طرح کسب و کار یا بیزنس پلن چیست؟

مرحله ۱؛ تدوین خلاصه اجرایی

خلاصه اجرایی اولین بخش از هر طرح کسب و کار است. در این بخش باید خلاصه کاری که انتظار دارید در کسب و کارتان اجرا شود را روی کاغذ بیاورید. درواقع جای هسته اصلی ایده اولیه‌تان برای کسب و کار همین‌جا است.

البته نکته‌ای که باید مدنظر داشته باشید این است که گول ظاهر قضیه را نخورید! درست است که این بخش اولین قسمت از بیزینس پلن شما است، اما بهتر است آخرین قسمتی که می‌نویسید خلاصه اجرایی باشد. چرا؟

چون خلاصه اجرایی به معنای برجسته کردن تمام جزئیات و اهدافی است که شما دنبال خواهید کرد. نوشتن این بخش به دقت بیشتری نیاز دارد و باید تمام قسمت‌های بعدی برنامه را دربر بگیرد. به همین دلیل بهتر است که در انتها نوشته شود تا هیچ‌کدام از جزئیات را از قلم نیندازید.

خلاصه اجرایی خوب، خلاصه اجرایی است که بتواند سرمایه‌گذار را قانع کند که تا انتهای طرح شما را بخواند. درواقع خلاصه اجرایی مانند بیانیه کسب و کار شما است و رسالت شرکتتان را به خواننده نشان خواهد داد.

در این بخش می‌توانید هدفتان از ایجاد  شرکت را توضیح دهید و جزئیات مربوط به تجربه احتمالی‌تان در صنعت یا خدماتی که قرار است به آن ورود کنید را بیان کنید.

مرحله۲: توضیح شرکت

بخش بعدی که باید در طرح کسب و کار درج شود، توضیحات مربوط به شرکت است. بهتر است در این بخش اطلاعات کلیدی در مورد شغلتان، اهداف و مشتریان هدف را بیان کنید.

این بخش هم می‌تواند یکی از قسمت‌های کلیدی در جذب سرمایه‌گذار یا همکار باشد. درصورتی که بتوانید وجه تمایزتان از سایر شرکت‌ها و کسب‌وکارهای مشابه را به‌خوبی بیان کنید، توانسته‌اید توضیحات شرکت را به‌خوبی بنویسید.

مورد دیگری که باید در این بخش حتماً بنویسید، توجیه محصولات و خدماتتان است. خواننده بیزینس پلن باید در این بخش متوجه شود که چرا مشتری باید از محصولات و خدماتتان استفاده کند و چه ضرورتی تولید شرکتتان را ایجاب می‌کند.

مرحله۳: تحلیل بازار

بخش تجزیه و تحلیل بازار در بیزینس پلن، شامل بررسی دقیق وضعیت مارکتینگ و اوضاع‌واحوالی است که بازار هدف شما در حال تجربه آن است. در این بخش باید رقبا را شناسایی کنید و رفتار مصرف کنندگان را به صورت دقیق تحلیل کنید.

در حالت ایدئال، تجزیه و تحلیل دقیق بازار در طرح کسب و کار نشان می‌دهد که شما به خوبی ورودی و خروجی و بازار هدفی که قرار است روی آن سرمایه‌گذاری کنید را می‌شناسید.

در این بخش بیش از هر چیزی به آمار نیاز دارید. درواقع داده‌های عددی که نشان بدهند شما قرار است در چه بخشی از بازار قرار بگیرید، اصلاً کجای بازار هستید و نحوه ورودتان به بازار از مهم‌ترین اجزا این بخش هستند.

علاوه‌براین‌ها باید اطلاعاتی داشته باشید که توصیف کننده وضع مشتریان شما باشد. میزان درآمد آن‌ها و قدرت خریدشان هم از دیگر آمارهایی است که باید در این بخش از آن‌ها استفاده کنید.

مرحله۴: تحلیل رقبا

طرح کسب و کار موفق، مقایسه روشن و دقیقی از تجارت شما با رقبای مستقیم و غیرمستقیمتان به شما ارائه خواهد کرد. شما باید در بیزینس پلن‌تان نشان دهید که رقبا را به‌خوبی می‌شناسید و تحلیل دقیقی از اوضاع آن‌ها در دست دارید. اما چطور؟

شما باید قبل از نوشتن این بخش، املا به‌صورت دقیق رقبا را شناسایی کنید و سپس نقاط ضعف و قوت آن‌ها را بررسی کنید. بعد از بررسی رقبا نوبت به ارائه راهکارهایی است که کمک می‌کنند تا تجارت شما پایدار باشد.

اگر مشکلی وجود دارد که می‌تواند مانع از ورود شما به بازار شود، مانند هزینه‌های بالای تأمین مواد و… بهتر است در ین بخش بیان شود. این اطلاعات در بخش تحلیل رقبا بسیار کارآمد و مفید خواهند بود.

طرح کسب و کار موفق، مقایسه روشن و دقیقی از تجارت شما با رقبای مستقیم و غیرمستقیمتان به شما ارائه خواهد کرد.

مرحله۵: شرح مدیریت و سازمان

بعد از تحلیل بازار، نوبت به بیان دقیق جزئیات درباره نحوه راه‌اندازی کسب وکارتان می‌رسد. در این قسمت، مدیران شرکت خود را معرفی خواهید کرد و مهارت‌ها و مسئولیت‌های شغلی آن‌ها را به‌صورت خلاصه بیان می‌کنید. اگر دوست داشته باشید می‌توانید نموداری ایجاد کنید که نقشه راهتان را به‌صورت تصویری مشخص کند.

