واضح، تصاویر و گرافیک‌های مختلف که کلمات کمتری در خود دارند موضوع را بهتر درک می‌کند. جالب اینجاست چنین فردی به معنای واقعی غرق در جزئیاتی می‌شود که ممکن است برای دیگران عادی باشد و ارتباط خوبی بین اجزای بصری پیدا می‌کند.

آموزش مناسب برای افراد بصری

این گروه از در اختیار داشتن خطوط و رنگ‌ها و زندگی میان جدول‌های مختلف و شکل‌های ریزودرشت لذت می‌برند و با پاورپوینت، ویدئو و عناصر گرافیکی میانه خوبی دارند. آن‌ها را با هر آنچه چشم‌هایشان را نوازش می‌کند تنها بگذارید.

یادگیری شنیداری

او با شنیدن، می‌آموزد. درواقع ۷۵% اطلاعات را این‌گونه در ذهن ذخیره می‌کند. قسمت عجیب ماجرا اینجاست که ۳۰% افراد آموزنده‌های شنیداری هستند درحالی‌که بخش زیادی از فضای آموزشی روی این روش یادگیری متمرکز است.

شاید برایتان جالب باشد

ساده‌ترین برنامه برای آموزش به این افراد، آموزش مبتنی بر شنیدن است. حتی مدارس هم از اهمیت آن غافل نشده‌اند!

آموزش مناسب برای افراد شنیداری

او با دعوت به یک سخنرانی، فروارد یک پادکست به پیام‌رسان یا برگزاری کلاس به روش صوتی ( معلم و دانش‌آموز)، شرکت در گفت‌وگوها یا مذاکرات ( حتی شنونده صرف بودن) یا فعالیت در چت‌های گروهی انرژی می‌گیرد و بهتر می‌آموزد. دسترسی به این منابع یادگیری انگیزه کافی به او می‌دهد.

چنین فردی بیشتر به ارائه شفاهی موضوع علاقه دارد و اگر دانش‌آموز باشد از پای تخته رفتن و درس جواب دادن لذت می‌برد. برای او با صدای بلند حرف زدن و دیده‌ها و شنیده‌ها را تعریف کردن جذاب است. در میان همه انواع یادگیری، آموزنده‌های شنیداری نمی‌توانند با دیدن یاد بگیرند چون اهل تکرار کردن دیده‌هایشان هستند.

ارتباط با آموزنده/ افراد شنیداری چگونه است؟

خیلی ساده! با او حرف بزنید. فقط فراموش نکنید که اگر در موقعیت جلسه یا هر نشست مشابه هستید لحن گفتار حرف اول را می‌زند. برای خروج از یکنواختی چنین فضاهایی بهترین راهکار جلب‌توجه چنین افرادی با تغییر لحن است. آن‌ها با نمودار و اینفوگرافی خوشحال نمی‌شوند!

•• مهم: از ترفند یادداشت کلمات روی تخته که ممکن است واضح شنیده نشوند یا عموماً سخت تلفظ هستند نباید غافل شد.

حتی می‌توان در یک دورهمی به‌راحتی تشخیص داد که کدام شخص، شنیداری است. او در مکالمات سؤال زیادی می‌پرسد و عموماً تمایل بیشتری برای به زبان آوردن هر آنچه مربوط به موضوع گفت‌وگو می‌شود دارد. تنها چیزی که ممکن است حواس او را پرت کند، صداهای بیرونی می‌تواند باشد. پس گفت‌وگو، جلسه یا هر برنامه مرتبط دیگر را طوری باید مدیریت کرد که کوتاه، مفید و تأثیرگذار باشد با تأکید بر کوتاه بودن.

این دسته از افراد به‌خوبی شما را با تعریف‌ها و بازخوردهای مؤثر خود به‌صورت کلامی به وجد می‌آورند و جالب است بدانید که با یادگرفتن دستورالعمل‌ها دیگر نیاز نیست نکته‌ای را برایشان بازگو کنید.

یادگیری زبانی

او با صحبت کردن و زبان است که می‌آموزد. از چنین افرادی به‌عنوان کتاب‌خوان‌های کهنه‌کار نام می‌برند که قدرت یادگیری چند زبان را دارند. او با اشاره به ظرافت‌های زبانی در زبان مادری‌اش می‌تواند برای اطرافیان جذاب باشد.

یادگیرنده متکی به زبان و ادبیات مثل شخصی که در یک گروه کتاب‌خوانی کتاب می‌خواند از پرسش‌های مشخص برای درک مطلب استفاده می‌کند. از طرفی ارتباط با او عموماً ساده است. چراکه بعد از شنیدن حرف‌های شما می‌تواند چکیده‌ای ازآنچه گفتید ارائه بدهد تا نشان بدهد چقدر به حرف‌های شما دقت کرده است و آیا شنونده فعال این رابطه بوده یا خیر.

آموزش مناسب برای افراد زبانی

افراد زبانی هر چیزی را که شما می‌نویسید در نظر می‌گیرند. پس بهترین روش ارتباط و آموزش به آن‌ها استفاده از تخته‌های مباحثه است تا هر نکته‌ای در دسترس دید آن‌ها و شما قرار بگیرد.

همچنین حضور در گروه‌های مباحثه کوچک، کتاب‌خوانی‌های هدایت‌شده و تمرین‌های نوشتاری برای این گروه جذاب است. برنامه‌های تلویزیونی و فیلم‌هایی که زیرنویس دارند هم از جمله موردعلاقه های آن‌ها شمرده می‌شوند.

یادگیری محاسباتی/ عقلانی

او اهل استفاده از فرایندهای متفاوت برای مرحله‌بندی با هدف یادگیری است. چیزی در مورد روش علمی شنیده‌اید؟ این روش بهترین مثال است که مراحل زیر را شامل می‌شود:

◄ مشاهده دقیق

◄ زیر سؤال بردن و شک به مشاهدات

◄ در نظر گرفتن فرضیات شناختی که روی برداشت افراد از مشاهدات تأثیر دارد.

تجزیه‌وتحلیل موضوعات با هدف حل مسئله هنر این گروه از افراد است. بنابراین اگر نگران سطح کیفی روند آموزشی خود هستید، یادگیرنده عقلانی به‌راحتی شما را راهنمایی خواهد کرد.

آموزش مناسب برای افراد محاسباتی/ عقلانی

آن‌ها مهارت خوبی در شناسایی مشکل و ارزیابی آن دارند. روش بازی گونه سازی Gamification یا یادگیری مبتنی بر تلاش و پاداش خارج از فضای سنتی و خشک آموزشی، انگیزه بیشتری به این یادگیرنده‌ها می‌دهد.

همچنین از فهرست بندی مطالب، ساخت نمودار و دنبال کردن یک ساختار منطقی برای یادگیری مطالب جدید استقبال می‌کنند.

یادگیری درونی  Intrapersonal

او به‌تنهایی و تفکر برای جذب اطلاعات جدید نیاز دارد. فضا و زمان کافی برای این متفکرین خاموش دو عنصر حیاتی به‌حساب می‌آید تا به لطف آن بتوانند مواد جدید را یکپارچه کنند. نتیجه می‌شود دیدگاه‌های عمیقی که اطلاعات قدیمی را در تنظیمات جدید قرار می‌دهد.

روش این نوع از بهترین انواع یادگیری گردآوری نظرات جدید و ایجاد ارتباط بین هر آنچه ممکن است شفاف نباشد، است.

آموزش مناسب برای افراد درونی

این گروه از افراد به نقش زمان برای تفکر انعکاسی اهمیت زیادی می‌دهند. وقتی اطرافیان این اهمیت را درک کنند و حتی فرصت بیشتری به آن‌ها بدهند، نتیجه مشارکت بیشتر در گروه‌ها و مباحثات خواهد بود. اگر در جمع خود کسی را دارید که به‌خوبی حوادث را گزارش می‌دهد یا ارزیابی خوبی در مورد برنامه‌ها ارائه می‌کند، او یک یادگیرنده درونی است.

•• مهم: انیشتین، سقراط، افلاطون و بسیاری از متفکرین برجسته جهان که شیفته صرف زمان بیشتر برای یادگیری و تفکر بودند از جمله این افراد هستند.

یادگیری بین فردی  Interpersonal

ارتباطات اجتماعی و عموماً، مردم برای چنین فردی اهرم یادگیری هستند. تعاملات بین فردی کمک می‌کند تا آن‌ها به‌خوبی اطلاعات را دریافت و پردازش کنند. آن‌ها راه‌حل‌هایی را که اجتماع ارائه می‌کند و بحث و تبادل‌نظر را یک پل ارتباطی خوب برای انتقال اطلاعات به حافظه می‌دانند.