البته در این قسمت تنها نشان دادن شرح وظیفه اعضا و هیئت مدیره کافی نیست. شما باید در این بخش از بیزینس پلن‌تان دقیقاً مشخص کنید که شرکتتان دقیقاً از چه نوعی خواهد بود. سهامی، مشارکتی یا مالکیت شخصی و تجاری دارد. نوع شرکت شما اثر متفاوتی بر بسیاری از برنامه‌ها خواهد گذاشت. ضمناً لازم است که درصورت داشتن هیئت مدیره، اعضا را به صورت دقیق مشخص کنید و آن‌ها را در این قسمت معرفی کنید.

مرحله۶: جزئیات خدمات و محصولات

اگر اطلاعات و جزئیات کافی راجع به محصولات و خدماتتان را در قسمت مربوط به توضیحات شرکت درج نکرده‌اید، این بخش از طرح کسب و کار را به این موضوع اختصاص دهید. اگر بخش توضیحات شرکت را مروری کلی بر آنچه قرار است انجام شود بدانیم، بخش جزئیات مربوط به خدمات یکی از زیرشاخه‌های مهم آن است که به صورت جزئی‌تر محصولات و خدمات شما را برای خواننده روشن خواهد کرد.

کسی که این بخش را می‌خواند باید بداند که قصد تولید و فروش چه چیزی دارید، چه مدت قرار است که محصولاتتان در بازار باقی بمانند و چه نیازی از مشتری را برآورده خواهند کرد.

خوب است که تأمین‌کنندگان را هم در این بخش به‌صورت دقیق معرفی کنید. اگر می‌دانید که ساخت محصولاتتان چقدر هزینه‌بر خواهد بود و بودجه شما هم چقدر است و آن را به توضیح محصول اضافه کنید، این بخش را پربارتر خواهید کرد. در صورت نیاز موارد مربوط به ثبت اختراع یا کپی‌رایت و.. را هم در این بخش ذکر کنید.

یکی از مهم‌ترین محورهای طرح کسب‌وکار بازاریابی و طرح پیدا کردن مشتری و افزایش فروش است.

مرحله۷: بازاریابی

یکی دیگر از جزئیاتی که می‌تواند بیزینس پلن شما را جذاب و کامل کند، توصیف چگونگی بازاریابی و رساندن خدمات و محصولات به مشتری است. درواقع نحوه بازاریابی محصول و پیدا کردن مشتری یکی از محورهای مهم طرح کسب و کار است که باید به آن توجه کنید.

از آنجایی که بازاریابی محصول هم هزینه‌بر خواهد بود و به بودجه‌ای اختصاصی نیاز دارد، خوب است که در این بخش هزینه‌های مربوط به بازاریابی را برآورد و ثبت کنید.

مرحله۸: استراتژی فروش

بحث بازاریابی و مسئله استراتژی فروش، دو مسئله متفاوت و جدا از یکدیگر هستند. البته استراتژی فروش بخشی از بازاریابی به‌حساب می‌آید اما ابداً نباید این دو مسئله را یکسان فرض کنید.

یکی از بخش‌های دیگر طرح کسب و کار ثبت جزئیات مربوط به استراتژی فروش است. استراتژی فروش یعنی نقشه راهی که برای فروش بیشتر محصولات و خدمات پیش‌بینی کرده‌اید و قرار است که آن را اجرا کنید.

درواقع در این بخش باید به این سؤال جواب بدهید که چطور خواهید توانست محصولاتتان را بفروشید؟ سعی کنید جوابی که برای این سؤال در نظر می‌گیرید نوآورانه و خاص باشد. طرح‌های تخفیفی و باشگاه مشتریان و جذب مشتری وفادار از مسائلی هستند که در استراتژی فروش مطرح می‌شوند. در این بخش می‌توانید کمی از اهداف فروش هم حرف بزنید.

 

 

مرحله۹: درخواست بودجه

اگر برای راه‌اندازی ایده‌تان به بودجه نیاز دارید، روی این بخش بیزینس پلن متمرکز شوید. می‌توانید کل این بخش را به میزان پولی که نیاز دارید و نحوه برنامه‌ریزی برای استفاده از سرمایه‌ای که قرار است جذب شود اختصاص دهید.

اگر به هزینه‌های اضافی برای کامل کردن پروژه‌ای خاص نیاز دارید، حتماً آن را در این بخش ذکر کنید. سعی کنید هیچ نکته‌ای درباره مسائل مالی پروژه‌تان را در این قسمت از قلم نیندازید و تمام ملاحظات را روی کاغذ بیاورید.

مرحله۱۰: پیش‌بینی‌های مالی

در بخش پایانی بیزینس پلن، اهداف مالی و انتظاراتی که را که بر اساس تحقیق در بازار تعیین کرده‌اید، ذکر کنید. درآمد پیش‌بینی شده خودتان را برای سال اول و همچنین سال‌های بعد توصیف کنید.

اگر می‌خواهید درخواست وام شخصی یا تجاری کنید، ضمیمه‌ای به این بخش اضافه کنید و اطلاعات مالی اضافی را در آن ارائه دهید.

یادتان باشد که برنامه هر شرکت و هر کسب و کار با کسب و کار دیگر فرق دارد. اما همه برنامه‌های خوب کسب و کار، مشخصه‌هایی دارند که سعی کردیم در این ده مورد آن‌ها را به شما نشان بدهیم.