خاصیت برونگرا بودن این افراد و بالا بودن سطح هوش هیجانی آن‌ها یک دلیل محکم برای هدایت بحث‌هاست و در چنین جمع‌هایی می‌توانند راه‌حل‌های اجتماعی خوبی ارائه بدهند. همچنین توانایی قابل‌توجهی برای ارزیابی افراد در فرایند یادگیری دارند و اطلاعات خوبی در این مورد به گروه می‌دهند.

آموزش مناسب برای افراد برونگرا

این گروه از افراد علاقه‌مند به‌موقعیت‌های اجتماعی هستند. با هدایت فرایند یادگیری آن‌ها از گروه‌های کوچک به جمع‌های بزرگ و تأثیرگذار می‌توانید شاهد تقویت یادگیری آن‌ها باشید.

یادگیری حرکتی  Kinesthetic

او با عمل کردن یاد می‌گیرد. برای چنین فردی توضیح دستورالعمل کافی نیست بلکه باید با دستانش تجربه کند و وارد عمل شود.

آموزش مناسب برای افراد حرکتی

آموزش‌های تجربی (در حین کار) بهترین روش یادگیری برای این دسته از آموزنده‌هاست. پیشنهاد می‌کنم همراه با یادگیرنده، یک مربی حضور داشته باشد تا تمرین‌های عملی را در فرایند آموزش انجام دهد. انتخاب آموزش‌های مجازی VR یا واقعیت افزوده AR هم از دیگر روش‌های یادگیری به این افراد است.

•• مهم: توجه داشته باشید که یادگیری حرکتی به‌خوبی آموزش نوشتاری یا تصویری مفید نیست و تأثیر ندارد.

آشنایی با ۵ نوع از انواع اختلالات یادگیری

اختلالات یادگیری یا ریشه ژنتیک دارد یا فاکتورهای عصبی طوری کارکرد مغز را تحت تأثیر قرار می‌دهند که روی فرایندهای شناختی مرتبط با یادگیری فرد اثر می‌گذارند. چنین مشکلاتی مهارت‌های اصلی مثل خواندن، نوشتن یا محاسبه کردن را دچار اختلال می‌کنند و در حالت عمیق‌تر ممکن است به مهارت‌هایی مثل سازمان‌دهی، برنامه‌ریزی زمانی، تفکر انتزاعی، حافظه کوتاه/بلندمدت و توجه آسیب وارد کنند.

این اختلالات به‌گونه‌ای هستند که زندگی شخصی و حرفه‌ای فرد و روابط او را تحت تأثیر قرار می‌دهند. اما اگر در سال‌های ابتدایی مدرسه این نارسایی‌ها شناسایی و درمان شوند در بزرگ‌سالی برای فرد دردسر جدی ایجاد نمی‌کند. درحالی‌که با نادیده گرفتن این موضوع و تأخیر در شناسایی نشانه‌ها، اختلالات در دوران تحصیل قبل از دانشگاه و زندگی کاری فرد گریبان او را می‌گیرد و مشکلات جدی برایش به همراه دارد بی‌آنکه بداند چرا مشکلاتی در روابط و کار خود دارد.

•• نکته: اختلالات یادگیری را نباید با مشکلات یادگیری اشتباه گرفت. دومی بیشتر به دلیل ناتوانی بینایی، شنیداری و حرکتی اتفاق می‌افتد یا ناشی از اختلالات ذهنی و همچنین اختلالات عاطفی و همچنین به دلیل نابرابری‌های محیطی، فرهنگی یا اقتصادی ایجاد می‌شود.

به‌صورت کلی اگر بخواهم اشاره کنم، اختلالات در انواع یادگیری در افرادی تشخیص داده می‌شود که میانگین یا بالاتر از میانگین بهره هوشی را دارند. در چنین وضعیتی اغلب شکافی بین ظرفیت فردی و دستاوردهای واقعی به وجود می‌آید و به همین دلیل آن را « اختلال پنهان» می‌نامند؛ فرد ظاهراً بسیار عادی به نظر می‌رسد و شخصیت باهوشی دارد که دستاوردهایش در تحصیل، کار، روابط و سایر تعاملات چشمگیر است. شاید بهتر باشد با پنج نوع از شایع‌ترین انواع این ناتوانی‌ها بیشتر آشنا شویم.

دیس کالکولیا Dyscalculia

یا اختلال ریاضی که برگرفته از کلمه calculation ( محاسبه) است توانایی فرد برای درک اعداد و یادگیری ریاضی را هدف قرار می‌دهد.

افرادی که با این نوع اختلال از انواع یادگیری دست‌وپنجه نرم می‌کنند مهارت‌های محاسبه آسیب‌دیده‌ای دارند و به‌سختی می‌توانند اعداد به بفهمند و از پس معادلات ریاضی بربیایند.

این ناتوانی ارتباط نزدیکی با ضعف بیان اعداد اصلی و همچنین پردازش محاسباتی دارد که درنهایت باعث می‌شود فرد دسته‌بندی اعداد را انجام دهد ولی قادر به شمارش نباشد.

ازآنجاکه مهارت‌های ریاضی برای حل مسائل ریاضی در سطح بالاتر لازم است، ضعف تفکر تحلیلی هم احتمالاً در این افراد تشخیص داده می‌شود.

دیس گرافیا Dysgraphia

یا اختلال نوشتن، توانایی نوشتن و مهارت‌های حرکتی فرد را هدف قرار می‌دهد.

این ناتوانی شامل اختلال در نوشتن خودکار و منطقی حروف و اغلب عددنویسی می‌شود که مورد دوم ناهماهنگی‌هایی را در دانش ریاضی فرد ایجاد می‌کند.

دیس گرافیا باعث می‌شود تا فرد درگیر مشکلاتی در به خاطر سپردن و بازخوانی خودکار حروف و اعداد باشد. همچنین از دیگر دردسرهای ناشی از اختلال موردنظر، ناتوانی‌های اجرایی مثل برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی است.

دیس لکسیا Dyslexia

یا نارساخوانی، توانایی فرد در روان‌خوانی واژه‌ها را هدف قرار می‌دهد.

روان‌خوانی، فهم معنی و تلفظ واژه‌ها از جمله مشکلات فرد درگیر این اختلال است. با چنین زمینه‌ای وقتی فرد باید درک درستی از مطلب و متن موردنظر داشته باشد به مشکل جدی برمی‌خورد.

این نوع اختلال در انواع یادگیری کاری می‌کند تا بیشتر مواقع فرد دچار کمبود آگاهی آوایی و واجی شود و این به معنی ضعف در شنیدن و تشخیص و تلفظ ساختار آوایی کلمات شود. بدین ترتیب نباید از او انتظار درک آوایی و بخش‌بندی درست کلمات را داشت.

همچنین احتمال ناتوانی فرد در پردازش خطی کلمات در یک جمله وجود دارد. یعنی او نمی‌تواند حروف یا ترکیبی از کلمات صدادار را به‌صورت روان و گویا بخواند.

اختلال غیرکلامی  non-verbal learning disabilities

ناگفته نماند که این نوع به‌تازگی در فهرست پنج اختلال یادگیری مهم قرار گرفته است. بنا بر پژوهش‌های انجام‌شده، حدود ۵% افراد با اختلالات یادگیری از مشکلات شناختی-رفتاری و تحصیلی رنج می‌برند که مرتبط با همین ناتوانی یادگیری غیرکلامی است.

در همین مطالعات مشخص شد که ناتوانی‌های غیرکلامی مربوط به مشکلاتی در سه حوزه مهم زیر دارند:

• مهارت‌های حرکتی motoric skills
• حافظه دیداری- مکانی visual-spatial organizational memory
• توانمندی‌های اجتماعی social abilities

نکته جالب‌توجه توانایی‌های مناسب و کافی افراد درگیر به این اختلال در داشتن گنجینه واژگانی خوب، مهارت‌های زبانی پایه و خواندن و درک مطلب قوی است.

اختلال زبانی نوشتاری/ شفاهی Oral / Written Language Disorder

توانایی درک فرد ازآنچه می‌خواند و می‌گوید را هدف قرار می‌دهد.

فرد درگیر این اختلال و همچنین اختلال ویژه درک مطلب مشکلاتی در درک یا بیان شفاهی یا نوشتاری موضوع دارد. ضعف چشمگیر فرد در درک معنا و شناخت دستور زبان متن از دیگر مشکلات گریبان گیر او به شمار می‌آید.

نمونه زیر به‌خوبی کمبود چنین توجهی را در فرد نشان می‌دهد:

« پتو روی کودک کشیده شده است.»

درحالی‌که فرد مبتلابه اختلال درک مطلب و دستور زبان، می‌تواند جمله « کودک روی پتو کشیده شده است» را هم درست بداند.

معرفی کتاب

شاید فرصت خوب باشد تا با دانلود رایگان اپلیکیشن ذهن، گشت کوتاهی در کتابخانه صوتی مجموعه بزنید و با انتخاب چند کتاب راهگشا، درک بهتر و عمیق‌تری از فرایند یادگیری و اتفاقات اعجاب‌انگیزی که در این مسیر برای مغز می‌افتد پیدا کنید.

بهتر میدانم چند نمونه از کتاب‌های صوتی شنیدنی را معرفی کنم:

از خوب به عالی اثر جیم کالینز James C. Collinse

با خواندن این کتاب ، بیشتر باورهای فعلی خودتان را زیر سؤال می‌برید. این کتاب تعاریفی جدید از واژه‌هایی چون مدیرعامل قدرتمند، مدیریت، به دست آوردن تمام و کمال و یکپارچه کردن سازمان‌ها ارائه می‌دهد و می‌فهمیم که متوسط بودن برای موفق بودن کافی نیست بلکه خوب بودن و حرکت به‌سوی عالی شدن، کلید موفقیت است.

شاید فکر کنید از خوب به عالی یک کتاب مدیریتی و مناسب برای صاحبان کسب‌و‌کار است؛ اما این کتاب راز رسیدن به عالی‌ترین جایگاه انسانی و تفکر خلاق را به شما می‌آموزد. این کتاب به شما یاد می‌دهد در هر موقعیتی که قرار دارید، می‌توانید با وسعت بخشیدن نگرش خود، به جایگاهی والاتر دست‌یابید.

۵۹ ثانیه به قلم ریچارد وایزمن  Richard wiseman

وایزمن در کتاب ۵۹ ثانیه، یک کتاب خودیاری مؤثر و کمک‌کننده، به شما می‌آموزد که فکر کردن چطور می‌تواند شکل رفتار شما را تغییر دهد و تغییرات بزرگی در زندگی‌تان به وجود بیاورد. با خواندن این کتاب خواهید آموخت که: چرا حتی فکر به ورزش کردن و به باشگاه رفتن هم می‌تواند به حفظ فرم بدنتان کمک کند. چطور گل در گلدان خانه می‌تواند شما را به انسان خلاق‌تری تبدیل کند. چرا کارهای عجیب و درعین‌حال بی‌اهمیتی مانند قرار دادن یک مداد میان دندان‌ها می‌تواند باعث شادی شما شود!

هردو کتاب را با صدای گرم خانم کاترین صادقپور خواهید شنید.

پایان‌بخش

سفر به دنیای شگفتی‌های مغز شاید به‌تازگی و با پیچیده‌تر شدن زندگی‌های سنتی و ساده جوامع انسانی، جذابیت پیدا کرده است. بسیاری از ما شاید حتی برایمان مهم نبوده باشد که چطور می‌شود برای یک رفتار تکراری در زندگی، چنین دسته‌بندی مهم، متنوع و جالبی داشت. در این مقاله شما با هفت مورد از انواع یادگیری بیشتر آشنا شدید و احتمالاً برایتان تازگی و لطف قدم گذاشتن به باغی مخفی را داشته باشد!

دراین‌بین، اختلالات یادگیری از جمله وابسته‌های فرایند یادگیری در زندگی بشر است که در زندگی مدرن بیش‌ازپیش جلب‌توجه می‌کند. درواقع این نوع اختلالات مشکلی نیست که با انواع روش‌های درمانی برطرف شود. بلکه فرد مبتلا و اطرافیان درگیر باید آن را به چشم یک چالش در تمام طول عمر فرد ببینند.

اگرچه با چاشنی حمایت درست و مداخلات درمانی و دارویی مناسب و به‌موقع فرد مبتلا دستاوردهای چشمگیری در عرصه‌های مختلف زندگی خواهد داشت.

به خاطر بسپاریم که اختلالات یادگیری یک چتر است که تعدادی از خاص‌ترین ناتوانی‌ها را در زیر خود جا داده است و از جمله آن‌ها می‌توان دیسلکسیا و دیسگرافیا را نام برد. بهترین کمک دیگران به فرد درگیر این است که این نشانه‌ها را شناسایی و برای کمک به فرد کمک‌های راهبردی در نظر بگیرند.

منبع:

https://www.verywellmind.com/learning-theories-in-psychology-an-overview-2795082

https://ldaamerica.org/types-of-learning-disabilities/

https://www.inc.com/molly-reynolds/how-to-spot-visual-auditory-and-kinesthetic-learni.html

این نوشته انواع یادگیری و ۷ نوع از قابلیت های شگفت انگیز مغز برای اولین بار ظاهر می شود در ذهن.